T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO: 2022/247 Esas
KARAR NO: 2023/1619
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 20. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 07/10/2021
NUMARASI: 2021/71E, 2021/719K.
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ: 03/11/2023
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin, gayrimenkul geliştirme işi ile iştigal eden, hisseleri Borsa İstanbul'da kote, SPK denetiminde faaliyet gösteren bir Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı olduğunu, Müvekkili şirketin, proje geliştiricisi olduğu İş Modern Ambarlı Projesinde kain 2. Bodrum Kat, 71 nolu bağımsız bölümün ... San. ve Ticaret Ltd. Şti. unvanlı müşterisine satışı için satış vaadi sözleşmesi akdettiğini, müvekkili şirketin, sözleşme eki ödeme planı tahtında vade ve bedelleri ekli senet teslim bordrosunda belirtilen toplam 2.700.000,00-TL bedelli 16 adet nama yazılı senedi müşterisinden aldığını, sözleşme gereği müşteriden alınan bu nama yazılı senetlerin 19.11.2020 tarihinde, vadesinde tahsil edilerek hesabına alacak kaydedilmek üzere; ... bank TAO Ataşehir Kurumsal Şubesine tahsil amacıyla teslim edildiğini, akabinde, ... bank, Ataşehir Kurumsal Şubesi, bu senetleri keşideci ...'nin adresine en yakın şubesi olan Zeytinburnu Şubesine gönderdiğini ve bu hususun \"senet ihbarnamesiyle\" senetleri düzenleyen ...'ye de ihbar ettiğini, ... bank, Ataşehir Kurumsal Şubesi, tarafından müvekkili şirkete ulaştırılan yazıyla; tahsil için ... bank, Ataşehir Kurumsal Şubesine teslim edilen senetlerin, ... bank, Zeytinburnu Şubesine ulaştırılırken kaybolduğunun (çalındığı) bildirildiğini, kaybolan veya çalınan dava konusu senedin takipte sözde alacaklı görünen işbu dava davalısının eline geçtiğini ve davalı tarafından müvekkili şirkete karşı haksız icra takip başlatıldığını, Müvekkili şirketin takipte sözde alacaklı görünen kişiye herhangi bir borcu olmadığını, dahası sözde alacaklı görünen kişi ile müvekkili şirket arasında herhangi hukuki veya ekonomik bir ilişki dahi söz konusu olmadığını, bu itibarla kötü niyetli davalının haksız şekilde yararlanarak sebepsiz zenginleşmesine mahal vermemek keza müvekkili şirketin mağdur olmaması için dava konusu senedin iptali, müvekkili şirketin davalı tarafa borçlu olmadığının tespiti (menfi tespit) ve davalının elinde olduğu anlaşılan senedin istirdadı, müvekkili şirkete iadesi için iş bu davayı açma zorunluluğu hasıl olduğunu bu nedenle dava konusu 30/12/2020 vadeli ve 1.000.000,00-TL bedelli senedin iptaline, müvekkil şirketin borçlu olmadığının tespitine ve senedin müvekkil şirkete iadesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.-Davalılar adına usulüne uygun tebligat yapılmış, davalılar davaya cevap dilekçesi sunmamışlardır.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI: \"....davacı tarafça dava konusu bononun tahsil amacıyla verildiği banka şubesi uhdesindeyken çalındığı ve kötü niyetli davalıların eline geçtiği, davalılar ile aralarında ticari ilişki bulunmadığı bu nedenle dava konusu bonodan dolayı borçlu olmadığının tespiti istemiyle dava açılmış olup, dava konusu bononun da aralarında bulunduğu çok sayıda sıralı bononun tahsil amacıyla verildiği banka şubesinden diğer şubeye nakli sırasında kaybolduğu veya çalındığı buna ilişkin hem banka tarafından hem de davacı senet alacaklısı tarafından zayi nedeniyle iptal davalarının açıldığı, dava konusu bonoya ilişkin davalılar tarafından Gaziantep İcra Dairesi'nin ... esas sayılı icra dosyasında icra takibi başlatıldığı, dava konusu bonodan dolayı icra dosyasında alacaklı gözüken davalılar tarafından davaya cevap verilmeyerek dava reddolunmuş ise de davalılar tarafından dava konusu bononun haklı olarak iktisap edildiğini ispata yarar belge ve ticari kayıtların sunulmadığı anlaşılmakla, düzenlenen dosya kapsamına uygun denetime elverişli bulunan bilirkişi raporu ile de davacı taraf ile davalılar arasında herhangi bir ticari ilişki bulunmadığı sabit olup, davalı şirket yetkilisi olan diğer davalı ...'nun uyapta kayıtlı dosyalar raporuna göre hakkında çok sayıda tefecilik, dolandırıcılık, resmi belgede sahtecilik suçlarına ilişkin soruşturma ve ceza dosyası kaydının bulunduğu açık olup dava konusu bononun bu nedenlerle ticari ilişki kapsamında davalıların eline geçmediği davalılar tarafından haksız şekilde iktisap edildiği sabit olduğundan davacı tarafın dava konusu bonodan dolayı davalılara borçlu olmadığı anlaşılmakla Davacı ... A.Ş.'nin Gaziantep İcra Dairesi'nin 2021/3471 esas sayılı icra dosyasında takip konusu alacaklısı davacı şirket borçlusu ... Ürünleri San. ve Tic. Ltd.Şti. Olan 31/12/2020 vade, 15/10/2020 düzenleme tarihli, 1.000.000,00-TL bedelli, ... numaralı bonodan dolayı davalılar ... ve ... Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'ne borçlu olmadığının tespitine ve bononun davalılardan alınarak davacıya iadesine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir. \" gerekçesi ile neticeten; \"Davacı tarafça açılan DAVANIN KABULÜ ile; Davacı ... A.Ş.'nin Gaziantep İcra Dairesi'nin ... esas sayılı icra dosyasında takip konusu alacaklısı davacı şirket borçlusu ... Ürünleri San. ve Tic. Ltd.Şti. Olan 31/12/2020 vade, 15/10/2020 düzenleme tarihli, 1.000.000,00-TL bedelli, ... numaralı bonodan dolayı davalılar ... ve .... Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'ne BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE ve bononun davalılardan alınarak davacıya iadesine,\" karar verilmiştir.
