T.C.
KAYSERİ
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
6. HUKUK DAİRESİ
ESAS NO: 2023/1653
KARAR NO: 2023/1673
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: KAYSERİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 04/05/2023
ESAS NO: 2022/1147
KARAR NO: 2023/394
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit (Kooperatif Aidat Borcundan Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 17/10/2023
İSTİNAF KARAR YAZIM TARİHİ: 17/10/2023
Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 04/05/2023 tarih ve 2022/1147 Esas - 2023/394 sayılı kararı davacı vekili tarafından istinaf incelemesi için Dairemize gönderilmekle dosyadaki tüm bilgi ve belgeler incelendi;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Kayseri Genel İcra Dairesinin ... esas ve ... esas sayılı dosyalarında davalı kooperatifçe müvekkili aleyhine icra takipleri başlatıldığını, müvekkilinin icra takibine itiraz ettiğini ve takibin durduğunu, haksız ve yersiz şekilde müvekkilinden üyelik aidatı ve faizi için alacak talebinde bulunulduğunu, iş bu konu ile ilgili olarak 15 haziran 2022 tarih ve 31867 sayılı resmi gazetede yayınlanan 7410 sayılı kanunun 2.maddesi ile yasal düzenleme yapıldığını, iş bu 7410 sayılı yasanın 2.maddesi gereği mahkemeye müracaat ederek müvekkili aleyhine başlatılan takibin 7410 sayılı yasadaki şartları taşıdığı dikkate alınarak icra dosyalarında davalı kooperatife borçlu olmadığının tespiti için iş bu menfi tespit davasını açtıklarını, Kayseri Genel İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyasında, davalı kooperatife 41.603,33 TL(takip çıkışı miktar ve sonradan oluşan tüm ferileri) yönünden müvekkilinin borçlu olmadığının tespitine, icra takibinin iptaline, Kayseri Genel İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyasında, davalı kooperatife 4.600,00 TL(takip çıkışı miktar ve sonradan oluşan tüm ferileri) yönünden müvekkilinin borçlu olmadığının tespitine, icra takibinin iptaline, icra takibini kötüniyetli olarak başlatan davalı kooperatiften, alacağın en az % 20 si oranında kötüniyet tazminatının tahsiliyle müvekkiline ödenmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın yasal süresi içerisinde açılmadığını, zamanaşımı ve hak düşürücü sürelerin geçtiğini, davacının davasında haksız olduğunu, kooperatife ait davaya konu inşaatların etaplar halinde yapılmadığını, devam eden inşaatın ve imalat söz konusu olmayıp tüm imalatların 2000-2002 yılları arasında tamamen bittiğini, bütün dairelerin hak sahiplerine dağıtıldığını, kooperatif tarafından kesin maliyet hesabı çıkarılmamış olup imalatlar bittiğinden imalata ilişkin bir ödeme talep edilmediğini, tasfiye kararı alındığından kooperatif tasfiye sürecinde olduğunu, genel kurullarda alınan kararlar gereği kooperatif ortaklarından yönetim giderleri ve genel giderler için ödeme talep edildiğini, ödeme yapmayan üyeler hakkında icra takibi başlatıldığını, itiraz eden üyelere de itirazın iptali davaları açıldığını, davacı hakkında da bu genel kurul kararları gereği mesul olduğu borç ile ilgili işlemler yapıldığını, davacı genel kurullarda alınan kararlar doğrultusunda kendisine düşen ödemeyi yapmadığı için hakkında icra takibi başlatıldığını, itiraz ettiği için itirazın iptali davası açıldığını, davacının 7410 sayılı kanunda belirtilen 6 aylık süre içerisinde dava açılmaması halinde takibe devam edileceğinden bahisle icra takibi baskısını geciktirebilmek amacı ile dava açtığının açık ve net belli olduğunu, açılan davada davacının hukuki menfaatinin olmadığını, haksız açılan davanın reddini, davacının icra inkar/ kötü niyet tazminatına mahkum edilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: İlk derece mahkemesi tarafından yapılan yargılama sonucunda; \"...esas hakkında bir karar verilmeyen hallerde, tarafların, davanın açıldığı tarihteki haklılık durumuna göre bir karar verilmesi gerektiği fikri mahkememizce de benimsenmiş olup; Anayasa Mahkemesinin iptal kararından önce ve iptal edilen yasal düzenleme dayanak gösterilerek eldeki davanın açıldığı ve fakat anılan yasal düzenleme dikkate alındığında, davacı tarafın, Geçici 11. maddenin 2. fıkrası kapsamında menfi tespit davası açabilmesi için, hakkında başlatılmış olan icra takibinin durması üzerine davalı kooperatifin itirazın iptali davası açmış olması, bu davayı kazanmış olması, hükmün kesinleşmiş olması, yahut hüküm kesinleşmemiş olsa dahi verilen mahkeme hükmü ile birlikte icra takibinin kesinleşmesi halinde, borçlu olmadığının tespitine ilişkin, yasanın yürürlük tarihinden itibaren 6 aylık süre içerisinde açılacak bir dava olması gerektiği, davacının davasının anılan yasal düzenlemede belirtilen şeklî koşulları taşıdığı anlaşılmaktadır. Davanın esasına ilişkin olarak tarafların sunduğu delil ve belgeler değerlendirildiğinde; davacının, iptal edilen 1163 sayılı Koop. Kanunu'nun Geçici 11. maddesindeki bir kısım hukukî