T.C.
ANTALYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
3.HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : ANTALYA 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 22/02/2022
DAVANIN KONUSU : MENFİ TESPİT
İSTİNAF TALEP TARİHİ : 22/04/2022
İSTİNAF KARAR TARİHİ : 04/10/2023
KARARIN YAZIM TARİHİ : 05/10/2023
İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı aleyhine davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuş olduğu anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA :Davacı vekili tarafından ilk derece mahkemesine verilen dava dilekçesinde özetle; davalı kurum ile müvekkili şirket arasında su aboneliği sözleşmesi olduğunu, davalı kurum tarafından 07/09/2020 tarihli tutanak ile, müvekkile ait otelin atıksu numunelerinin analiz değerlerinin deşarj limitlerini aştığını gerekçe göstererek müvekkiline 74.198,84 TL para cezası kesildiğini, davalı kurum tarafından kesilen para cezasının anayasa aykırı olduğunu belirterek, kesilen para cezasının iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP :Davalı vekili tarafından ilk derece mahkemesine verilen cevap dilekçesinde özetle; ... Müdürlüğü'nün 2560 sayılı Kanuna tabi olduğunu, müvekkilini kurumun gördüğü hizmetin kamu hizmeti olmasına rağmen faaliyetini özel hukuk kuralları altında yapması itibariyle TTK'nun 16/1 maddesi anlamında tacir sayıldığını, bu durumda tacir olan müvekkili kurum ile davacı arasında görülmekte olan huzurdaki davanın Ticaret Mahkemesi'nde görülmesi gerektiğini, müvekkili kurum tarafından davacı şirket adresinde yapılan ölçüm ve buna ilişkin tutulan tahakkukun hukuken doğru ve yerinde olduğunu belirterek davanın görev yönünden reddine, müvekkili kurum tarafından yapılan işlemin hukuka ve mevzuata uygun olması sebebiyle davanın esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.
YEREL MAHKEME KARARI : Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas, ... Karar sayılı ve 22.02.2022 tarihli kararı ile; \"tüm dosya kapsamından; davacının KÖP kapsamında gerekli izin ve başvurularını yaptığı, bu kapsamda 26/02/2020 tarihinde idarece yapılan rutin kontrolde davacı işletmenin atıksuyunda belirlenen miktarın üzerinde kirlilik değerinin tespit edilerek bunun düzeltilmesi için 06/03/2020 tarihli yazı ile davacı şirkete bildirim yapıldığı, davacının gerekli düzenlemeleri yaptığını bildirerek idareye 18/03/2020 tarihinde başvuru yaptığı ve yine idareye yapılan başvuruya göre davacı şirkete ait otelin 21/03/2020 tarihinde covid-19 salgını nedeni ile kapatılacağının bildirildiği, idarenin kontrol denetimini makul sürede yapmadığı, kontrolün 07/09/2020 tarihinde yapıldığı ve kirlilik değerinin normal sınırlar içinde olduğunun tespit edilerek davaya konu 07/09/2020 tarih, ... sayılı idari para cezası tutanağının düzenlendiği, ancak mevzuatta idarenin başvurudan itibaren kaç gün içinde kontrolü yapması gerektiğine dair kesin bir süre belirtilmemiş ise de somut olayın özellikleri ve otelin kapanma sürecine girmesi, salgın hastalık gibi unsurlar gözetilerek en geç otelin kapanacağı 21/03/2020 tarihine kadar yapılması gerektiği ancak idarenin bu sorumluluğunu 9. Aya kadar geciktirmesinden kaynaklı miktarda bir artışın olduğu, 177 günlük KÖP 74.198,84-TL olduğuna göre kontrol için makul süre ve hesaplama yöntemi dikkate alındığında 24 günlük KÖP bedelinin 8.526,15-TL olacağı, bunun %18 KDV'sinin de 1.534,70-TL olacağı buna göre davacıdan talep edilebilecek KÖP bedelinin 10.060,85-TL olması gerekirken davacıya yüklenemeyecek gecikmeden dolayı 64.137,99.-TL daha fazla hesaplandığı\" gerekçesiyle; davanın kısmen kabulüne, davalı kurum tarafından davacı adına tahakkuk ettirilen 07/09/2020 tarih, ... sayılı yazıya konu ... tahakkuk nolu bedelin 64.137,99.