İSTİNAF İSTEMİ: Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; Müvekkilinin, dava konusu bonoyu diğer davalıdan ciro yılu ile elde ettiğini, diğer davalının da bu konuda itirazı olmadığını, sadece davacı ticari defterlerine göre karar verilmesinin yerinde olmadığını, müvekilinin tacir olmayıp ticari defter tutma zorunluluğunun olmadığını,Mahkemenin hiçbir hukuki dayanak olmamasına rağmen müvekkili hakkında tefecilik, dolandırıcılık gibi ceza soruşturma ve dosyaları bulunması sebebi ile bononun haksız iktisap edildiği varsayımı ile karar verilmesi nedeniyle tarafsız bir yargılama yapılamadığını, müvekkili hakkında haklı ya da haksız olarak açılmış dosyalarının olması müvekkilinin söz konusu bonoyu da haksız olarak ele geçirdiğini kanıtlamayacağını, Müvekkili hakkında sadece dava sorgusu yapılmasının ise adil yargılanma ilkesinin ihlali olduğunu, mahkemenin eğer bu dosyalar delil kabul edilecek ise adı geçen tüm dosyaların celp edilerek dosya içerikleri ve açıkça okunup anlaşılmadan sadece uyap sorgusunda hakkında dava açılmış olması ve bu durumun da kararın gerekçesi olması açıkça adil yargılanma ilkesi ve herkesin kanun önünde eşit olduğu ilkesinin ihlali olduğunu, davacı tarafın davalıyı hak kaybına uğratmak amaçlı olarak kötü niyetle bu iptal davasının açmış olabileceği ihtimalinin değerlendirilmediğini, senedin ziyaı olduğunun ispat edilmesi gerektiğini, müvekkilinin büyük zarara uğradığını, Dava konusu bonolar ile ilgili olarak dava dışı ve dava dilekçesinde bahsedilen ... bank A.Ş tarafından müvekkiline karşı Gaziantep 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021/96 Esas ve 2021/472 Karar sayılı istirdat davasının reddedildiğini, ilgili kararda müvekkilinin kötü niyetli olduğunun ispat edilemediğinin kabul edildiğini, Müvekkilinin iyi niyetli 3. Kişi olduğunu, aksi yönde ispat olmadığını belirterek müvekkilinin kötüniyetli olduğuna yönelik mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
İNCELEME Dava konusu 31.12.2020 tarihli 1.000.000Tl bedelli nama yazılı bonoda keşideci dava dışı .......LTD ŞTİ, lehtar davacı ... AŞ olduğu, bononun arkasında ... Y.O. AŞ, ... LTD ŞTİ, ... ciroları bulunduğu, bononun Gaziantep İcra Mdnün 2021/3471 esas sayılı dosyada davalı ... tarafından davacı, keşideci ve 2.ciranta aleyhine takibe konulduğu görülmüştür. Davacı dava dışı keşideci ile aralarındaki gayrimenkul satış vaadi sözleşme örneği sunulmuş olup ilgili sözleşmede 1.000.000TL bedelli 31.12.2020 tarihli bono da yer almaktadır. ... bank yazı cevapları incelendiğinde dava konusu bononun tahsil amacı ile bankaya verildiği, ilgili bononun da bulunduğu çok sayıda kıymetli evrakın kargoda çalındığının belirtildiği görülmüştür. Davanın tarafları yönünden Gaziantep CBS 2021/7888 esas sayılı derdest soruşturma dosyası olduğu belirtilmiştir. Mahkemece SMM bilirkişiden davacı defterleri üzerinde inceleme yaptırılarak rapor alınmış, davacı ile davalı arasında borç ilişkisi olmadığı tespit edilmiştir. GEREKÇE Dava, menfi tespit ve çek istirdadı istemlerine ilişkindir. İlk derece mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Karara karşı davalılardan ... vekili istinaf kanun yoluna başvurmuştur. İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Somut uyuşmazlıkta dava konusu bono; nama yazılı olarak düzenlenmiştir. Buna rağmen senette lehtar tarafından kaşe basılıp imzalanmak suretiyle yapılan ciro beyaz ciro niteliğinde ve alacağın temliki olarak kabul edileceği gibi dosyaya yansıyan ... bank AŞ'nın yazı cevaplarına göre bononun davacı tarafça tahsil amacı ile cirolanarak bankaya verildiği, bankaya teslim edildikten sonra kargoda çalındığı