T.C. BAKIRKÖY 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ\t
ESAS NO\t: 2022/265 Esas
KARAR NO\t: 2023/793
DAVA\t: Genel Kurul Kararının İptali (Kooperatif Genel Kurul Kararının İptali)
DAVA TARİHİ\t: 16/03/2022
KARAR TARİHİ\t: 14/09/2023
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH \t: 18/09/2023
Mahkememizde görülmekte olan Genel Kurul Kararının İptali (Kooperatif Genel Kurul Kararının İptali) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; .... Kooperatifi (...)’ nin 16/02/2022 tarihli Olağan Genel Kurulu Toplantısının hukuka aykırı olarak yapıldığını, toplantının hazırlık aşamalarında kooperatifler kanununda öngörülenin aksine, üyelerinin bilgi edinme hakkını tesis etmek üzere yapılan düzenlenmelerin ihmal edilerek toplantının ve toplantıda alınan kararların hukuka aykırı olmasına neden olunduğunu, bunun yanında toplantının icrası esnasındaki kanuna ve hukuka aykırı uygulamalar nedeniyle alınan kararların iptali gerektiğini, Bakanlık tarafından KOOPBİS sistemi kurulmasına ve işlerlik kazandırılmasına rağmen davalı ...’ nun 16/02/2022 tarihli Olağan Genel Kurulu Toplantısı öncesinde, yönetim kurulu tarafından, finansal tablolar, bilanço, yönetim kurulu ve denetçi raporları, ortakların kimlik, iletişim, pay ve ödemelerine, gayrimenkul durumlarına ilişkin bilgiler KOOPBİS sistemine aktarılmadığını, bu şekilde genel kurula katılacak kooperatif üyelerinin mali durum ve oy kullanma hakkı olanlar hakkında bilgi edinme hakkının engellendiğini, bu nedenle hukuka uygun bir mali denetim yapılamadığı gibi oy hakkı olanlar ya da olmayanlar bilinmediği için, genel kurulda oy kullananların kooperatife üye olup olmadıklarının tespit edilemediğini, bu husus toplantı başkanlık divanına müvekkili tarafından iletilmesine ve toplantının ertelenmesine karar verilmesinin istenmesine rağmen, toplantıya devam edildiğini, anılan kanuna aykırı uygulama nedeniyle .... Kooperatifi (...)’ nin 16/02/2022 tarihli Olağan Genel Kurulu Toplantısının ve alınan kararların tamamının iptali gerektiğini, tüm bu nedenlerle davanın kabulü ile; ... Kooperatifi (...)’ nun 16/02/2022 tarihli Olağan Genel Kurulu’ nun ve alınan kararların tamamın iptaline, tamamen iptal kararı verilmediği taktirde, .... Kooperatifi (...)’ nun 16/02/2022 tarihli Olağan Genel Kurulu’ nun, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 ve 10 maddeleri ile alınan kararların tamamının iptaline karar verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesi talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafından her ne kadar koopbis sisteminden bahisle genel kurul toplantısına katılacak kooperatif üyelerinin mali durum ve oy kullanma hakkı olanlar hakkında bilgi edinme hakkının engellendiğinden bahisle huzurdaki dava ikame edilmiş ise de davacı ... iş bu iddialarının kanun ve yönetmelikte yer alan açık hükümler göz önünde bulundurulduğunda açıkça hukuki mesnetten yoksun olduğunu, davacı tarafça dosyaya hiç bir şekilde bilgi alma haklarının kısıtlandığına dair delil sunulamadığı göz önünde bulundurulduğunda davacı ... tüm iddialarının hukuki mesnetten yoksun olduğunun açık olduğunu, davacı tarafından her ne kadar oylama sırasında kooperatife üye olmayanların oy kullandığı iddia edilmiş ise de davacı ... bu iddialarının gerçekle yakından uzaktan bağlantısı olmadığını, davacı ... iş bu iddialarının doğru olmadığı toplantı görüntü ve ses kayıtları incelendiğinde de açıkça görülecek olup toplantı kayıtlarının bilirkişi vasıtası ile çözümünün yapılmasına dair bilirkişi raporu alınmasını talep ettiklerini, bu nedenle davanın reddine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacıya yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE YARGILAMANIN ÖZETİ:
Dava ; 16/02/2022 tarihli kooperatif olağan genel kurul toplantısında alınan kararların iptali istemine ilişkindir.
Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; 16/02/2022 tarihli kooperatif olağan genel kurul toplantısında \talınan kararların yasaya, ana sözleşmeye ve dürüstlük kurallarına aykırı olup olmadığı, kararların yokluğu koşulların oluşup oluşmadığından kaynaklandığı tespit edilmiştir.
Taraflar arasındaki uyuşmazlığın niteliğine göre HMK'nun 14/2 maddesi gereğince işbu davaya bakmaya mahkememiz kesin yetkili olup, dava 6102 sayılı TTK'nun 1521.maddesi gereğince basit yargılama usulünce incelenip sonuçlandırılmıştır.
Tarafların aktif ve pasif dava ehliyetleri denetlenip uyuşmazlık konuları re'sen belirlenerek taraflarca gösterilen deliller toplanmış ve konunun incelenmesinde uzmanlık gerektiren yönler olduğundan bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle dava sonuçlandırılmıştır.
Bilirkişi ... tarafından cd incelenerek düzenlenen bilirkişi raporunda özetle;
\"-... isimli en önde oturan beyefendinin divan kurulu üyelerinin birisinin kolundan tutup çıkartılmak
usulüyle salondan çıkartıldığından oy kullanamadığı görülmüştür.
-oy birliği yazan birçok maddede oy birliği olmadığı, kabul edenler etmeyenler sorulduğunda en önünde
oturan kişilerin el kaldırmadığını sunum yapanlar net şekilde gördüğü halde bir çok maddenin oy birliği
olarak tutanağa geçtiği görülmüştür.
-kabul edenler diye sorulduktan sonra 2 saniye – 3 saniye sonra etmeyenler sorulduğu sürenin sayım için
yetmediği, kabul edenler sorulduktan sonra sayım işleminin birçok maddede çok çok hızlı geçtiği
görülmüştür.
-oy kullanma esnasında sandığa doğru yürüyen resimlerde de detaylıca gösterilen şahıs resimlerde 3-4
zarf elinde olmak kaydıyla oy kullandığı bilirkişi olarak izlediğimde sandığa oy kullanma esnasında 5
kere kolunun kalkıp indiği fakat önünde insanlar olduğu için kaç zarf sandığa atıldığı net şekilde
görmediğim oy kullanma işlemi görülmüştür.
-tespit esnasında yönetim kurulu başkanı olarak kendisini tanıtan ... mobilya sahibi olduğunu
hatırladığım şahısın yakın akrabasının onların yerine oy kullandığını söylemiştir. (UYAP sisteminden 1.
Tespitimde delilleri vermekten imtina edildiğinden ve tartışma ortamı olduğundan 2. Tespit için gün yazılı
talebinde bulunurken duruşma tutanağında yanlı ve taraflı olduğumu davalı iddiasını gördüğümden 2.
Tespit için başladığımda ses kaydı almaya başladım. Odaya her giren olduğunda tespit için ses kaydını
yaptığımı belirttim. Mahkeme istediği taktirde ses kayıdı çözümü yapılarak ayrıca dosyaya
sunulabileceğimi belirtirim)
-Bir kişinin birden çok minimum 4 adet olmak üzere oy kullanıldığı,
-Oy birliği yazılan genel kurul toplantı tutanağındaki gibi birden çok maddede oy birliği olmadığı
Içerikli veriler tespit edildiği Sonuç ve Kanaatine varılmıştır.
\" şeklinde rapor düzenlemiştir.
Yapılan yargılama, toplanan ve sunulan deliller, genel kurul toplantı tutanağı, hazirun listesi, bilirkişi raporu ve tüm dosya içeriği birlikte değerlendirildiğinde; taraflar arasındaki uyuşmazlığın temelinde, kooperatifin 16/02/2022 tarihli Olağan Genel Kurul'un ve alınan kararların tamamının iptaline, tamamının iptalinin mümkün olmadığı taktirde .... Kooperatifi (...)’ nun 16/02/2022 tarihli Olağan Genel Kurulu’ nun, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 ve 10 maddeleri ile alınan kararların tamamının iptaline karar verilmesine ilişkindir.
GENEL KURUL İPTALİ DAVASININ AÇMA KOŞULU KARARLARIN BOZULMASI VE ŞARTLAR
(Kanun ve Ana sözleşme yönünden)
1163 sayılı Kooperatifler Kanunu MADDE 53 “- Aşağıda yazılı kimseler kanuna, ana sözleşme
hükümlerine ve iyi niyet esaslarına aykırı olduğu iddiası ile Genel Kurul kararları aleyhine,
toplantıyı kovalayan günden başlamak üzere bir ay içinde, kooperatif merkezinin bulunduğu
yerdeki mahkemeye başvurabilirler.