-TL' sinden davacının davalıya borçlu olmadığının tespiti ile tahakkukun bu miktar yönünden iptaline, fazlaya ilişkin istemlerin reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF TALEBİ VE SEBEPLERİ: Davalı vekili 22.04.2022 tarihli istinaf dilekçesinde; covid salgını nedeniyle alınan resmi tedbirler kapsamında nisan ayı sonuna kadar numune alınamadığını, 29.06.2020 tarihinde numune alınmaya gidildiğinde işletmede konaklayan misafir olmadığından, numune alınamadan dönüldüğünü, 21.08.2020 tarihinde tekrar numune alındığını ve numune sonuçlarının yönetmelikte belirtilen limitler altında çıktığını, kasıtlı bir şekilde numune almama durumunun söz konusu olmadığını, 21.03.2020-01.08.2020 tarihleri arasında otelin kapalı olduğu belirtilmiş ise de, o tarihlerdeki abone tahakkukları incelendiğinde otelin kapalı olmadığı, tesisin bu zaman zarfında atık su alt yapısına su verdiğinin anlaşıldığını, ayrıca KÖP hesabı formülü incelendiğinde gün kriterinin toplam sonuca etki etmediğini, müvekkilinin yaptığı hesaplamanın doğru olduğunu, mahkemece verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu ileri sürmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: 6100 sayılı HMK'nun 355/1 maddesi uyarınca, istinaf sebepleriyle sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda;
Dava, kirlilik önlem payına(köp) ilişkin tahukkuk işlemine yönelik menfi tespit davasıdır.
İlk derece mahkemesince, yukarıda açıklanan gerekçelerle; davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, karar davalı vekili tarafından istinaf edilmiştir.
... Müdürlüğü Atıksuların Kanalizasyon Şebekesine Deşarj Yönetmeliğinin;
16. maddesinde;\"Yararlanma Onayı ve Bağlantı Kalite Kontrol Ruhsatı (BKKR) (1) Debisi 1 m3/gün den fazla olan endüstriyel atıksu kaynaklarının ve atıksu debisi 50 m3/gün üzerinde olan konvansiyonel parametre ihtiva eden işletmelerin kanalizasyon şebekesinden yararlanması ... ’ ın yazılı onayına bağlıdır. Onay şartları endüstriyel atıksu kaynaklarına ... ' ça verilecek \"Bağlantı Kalite Kontrol Ruhsatı\" nda belirlenir. Ruhsatta belirtilen koşullar dışında, kanalizasyon şebekesinden yararlanmak yasaktır. Su Kirliliği ve Kontrolü Yönetmeliği Madde 37’ de tanımlanmış olan hususlarla ilgili \"çevre izni\" ilgili kanun ve yönetmeliklerde tanımlanmış kurum ve kurullarca verilir.
(2)Atıksu karakterini tespit edebilmek için, tesis çıkışından atıksu kaynağının faaliyet ve özelliklerine göre İdarece tespit edilecek şekilde numune alınır ve analiz gerçekleştirilir. Analiz sonuçları deşarj limitlerini sağlamamış ise, söz konusu kuruluşa deşarj limitlerini sağlayıncaya kadar KÖP uygulanır. Analiz sonuçları deşarj limitlerini sağlamış ise, söz konusu kuruluşa \"Bağlantı Kalite KontrolRuhsatı\" verilir.
(3)Yeni kurulacak veya henüz ruhsat almamış endüstriyel atıksuyu veya debisi 50 m3/gün üzerindeki konvansiyonel atıksuyu olan kirletici kaynakların, Bağlantı Kalite Kontrol Ruhsatı almak üzere ... ' a başvurması mecburidir.
(4)Kanalizasyon şebekesine bağlıendüstriyel atıksuyu veya debisi 50 m3/gün üzerindeki konvansiyonel atıksuyu olan kirletici kaynaklar,tebliğ tarihinden itibaren 3 ay içerisinde ruhsat almak için İdareye başvurmak zorundadırlar. Bu süre sonunda ruhsat başvurusu yapmayan işletmeler, ruhsat alınıncaya kadar kirlilik önlem payı öderler.
(5)Bağlantı Kalite Kontrol Ruhsatı ile ilgili usul ve esaslar Yönergesinde belirtilmektedir.
(6)Ruhsat işlemlerinin tamamlanması ve onayı için belirlenmiş bulunan ruhsat ve kontrol harçları Tarifeler Yönetmeliğinde belirlenmiştir.
(7) Bağlantı Kalite Kontrol Ruhsatı işlemleri için işletmeden alınan tüm numunelerin analiz ücretleri ilgili işletmedentahsil edilir.
