T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO: 2022/1309 Esas
KARAR NO: 2023/1474
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 1.FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
TARİHİ: 09/09/2021
NUMARASI: 2017/237E, 2021/324K.
DAVANIN KONUSU: Alacak (Fikir Ve Sanat Eseri İle İlgili Sözleşmeden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ: 19/10/2023
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle: Müvekkillerinin murisi ...'ın, davalı tarafından yapımı üstlenilen 1999 yılı yapımı “...” isimli filmin başrol oyuncusu olarak görev aldığını, ilgili filmdeki oyunculuğu ve film üzerindeki haklarının düzenlenmesinin taraflar arasında akdedilen oyuncu sözleşmesi ile belirlendiğini, filmin vizyona girdiği dönemi takiben filmin televizyon kanatlarında defalarca gösterildiğini, DVD - CD satışlarının yapıldığını, ancak sözleşmeden doğan haklarının murise ya da mirasçılarına herhangi bir ödeme yapılmadığını belirterek davacının dava konusu filme ilişkin olarak dava tarihinden geriye doğru 10 yıl içinde tahakkuk etmiş olan (a) yurtiçi ve yurtdışı televizyon kanallarında gösterimlerden tahakkuk eden gelirleri üzerinden % 10 oranla doğan alacaklara karşılık şimdilik 1,000,- TL., (b) CD, DVD, Kitap başta olmak üzere bunlarla sınırlı kalmamak kaydıyla film dışı satışlarından elde edilen gelirler üzerinden % 10 oranla doğan alacaklara karşılık şimdilik 1.000,- TL. tutarındaki alacağın davalılardan tahsiline karar verilmesini, Burçlar Kanunu'na uygun şekilde 10 yıllık zuınan aşımı süresinin geçirilmediği alacaklar itibarı ile istenildiğini, oyunculuk sözleşmesi ile ...'ın yer aldığı filmden gelir devam ettikçe söz konusu borcun devam edeceğini, dolayısı ile zamanaşımının söz konusu olmayacağını, dava konusu filmin bugüne dek bir çok kanalda, pek çok kez yayınlandığını dolayısı ile davalının bu filmin televizyon yayınlarından önemli bir gelir elde ettiğinin açık olduğunu, oyunculuk sözleşmesinde, muris oyuncunun payının gelir üzerinden belirlendiğini, hasılat üzerinden herhangi bir kesinti yapıldıktan sonra kalan bedel üzerinden bu payın belirleneceğine dair bir şart eklenmediğini, sözleşmede açıkça yer verilmediğinden müvekkilleri murisinin payının kesintiler yapılmadan hasılat geliri üzerinden hesaplanması gerektiği, dava tarihinden geriye 10 yıl içerisinde tahakkuk etmiş, filmin yurtiçi ve yurtdışı televizyon kanallarında gösterimlerinden tahakkuk eden gelirleri üzerinden % 10 oranında 1.000,00- TL CD, DVD, kitap başta olmak üzere bunlarla sınırlı olmamak kaydıyla film dışı satışlarından elde edilen gelirler üzerinden % 10 oranında 1.000,- TL. alacağın tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davacı vekili 01.03.2021 tarihli ıslah dilekçesinde: Filmin yurtiçi ve yurtdışı televizyon kanallarında gösterimlerinden tahakkuk eden gelirleri üzerinden %10 oranla doğan alacaklara karşılık 295.808 TL (40.000USD x7.3952), CD DVD Kitap başta olmak üzere bunlarla sınırlı olmamak kaydıyla film dışı satışlarından elde edilen gelirler üzerinden %10 oranla doğan alacaklara karşılık 38.299,75-TL olmak üzere toplam 334.107,75 TL'nin davalıdan tahsilini talep etmiş, ıslah harcını yatırmıştır. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: ... filmi dolayısıyla gerek davacıların murisi ...'a gerekse diğer tüm ilgililere, hak sahiplerine ödemelerinin yapıldığından herhangi bir alacaklarının bulunmadığını, bir an alacağın olduğu farz edilse dahi alacağın zaman aşımına uğradığını, 1999 yılında vizyona girmiş film açısından evrak belge temin etmede güçlük çektiklerini, filmin her türlü haklan ile “...”ye satılıp, ödemelerinin yapıldığını, yurt dışına satılmadığından bu yönde bir alacağın da mevcut olmadığını, DVD kopyalan ile ilgili basım işinin masrafı dahi karşılanmadığından herhangi bir gelir edilmediğini, '\"...” isimli televizyon kanalına satılan filmin gösterimi ile müvekkilinin ilgisi olmadığını, ...'