1. Toplantıda hazır bulunup da kararlara aykırı kalarak keyfiyeti tutanağa geçirten veya oyunu
kullanmasına haksız olarak müsaade edilmeyen yahut toplantıya çağırının usulü dairesinde
yapılmadığını veyahut gündemin gereği gibi ilân veya tebliğ edilmediğini yahut da Genel Kurul
toplantısına katılmaya yetkili olmayan kimselerin karara katılmış bulunduklarını iddia eden
pay sahipleri;
2. Yönetim Kurulu;
3. Kararların yerine getirilmesi Yönetim Kurulu üyeleri ile denetçilerin şahsi sorumluluklarını
mucip olduğu takdirde bunların her biri; .” Şeklinde düzenlenmiştir.
Kooperatif Ana sözleşmesi gereğince Kararların İptali:
“Madde 38- Aşağıda yazılı kimseler kanuna, ana sözleşme hükümlerine ve iyi niyet esaslarına
aykırı olduğu iddiasıyla genel kurul kararları aleyhine, toplantıyı izleyen günden başlamak
üzere 1 (Bir) ay içinde, kooperatif merkezinin bulunduğu yerdeki mahkemeye başvurabilirler.
1) Toplantıda hazır bulunup da kararlara muhalif kalarak keyfiyeti bu durumu tutanağa
geçirten veya oyunu kullanmasına haksız olarak müsaade edilmeyen yahut toplantıya çağrının
usulü dairesinde yapılmadığını veyahut gündemin gereği gibi ilan veya tebliğ edilmediğini
yahut da genel kurul toplantısına katılmaya yetkili olmayan kimselerin karara katılmış
bulunduklarını iddia eden pay sahipleri,
2) Yönetim Kurulu,
3) Kararların yerine getirilmesi yönetim kurulu üyeleri ile denetçilerin şahsi sorumluluklarını
gerektirdiği takdirde bunların her biri.” Şeklindedir.
1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 53. mad hükmü ve Kooperatif ana sözleşmesinin 38.
maddesinde düzenlendiği üzere, genel kurulun iptali davasını açmaya hakkı olan kişilerden
biri de ortaklardır. Ortaklık hak ve sıfatına bağlı olarak dava açmak hakkına sahip kişinin,
şayet yargılama sırasında bu sıfatı sona erecek olursa, ortağın davayı takip ve
sonuçlandırmakta hukuki yararı kalmaz.
Bu husus dava koşulu olup, davacının ortaklık sıfatının yargılama sonuna kadar devam etmesi
de yasal bir zorunluluktur.
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde:
Taraflar arasındaki uyuşmazlığın temelinde, davalı .... Kooperatifi'nin 16.02.2022 tarihinde yapılan Olağan Genel Kurul Toplantısında alınan kararların hukuka uygun olarak alınıp alınmadığı noktasındadır.
Dava konusu genel kurul kararları 10.02.2022 tarihinde alınmış olup, davanın 16.03.2022 tarihinde açıldığı anlaşılmaktadır. Şu halde davanın bir aylık hak düşürücü süre içerisinde açıldığı görülmektedir.
Genel kurula katılan pay sahibinin karara karşı iptal davası açabilmesi için ayrıca karara karşı olumsuz oy kullaması ve muhalefet şerhini toplantı tutanağına işletmesi gerekmektedir. Bu davada genel kurul toplantı tutanağında “Tutanağa Şerh Koyanlar” bölümünün altında Davacı'nın isim ve imzasının bulunduğu anlaşıldığından, muhalefet şerhi şartının sağlandığı kanaatine varılmıştır.
Davacı, Davalı Kooperatif tarafından KoopK m. 24 ve m. 45/6 hükümleri uyarınca KOOPBİS'e gerekli bilgilerin girilmediğini ve bu hükme aykırılık nedeniyle genel kurulda alınan kararların hukuka aykırı olduğundan bahisle iptal edilmesi gerektiğini iddia etmiştir.
