T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
13. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2023/397
KARAR NO: 2023/1463
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARI VEREN
MAHKEME: İSTANBUL 19. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 15/12/2022
DOSYA NUMARASI: 2022/767 Esas - 2022/795 Karar
DAVA: Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))
KARAR TARİHİ: 05/10/2023
İlk Derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... Bankası T.A.O. Iğdır Şubesi'nin ... seri numaralı 30/10/2022 keşide tarihli 40.000,00-TL bedelli keşidecisi ... olan çekin kaybolduğundan zayi nedeniyle iptalini talep ve dava etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ: İlk Derece Mahkemesi 15/12/2022 tarih ve 2022/767 Esas - 2022/795 Karar sayılı kararı ile; \" Dava; TTK'nın 651. ve izleyen maddeleri uyarınca açılan zayi nedeniyle çek iptali isteminden ibarettir. TTK'nın 651.maddesi gereğince; Kıymetli evrak zayi olduğu takdirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir. Mahkememizin 2022/658 Esas sayılı dosyasının 06/12/2022 tarihli ara kararı ile Davanın ... Bankası T.A.O. Iğdır Şubesi'nin ... seri numaralı 30/10/2022 keşide tarihli 40.000,00-TL bedelli keşidecisi ... olan çek yönünden tefriki ile ayrı bir esasa kaydına karar verilmiş olup, dosya mahkememizin 2022/767 Esas sırasına kaydı yapılmıştır. Mahkememizin 2022/658 Esas sayılı dosyasında; ... Bankası T.A.O. Genel Müdürlüğü'nün 14/11/2022 tarihli cevabı ile ... seri numaralı çekin 31/10/2022 tarihinde ödenmiş olduğunu, 15/11/2022 tarihli cevabı ile çek hamilinin ... TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ olduğunun bildirildiği, bunun üzerine yine mahkememizin aynı dosyasının 15/11/2022 tarihli ara kararı ile iptali istenilen ... Bankası T.A.O. Iğdır Şubesi'nin ... seri numaralı 30/10/2022 keşide tarihli 40.000,00-TL bedelli keşidecisi ... olan çekin ... TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ tarafından ibraz edildiği bildirildiğinden çeki bankaya ibraz eden 3. kişi ... TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ'ne karşı İstirdat davası açması için davacıya 2 haftalık kesin süre verildiği, açılmadığı takdirde davanın iş bu çek yönünden reddedileceğinin usulüne uygun olarak ihtar edildiği, davacı vekiline verilen sürenin 05/12/2022 tarihinde dolduğu, davacı vekili tarafından süresi içerisinde istirdat davası açıldığına ilişkin beyanda bulunmadığı ancak 07/12/2022 tarihli dilekçesi ile 29/11/2022 tarihinde istirdat davası açmak üzere Arabuluculuğa başvurulduğunu beyan ettiği, ancak TTK 792. Maddesi uyarınca açılan çek istirdatı davaları arabuluculuğa tabi olmadığından davacı vekilinin verilen kesin süre içerisinde iptali istenen çeki elinde bulunduran karşı tarafa karşı istirdat davası açmamış olduğu, ayrıca T.T.K. 758/1. Maddesinde \"Poliçeyi eline geçiren kişi bilindiği takdirde, mahkeme, dilekçe sahibine iade davası açması için uygun bir süre verir\", 758/2. Maddesinde \"Dilekçe sahibi verilen süre içinde davayı açmazsa, mahkeme, muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır\" şeklinde düzenlenme dikkate alınarak davanın reddine, ödeme yasağının kaldırılmasına karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. \" gerekçeleri ile; \" 1-DAVANIN REDDİNE, 2-Ödeme yasağı kararının kaldırılması yönünde ... Bankası T.A.O. Iğdır Şubesi'ne müzekkere yazılmasına, 3-Davacı tarafından sunulan teminatın iadesi hususunun 2022/658 Esas sayılı dosyasından karara bağlanmasına, ... \" karar verilmiş ve verilen karar karşı, davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Dava dosyasının, İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/658 E numaralı dosyasından tefrik edilerek belirtilen esasa kaydedildiğini, akabinde taleplerinin reddine karar verildiğini, verilen kararın hukuka ve hakkaniyete aykırı olup kararın istinaf incelemesi sonrası bozulması gerektiğini, ... A.Ş. Iğdır Şubesi' ne ait, keşidecisi ..., ... çek seri numaralı, keşide yeri Iğdır, vade tarihi 30/10/2022 olan 40.000,00 TL bedelli çekin müvekkili şirkete kargo ile gönderildiği esnada kargoda kaybolmuş olması nedeniyle çek iptali davası ikame ettiklerini, işbu davanın İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/658 E numaralı dosyası ile görülmekte olduğunu, İşbu dava dosyasında mahkemenin 15.11.2022 tarihli ara kararı ile çek bedelinin ... şirketi tarafından ibraz edilerek bedelinin tahsil edilmesi nedeniyle 2 haftalık kesin süre içerisinde çek istirdadı davası açmalarını, aksi halde çek ile ilgili davanın reddine karar verileceğinin belirtildiğini, mahkemenin vermiş olduğu süre içerisinde zorunlu arabulculuğa başvurduklarını, arabuluculuk sürecinin anlaşmama ile sonuçlanması akabinde İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/855 E. numaralı dosyası ile istirdat davası ikame edilmiş olduğunu, Mahkeme tüm süreçten aşama aşama bilgilendirilmişse de çek istirdadı davasının arabuluculuğa tabii olmaması sebebiyle taleplerinin reddine karar verildiğini, ... A.