T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
13. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2023/317
KARAR NO: 2023/1580
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARI VEREN
MAHKEME: İSTANBUL ANADOLU 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 16/11/2022
DOSYA NUMARASI: 2022/628 Esas - 2022/889 Karar
DAVA: Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))
KARAR TARİHİ: 19/10/2023
İlk Derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... A.Ş., Malatya şubesine ait ... IBAN No.lu hesabından ödenmek üzere keşideci ... Tar. Ürn. Teks. İns. Taah. Pazarlama San. Tic. Ltd. Şti. tarafından müvekkili adına düzenlendiği iddia edilen 15/10/2022 tarihli, ... çek seri no.lu, 300.000,00-TLbedelli ve 08/10/2022 tarihli, ... çek seri no.lu, 300.000,00-TL bedelli iki adet çekin müvekkil şirket çalışanı tarafından makbuz altında alındığını ve çeklerin kaybolduğunu, çeklerin kötü niyetli 3. kişiler tarafından bulunması, icra takibine başlanması ve bu kişiler tarafından çek bedellerinin tahsili durumunda, müvekkiline telafisi mümkün olmayan zararları doğurabileceğini, bu nedenle dava konusu çekler hakkında ödemeden men kararı ile ihtiyati tedbir kararı verilmesini ve çeklerin zayii nedeniyle iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ: İlk Derece Mahkemesi 16/11/2022 tarih ve 2022/628 Esas - 2022/889 Karar sayılı kararı ile; \" Mahkememizin 26/08/2022 tarihli ara kararı uyarınca; TTK'nun 818/s maddesi delaleti ile aynı kanunun 757 madde hükümleri uyarınca çek bedellerinin başkalarına ödenmemesi için %15 teminat karşılığı 90.000,00 TL'lik nakit veya kati-süresiz teminat mektubu ile ihtiyati tedbir yoluyla açılan dava sonuna kadar ödemeden men kararı verildiği, davacı tarafça ara kararda belirtilen tutarda 29/08/2022 tarihli teminat mektubunun dosyamıza sunulduğundan, ilgili bankaya yazı yazılarak çekler üzerine ödeme yasağı konulduğu anlaşılmıştır.
Müdahale talep eden ... Faktoring A.Ş. vekili 27/10/2022 tarihli dilekçesi ile; davacı tarafça iptali istenen davaya konu 2 adet çekin faktorıng işlemi sonucunda usule ve hukuka uygun olarak müvekkili şirkete tevdi edildiğini, müvekkili ile müşterisi ... Organizasyon Tic.Ltd. Şti. arasında 08/08/2022 tarihli faktoring sözleşmesi imzalandığını, müvekkilinin bu faktorıng sözleşmesi sonucu müşterisi ...Ltd.Şti. ile önceki ciranta ... Tic.Ltd.Şti. arasındaki ticari ilişkiyi gösterir fatura ile birlikte kanuna uygun olarak devraldığını, karşılık olarak da çek bedelini müşterisi ...Ltd.Şti.'ne ödediğini, müvekkilinin yasal ve yetkili hamili olduğu çekleri kanuni ibraz süreleri içinde bankaya ibraz ettiğini, ancak mahkemenin tedbir kararı nedeniyle çek bedellerinin müvekkiline ödenmediğini, alacağını tahsil edemeyen yetkili hamil müvekkili aleyhine bu çekler için icra takibi başlatıldığını ve ilgili çeklerin icra kasasına alındığını beyan ederek, müvekkilinin çekleri faktorıng kanununa uygun olarak sözleşme sonucunda faturaları ile beraber teslim alması ve çek üzerine yetkili yasal hamil olması nedeniyle bu davaya müdahil olarak eklenmelerini, ilgili çekler için kurulan tedbir kararının kaldırılmasını talep etmiştir. Mahkememizin 31/10/2022 tarihli ara kararı ile; ... Faktorıng A.Ş.'nin müdahil olarak UYAP'a işlenmesine ve davacı vekiline, davaya konu keşidecisi ... Ürn. Teks. İns. Taah. Pazarlama San. Tic. Ltd. Şti. olan, ... A.Ş. Malatya Şubesine ait, ... İban nolu, 15/10/2022 tarihli, ... çek no.lu, 300.000,00-TL bedelli çek ve 08/10/2022 tarihli, ... çek no.lu, 300.000,00-TL bedelli iki adet çek hakkında istirdat davası açarak mahkememize 2 haftalık kesin süre içerisinde bildirmesine karar verildiği, verilen kesin süre içerisinde davacı vekili tarafından beyanda bulunulduğu, İstanbul 13.Asliye Ticaret mahkemesinde 2022/719 Esas sayılı dosyasında Menfi Tespit ve çeklerin İstirdatı davasının açıldığını beyan ettiği anlaşılmıştır. Toplanan tüm deliller çerçevesinde yapılan inceleme ve değerlendirme sonucunda; celse arasında müdahale dilekçesi sunan ... Faktorıng tarafından çeklerin kendilerinde olduğunun beyan edildiği ve icra müdürlüğünden alınmış onaylı örneklerinin dosyamıza sunulduğu, çeklerle ilgili İstanbul 13.