T.C. ADANA BAM 9. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2021/71 - 2023/1070
T.C.
ADANA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
9. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t: 2021/71
KARAR NO\t: 2023/1070
KARAR TARİHİ\t: 20/11/2023
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
BAŞKAN\t\t: ...
ÜYE\t\t: ...
ÜYE\t\t: ...
KATİP\t\t: ...
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: ADANA 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t\t: 06/10/2020
NUMARASI\t\t: ... Esas, ... Karar
DAVACI\t: ...
VEKİLLERİ\t: Av...
\t Av...
\t Av...
\t Av...
DAVALILAR\t:1-... GÜVENLİK SİSTEMLERİ
\t\t2-... ÖZEL GÜVENLİK HİZMETLERİ
\t\t3-... ÖZEL GÜVENLİK
VEKİLİ\t: Av...
\t:4-... ÖZEL GÜVENLİK KORUMA VE EĞİTİM HİZMETLERİ TİC. LTD. ŞTİ
VEKİLİ\t: Av...
\t:5-... ÖZEL GÜVENLİK KORUMA EĞİTİM VE KURS HİZM. LTD. ŞTİ.
VEKİLİ\t:Av...
DAVANIN KONUSU\t: Tazminat (Rücuen Tazminat)
İSTİNAF KARARININ
KARAR TARİHİ : 20/11/2023
YAZIM TARİHİ : 20/11/2023
\t
Adana 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 06/10/2020 tarih, ... esas ... karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, istinaf talebinin süresi içinde yapıldığı, başvuru şartlarının yerine getirilmiş olduğu ve istinafa başvuru koşullarının mevcut olduğu dosya üzerinde yapılan ön inceleme sonucu anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonucunda;
İDDİALARIN ÖZETİ :
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı kurumun 233 sayılı KHK uyarınca kurulmuş bir kamu iktisadi teşebbüsü olduğunu, bina ve eklentilerinin güvenliğinin sağlanması işinin, ihale yöntemiyle özel güvenlik şirketlerinden satın alındığını, özel güvenlik hizmetinde ihale edilen her bir yüklenici firmanın ihale konusu hizmeti yürütmek üzere çalıştıracağı işçileri kendilerinin belirlediğini ve firmalarla yapılan sözleşmeler gereği işe alma ve işten çıkarma yetkileri ile bundan doğacak sorumlulukların bu firmalara ait olduğunu, dava dışı işçi ... ...'ın özel güvenlik görevlisi olarak davacı kurumda çalıştığını, davalıların kendi uhdelerinde çalışan adı geçen işçiye kıdem tazminatının ödenmemesi üzerine davacı kurum tarafından işçiye 20.575,17.-TL kıdem tazminatının ödendiğini bildirerek, 20.575,17 TL'nin dava dışı işçi ... ...'a ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıların sorumlu olduğu dönemlere ilişkin olarak davalılardan tahsiline ve adi ortaklık dönemlerine denk gelen kısımlar için ise davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... Özel Güvenlik Tic. Ltd. Şti-... Özel Güvenlik Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; açılan davanın 2 yıllık zamanaşımına uğraması sebebiyle zamanaşımı itirazında bulunduklarını, aralarındaki sözleşmede iş mahkemelerinin kararlarına istinaden müvekkillerine rücu edilebileceğine dair bir hüküm bulunmadığını, asıl işveren olan davacının alt işveren olan müvekkillerinden ödediği kıdem tazminatından ötürü rücu hakkının bulunmadığını, kaldı ki davacı kurumun ortada bir yargı kararı bulunmaksızın başvuru üzerine ödeme yaptığını, işçinin kıdem tazminatı hakkı kazanıp kazanmadığı hususunun şüpheli olduğunu, bu hususlar ile devreden ve devralan işverenlerin işyerini devretmesi halinde 2 yıl sorumluluk süresinin bulunduğunu, ... ... ... iş ortaklığının 31.12.2013, ... ... İş ortaklığının ise 22.10.2014 trihinden sonra kuruma güvenlik hizmeti sunmadıklarını, 2 yıllık sürenin geçtiğini, dava tarihinden itibaren yasal faiz istenemeyeceğini, davalılardan müştereken ve müteselsilen talepte bulunulamayacağını, savunmaları hakkında emsal kararların mevcut bulunduğunu ileri sürerek davanın reddini talep etmiştir.