KoopK hükümlerinde kısaca KOOPBİS olarak ifade edilen kooperatif bilgi sistemi, KoopK Ek Madde 5 uyarınca, Ticaret Bakanlığı tarafından kurulan, kooperatif ve üst kuruluşlarının, kooperatifçilik hizmetlerine elektronik ortamda eriştiği ve merkezi veri tabanının yönetildiği sistemi ifade etmektedir.Huzurdaki dava konusu genel kurul kararı 16.03.2022 tarihli olup, KOOPBİS'e ilişkin yapılan değişikliklerin KoopK'ya dahil edilmesinin üzerinden 6 aydan daha az bir zaman geçtiği anlaşılmaktadır. Bahse konu Kanun'un kabulünün üzerinden altı ay geçmediği dikkate alındığında, KOOPBİS'e ilişkin hükümler yürürlüğe girmeden önceki esaslara göre gerçekleştirilen genel kurulların hukuka uygun olduğu anlaşılmıştıtr
Davacı, TTK m. 420/1 uyarınca kooperatif üyelerinin yüzde onundan fazlası ile finansal tabloların müzakeresi ve buna bağlı konuların görüşülmesi maddelerinin ertelenmesi talep edilse de bu konuların görüşülerek karara bağlandığını ifade ederek alınan kararların hukuka aykırı olduğunu iddia etmektedir.
Anonim şirketlere ilişkin hükümlerin kooperatifler hakkında da uygulanabilmesine ilişkin düzenlemenin temelinde KoopK m. 98 hükmü yer almaktadır. Bu hüküm şu şekilde düzenlenmiştir: “Bu kanunda aksine açıklama olmayan hususlarda Türk Ticaret Kanunundaki anonim şirketlere ait hükümler uygulanır.” Kanun'da yer alan bu düzenleme gereği, anonim şirketlere ilişkin hükümlerin kooperatifler hakkında uygulanabilmesi için KoopK'da konu hakkında bir düzenleme bulunmaması gerekmektedir.
Konuyla ilgili özel düzenleme bulunmakta olup TTK 420.madde kapsamında değerlendirme yapılamamıştır. Kooperatifler Kanunu 46.maddeye göre bilanço incelemesinin geriye bırakılmasına yani ertelenebilmesine ilişkin özel bir düzenleme getirildiği görülmektedir. Şu halde kooperatiflerde finansal tabloların görüşülmesinin ertelenmesi meselesine ilişkin olarak uygulanacak hüküm TTK m. 420 değil, KoopK m. 46/3 hükmüdür. Bu hükme göre finansal tabloların görüşülmesinin ertelenebilmesi için kooperatife kayıtlı ortakların en az 1/10'unun yazılı teklifte bulunmaları ve genel kurula katılanların yarıdan bir fazlasının ilgili öneriyi kabul etmeleri gerekmektedir. Somut uyuşmazlıkta Davacı'nın iddia ettiği üzere Davalı Kooperatif'e kayıtlı ortakların 1/10'undan fazlası finansal tabloların görüşülmesinin ertelenmesi yönünde yazılı önerge vermiş ise de, bu önergenin kabul edildiğine dair herhangi bir karar alınmadığı görülmüştür. Anonim şirketlerden farklı olarak ayrıca üyelerin oy çokluğunu aramıştır. Şu halde dava konusu genel kurulda finansal tabloların ve buna bağlı gündem maddelerinin görüşülmesinde ve bu konularda karar alınmasında herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmıştır.
Davacı, 26.04.2023 tarihli dilekçesinde özetle; kök raporda davacı lehine yer verilen hususlar ile davanın haklılığının ispatlandığını; genel kurul toplantı tutanaklarında oy birliği ile kabul edildi olarak yazılan kararların hiçbirinin oy birliği ile alınmadığını ve bunun kök raporda tespit edildiğini; şekle aykırılık sebebiyle bu kararların mutlak butlan ile batıl olduğunu ve dava konusu genel kurul toplantısının iptali gerektiği iddia etmesi üzerine söz konusu toplantıya dair kamera görüntüleri bilirkişi eliyle çözümlenmiş dosyaya rapor sunulmuştur.