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/719 Esas sayılı dosyasında İstirdat davası açıldığının bildirildiği, çeklerin kayıp olmaktan çıktığı anlaşılmakla, İstirdat davasına konu edilen çeklerin kayıp çek olmadıkları anlaşılmakla, konusu kalmayan davanın esası hakkında karar vermeye yer olmadığına dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.\" gerekçeleri ile; \" 1-İstirdat davasına konu edilen çeklerin kayıp çek olmadıkları anlaşılmakla konusu kalmayan davanın esası hakkında karar vermeye yer olmadığına, 2-Mahkememizin 26/08/2022 tarihli ödeme yasağının kaldırılmasına, ilgili bankaya bu hususta müzekkere yazılmasına, ... \" karar verilmiş ve verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Yukarıda bilgileri verilen İstanbul Anadolu 1. Asliye Ticaret Mahkemesi' nin 2022/628 E. 2022/889 K. sayılı ve 16.11.2022 tarihli gerekçeli kararında \"İstirdat davasına konu edilen çeklerin kayıp çek olmadıkları anlaşılmakla konusu kalmayan davanın esası hakkında karar vermeye yer olmadığına,\" hükmedildiğini, işbu kararın usul ve yasaya aykırı olup istinaf incelemesi neticesinde kaldırılması gerektiğini, Huzurdaki dosyada ... A.Ş. Malatya Şubesi' nin ... IBAN No.lu hesabından ödenmek üzere keşideci ... Tar. Ürn. Teks. İns. Taah. Pazarlama San. Tic. Ltd. Şti. tarafından müvekkil şirket namına düzenlenmiş olan ve müvekkil şirket elemanı ... tarafından teslim alınmış olan aşağıda dökümü yapılmış olan 2 adet çek hakkında zayi nedeniyle iptal kararı verilmesinin talep edildiğini, -15/10/2022 tarihli ... çek seri no.lu 300.000,00-TLbedelli bir adet çek -08/10/2022 tarihli ... çek seri no.lu 300.000,00-TL bedelli bir adet çek Çekin ... tarafından teslim alındığını gösteren 23/07/2022 tarihli ve ... seri no.lu Tahsilat Makbuzu fotokopisi ve ...'nin müvekkil şirket çalışanı olduğunu gösteren İşe Giriş Bildirgesi fotokopisi ve dava konusu çeklerin fotokopisinin dava dilekçeleri ekinde ilk derece mahkemesine sunulduğunu, keşidecinin söz konusu çeklerin kaybolduğundan haberdar edildiğini ve keşidecinin söz konusu çeklerin kaybolduğundan haberdar edildiğini ve keşidecisinin kendilerine ödemeden men talimatı vereceğini ve gerekli yasal işlemleri yapacağını bildirdiğini, İstanbul Anadolu 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/628 E. 2022/889 K. sayılı ve 16.11.2022 tarihli kararının gerekçesinin ise; \"...Celse arasında müdahale dilekçesi sunan ... Faktorıng tarafından çeklerin kendilerinde olduğunun beyan edildiği ve icra müdürlüğünden alınmış onaylı örneklerinin dosyamıza sunulduğu, çeklerle ilgili İstanbul 13.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/719 Esas sayılı dosyasında İstirdat davası açıldığının bildirildiği, çeklerin kayıp olmaktan çıktığı anlaşılmakla, İstirdat davasına konu edilen çeklerin kayıp çek olmadıkları anlaşılmakla, konusu kalmayan davanın esası hakkında karar vermeye yer olmadığına...\" şeklinde tanzim edilmiş olduğunu, Yerel mahkemenin usule ve yasaya aykırı gerekçelerle davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına dair kararının hukuka aykırılık teşkil etmekte olduğunu bu nedenle kendileri tarafından istinaf kanun yoluna başvurularak İstanbul Anadolu 1. Asliye Ticaret Mahkemesi' nin 2022/628 E. 2022/889 K. sayılı ve 16.11.2022 tarihli kararının kaldırılarak davanın kabulüne, 15/10/2022 tarihli ... çek seri no.lu 300.000,00-TL bedelli bir adet çek ve 08/10/2022 tarihli ... çek seri no.lu 300.000,00-TL bedelli bir adet çek hakkında zayi nedeniyle iptal kararı verilmesini talep etme zarureti doğduğunu, Huzurdaki davayı 12.08.2022 tarihinde ikame etmiş olduklarını, ... Faktoring A.