Davalı ... Özel Güvenlik Ltd. Şti vekili cevap dilekçesinde özetle; davaya konu işçinin aslında davacı kurum işçisi olduğunu bu nedenle rücuen tazminat talep edemeyeceğini, işe alınacak ve işten çıkarılacak işçiler ile işçilere ödenecek ücretlerde karar yetkisinin davacıda olduğunu, aralarındaki teknik şartnamenin 2.3.4,13,15,16,17,19 ve 20. maddelerinde açıkça yazdığını, ihale teklif fiyatı içerisinde işçilerin ihbar ve kıdem tazminatlarının dahil edilmediğini, bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... Özel Güvenlik Tic. Ltd. Şti vekili cevap dilekçesinde özetle; yetki ve zamanaşımı itirazında bulunduklarını, dava konusu işçinin istifa etmek suretiyle işten ayrıldığını ve kendi yanlarında sadece 4 aylık bir süre çalıştığını bu nedenle kıdem ve ihbar tazminatı yükümlülüğünün bulunmadığını, ödeme tarihi itibariyle faiz istenemeyeceğini zira temerrüt olgusunun oluşmadığını, ihale teklif fiyatı içerisinde işçilerin ihbar ve kıdem tazminatlarının dahil edilmediğini bu nedenle bu bedellerin rücuen tazmin edilmesi halinde sebepsiz zenginleşmenin oluşacağını, bu nedenlerle davanın reddine dair karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ :
Adana 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 06/10/2020 tarih, ... esas ... karar sayılı kararı ile; davacı şirket ile davalı şirketler arasında asıl-alt işverenlik ilişkisi bulunduğu, taraflar arasında hizmet alımına dair sözleşme ile bu sözlemelere ait teknik şartnameler bulunduğu, taraflar arasındaki uyuşmazlığın dava dışı işçiye ödenen kıdem tazminatının davalılardan rücu talebinin yerinde olup olmadığı noktasında toplandığı, uyuşmazlığın çözümünde öncelikle sözleşme hükümlerine, bundan sonra varsa yine aynı sözleşmelerden kaynaklanan uyuşmazlıklarla verilmiş mahkeme kararlarına ve genel prensiplerine göre sonuca gidildiği, taraflar arasında işçilere ödenecek ücretlerin kimin tarafından ödeneceği açıkça belirtilmemiş ise ortaya çıkan zarardan tarafların yarı yarıya sorumlu olacaklarının kabul edildiği, davamızda yarı yarıya sorumluluk halinin bulunmadığı, davacı kurumun aradaki sözleşme gereği davalı şirketlere kıdem tazminatı ile ilgili rücu etme hakkının sadece 01.01.2016 tarihinden önceki fasılalı çalışma dönemlerini kapsadığı, davalıların tazminat sorumluluğunun bilirkişi hesabında belirtildiği şekilde olduğu, bu miktardan davalıların müteselsilen sorumlu olacağı, kalan kısmın ise davacı asıl iş verinin sorumluğu kapsamında kaldığı bu sebeple davanın kısmen kabulü ile, 2.292,34 TL'nin 19/06/2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle beraber davalı ... Özel Güvenlik Kor.Eğt. Ve Kurs Hiz.Ltd.Şti'den alınarak davacıya verilmesine, 2.596,17 TL'nin 19/06/2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle beraber davalı ... Özel Güvenlik Dan. Eğit. Alarm. Cih.ve Sistemleri Tic.Ltd.Şti, ... Özel Güvenlik Hizmetleri Ltd.Şti, ... Güvenlik Sistemleri Özel Güvenlik Tic.Ltd.Şti'den müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, 3.192,56 TL'nin 19/06/2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle beraber davalı ... Özel Güvenlik Dan. Eğit. Alarm. Cih.ve Sistemleri Tic.Ltd.Şti, ... Özel Güvenlik Hizmetleri Ltd.Şti'den müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, 333,93 TL'nin 19/06/2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle beraber davalı ... Güvenlik Koruma ve Eğitim Hiz. A.Ş.'den alınarak davacıya verilmesine karar verildiği görülmüştür.