Dava dosyasında mevcut genel kurul toplantısını kayıt altına alan video görüntüleri mahkememizce görevlendirilen bilirkişi ... tarafından incelenmiştir. Görüntüler üzerinde yapılan inceleme neticesinde, 2, 4 (bir kısmı), 5, 7, 8, 9. maddeleri kapsamında alınan kararların genel kurul toplantı tutanağında oybirliği ile alındığı ifade edilmiş ise de, esasen söz konusu kararlarda toplantıya katılan tüm pay sahiplerinin olumlu oylarının bulunmadığı tespit edilmiştir. Dava konusu genel kurul kararlarından, tutanakta oybirliği ile alındığı ifade edilen 2, 4 (bir kısmı, 5, 7, 8, ve 9. maddelerine ilişkin olarak, video görüntüleri üzerinden yapılan inceleme neticesinde kararların oy birliği ile alınmadığı tespit edildiğinden, TTK m. 422 hükmü uyarınca alınan kararların olumlu ve olumsuz oylarının yazılmasına ilişkin şekil hükmü ihlal edilmiş olup, söz konusu kararların batıl olduğunun tespiti yönünde karar vermek gerekmiştir. Zira ilişkin olduğunu ileri sürmekte ise de, bir hukuki işlemin butlanla sakat olduğu hususu, taraflarca ileri sürülmese dahi hakim tarafından resen nazara alınabilir.
Öte ... Yetkisiz kişilerin genel kurula katıldığı iddiasının her türlü delil ile tespit edilmesinin mümkün olduğu; video kayıtları üzerinden yapılan değerlendirmede bu hususa yer verilmediği ya da verilemediği görülmüş bu husus ispat edilememiştir. Davacı’nın bu iddiasının ispata muhtaç olduğu; dava konusu uyuşmazlık özelinde, alınan kararlardaki çoğunluklar dikkate alındığında, TTK m. 446/1-b hükmü kapsamında etkiden bahsedilmesinin olmadığı anlaşılmıştır. Yönetim ve denetim kurulu üyelerinin seçimine dair 10 numaralı gündem maddesinin görüşülmesi esnasında iki ortağın beşer adet zarf ile oy kullandığı iddiasına ilişkin olarak, video kayıtları üzerinden yapılan incelemede bu hususun tespit edildiği; söz konusu hukuka aykırılığın TTK m. 446/1-b kapsamında değerlendirilmesi gerektiği; bahsi geçen eylemin alınan genel kurul kararı üzerinde herhangi bir sonuç yaratacak etkiyi haiz olmadığı ve bu hukuka aykırılığın iptale yol açmaması gerektiği kanaatine varıldığından aşağıdaki şekilde -Davalı Kooperatifin 16/02/2022 tarihli Toplantısında alınan Genel Kurul Kararlarından:
(2), (5), (7), (8), (9) no'lu alınan genel kurul kararlarının tamamının batıl olduğunun tespitine, (4) no'lu karar bakımından ise yönetim ve denetim raporlarının kabulü bilanço gelir gider hesaplarının onaylanması ile ilgili kısmın batıl olduğunun tespitine ve davacını fazlaya ilişkin talebinin reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-DAVANIN KISMEN KABUL KISMEN REDDİ İLE;
-Davalı Kooperatifin 16/02/2022 tarihli Toplantısında alınan Genel Kurul Kararlarından:
-(2), (5), (7), (8), (9) no'lu alınan genel kurul kararlarının tamamının batıl olduğunun TESPİTİNE,
- (4) no'lu karar bakımından ise yönetim ve denetim raporlarının kabulü bilanço gelir gider hesaplarının onaylanması ile ilgili kısmın batıl olduğunun TESPİTİNE,
2-Davacını fazlaya ilişkin talebinin REDDİNE,
3-Harçlar Tarifesi uyarınca alınması gereken 269,85 TL harçtan peşin alınan 161,40 harcın mahsubu ile bakiye 108,45 TL harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,
4-Davacı tarafça yatırılan peşin harç toplamı olan 161,40 TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacı tarafça yapılan 5.949,50 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık AAsgari Ücret Tarifesi uyarınca tayin ve takdir olunan 9.200,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
7-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca tayin ve takdir olunan 9.200,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
8-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider avansının HMK 333.maddesi gereğince kararın kesinleşmesinden sonra talep halinde taraflara iadesine,
9-HMK'nin uygulanmasına dair yönetmeliğin 58/1 maddesi gereğince taraflardan birinin talebi halinde gerekçeli kararın taraflara tebliğine,
Dair; 6100 sayılı HMK.'nun 341. ve devamı maddeleri gereğince gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere taraf vekillerinin yüzüne karşı verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 14/09/2023
Başkan ...
E-imzalıdır.
Üye ...
E-imzalıdır.
Üye ...
E-imzalıdır.
Katip ...
E-imzalıdır.