Ş. tarafından mahkemeye sunulan ve hükme esas alınan 27.10.2022 tarihli müdahale dilekçesinde belirtilen icra takibi kapsamında dava konusu çeklerin 25.10.2022 tarihinde icra müdürlüğü kasasına alınmış olduğunu, dolayısıyla çeklerin icra kasasına alınmasının davanın açılış tarihinden uzun bir zaman sonraya tekabül etmekte olduğunu, Dava konusu çeklerin icra kasasındaki son halinin ciro silsilesine bakıldığında ... Tic. A.Ş. tarafından ... isimli bir şirkete ciro edildiğinin görülmekte olduğunu, ancak ... firması ile haricen yapmış oldukları görüşmede kendilerinin ... ile herhangi bir ticari ilişkisinin bulunmadığı ve kaşe imzanın da kendilerine ait olmadığı bilgisinin edinildiğini, kaldı ki dava konusu çekler incelendiğinde müvekkil şirket tarafından ... Tic. A.Ş.' ye cirolandığı ve bu şirkete ulaşmayan çekin yine bu şirket tarafından bir başka şirkete cirolandığının düşünülmesinin hayatın olağan akışına ters olduğunu, Nitekim, ... firması tarafından bu hususa ilişkin Savcılığa suç duyurusunda bulunulduğunu ve İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı Sahtecilik ve Dolandırıcılık Suçları Soruşturma Bürosu 2022/174487 Sor. sayılı dosya üzerinden soruşturma başlatıldığını, işbu soruşturma dosyasında yetkisizlik kararı verilerek İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı'na gönderilmiş olduğunu, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı Sahtecilik ve Dolandırıcılık Suçları Soruşturma Bürosu 2022/20880 Sor. sayılı dosyasına kaydı yapılan soruşturma dosyasında da yetkisizlik kararı verilmiş olup dosyanın yetki hususunda karar verilmesi için Bakırköy Ağır Ceza Mahkemesi' ne gönderilmiş olduğunu, bu durumda davanın açılış tarihinde çeklerin kayıp olduğu ve çekler hakkında zayi nedeniyle iptal kararı verilmesi gerektiğini, buna rağmen yeterli inceleme ve araştırma yapılmaksızın ve aynı zamanda makul sürede yargılanma ilkesine aykırı şekilde müvekkilinin adil yargılanma hakkı ihlal edilerek ilk derece mahkemesi tarafından çeklerin icra kasasında bulunduğu gerekçesi ile davanın esası hakkında karar vermeye yer olmadığına karar verildiğini, Müvekkil tarafından ... şirketine cirolanmış bulunan ve ... firmasına ulaşmayan çeklerin, davanın açıldığı tarihte kayıp olduğunu, daha sonra kayıp çeklerin bir şekilde ele geçirilerek ve ... firmasının kaşe ve imzası taklit edilerek bozuk ciro silsilesi ile 3. kişilerin eline geçtiğini ve müvekkil hakkında icra takibi başlatılmış olduğunu, müvekkil şirketin bu şekilde maddi zarara uğramasının yegane sebebinin davanın sürüncemede kalması, ilk derece mahkemesi tarafından yeterli ve gerekli incelemenin makul sürede yapılamaması olduğunu, zira davanın açılış amacının tam olarak çeklerin kötü niyetli 3. kişilerin eline geçmesi ve müvekkilin maddi zarara uğrama ihtimalini bertaraf etmekte olduğunu, yerel mahkemece hiçbir şekilde müvekkilin zarara uğramasının önüne geçilemediği gibi davanın esası hakkında karar vermeye yer olmadığına karar verildiğini, bu itibarla düzenlenen yerel mahkeme kararının çek zayi davasının varlığını anlamsız kılmakta olduğunu, Yerel mahkeme tarafından eksik inceleme ile müvekkilin adil yargılanma hakkını ihlal eder nitelikte davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiş olduğunu, bu halde istinaf kanun yoluna başvurularak yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etme gereği hasıl olduğunu beyanla; Açıklanan nedenlerle; - İstinaf başvurularının kabulüne, İstanbul Anadolu 1. Asliye Ticaret Mahkemesi' nin 16/11/2022 tarih ve 2022/628 E. 2022/889 K. Sayılı kararının kaldırılmasına, - ... A.