anlaşılmaktadır. Nama yazılı senetler alacağın temliki yolu ile devredilebilir. Alacağın temlikinin geçerli olabilmesi için ise yazılı şekilde yapılması gerekmektedir. Davalılar davaya cevap vermemişler, süresinde delil ibraz etmemişlerdir. Bu durumda, takibe konu bononun nama yazılı olduğu, alacağın temlikinin ispatlanamadığı, takip alacaklısı davalı ...'nun yetkili hamil kabul edilemeyeceği dikkate alınarak mahkemece bu gerekçe ile davanın kabulü gerekirken UYAP'ta yapılan araştırmaya göre davalı hakkında muhtelif ceza dosyaları olduğu dikkate alınarak \"senedin haksız şekilde iktisap edildiği\" gerekçesi ile karar verilmesi yerinde görülmemiştir. Açıklanan nedenle davalı ...'nun istinaf isteminin gerekçe yönünden kısmen kabulüne, ilk derece mahkemesinin kararının davalı ... yönünden gerekçe nedeni ile kaldırılmasına, hükmün gerekçesi düzeltilmek sureti ile HMK 353.1.b.2 maddesi gereğince Dairemizce yeniden hüküm kurulmasına karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi ayrıntılı kararda açıklandığı üzere; 1-Davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun KISMEN KABULÜNE,2- 6100 sayılı HMK.'nın 353/1-b-2 maddesi gereğince İstanbul 20. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2021/71 Esas, 2021/719 Karar sayılı, 07.10.2021 tarihli kararının davalı ... yönünden gerekçe nedeni ile KALDIRILMASINA,3- Davacı tarafça açılan DAVANIN KABULÜ ile; Davacı ... A.Ş.'nin Gaziantep İcra Dairesi'nin ... esas sayılı icra dosyasında takip konusu alacaklısı davacı şirket borçlusu ... Ürünleri San. ve Tic. Ltd.Şti. Olan 31/12/2020 vade, 15/10/2020 düzenleme tarihli, 1.000.000,00-TL bedelli, ... numaralı bonodan dolayı davalılar ... ve ... Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'ne BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE ve bononun davalılardan alınarak davacıya iadesine,- Davacı tarafça yatırılan peşin harcın alınması gereken 68.310,00-TL karar harcından mahsubu ile bakiye 51.232,50-TL karar harcının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsil edilerek hazineye gelir kaydedilmesine,- Davacı tarafça yargılama sırasında yatırılan 59,30-TL başvuru harcı, 17.077,50-TL peşin harç olmak üzere toplam 17.136,80-TL harç giderinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı tarafa verilmesine,- Davacı tarafça yargılama sırasında yapılan 15 adet tebligat gideri 250,00-TL, bilirkişi ücreti 1.000,00-TL olmak üzere toplam 1.250,00-TL yargılama giderinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı tarafa bırakılmasına,- Davacı taraf yargılama sırasında kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca hesaplanan 67.050,00-TL vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı tarafa verilmesine,4-İstinaf aşamasında yapılan yargılama giderleri ve harca ilişkin;-İstinaf talebi kısmen kabul edildiğinden istinafa başvuran davalı tarafça yatırılan istinaf harcının karar kesinleştiğinde ve talep halinde iadesine,-İstinaf yargılaması için davalı ... tarafından yapılan 162,10-TL istinaf yoluna başvurma harcı, 101,25-TL tebligat, müzekkere ve posta gideri olmak üzere toplam 263,35-TL'nin davacıdan alınıp davalı ...'na verilmesine,-Davacının gider avansından kullanıldığı anlaşılan 2,75-TL istinaf masrafının davacı üzerinde bırakılmasına,-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti tayinine yer olmadığına, 5-Artan gider avanslarının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince taraflara iadesine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda iş bu kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde Yargıtayda temyiz yolu açık olmak üzere 03/11/2023 tarihinde oy birliği ile karar verildi.