işlemlerin hükümsüz olduğunu öngören 1. fıkradaki emredici hükme dayalı olarak hükümsüzlüğün (ve bu kapsamda borçsuzluğunun) tespiti için bu davayı açmış olduğu, Kayseri ilindeki bir yapı kooperatifinin, yönetim giderleri dışında her ne ad altında olursa olsun üyelerini borçlandırıcı bir işlem yaptıklarında (yetkili organlarında bu konuda karar aldıklarında), henüz icra takibi başlatmamış dahi olsalar, üyelerin hukukî durumunu değiştirecek bu işlemlere karşı üyenin, mevcut hukukî durumunun korunması maksadıyla mahkemeye başvuruda bulunmasını haklı saymak gerektiği, bunun için inşaatların etaplar halinde yapılarak teslim edilmesinin şart olduğu, oysa ki davalı ... kooperatifinin inşaatları etaplar halinde yapıp teslim ettiğine dair kooperatifin yetkili organlarında alınmış bir karar olmadığı gibi fiilen etap kooperatifi olarak faaliyette bulunduğuna dair bilgi ve belge de sunulmadığı, davacı hakkında daha önce başlatılan takip konusu alacağın kooperatif genel kurul kararı ile belirlenen (inşaat finansmanı için gerekli giderlerin de yansıtıldığı) aidat alacağı olduğu, bu hususun, inşaatların etaplar halinde yapılıp teslim edildiğine bir kanıt oluşturmadığı, dolayısıyla inşaatların etaplar halinde yapılarak teslim edildiği olgusu ispat edilememiş olup; davacının dava tarihi itibariyle açtığı davada haklı olmadığı sonucuna varılmıştır. Geçici 11. madde çerçevesinde hukuksal korunma talep eden davacının, yasal süresi içerisinde bu davayı maddenin ikinci fıkrasında ifade edilen emredici hükme dayalı olarak hükümsüzlüğün ve borçsuzluğun tespiti (menfi tespit) için açtığı ve fakat dava devam ederken davaya dayanak teşkil eden yasal düzenlemenin Anayasa Mahkemesi kararı ile iptal edildiği, davanın bu suretle konusuz kaldığı, davanın açıldığı tarih itibariyle davacının dava açmakta haklı olmadığı, dolayısıyla iptal edilen yasal düzenleme gereğince hukuksal koruma talep eden davacının yapmış olduğu yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmiş, kendisini vekil ile temsil ettiren davalı lehine yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince maktu vekâlet ücreti taktir olunarak aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir....\" gerekçesiyle Davanın konusuz kalması nedeniyle esas hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA karar verilmiştir.İşbu kararı davacı vekili süresinde istinaf etmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ : Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; yeniden yargılama yapılarak talep doğrultusunda, davanın kabulüne karar verilmesi istemi içerdiğini, yerel mahkeme kararını kabul etmediğini, yerel mahkemece verilen kararın kaldırılması gerektiğini, davalı kooperatif aleyhine açılan dava, 7410 Sayılı Yasa uyarınca, dava tarihi itibarıyla müvekkilimin hukuki menfaati bulunan, usule uygun açılan bir dava olduğunu, müvekkilin aleyhine vekalet ücretine hükmedilmesi usul ve yasaya aykırı olduğunu, mahkemece, davanın konusuz kalması nedeniyle esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına dair karar verildiğini, bu kararın da usul ve yasaya aykırı olduğunu, müvekkilin davasının kabulüne karar verilmesi gerektiğini, zira dava tarihi itibarıyla, tüm yasal şartları taşıyan, 7410 Sayılı Yasaya uygun şekilde açılmış bir davanın mevcut olduğunu, bu sebeple, mahkemenin kararının hatalı ve hukuka aykırı olduğunu, davacı aleyhine vekalet ücretine hükmedilemeyeceğini, yerel mahkeme kararını kabul etmediğini, yerel mahkeme kararının kaldırılarak, dosyanın yeniden ilk derece mahkemesine gönderilmesini talep ettiğini, arz ve izah edilen sebepler ile re'sen dikkate alınacak nedenlerle öncelikle istinaf talebinin kabulüyle, Kayseri 2.Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2022/1147 Esas ve 2023/394 Karar sayılı kararının, istinaf incelemesi neticesinde, ilk derece mahkeme kararının kaldırılması ve yeniden yargılama yapılarak, talep gibi davanın kabulüne karar verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili istinaf cevap dilekçesinden özetle; Davacı, yerel mahkeme kararını istinaf ederek aleyhine vekalet ücretine hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğundan bahisle kararın kaldırılmasını talep ettiğini, yerel mahkeme gerekçeli kararında çok geniş kapsamlı inceleme ve değerlendirme yapmak suretiyle ve konu hakkındaki yüksek mahkeme kararlarını da emsal olarak karara dayanak yapmak suretiyle, dava tarihi itibarı ile yargılama giderlerinin ne şekilde hüküm altına alınması gerektiğini irdelendiğini, buna göre yerel mahkemenin yargılama giderleri ve vekalet ücreti konusundaki değerlendirme ve kanaati hem kanuna hem yüksek mahkeme içtihatlarına uygun olduğunu, gerekli ve yeterli inceleme yapmak suretiyle ve delillerin değerlendirilmesinde hataya düşmeksizin verilen yerel mahkeme kararında hiçbir yönden hukuka aykırılık olmadığından davacının istinaf talebinin reddini talep etmiştir.
HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ: Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzeniyle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır.Dava, kooperatif üyesinin açtığı menfi tespit talebine ilişkindir.
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacının menfi tespit davasının dayanağı olan 15.06.2022 tarih ve 31867 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve dolayısıyla dava tarihi itibariyle yürürlükte olan 7410 sayılı Çevre Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 2. maddesi ile 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'na eklenen geçici 11. Maddesinin Anayasa Mahkemesince 09.03.2023 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan 16/02/2023 tarih 2022/126 Esas 2023/29 Sayılı kararı ile iptali nedeni ile konusuz kalan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kararda yazılı açıklamalara, yasal sebep ve gerekçelere binaen davacının sair istinaf nedenleri yerinde görülmemiştir.
Ancak, işbu davanın, Anayasa mahkemesince davadan sonra iptaline karar verilen 1163 sayılı yasanın geçici 11. Maddesine dayanılarak açılmış olması ve yargılama sırasında sözkonusu yasal düzenlemenin iptal edilmiş olması sebebiyle dayanak yasanın ortadan kalkması nedeniyle dava konusuz kaldığından dolayı esası hakkında bir karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiş olduğundan ,gelinen aşama itibariyle işbu davada tarafların haklılık durumu belirlenemediğinden HMK 331/1 maddesi de nazara alınarak davacı ve davalı taraf lehine/aleyhine vekalet ücretine hükmedilmemesi gerekirken yerinde olmayan gerekçe ile davalı lehine vekalet ücretine hükmedilmesi yerinde görülmemiş, belirtilen gerekçeyle davacı istinafı yerinde görülmekle, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, ancak HMK'nın 353/1-b.2.maddesi gereğince araştırılması gerekli başka husus bulunmadığından bu yönden düzeltilerek yeniden hüküm kurularak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ İLE;
HMK'nın 353/1-b,2. maddesi gereğince düzelterek yeniden karar verilmek üzere KAYSERİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin istinafa konu edilen 04/05/2023 tarih ve 2022/1147 E - 2023/394 K. sayılı nihai kararının KALDIRILMASINA,
Düzeltilerek yeniden bir karar verilmesine, buna göre;
\"1-Davanın konusuz kalması nedeniyle esas hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
2--Alınması gereken 269,85-TL maktu karar ve ilam harcından , davacı tarafından dava başında peşin olarak yatırılan 789,04-TL harcın mahsubu ile fazladan alınan 519,19-TL'nin karar kesinleştiğinde ve istek halinde davacıya iadesine,
3-Davacı ve davalı tarafça yargılama boyunca yapılan yargılama giderlerinin kendileri üzerinde bırakılmasına,
4- Taraflar lehine vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,
5-Davacı tarafından yatırılan gider avansından yargılama sırasında yapılan masraflar ile karar tebliğ giderlerinden geriye kalan avansın karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,\"
2-Davacı tarafın istinaf aşamasında yatırmış olduğu 269,85 TL istinaf karar harcının talep halinde davacıya iadesine,
3-Davacı tarafın istinaf aşamasında yapmış olduğu posta gideri 185,00 TL'nin ve 738,00 TL istinaf kanun yoluna başvurma harcının davalıdan alınarak davacıya verilmesine
4-HMK'nın 302/5.maddesi gereğince kesinleşme kaydı ve kesinleşme kaydı yapılan kararların yerine getirilmesi için gerekli bildirimlerin; harç tahsil işlemlerinin, HMK'nın 359/4 maddesi gereğince işbu kararın taraflara tebliği işlemlerinin yapılması ve varsa artan gider avansının ilgili tarafa iadesi işlemlerinin İlk Derece Mahkemesi tarafından yapılmasına,
5-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme ile HMK 362/1-a bendi uyarınca KESİN olarak oy birliği ile karar verildi. 17/10/2023\t\t\t\t