ın müvekkili şirketten bir alacağının kalmadığını, dosyaya sunulan belgelerden ... TV, ... TV, ... logolu şirkteler tarafından söz konusu filmin yayını ile ilgili müvekkili şirkete hiçbir ödeme yapılmadığının bildirildiğini, filmin sadece “...” logolu TV kanalında yayımı bahanesi ile herhangi bir hak talebinde bulunulamayacağını, vizyona 1999 yılında girdiğini ve 1998 yılında “...” ile yapılan anlaşma ile çekilmiş filme dair davacılar veya murisleri ...'ın herhangi bir alacağının kalmadığını, haksız ve mesnetsiz davanın reddini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI: \"...DAVANIN KISMEN KABULÜNE 1-Davacıların murisleri ...'ın icracı sanatçı (oyuncu) olarak yer aldığı ... isimli filmin yurtiçi ve yurtdışı TV kanallarında gösterimlerinden tahakkuk eden gelirlerinden dolayı 295.808,00-TL ve CD, DVD, kitap başta olmak üzere satışlarından elde edilen gelirlerden dolayı 11.694,92-TL olmak üzere toplam 307.502,92-TL nin ıslah tarihi olan 01/03/2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalıdan alınarak davacılara verilmesine, 2-Fazlaya ilişkin istemin reddine \" karar verilmiştir.
İSTİNAF İSTEMİ: Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Rapora karşı itirazlar dikkate alınmadan ve raporlar arasındaki çelişki giderilmeden karar verildiğini, 29.07.2019 tarihli en son alınan bilirkişi raporunda filmin 46 hafta vizyonda kaldığı dikkate alındığında sinemalarda son gösterimin 01/2000 olduğu anlaşılmakta olup dava tarihinin de 31.07.2013 olduğu zamaşımı hususunun sayın mahkemeye ait olduğunu belirtildiğini, Dava konusu filmin yapım yılı 1999 olup borcun kaynağının ne olduğunun herhangi bir önemi olmaksızın her halükarda zamanaşımı geçtiğini, davanın usulden reddi gerektiğini, her alacağın ayrı değerlendirilmesi gerektiğini, TBK 146 md sürenin dolduğunu, müvekkilinin 01.10.1998 tarihinde münhasır ve süresiz olarak yerel, şifreli, uydu, karasal, pay tv, kablolu tv gösterim, iletim ve yaymaya ilişkin tüm lisans haklarını ... Yayıncılık A.Ş.'ye sattığını, davacıların böyle bir hakkı olduğu ileri sürülse dahi alacaklarının muaccel olduğu tarihin, TV hakkının devredildiği ... şirketinin anlaşmanın 4 ve 6.maddeleri gereğince sinema gösterim tarihinden itibaren 1 yıl sonra TV gösterimini yaptığı tarih olacağını, sinema gösterim tarihi olan 05.03.1999 tarihi gerekse devir sözleşmesi tarihi 1998 gerekse de TV yayın hakkının başladığı tarih olan 2000 itibari ile davacının ve hali ile mirasçılarının müvekkil şirketten talep edebileceği herhangi bir hak ve alacak kalmadığını, CD, DVD, kitap başta olmak üzere satışlarına ilişkin taleplerin de zamanaşımına uğradığını, geriye dönük 10 yıllık süreçte müvekkil şirketin dava konusu film ile ilgili böyle bir kazancı olmadığını, Bilirkişilerin raporlarının varsayımlara dayalı olduğunu, raporda önce 6.825,00 TL alacak payının hesaplanmış olduğu hesaplanmış fakat en son bilirkişi raporunda ise 11.694,92-Tl talep edilebileceği hesaplanmış olduğunu, çelişkinin giderilmesi gerektiğini, Kültür ve Turizm Bakanlığı Telif Hakları Genel Müdürlüğü'nün cevabı yazısında sadece bandrol teslim tutanaklarının gönderildiğini, bu eserlerin satış rakamları ve satışlardan elde edilen gelirlere ilişkin herhangi bir kaydın yer almadığı, İnternet üzerinde görünen fiyatlar üzerinden hesaplama yapılamayacağını, bu hususta itirazın değerlendirilmediğini, ispat yükünün davacıda olduğunu, dosya kapsamına göre iddianın ispatlanamadığını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