DAVACI VEKİLİ TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacı kurum tarafından işçiye ödenen 20.575,17 TL'nin tamamının ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müvekkil şirkete ödenmesi gerektiği kanaatinde olduklarını, açılanan nedenlerle davanın reddedilen kısmı yönünde verilen kararının kaldırılarak davanın tamamen kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
DAVALILAR ... ÖZEL GÜVENLİK TİC. LTD. ŞTİ ve ... ÖZEL GÜVENLİK LTD. ŞTİ VEKİLİ TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Davalılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; Yargıtay 13. Hukuk Dairesi'nin \"... Esas, 01.03.2016 Tarih ve 2016/6260 Karar\" , \"2015/4986 Esas, 16.02.2017 Tarih ve 2017/1929 Karar\", \"2012/22634 Esas, 06.02.2013 Tarih ve 2013/2372 Karar\", \"2015/37589 Esas, 01.03.2017 Tarih ve 2017/2683 Karar\" sayılı kararlarında ve konuya ilişkin diğer kararlarında da \"her alt işverenin kendi dönemine isabet eden kıdem tazminatının ve benzeri işçilik alacaklarının 1/2'si ile sınırlı olarak sorumlu olduğu, bir başka deyişle, her alt işverenin dönemine isabet eden kıdem tazminatından ve benzeri işçilik alacaklarından her dönemin alt işvereni ile asıl işverenin eşit oranda (=1/2 oranında) sorumlu olduklarının\" belirtildiğini, 10.09.2014 tarihinde kabul edilen 6552 sayılı Kanun'un 8 inci maddesi ile 4857 sayılı İş Kanunu'nun 112 nci maddesine eklenen fıkralar uyarınca, asıl işveren olan davacı, 16.03.2016 tarihinden önceki dönemlere isabet eden 16.03.2016 tarihinden önceki dönemlere tekabül eden kıdem tazminatı yönünden de alt işveren olan müvekkili olan şirketlerin oluşturdukları İş Ortaklıklarına/Alt İşverene/Alt İşverenlere yahut İş Ortaklıklarına dahil olan/İş Ortaklıklarını oluşturan müvekkili şirketlere rücu edemeyeceğini, zira, bu düzenlemenin asıl işveren olan kamu kurum ya da kuruluşlarının alt işverenlere rücu etmelerine olanak tanımadığını, düzenlemede, kamu kurum ya da kuruluşlarının birbirlerine rücu edebilecekleri hallerin belirtildiğini, ancak, belirtildiği üzere, asıl işveren olan kamu kurum ya da kuruluşlarının alt işverenlere rücu etmelerine olanak tanınmadığını, müvekkili olan şirketler yönünden davanın zamanaşımına da uğradığını, diğer taraftan, davacının, kıdem tazminatını ödediğini belirttiği dava dışı özel güvenlik görevlisinin müvekkili şirketlerin oluşturdukları İş Ortaklıkları ile bağıtladığı iş sözleşmeleri kıdem tazminatına hak kazandırmayacak şekilde (istifa veya kıdem tazminatına hak kazandırmayacak diğer şekillerde) sona erdiğini, mahkemenin ödeme tarihinden itibaren faize hükmetmiş olmasının da usule ve kanuna aykırı olduğunu, böyle durumlarda ödeme tarihinden itibaren faize hükmedilemeyeceğini, somut olayda davacının teselsüle de dayanamayacağını, bir başka deyişle, somut olayda, davacının, dava konusu alacağın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep edemeyeceğini, mahkemenin, davanın kısmen kabulüne ilişkin kararının dosya içeriğine, usule, kanuna ve konuya ilişkin Yargıtay kararlarına aykırı olduğunu, bu sebeplerle, istinaf incelemesi sonucunda kararın kaldırılmasını ve yeniden yargılama yapılarak davanın reddine karar verilmesi talep etmiştir.
DELİLLER :
Adana 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 06/10/2020 tarih, ... esas ... karar sayılı dosyası ve tüm dosya kapsamı,
HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE :
Dava, taraflar arasında düzenlenen hizmet alımı sözleşmesi kapsamında asıl işveren tarafından dava dışı işçiye ödenen bedelin alt işverenlerden rücuen tahsili talebine ilişkindir.
Davacı tarafından, davalı şirketler ile özel güvenlik hizmet alım sözleşmesi yapıldığı, davalı şirket çalışanlarından olan dava dışı işçi ... ...'a, işcilik alacakları için 19/06/2017 tarihinde 20.575,17.TL ödeme yapıldığı belirtilerek, bu miktarın davalılardan rücuen tahsiline karar verilmesi talep edilmiş, davalılar ise, davanın zamanaşımına uğradığını, dava dışı işçinin işçilik alacaklarından sorumlu olmadıklarını savunmuş, mahkemece yazılı gerekçe ile davanın kısmen kabulüne karar verildiği anlaşılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararına karşı, taraf vekilleri tarafından İstinaf kanun yoluna başvurulmuştur.
HMK’nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzeniyle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır.
Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş aktinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir. SGK kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.
İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.(Yargıtay 15.HD'nin 2021/933-2926 EK sayılı bu mahiyettedir)
Davalı alt işverenin asıl işveren olan davacıya karşı işçilik alacaklarından kendi dönemi ile sınırlı olarak sorumlu olup, davalının işçiyi çalıştırmadığı dönemlerden dolayı sorumluluk altına sokulması doğru değildir.(Yargıtay 13. HD'sinin 2016/1699-2018/3248- Yargıtay 23. HD'sinin 2014/700-2015/709 EK sayılı karaları benzer mahiyettedir)
Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.
İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar.
Somut olayda, dava dışı işçinin 2008 tarihi ve 2017 tarihleri arasında alt işveren olan davalılar nezdinde özel güvenlik görevlisi olarak çalıştığı, davacı tarafından yapılan ihalelere, davalıların ... Özel Güvenlik ve ... Özel Güvenlik ortaklığı olarak girdikleri, davalıların ortaklık olarak girdikleri ihalelere ait 13.03.2008 ve 31.12.2015 tarihleri arasındaki sözleşmelerde, çalıştırılan işçilerin özlük ve sosyal haklarından dolayı alt işverenin sorumlu olduğuna dair hüküm bulunduğu, taraflar arasındaki 01/01/2016 tarihinden sonra düzenlenen sözleşmelerde ise, kıdem tazminatı hariç olmak üzere diğer işçilik alacaklarından yüklenicinin sorumlu olduğunun belirtildiği bu nedenle 01/01/2016 tarihinden önce yapılan sözleşmelerde davalıların, sözleşmelerin geçerli olduğu dönemler dikkate alınarak kıdem tazminatının tamamından sorumlu oldukları (bkz. Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 2021/5092 Esas, 2021/747 Karar sayılı kararı), 7166 sayılı Kanun ile 4857 Sayılı İş Kanunu'na eklenen geçici 9.madde ile 4857 Sayılı İş Kanunu'nun 112.maddesine eklenen 6.fıkra 15.10.2009 tarih ve 30919 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesi kararı ile iptal edildiği, dava dışı işçinin kıdem tazminatını hak ederek işten ayrıldığı, mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda, dava dışı işçinin hangi işveren nezninde ne kadarlık bir çalışmasının olduğunun tespit edildiği, iş bu raporun Dairemizce de benimsendiği, dava dışı işçiye yapılan ödeme tarihinin 19/06/2017, dava tarihinin ise 07/09/2018 olması dikkate alındığında, davalıların zamanaşımı itirazlarının yerinde olmadığı, davalılar arasında iş ortaklığı olduğundan hesaplanan tazminatın müştereken ve müteselsilen davalılardan tahsiline karar verilmesinin yerinde olduğu, davalıların ödeme tarihinde temerrüde düştükleri bu sebeple faiz başlangıç tarihinin ödeme tarihi olduğu anlaşılmıştır.
Yukarıda açıklanan nedenlerle, Adana 3.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin kararının usul ve yasaya uygun olduğu anlaşıldığından, taraf vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve buna dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere :
1)-Adana 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 06/10/2020 tarih, ... esas ... karar sayılı karşı davacı vekili ve bir kısım davalılar vekili tarafından yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nin 353/1-b.1 maddesi uyarınca ESASTAN AYRI AYRI REDDİNE,
2)-a-)492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 269,85.TL karar ve ilam harcından peşin alınan 54,40.TL istinaf karar harcının mahsubu ile bakiye 215,45.TL harcın davacıdan alınarak HAZİNEYE İRAD KAYDINA,
b)-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 574,82.TL karar ve ilam harcından peşin alınan 98,85.TL istinaf karar harcının mahsubu ile bakiye 475,978.TL harcın istinaf başvurusunda bulunan davalılardan alınarak HAZİNEYE İRAD KAYDINA,
3)-6100 sayılı HMK'nin 326/1 maddesi gereğince taraflarca yapılan istinaf yargılama giderlerinin kendi üzerilerinde BIRAKILMASINA,
4)-6100 sayılı HMK'nin 330. maddesi gereğince inceleme duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
5)-6100 sayılı HMK'nin 333. maddesi gereğince kullanılmayan gider avansının kararın kesinleşmesi halinde İlk Derece Mahkemesince İADESİNE,
6)-6100 sayılı HMK'nin 359/4 maddesi gereğince kararın kesin olması nedeniyle İlk Derece Mahkemesince taraf vekillerine tebliğine,
Dair, 6100 Sayılı HMK'nin 353/1-b-1 maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 6100 sayılı HMK'nin 362/1-a maddesi gereği kesin olmak üzere oybirliğiyle 20/11/2023 tarihinde karar verildi.
\t
\t
Başkan
¸e-imzalıdır\t
Üye
¸e-imzalıdır\t
Üye
¸e-imzalıdır\t
Katip
¸e-imzalıdır\t