(8)Başvuru sahibi atıksu kaynağı, verilen süre içinde ön arıtma veya arıtma tesisi projesini ... ' a onaylatmak, tesisi kurmak ve izin belgesinde belirtilen limitleri sürekli sağlayacak biçimde çalıştırmakla yükümlüdür.
(9) BağlantıKalite Kontrol Ruhsatı alan işyerleri, ruhsatta belirtilen koşulları sağlamakla yükümlüdürler. Ruhsat sahibi olmak, koşulların sağlanmaması ile oluşacak cezai ve hukuki müeyyidelerden kurtulmayı temin etmez. Denetlemelerde aksi uygulamalar tespit edildiğinde ilgilisi uyarılır. Gerekirse ruhsat iptali yoluna gidilir ve endüstriyel atıksu üreten bölümün faaliyetinin durdurulması yetkili kurumdan talep edilir.
21. Maddesinde de; (1) Atıksu kaynağı, İdarenin isteğidoğrultusunda, ruhsata tabi tüm deşarjları için, deşarj yerinde, kolayca ulaşılabilen ve numune almaya müsait bir kontrol bacası inşaa eder. Kontrol bacasının yapısal özellikleri ... ' ca belirlenir.(2) Ön arıtma veya arıtma tesisi yükümlülüğü olan atıksu kaynakları, ani dökülme ve deşarjların tespiti ve daha anlamlı numune alma işlemini sağlayabilmek üzere tesis çıkışında, deşarj veya kanala bağlantı öncesi bir kontrol veya dengeleme tankı yapmak ve işletmek zorundadırlar. Madde 13' te tanımlanan seyreltme yasağı bu tanklar içinde geçerlidir. Kontrol veya dengeleme tanklarının hacim vb. yapısal özellikleri yönergede belirlenir.(3) Bağlantı Kalite Kontrol Ruhsatına tabi tüm atıksu deşarjlarının debi miktarlarına göre kontrol ve izleme tablosu aşağıdadır.
Debi Miktarına Göre Numune Alma ve İzleme Tablosu Debi (m3/gün)... tarafından endüstriyel tesis denetime esas asgari numune alma sıklığı ... tarafından konvansiyonel parametreye sahip işletme denetime esas asgari numune alma sıklığı≤ 50Dört ayda bir-51-200İki ayda bir Altı Ayda bir 201-1000Ayda bir Dört Ayda bir1001-10000On beş günde birÜç Ayda bir> 10000Haftada ikiİki Ayda bir\"
Aynı yönetmeliğin 25. Maddesinde; (1) Atıksu özellikleri, Tablo II’ deki limitlerin üzerinde olan ve arıtma yükümlülüğü bulunan veya bulunmayan endüstriyel atıksu kaynakları ile debisi 50 m3/gün üzerindeki konvansiyonel atıksuyu olan kirletici kaynaklarKirlilik Önlem Payı (KÖP) öderler.
(2)Atıksu kaynakları atıksuları ile ilgili ön arıtma kurmaları istendiği ve izin verildiği halde verilen süre içinde arıtma tesisi kurmadığı, arıtma tesisi kurduğu halde işletmediği, işlettiği halde limitleri sağlayamadığında yönetmelikte ön görülen şartları sağlayıncaya veya atıksu kaynağı işletme bu yönetmelik esaslarına göre kaldırılıncaya veya faaliyetine son verinceye kadar kirlilik önlem payı öderler.
(3)Endüstriyel atıksu kaynakları ve debisi 50 m3/gün üzerindeki konvansiyonel atıksuyu olan kirletici kaynaklarruhsata tabi her bir deşarj için ayrı ayrı değerlendirilmek üzere yönetmeliğin Tablo II’ yeuygun olmadığının tespiti halinde veya ... ' ın öngördüğü önlemleri bu maddelerde istenilen ölçülerde sağlayıncaya kadar Kirlilik Önlem Payı öder.
(4)BKKR başvurusu için yapılan tebliğ tarihinden itibaren 3 ay içerisinde ruhsat almak zorunda olup ruhsatını almayan kanalizasyon şebekesine bağlı debisi 50 m3/gün üzeri olan konvansiyonel parametreler içeren kirletici kaynaklarruhsat alıncaya kadar Kmax değeri 2 olacak şekilde, endüstriyel atıksu kaynakları ise Kmax değeri Tablo III’ teki değerler üzerinden kirlilik önlem payı öderler. Konuyla ilgili detaylar Yönergesinde belirtilmektedir.