İNCELEME ... ile davalı ...Ltd Şti arasındaki sözleşmenin 9. maddesi “Filmin yurt içi ve yurt dışı TV haklarından %10, seyirciden ... Filme gelen gelirin %10 (bu %10, 200.000 seyirciden sonra ve 500,000 seyirciye kadardır) 500.000 seyirciden sonra gelirin %3'ünü alır”, Sözleşmenin 10. maddesi “Filmin dış satışından, video, kaset, kitap, CD haklarından ... %10 alır.\" şeklindedir. -Bilirkişiler ..., ..., ... 11/11/2015 havale tarihli bilirkişi kurulu raporunda özetle: zamanaşımı süresinin TBK 146 maddesi gereği 10 yıl olduğu dolayısıyla davacı tarafın geriye dönük dava açma tarihinden itibaren son 10 (on) yıl içinde doğmuş ve doğacak alacağını isteyebileceği, taraflar arasındaki sözleşmenin 9. maddesinin “Filmin yurt içi ve yurt dışı TV haklarından %10, seyirciden ... Filme gelen gelirin %10 (bu %10, 200.000 seyirciden sonra ve 500,000 seyirciye kadardır) 500.000 seyirciden sonra gelirin %3'ünü alır”. Sözleşmenin 10. maddesinin “Filmin dış satışından, video, kaset, kitap, CD haklarından ... %10 alır.\" hükmünün yer aldığı, heyetlerinde bu konuda hesaplama yapacak bir uzmanın mevcut olmadığını, bu kapsamda Mahkemenin takdirine bağlı olarak, dosya içeriği veya davalı ticari defterleri kapsamında hesaplama yapmak üzere heyete bir mali müşavir bilirkişinin dahil edilmesinin uygun olacağı kanaatine varıldığı bildirilmiştir. Bilirkişiler ..., ..., ..., mali müşavir ... raporunda özetle: Davacının alacağının hesaplanması bakımından talep edilmesi istenilmesine rağmen davalı tarafın ticari defter ve belgelerini ibraz etmediği bildirilmiştir. -Aynı bilirkişi heyeti 07/03/2018 havale tarihli bilirkişi kurulu ek raporunda özetle: Davacıların davalıdan sözleşme şartlarında somut olarak ortaya konulabilen sinema biletinden elde edilen gelire 14.905,23-TL alacağı olduğu kanaatine varıldığı bildirilmiştir. -FSEK uzmanı ..., Film Yapım uzmanı ..., mali müşavir ... 01/08/2018 tarihli bilirkişi kurulu raporunda özetle: Davacının taraflar arasındaki sözleşmenin 9.maddesi çerçevesinde 400.000 USD nin %10 u olan 40.000 USD, taraflar arasındaki sözleşmenin 10.maddesi çerçevesinde (internette DVD fiytaının 30 TL olduğu belirtilerek) 18.375,00-TL alacağının olabileceği bildirilmiştir. -27/12/2018 tarihli bilirkişi kurulu ek raporunda özetle; Kök rapordaki değerlendirmelerin aynen geçerli olduğu, davacının taraflar arasındaki sözleşmenin 9.maddesi çerçevesinde 400.000 USD nin %10 u olan 40.000 USD, taraflar arasındaki sözleşmenin 10.maddesi çerçevesinde 18.375,00-TL alacağının olabileceği, davacı tarafın kök rapora itirazında her ne kadar sinema gösterimine ilişkin hesaplama yapılmamasını eksiklik olarak belirtilmiş ise de dava dilekçesinde davacının alacak talepleri arasında sinema gösterimlerine ilişkin bir talep olmadığından hesaplama yapılmadığını ancak mahkemece davacının bu alacak kalemine ilişkin talebinin değerlendirilmesi ihtimali halinde bu alacak ile ilgili olarak 14.491,19-TL talep edilebileceği, davalı tarafın DVD VCD satışları ile ilgili zamanaşımı itirazı mahkemenin takdirinde olup bu itirazın kabulü ihtimalinde 1 nolu bentte taraflar arasındaki sözleşmenin 10.maddesi çerçevesinde 18.375,00-TL olarak hesaplanan alacağın bu kez 6.825,00-TL olabileceği kanaatine varıldığı bildirilmiştir. -SMM ..., Dr Öğr Üyesi ..., sektör ... 29/07/2019 tarihli bilirkişi kurulu raporunda özetle: davacıların ...'ın mirasçısı (külli halefi) olduklarının dosyaya sunulu veraset ilamından tespit edildiği, davacıların OYUNCULUK SÖZLEŞMESİ’nden doğan alacakların tahakkuk ettiği tarihler itibariyle geriye dönük 10 yıl içinde doğmuş olan alacağı talep etmiş oldukları, sözleşmeden doğan alacakların on yıllık zamanaşımına tabi olduğu (BK 146 madde ), oyuncu ...’