Ş. Malatya Şubesi' nin ...IBAN No.lu hesabından ödenmek üzere keşideci ... Taah. Pazarlama San. Tic. Ltd. Şti. tarafından müvekkil şirket namına düzenlenmiş olan 15/10/2022 tarihli Z9118110 çek seri no.lu 300.000,00-TL bedelli ve 08/10/2022 tarihli ... çek seri no.lu 300.000,00-TL bedelli çeklerin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ: HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Dava; TTK'nın 818/s atfıyla uygulanması gereken 757- 764. madde hükümlerine göre açılmış zayi nedeniyle çek iptali davası olup, çeklerin ibraz edilmesi üzerine davacı vekiline verilen süre içerisinde çek istirdatı davasının açılması sebebiyle Mahkemece konusu kalmayan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiş, karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur. TTK'nın 764. maddesine göre elden çıkan poliçe, verilen süre içerisinde mahkemeye sunulmazsa, iptaline karar verilir. TTK'nın 758. maddesine göre poliçeyi eline geçiren kişi bilindiği takdirde, mahkeme, dilekçe sahibine iade davası açması için uygun bir süre verir. Dilekçe sahibi verilen süre içinde davayı açmazsa, mahkeme, muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır. TTK'nın 763. maddesine göre elden çıkan poliçe mahkemeye sunulursa, mahkeme, iade davası açması için dilekçe sahibine uygun bir süre verir. Dilekçe sahibi bu süre içinde dava açmazsa, mahkeme, poliçeyi, sunmuş olana geri verir ve muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır.Çek iptali isteminde, yargılama sırasında çek hamilinin ortaya çıkması durumunda, 6102 sayılı TTK'nın 818/s bendinin atfıyla aynı Yasa'nın 758. maddesi gereğince iptali istenen çeki elinde bulundurana karşı davacı tarafa istirdat davası açmak üzere süre verilmesi, bu süre içerisinde istirdat davasının açılması halinde, çek iptali davasının konusuz kaldığı düşünülerek esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına, açılmaması halinde ise çek iptali davasının reddine dair hüküm kurulması gerekir. (Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 25.02.2015 tarih, 2014/17245 Esas, 2015/2482 Karar, 31.10.2016 tarihli, 2015/11662Esas, 2016/8538 Karar, 23.05.2016 tarihli, 2015/10802Esas, 2016/5494 Karar sayılı ilamları). Somut davada; davacı vekili tarafından dava konusu çeklerin kaybolduğu iddiası ile iş bu çek iptali davası açılmış, yapılan yargılama sırasında müdahale talebinde bulunan ... Faktoring A.Ş. vekili çeklerin kendileri nezdinde bulunduğunu beyan etmiştir. Dava konusu çeklerin ibrazı üzerine Mahkemece davacı vekiline çek istirdatı davası açması için süre verilmiş ve davacı vekili tarafından İstanbul 13. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/719 esas sayılı dosyasında çek istirdatı davası açılmıştır. Dava konusu çekler ibraz edildiğinden ve çek istirdatı davası açıldığından yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri dikkate alındığında çek iptali davasının konusu kalmamıştır. Bu sebeple Mahkemece konusu kalmayan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi isabetli olup, aksi yöndeki davacı vekilinin istinaf sebebi yerinde görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle; ilk derece mahkemesi karar ve gerekçesi usul ve yasaya uygun olup, kamu düzenine aykırılık da tespit edilmediğinden, davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nun 353/1-b1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davacının istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK' nın 353/1-b-1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2-Harçlar Kanunu gereğince istinaf eden tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harcının hazineye gelir kaydına, 3-Karar tarihi itibariyle Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 269,85 TL istinaf karar harcından, davacı tarafından peşin olarak yatırılan 179,90 TL harcın mahsubu ile bakiye 89,95 TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına, 4-İstinaf yargılama giderlerinin istinaf talep eden üzerinde bırakılmasına, 5-Artan gider avansı bulunması halinde yatıran tarafa iadesine, 6-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğe gönderilmesine,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 19/10/2023 tarihinde HMK'nın 362/1-ç maddesi gereğince kesin olarak oy birliği ile karar verildi.