(5)Kirlilik Önlem Payı ile ilgilihesap yöntemi aşağıdadır.a)KÖP=AxTxBxKxQ Bu formülde;KÖP= Kirlilik Önlem Payını (TL)A = KÖP Katsayısını, katsayı ile ilgili esaslar yönergesinde belirtilmektedir.T = KÖP tahakkukuna esas alınacak süre (gün), bu süre ilgili Yönergesindeki esaslara göre hesaplanır.B = ... Yönetim Kurulu'nca her yıl için tayin edilen atıksu birim fiyatı (TL/m3)Q = Kirlilik Önlem Payı'na tabi olacak atık su debisini (m3/gün) K = (C-Ct)olarak tanımlanan kirlilik katsayısını ifade eder.CtBurada;C = En yüksek kirletici parametrenin konsantrasyon değeri.Ct = Aynı kirletici parametre için Tablo II’ de teklif edilen limit değeri göstermektedir.b)Kirletici konsantrasyonları Tablo II’ de belirtilen limit değerlerin üzerinde birden fazla parametre olması durumunda, her bir parametre için ayrı ayrı kirlilik katsayısı hesap edilir ve maksimum olan kirlilik katsayısına göre kirlilik önlem payı hesabı yapılır.
(6)Kirletici kaynak tarafından gerekli tedbirlerin alınması süresince tahakkuk ettirilecek KirlilikÖnlem Payı'na ilişkin Kmax katsayıları Tablo III’ te verilmiştir. Buna göre;22K< Kmax ise; K=KK> Kmax ise; K=K max alınarak KÖP hesaplanır.
(7)Ön Arıtma veya Arıtma Tesisi yapmış olan firmalar için aşağıdaki formüle göre KÖP tahakkuku yapılır. Kirlilik Önlem Payı tahakkuku için Ka=(Ca-Ct)/Ct katsayısı esas alınır.Burada;KÖP=A x T x B x Q x Ka Ka = Ca-CtCtCa: Arıtma tesisi çıkışından uygunsuzluğa esas olan en yüksek Ca-Ctoranını veren parametrenin iki analizin ortalama konsantrasyon değeridir. CtKa< Kamax ise; Ka=Ka Ka> Kamax ise; Ka=Kamax olarak alınır.
(8)-a)Arıtma tesisinin yetersiz kaldığı veya arıtma tesisi revizyonun yapıldığı halde bir veya birkaç kirlilik parametresinin yönetmeliğin Tablo II' deki limit değerlerin altına indirilemediği durumlarda, İdarenin de uygun görmesi halinde, eşdeğer kirlilik yükü hesabı yapılmak suretiyle firmanın atıksu deşarjına izin verilebilir. Deşarj izni, KÖP uygulanmak suretiyle gerçekleşen atıksu debisi yerine eşdeğer debi dikkate alınarak yapılır. Eşdeğer debi hesabı aşağıdaki formülasyon kullanılmak suretiyle yapılır.Ct x Qt = Ca x QBu formülasyonda eşdeğer debiyi Qt ifade etmektedir. Dolayısıyla; Eşdeğer Debi: Qt = Ca x Qşeklinde hesap edilir. Ctb)... Genel Müdürlüğü atıksu sisteminin herhangi bir kısmında eşdeğer debi uygulamasından dolayı olumsuz şartların oluşması durumunda, İdare tarafından bu uygulama sonlanır.c)Uygulamanın iptalinden dolayı işletmeler herhangi bir hak talep edemezler ve Tablo II’ deki deşarj limitlerini sağlamakla yükümlüdürler.
(9)Kirlilik önlem payı ile ilgili uygulama esasları Yönergesinde belirtilmektedir.\" şeklinde hükümler bulunmaktadır.
