T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2023/2202
KARAR NO: 2023/1794
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL ANADOLU 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 01/11/2022
NUMARASI: 2019/373 Esas - 2022/766 Karar
ASIL DAVADA
DAVA: Menfi Tespit (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
Asıl davanın reddine, birleşen davanın kısmen kabulüne ilişkin verilen kararın asıl ve birleşen davada davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
ASIL DAVA: Davacı vekili: müvekkili şirketin Krom Madeni İşletmeciliği yaptığını, taraflar arasında 11.02.2018 Tarihli, ... Numaralı ve 09.03.2018 Tarihli, ... Nolu Faturalar ile Yağlama ve Otomasyon Sistemi Satışı ve Kurulumu gerçekleştiğini, ancak gerçekleşen kurulumun ardından Krom Konsantre Tesisi Değirmen Otomasyonu, Yağlama Sistemi ve Bant Kartları Tartım Sistemleri hataları ve üretimde besleme tonajları tartım hatalarının tespit edildiğini ve gizli ayıpların davalıya bildirildiğini, davalı tarafın malın ayıplı olduğunu kabul etmediği gibi onarım işleri için 8.000 Euro Ek Masraf talep ettiğini ve onarım yapılmadığını,Aladağ Sulh Hukuk Mahkemesi 2018/1 Değişik İş nolu dosyada verilen keşif kararı uyarınca düzenlenen bilirkişi raporu kapsamında, yağlama ve otomasyon programının çalışmadığı ve sistemin ayıplı olduğunu, taraflarınca kullanılmaz nitelikteki makineler ile hiç kurulmamış otomasyon sitemi nedeniyle sözleşmeden dönme ve ifa edilenlerin geri iadesini, fazlaya ilişkin dava ve talep hakları saklı kalmak kaydıyla hesaplandığında arttırılmak üzere ayıp nedeniyle satılanda oluşan şimdilik 10.000-TL maddi tazminat talebinin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
ASIL DAVAYA CEVAP: Davalı vekili,müvekkilinin davacıya satılan makinelerin montajını yapıp teslim ettiğini , yazılı veya sözlü olarak eksik veya çalışmayan parça bulunduğu yönünde bir bildirimin yapılmadığını, mutabakat teklifinde ödemenin teslimden sonraki 30.günde yapılacağı şartı bulunmasına rağmen ödeme yapılmadığını, bu nedenle servis ve bakım hizmetinin ödeme yapılıncaya kadar askıya alındığı, davacı aleyhine İstanbul Anadolu ...İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyasıyla takip başlatıldığı, itiraz nedeniyle takibin durduğunu, bunun üzerine İstanbul Anadolu 10.ATMnin 2018/297 Esas sayılı dosya ile itirazın iptali talep edildiğini, mahkemenin 2018/297 Esas 2019/480 Kararı ile itirazın süresinde yapılmadığı nedeniyle reddine ,takibin devamına karar verdiğini, İstanbul Anadolu 10.ATM 2019/1008 Esas sayılı dosya ile açtığı menfi tespit davasıyla tedbir kararı alındığını, Teknik Ekibin ayrıca yaptığı incelemede davacıya 06.04.2018 tarihinde eksiksiz teslim edilen Bant Kantarı Sisteminin dışarıdan darbelenmek suretiyle ayarının bozulduğu tespit edildiğini,davacının hem bu iş için hem de yaptıracağı 10'u aşkın makinenin otomasyonu için müvekkili davalıdan fiyat teklifi istediğini, müvekkili davalının da talep edilen işlerin incelemesini yaparak, 06.04.2018 tarihinde yapılan işten kalan bakiyenin ödenmesi koşuluyla, talep edilen işlerden tamirat bedeli için 500-€ ve diğer yeni makinelerin otomasyonu için 7.500-€ Teklif verdiğini,davacının teslimden aylarca sonra, müvekkilinin yaptığı işle ilgisi olmayan sebeplerden kaynaklanan olumsuzluklardan müvekkili davalıyı sorumlu tutmaya çalışmasının kabul edilemeyeceğini savunarak, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
BİRLEŞEN DAVA: Davacı vekili: müvekkili şirket ile davalı arasında 11/02/2018- tarihli ... numaralı ve 09/03/2018 tarihli ... numaralı faturalar ile yağlama ve otomasyon sistemi satışı ve kurulumundan kaynaklanan ticari sözleşme olduğunun makinelerin kurulumu davalı firma tarafından gerçekleştirildikten sonra makinelerde yağlama sistemi ve bant kartları tartım sistemleri hataları ve üretimde besleme tonajları tartım hatası oluşması gibi gizli ayıpların tespit edildiğini bu ayıbın müvekkilinin üretim sistemini etkilediğini, üretim yapamaz duruma geldiğini, ayıbın giderileceğinin davalı tarafından sözlü olarak bildirilmesine rağmen ayıbın giderilmediğini müvekkili şirketin davalıya borcu bulunmadığından,İstanbul Anadolu Anadolu ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyasına dayanak teşkil eden sözleşme nedeniyle bir borcu olmadığına karar verilmesini takibin iptaline karar verilmesini istemiştir. bildirmiştir.