Ş. Iğdır Şubesi' ne ait, keşidecisi ..., ... çek seri numaralı, keşide yeri Iğdır, vade tarihi 30/10/2022 olan 40.000,00 TL bedelli çekin ... şirketi tarafından bankaya ibraz edilerek bedelinin alınmış olduğunu, dolayısıyla çek bedelinin alınması itibariyle kendilerinin açması gereken istirdat davasının, kıymetli evrak olan çekin artık bankada olması nedeniyle çekin istirdadı değil çek bedelinin istirdadı davası olduğunu, Çek istirdadı davasının arabuluculuğa tabii olmamasının nedeninin, açılacak davada, bir miktar paranın ödenmesi, alacak veya tazminat değil kıymetli evrak olarak çeki haksız olarak elinde bulundurduğu iddia edilen hamilden çekin iadesi olduğunu, oysa işbu uyuşmazlığa ilişkin somut olayda çekin bedelinin, çeki haksız bir şekilde elinde bulunduran ... Şirketi tarafından tahsil edildiğinden, artık çekin istirdadı davasının açılmasında bir hukuki yarar bulunmadığını, İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 15.11.2022 tarihli ara kararında kendileri açılması gereken dava her ne kadar yanlış belirtilmişse de; kendileri tarafından çek bedelinin istirdadı davası açılmış olduğunu, İlgili mahkemenin, açılması gereken davayı yanlış belirtmiş olmakla birlikte, kendilerine verilen kesin sürenin de yetersiz kaldığını, oysa içinde bulunulan durumda çek bedelinin istirdadı davası açtıklarını, öncesinde de zorunlu olarak ticari arabuluculuğa başvurulmuş olduğunu, takdir edileceği üzere 2 haftalık süre içerisinde hem arabuluculuk sürecinin sonlandırılması hem de istirdat davasının açılmasının mümkün olmadığını, ( Yargıtay 7. Hukuk Dairesi 2021/457 E. , 2021/2206 K. HMK 94 Kesin sürenin şartları 6100 sayılı HMK’nun 90.maddesi gereğince; süreler, kanunda belirtilir veya hâkim tarafından tespit edilir. Kanun ya da hakim tarafından tayin edilmiş olan kesin süre içerisinde yerine getirilmeyen bir işlemin bu süre geçtikten sonra yerine getirilmesine yasal olanak bulunmamaktadır. Kesin süre içerisinde yerine getirilmeyen işlem bazen davanın kaybedilmesi sonuçlarını da doğurmaktadır. Davaların uzamasını veya uzatılmak istenmesini engellemek üzere konan kesin süre kuralı, kanunun amacına uygun olarak kullanılmalı, davanın reddi için bir araç sayılmamalıdır. Bu nedenle de hakim tarafından kesin süre verilirken; 1-Kesin süreye konu işlemin gerekli ve tarafların yerine getirebileceği bir işlem olması, 2-Verilen sürenin işlemin yapılması için yeterli ve makul bir süre olması, duruşma gününe kadar kesin süre nedeniyle yapılacak işlem sonrası başka bir işleme gerek yok ise bu sürenin takip eden duruşma gününe kadar verilmesi, 3-Yapılması gereken iş veya işlemler birer birer, varsa masraflarının da miktarıyla birlikte açıkça gösterilmesi, 4-Sürenin kesin olduğu ve sonuçlarının tarafa açıklanması zorunludur. ) Tüm bu açıklanan nedenlerle istinaf taleplerinin kabulüne ve İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/658 E - 2022/795 K sayılı kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerektiğini beyanla; Açıklanan ve re'sen gözetilecek nedenlerle; - İstinaf taleplerinin kabulüne, - İstinaf incelemesi sonucunda İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/658 E. 2022/795 K sayılı kararının kaldırılmasına, - Yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ: HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Dava; TTK'nın 818/s atfıyla uygulanması gereken 757- 764. madde hükümlerine göre açılmış zayi nedeniyle çek iptali davası olup, çekin ibraz edilmesi üzerine davacı vekiline verilen süre içerisinde çek istirdatı davasının açılmaması sebebiyle Mahkemece davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur. TTK'nın 758. maddesine göre poliçeyi eline geçiren kişi bilindiği takdirde, mahkeme, dilekçe sahibine iade davası açması için uygun bir süre verir. Dilekçe sahibi verilen süre içinde davayı açmazsa, mahkeme, muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır.TTK'nın 763. maddesine göre elden çıkan poliçe mahkemeye sunulursa, mahkeme, iade davası açması için dilekçe sahibine uygun bir süre verir. Dilekçe sahibi bu süre içinde dava açmazsa, mahkeme, poliçeyi, sunmuş olana geri verir ve muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır.Çek iptali isteminde, yargılama sırasında çek hamilinin ortaya çıkması durumunda, 6102 sayılı TTK'nın 818/s bendinin atfıyla aynı Yasa'nın 758. maddesi gereğince iptali istenen çeki elinde bulundurana karşı davacı tarafa istirdat davası açmak üzere süre verilmesi, bu süre içerisinde istirdat davasının açılması halinde, çek iptali davasının konusuz kaldığı düşünülerek esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına, açılmaması halinde ise çek iptali davasının reddine dair hüküm kurulması gerekir. (Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 25.02.2015 tarih, 2014/17245 Esas, 2015/2482 Karar, 31.10.2016 tarihli, 2015/11662Esas, 2016/8538 Karar, 23.05.2016 tarihli, 2015/10802Esas, 2016/5494 Karar sayılı ilamları). Somut davada; davacı vekili, dava konusu çekin kaybolması sebebiyle zayi olduğunu ve çekin iptaline karar verilmesini talep etmiştir. Mahkemece bankaya yazılan müzekkereye verilen cevapta çekin ibraz edildiği ve ödendiği bildirilmiştir. Bunun üzerine Mahkemece 16/11/2022 tarihli ara karar ile davacı vekiline çek istirdatı davası açması için 2 haftalık kesin süre verilmiş, ara karar davacı vekiline 21/11/2022 tarihinde tebliğ edilmiştir. Mahkemece verilen sürenin son günü 05/12/2022 tarihidir. Davacı vekili tarafından 07/12/2022 tarihli beyan dilekçesi ile istirdat davası açılması için arabuluculuk yoluna başvuru yapıldığına ilişkin belgenin sunulduğu görülmüştür. Davacı vekili tarafından arabuluculuk yoluna 29/11/2022 tarihinde Mahkemece verilen kesin süre içerisinde başvurulmuştur.Mahkemece çek istirdatı davasının arabuluculuk dava şartına tabi olmadığına ilişkin gerekçesi doğrudur. Ancak çek bedeli ödendiğinden davacı tarafından çek bedelinin istirdatı davası açılacak olması ve çek bedelinin istirdatı davasının da arabuluculuk dava şartına tabi olması sebebiyle davacı vekili tarafından verilen kesin süre içerisinde arabuluculuk başvurusunda bulunması yerindedir. Davacı vekili tarafından süresinde çek bedelinin istirdatı davası açılmadan önce arabuluculuk dava şartı yoluna başvuruda bulunması sebebiyle dava açma iradesinin mevcut olduğu, nitekim çek bedelinin istirdatı davasının açıldığı, bu durumda Mahkemece davanın konusuz kalması sebebiyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekirken, davanın reddine karar verilmesi isabetli olmamıştır. Davacı vekilinin bu yöndeki istinaf sebebi yerinde görülmüştür. Açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile, mahkemece deliller toplanılmış olup, yeniden yargılama yapılmasını gerektirir bir husus bulunmadığından HMK'nın 353/1-b-2 maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, Dairemizce esas hakkında yeniden hüküm kurularak konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği kanaatine varılmış ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davacının istinaf başvurusunun KABULÜ ile; İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 15/12/2022 tarih ve 2022/767 Esas - 2022/795 Karar sayılı kararının HMK'nın 353/1-b2 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA, Dairemizce yeniden esas hakkında hüküm kurularak; Konusuz kalan dava hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, Mahkemece dava konusu çekin ödenmemesi için konulan ödeme yasağı ihtiyati tedbir kararı bankaya geç ulaştığından ve bankaca ödeme yapılıp ödeme yasağı uygulanmadığından ödeme yasağının devamı veya kaldırılması hakkında karar verilmesine yer olmadığına, Davacı tarafından dava konusu çekin ödenmemesi yönünden ihtiyati tedbir kararı verilmesi için iş bu dosyanın tefrik edildiği Mahkemenin 2022/658 esas sayılı dosyasına yatırılan 6.000,00 TL tutarındaki teminatın ödeme yasağı kararı uygulanmadığından talep halinde davacıya iadesine,
İLK DERECE MAHKEMESİ YÖNÜNDEN; 2-Karar tarihinde yürülükte bulunan harçlar tarifesi uyarınca alınması gereken 269,85TL maktu karar harcından peşin alınan 80,70 TL harcın mahsubu ile bakiye 189,15TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına, 3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına, 4-Davacı tarafından yatırılan ve kullanılmayan gider avansı bulunması halinde davacıya iadesine,
İSTİNAF YÖNÜNDEN; 5-Harçlar Kanunu gereğince istinaf eden davacı tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harcının hazineye gelir kaydına, istinaf karar harcının talep halinde davacıya iadesine, 6-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına, 7-Davacı tarafından yatırılan ve kullanılmayan gider avansı bulunması halinde davacıya iadesine, 8-Kararın ilk derece mahkemesince davacıya tebliğe gönderilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 05/10/2023 tarihinde HMK' nın 362/1-ç maddesi uyarınca kesin olarak oy birliği ile karar verildi.