ın davacı varislerinin yurtiçi ve yurtdışı TV haklarından 40.000,- USD’nı davalı ... Film den talep etme hakkının bulunduğu, davalı tarafından ...'a tüm haklarının ödendiği bildirilmekle birlikte, bu hususta dosyaya herhangi bir belge sunulmadığı, zamanaşımı hususunun mahkeme takdirinde olduğu, filmin 46 hafta vizyonda kaldığı dikkate alındığında, sinemalarda son gösteriminin 01/2000 olduğu anlaşılmakta olup, dava tarihinin de 31.07.2013 olduğu, zaman aşımı hususunun mahkemenin takdirinde olduğu, dava dilekçesinin netice-i talep bölümünde belirtilmemekle birlikle, açıklamalar bölümünde seyirci gelirlerinin de sözleşmede bulunduğundan bahsedildiği, davalı tarafından ...'a tüm haklarının ödendiği bildirildiği ancak ödemeye ilişkin dosyaya herhangi bir belge sunulmadığı, bu hususun mahkemenin takdirinde olduğu, mahkemenin, seyirciden ... Film’e gelen gelir payının davacılara ödenmesine karar vermesi halinde, davacıların davalıdan 22.953,19 TL ile 26.604,83 TL. arasında bir tutar talep edebileceğinin hesaplandığı, davacıların davalıdan, CD satışlarından 11.694,92 TL talep edebileceğinin hesaplandığı kanaatine varıldığı bildirilmiştir.
GEREKÇE Davacılar, müteveffa ...'ın başrol oyuncusu olarak yer aldığı ... filmi için davalı yapımcı şirket ile yapılan sözleşme gereğince dava tarihinden geriye dönük 10 yıl süreye yönelik olarak \"filmin yurt içinde ve yurt dışında tv kanallarında gösterimlerinden tahakkuk eden gelirleri üzerinden %10\", \"CD DVD gibi film dışı satışlardan elde edilen gelirin %10'un\" ödenmesini talep etmişlerdir. İlk derece mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Bu karara karşı davalı vekili, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur. İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Somut uyuşmazlıkta; oyuncu ... ile yapımcı davalı şirket arasındaki oyunculuk sözleşmesinin 9. Maddesine göre filmin yurt içi ve yurt dışı tv hakkından %10'unu, 10.maddesine göre ise filmin dış satışından CD, kaset video, kitap haklarından %10'unu ...'ın alacağının düzenlendiği, ...Şti'nin yazı cevabı ekindeki sözleşmeye göre davalı şirket ile ... şirketi arasındaki sözleşmede filmin yayım ve gösterim hakkının ...'ye temlik edildiği, lisans bedelinin net 400.000USD olarak belirlendiği, bu kapsamda bilirkişi heyetince 40.000USD hesaplanmasının yerinde olduğu, mahkemece CD satışları yönünden dava tarihinden geriye 10 yıllık sürecin dikkate alınarak yapılan hesaplamayı kabul etmesinin yerinde olduğu, aşamalarda mahkemece birden fazla rapor alındığı ve son rapordaki hesaplamaların somut dosya durumuna uygun olduğu dikkate alındığında bu yöndeki istinaf istemlerinin reddi gerekmiştir. Davalı vekili alacağın zamanaşımına uğradığını ileri sürmüş ise de; ...Şti'nin yazı cevabında yer aldığı üzere filmin 22.07.2012, 17.11.2012, 12.05.2013, 30.06.2013, 13.12.2013 Tarihlerinde yayınlandığı, davanın 31.07.2013 Tarihinde açıldığı, davalı tarafça yayını devam eden film yönünden sözleşmenin 9.maddesi gereğince ödeme yapıldığına bir delil de ibraz edilmediği dikkate alındığında mahkemece zamanaşımı definin reddi yerinde görülmüş, davalı yanın istinaf istemlerinin esastan reddi gerekmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davalı vekilinin istinaf talebinin HMK'nun 353/1-b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, 2-Alınması gereken 21.005,52-TL harçtan, peşin alınan 5.579,87-TL harcın mahsubu ile bakiye 15.425,65-TL harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına, 3-Davalı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, -Davacının gider avansından kullanıldığı anlaşılan 6,50-TL istinaf masrafının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 4-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, HMK'nun 361.maddesi uyarınca tebliğden itibaren iki haftalık süre içerisinde Yargıtay ilgili hukuk dairesinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi.19/10/2023