ISLAH: Davacı vekili birleşen davada icra takip dosyası kapak hesabına göre borcun 30.7.2019 tarihinde 262.913-TL olarak ıslah etmiştir.
BİRLEŞEN DAVAYA CEVAP: Davalı vekili; değirmen yağlama sisteminin montajını 06/04/2018 tarihinde bitirdiğini, müvekkilinin ... No'lu fatura ve ... No'lu irsaliyeyle işi eksiksiz olarak tamamladığını ve çalışır bir şekilde teslim ettiğini, bu tarihten sonra müvekkiline çalışmayan bir aksam olduğuna ilişkin bir bildirim yapılmadığını,mutabakat teklifinde ödemenin tesliminden sonraki 30.Günde yapılacağı şartı bulunmasına rağmen müvekkiline ödeme yapılmadığını, bu nedenle yapılan işin garanti kapsamında olan servis ve bakım hizmeti yapılana kadar askıya alındığını, bu durumun davacıya bildirildiğini,icra takibine de davacı tarafından haksız bir şekilde itiraz ederek takibin durduğunu beyan ile haksız davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEME KARARI: Mahkemece; davalı tarafından davacıya satımı ve kurulumu yapılan yağlama ve otomasyon sisteminin ayıplı olup olmadığının tespiti açısından sistemin kurulu vaziyette detaylı olarak incelenmesi gerektiğini, sistemin fabrikaya kurularak çalıştırılması ve test edilmesi için üretiminin uzun bir süre durdurulması gerektiğini, davacı vekilinin bu hususu kabul etmediği ve inceleme yapılmadan ayıplı olup olmadığının anlaşılamadığını, ayıp hususunu davacı tarafın ispatlaması gerektiğinden asıl davanın reddine, Birleşen davada; davalı tarafından davacı şirket aleyhine başlatılan takipte 07.09.2018 takip tarihinde davacı şirketten mevcut alacak bakiyesinin 23.237,80 Euro olarak hesaplanarak 06/09/2020 tarihli kök rapor gerekçeli ve denetlenebilir olduğundan birleşen dosya yönünden hükme esas alınarak birleşen davanın kısmen kabulü ile davacı şirketin davalıya İstanbul Anadolu ...İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası yönünden 9.240,03-TL asıl alacak, 78,99 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 9.319,29 TL borçlu olmadığının tespitine, takibin 190.132,59-TL asıl alacak, 1.625,24-TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 191.757,83-TL üzerinden devamına, davacı taraf haksız olsa da kötüniyetli olduğu ispatlanamadığından davalı tarafın kötüniyet tazminat talebinin reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEBLERİ: Asıl ve birleşen davada davalı vekili; İİK 72/2 madde uyarınca menfi tesbit davasında ihtiyati tedbir kararı verildiği halde davanın red edilmesine rağmen müvekkili lehine tazminata hükmedilmediğini, icra takibinde asıl alacağın 199.372,89-TL olduğunu, mahkemece kur farkı nedeniyle menfi tespit talebinin kısmen kabulüne; davacının 9.240,03-TL asıl alacak ve 78,99-işlemiş faiz olmak üzere toplam 9.319,29-TL'den borçlu olmadığının tespitine, takibin 191.757,83-TL alacak üzerinden devamına karar verdiği halde, yargı gideri ve vekalet ücretleri mahkeme tarafından kabul/ret oranına göre yapılmadığını, üstelik davacının ödediği ıslah harcının dahi müvekkilden tahsili ile davacıya ödenmesine karar verildiğini,davacı açtığı menfi tespit davasında, 30.07.2019 tarihinde ıslah yaparak dava değerini 263.593,71-TL'ye yükseltmiş olup mahkemece ıslah yapılan tutar üzerinden davanın reddedilen kısmına göre bir hesaplama yapılmadığını, yargı gideri ve vekalet ücretinin tamamında hata yapıldığını; birleşen davada 8.428,20-TL harcın müvekkilinden tahsili ile hazine adına irad kaydına karar verildiğini, birleşen davada davanın 9.319,29-TL sinin kabul edildiğini, geri kalan 253.593-TL talebi red edildiğinden kabul oranının gözetilmesi gerektiğini, davacı tarafça yatırılan 44,40-TL başvuru, 170,78-TL peşin harç, 4.500-TL ıslah harcı toplamının davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine karar verildiğini, davacı lehine 17.455,47-TL, müvekkili