Somut olayda; davacı otelin 15.09.2017 tarihinde Bağlantı Kalite Kontrol Ruhsatı (BKKR) almak için davalı kuruma müracaat ettiği, 01.12.2017 tarihinde alınan numune sonucuna göre davacıya 26.12.2017 tarih ve 49006 sayılı BKK ruhsatının verildiği, yukarıda açıklanan yönetmeliğe göre rutin numune alınmasına devam edildiği, 26.02.2020 tarihinde alınan numunenin limitler üzerinde çıkması üzerine firmaya 06.03.2020 tarih ve 7615 sayılı yazı ile; davalı tarafından davacıya uyarıda bulunulduğu, davacının 18.03.2020 tarih ve ... sayılı dilekçeyle başvurarak yüksek çıkan değerleri düzelttiğini belirterek yeniden numune alınmasını talep ettiği, Covid tedbirleri kapsamında labaratuvar faliyetleri nisan ayına kadar tedbiren durdurulduğundan dolayı numune alınmaya gidilmediği, rutin numune alımlarının devamında 29.06.2020 tarihinde numune alınmaya gidildiği, fakat işletmede konaklayan misafir olmadığından dolayı 29.06.2020 tarihli tutanak tutularak numune alınmadan dönüldüğü, 21.08.2020 tarihinde tekrar numune alındığı, alınan numunenin limitlere uygun olmadığının tespit edilmesi sebebiyle davalı tarafından 07.09.2020 tarihli KÖP ödenmesine ilişkin bildirim yapıldığı, yapılan hesaplama tablosunda 26.02.2020 -21.08.2020 tarihleri arasında 177 gün için hesaplama yapıldığı anlaşılmaktadır.
Mahkemece alınan bilirkişi raporunda; 21.03.2020- 01.08.2020 tarihleri arasında kapalı olması sebebiyle KÖP hesabına tabi tutulmasının uygun olmayacağı bildirilmiştir.
Mahkemece,otelin kapanacağı bildirilen 21.03.2020 tarihine kadar 24 günlük KÖP hesabı yapılması gerektiği 177 gün üzerinden hesaplama yapılamayacağı belirtilerek resen hesaplama yapılıp KÖP bedelinin 10.060,85 TL olması gerektiği gerekçesiyle; hüküm kurulmuş ise de;6100 sayılı HMK'nın 266.maddesi hükmüne göre; çözümü özel veya teknik bir bilgiyi gerektiren konularda bilirkişi oy ve görüşünün alınması zorunludur.
Aynı kanunun, 281. maddesinde ise; tarafların, bilirkişi raporunda eksik gördükleri hususların, bilirkişiye tamamlattırılmasını; belirsizlik gösteren hususlar hakkında ise bilirkişinin açıklama yapmasının sağlanmasını veya yeni bilirkişi atanmasını mahkemeden talep edebililecekleri; mahkemenin, bilirkişi raporundaki eksiklik yahut belirsizliğin tamamlanması veya açıklığa kavuşturulmasını sağlamak için, bilirkişiden ek rapor alabileceği; ayrıca, gerçeğin ortaya çıkması için gerekli görürse, yeni görevlendireceği bilirkişi aracılığıyla tekrar inceleme de yaptırabileceği açıklanmıştır.
Somut uyuşmazlıkta hesaplamanın teknik bilgi gerektirdiği, matematiksel oranlama ile sonuca gidilemeyeceği, yönetmelik hükümlerine göre KÖP hesaplama konusunda uzman hesap bilirkişisinden rapor alınması gerektiği, diğer yandan davalı vekilinin rapora itirazları bulunduğu, ve otelin belirtilen tarihler arasında su tüketimi yaptığı ve otelin kapalı olmadığını ileri sürdüğü, davalı vekilinin bilirkişi raporuna karşı itirazlarının değerlendirilmediği anlaşılmaktadır.
Sonuç olarak yukarıda açıklanan nedenlerle; mahkemece, davacı vekilinin alınan bilirkişi raporuna itirazlarını değerlendiren KÖP bedeli hesaplama konusunda uzmanlığı bulunan başka bir bilirkişiden yukarıda açıklanan yönetmelik hükümleri de değerlendirilerek denetime elverişli rapor alınarak hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, yazılı gerekçe ile ve eksik inceleme sonucu davanın kısmen kabulüne karar verilmesi usul ve yasaya aykırı görüldüğünden, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne; HMK'nun 353/1.a-6 maddesi gereğince, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye geri gönderilmesine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM; Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜNE,
2-HMK'nun 353/1.a-6 maddesi uyarınca Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas, ... Karar sayılı ve 22/02/2022 tarihli kararının KALDIRILMASINA,
3-Davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren yerel mahkemeye GÖNDERİLMESİNE,
4-Davalıdan peşin alınan istinaf karar harcının talep halinde davalıya ilk derece mahkemesince iadesine,
5-Davalıdan peşin alınan istinaf kanun yoluna başvuru harcının Hazineye gelir kaydedilmesine,
6-Davalı tarafından istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince verilecek nihai kararla değerlendirilmesine,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda, HMK'nun 353/1-a maddesi uyarınca KESİN olmak üzere,oybirliği ile karar verildi. 04/10/2023
\t\t\t\t
...