lehine 8.177,07-TL vekalet ücreti takdir edildiğini, davacı tarafından yapılan 376,50-TL tebligat ve müzekkere gideri, 419,90-TL talimat keşif harcı, 300-TL yol masrafı, 5.200-TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 6.296,40-TL yargılama giderinin kabul ve ret oranları gözetilerek 4.592,33-TL’sinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, kalanın davacı üzerinde bırakılmasına karar verildiğini müvekkilinin yargı giderinin 3/4 ünden sorumlu tutulduğunu, İhtiyati tedbir kararının kaldırılması yönünde karar verilmesini, müvekkilinin açılan menfi tespit davası neticesinde müvekkilin TCMB efektif satış kuruna göre 482.266,83-TL zarara uğradığı dikkate alınmasını, asıl davada sözleşme değeri üzerinden vekalet ücreti takdir edilmesini, birleşen davada ıslah nazara alınarak red edilen kısım üzerinde yargı giderinin paylaştırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE: Asıl dava, davalı tarafından davacı şirkete satılan ve kurulumu yapılan yağlama ve otomasyon sisteminin gizli ayıplı olduğundan bahisle sözleşmeden dönme, ifa edilmiş edimlerin iadesi ve ayıp nedeniyle tazminat istemine ilişkindir. Birleşen dava, davacı ... Madencilik şirketinin davalı ...'na İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyası nedeniyle borçlu olmadığının tespiti, takibin iptali ve kötü niyet tazminat talebine ilişkindir. Hüküm asıl ve birleşen davada davalı vekili tarafından, icra inkar tazminatı yargı gideri ve vekalet ücreti takdiri bakımından hüküm istinaf edilmiştir. HMK'nın 6100 sayılı HMKnın 326. maddesi uyarınca, davalı haksız çıktığı davada yargılama gideri ve vekalet ücreti ile sorumludur. Asıl davada ayıp nedeniyle sözleşmeden dönme ve ayıp nedeniyle tazminat (10.000-TL) istemine ilişkin olup, birleşen dava menfi tesbit istemine ilişkindir. Menfi tesbit davasına konu olan İstanbul Anadolu ...İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyasında davacı tarafça 199.372,89-TL si asıl alacak olmak üzere toplam talep 201.077,12-TL üzerinden icra takibi başlatılmıştır. Bu nedenle dava değeri ancak bu kadar olabileceğinden birleşen dosyada davacı vekilinin icra takibinin güncel borç tutarını hesaplattırarak 30.7.2019 tarihinde 262.913-TL olarak ıslah ettiği anlaşılmakta ise de ıslah edilen miktar değil takip tutarı dikkate alınacaktır. Davacı vekili, asıl davada dava değerinin sözleşme bedeli olduğu kabul edilerek davalı yararına vekalet ücreti takdir edilmesini talep etmiş ise de, asıl davanın 10.000-TL dava değeri gösterilerek dava açılmış,mahkemece harç tamamlanmadan tahkikatı tamamlamış , asıl davanın reddine karar verilmiştir. Red kararı kesinleştiğinden harcın tamamlanması işlemleri bu aşamada yapılamayacağından dava değeri olarak belirtilen 10.000-TL dikkate alınarak takdir olunan vekalet ücretinde isabetsizlik görülmemiştir. Birleşen davada 24.07.2019 tarihli ara karar ile İİK 72/3 maddesi uyarınca icra veznesindeki paranın alacaklıya ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verildiği ve kararın infaz edildiği anlaşılmaktadır.Dolayısıyla İİK 72/4 maddesi uyarınca davalı lehine tazminat şartları oluşmuştur.Bu durumda ilk derece mahkemesince davacı tarafça davanın red edilen kısmı üzerinden İİK 72/4 maddesi uyarınca davacı aleyhine %20 oranda tazminata hükmedilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir. İlk derece mahkemesince davanın toplamda 9.319,29-TL borçlu olmadığının tespitine, takibin 190.132,59 TL asıl alacak, 1.625,24 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 191.757,83-TL üzerinden devamına karar verilmiştir.Bir başka deyişle menfi tesbit davası 9.319,29-TL için kabul edilmiş, fazlası red edilmiştir. Buna göre davanın kabulü oranında yargı gideri hesaplanması, vekalet ücreti takdiri gerekirken ne şekilde hesaplandığı belli olmayan bir şekilde karar verilmesi hatalı olmuştur.Kararın mahiyetine göre ihtiyati tedbir kararının kaldırılması gerekirken, bu konuda karar verilmemesi de doğru olmamıştır. Açıklanan nedenlerle; davalı vekilinin birleşen davaya yönelik istinaf nedenleri yerinde görülerek istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılarak, yapılan hata nedeniyle yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden yeniden karar verilmesine, HMK 326 madde hükmüne uygun olarak yargı gideri, vekalet ücreti hesaplanarak birleşen davada red edilen miktar üzerinden davalı lehine tazminata hükmedilmiş,ihtiyati tedbir kararının davanın red edilen miktarı kadar kaldırılmasına karar verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle: Asıl ve birleşen davada davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, İstanbul Anadolu 8. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2019/373 Esas - 2022/766 Karar sayılı 01/11/2022 tarihli kararının, HMK.'nun 353(1)b-2 gereği KALDIRILMASINA; \"1-Asıl Davanın Reddine; Asıl davada alınması gereken 80,70-TL'nin davacı tarafça peşin olarak yatırılan 170,78-TL harçtan mahsubu ile fazlaca yatırılan 90,08-TL harcın istek halinde davacıya iadesine, Davalı tarafından yapılan 53-TL yargı giderinin davacıdan tahsili ile davalıya ödenmesine,Davalı vekili için takdir olunan 9.200-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,Hazine tarafından karşılanan 1.320-TL arabuluculuk ücretinin davacıdan tahsili ile hazineye ödenmesine , 2-Birleşen İstanbul Anadolu 10.ATMnin 2019/1008 Esas 2020/207 Karar sayılı dosyası yönünden davanın kısmen kabulüne, davacı şirketin davalıya İstanbul Anadolu ...İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyası yönünden 9.240,03-TL asıl alacak, 78,99 -TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 9.319,29 TL borçlu olmadığının tespitine, takibin 190.132,59 -TL asıl alacak, 1.625,24 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 191.757,83 TL üzerinden devamına, İstanbul Anadolu 10 ATM nin 2019/1008 esas sayılı 24.7.2019 tarihli ihtiyati tedbir kararının KALDIRILMASINA,(davanın kabulune karar verilen 9.319,29- TL miktar dışında) İİK'nın 72/4 gereği, red edilen 191.757,83-TL üzerinden %20 oranda hesaplanan 38.351,56-TL nin davacıdan alınarak birleşen davada davalıya ödenmesine, Birleşen davada alınması gereken 636,60-TL karar harcının peşin yatırılan 170,78-TL, 4.500-TL ıslah harcı olmak üzere toplam 4.670,78-TL peşin harçtan mahsubu ile fazla olan 4.034,18- TL harcın isteği halinde davacıya iadesine ,Birleşen dosya yönünden; davacı tarafından peşin olarak yatırılan toplam 818,18-TL harcın davalıdan tahsiliyle davacıya ödenmesine,Birleşen davada davacı vekili için takdir olunan 9.319,29-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,Birleşen davada davalı vekili için takdir olunan 29.763,67-TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, Birleşen davada; davacı tarafından yapılan 376,50-TL tebligat ve müzekkere gideri, 419,90- TL talimat keşif harcı, 300-TL yol masrafı, 5.200-TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 6.296,40 -TL yargı giderinin davanın kabul oranında hesaplanan 252-TL sinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, kalan yargı giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,\" Davalı tarafından yatırılan 269,85-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde kendisine iadesine, Davacı tarafından yapılan istinaf yargı giderinin üzerinde bırakılmasına, Davalı tarafından yapılan 150-TL istinaf yargı giderinin davanın reddi oranında hesaplanan 145-TL'sinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, kalan kısmın davalı üzerinde bırakılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 20/11/2023