T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO: 2021/1905 Esas
KARAR NO: 2023/1083 Karar
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 15/04/2021
NUMARASI: 2018/936 E. - 2021/314 K.
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ: 13/07/2023
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. ve 356. maddeleri gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde; Davacı lisans alan taraf ile davalı Lisans Veren şirket arasında yapılan Tüketici Ürünleri Lisans Sözleşmesinin 3.7.i hükmü gereğince, davalı tarafından temin edilmesi gereken reprodüksiyon çizimlerinin taraflarına temin edilmediğini, bu hususa ilişkin davalı tarafa bildirimde bulunduklarını, sözleşmenin 12.1 maddesi gereğince sözleşmenin tek taraflı, tazminatsız ve yaptırımsız olarak fesih edildiğini ihtaren davalı tarafa bildirildiğini, davalı tarafça ilgili ihtarnameye verilen cevapta davalı tarafından kesilmiş 19/04/2018 ve 02/07/2018 tarihli 130.000-TL %18 kdv bedelli iki adet faturadan dolayı taraflarının borçlu olduğunun belirtildiğini, davalı şirketin bu cevabına karşılık davacının bu faturaları kabul etmediğini, faturaların tek taraflı olduğunu ve davacının bilgisi dahilinde olmadığını, davalı tarafa vermiş oldukları teminat mektubunu ihtarnameyi tebliğ ettikleri tarihten itibaren 7 gün içinde taraflarına iade etmesini, davalı tarafın son ihtarnamesinde davaya konu teminat mektubunu kullanma ve teminat mektubunu veren bankadan ödeme talep etme hakları olduğunu ihtarnamede anılan iki adet faturanın derhal ödenmemesi halinde bütün hukuki aksiyonları alma hakkını saklı tuttuğunu son kez belirttiklerini, bu durumun davacı şirketi zarara uğratacağını ve davacının ekonomik sıkıntıda olduğu izlenimini uyandıracağını belirtmiş, ileride telafisi imkansız zararların doğmaması açısından taraflar arasında düzenlenen ... sözleşme nolu Tüketici Ürünleri Lisans Sözleşmesi için davalı tarafa verilmiş bulunan ... bank Güneşli Şubesi, 06/03/2018 tarihli, ... nolu, 472.000,00-TL tutarındaki teminat mektubunun taraflarına iade edilmemesi nedeniyle söz konusu teminat mektubunun mahkeme kararının kesinleşmesine kadar paraya çevrilip davalıya ödenmemesi konusunda ihtiyati tedbir kararı verilmesini, mahkemece yapılacak yargılama neticesinde davacı tarafından taraflar arasında düzenlenen ... sözleşme nolu Tüketici ürünleri Lisans Sözleşmesi için davalı tarafa verilmiş bulunan teminat mektubunun davalı taraftan alınarak davacıya verilmesine karar verilmesini, teminat mektubu nedeniyle davacının davalı tarafa borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini, talep etmiştir.
CEVAP:Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının beyan ve iddialarının hukuki ve fiili dayanaktan yoksun olduğunu, davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, görev itirazları bulunduğunu ve dosyanın Fikri Sinai Haklar Hukuk Mahkemesine gönderilmesi gerektiğini, Davacı tarafın da kabulünde olduğu üzere davalı şirket ile davacı şirket arasında ... nolu Tüketici Ürünleri Lisans Sözleşmesi imzalandığını, sözleşme kapsamında davacı tarafa davalının belirlenmiş ... tasarımlarına erişim izni verdiğini, sözleşme uyarınca davalı şirketin internet sitesi üzerinden davacı şirkete bir hesap açıldığını, davalının sözleşme kapsamında yükümlülüğü olmamasına rağmen çizimleri bir flash disk ile davacı şirkete de ilettiğini, davacı şirketin numune üretimine başladığını, davacı çizimlerin kendisine teslim edilmediğini iddia etmiş isede bu iddiaların gerçek olmadığını, e-posta yazışmalarının da bu durumu açıkladığını, davalının sözleşmeye uygun hareket ettiğini, bu nedenle davalı şirketde bulunan teminat mektubunun iadesi ve davacının teminat mektubu değerinde borçlu olmadığının tespitini talep etmesinin haksız ve hukuka aykırı olduğunu, huzurdaki davada sözleşme konusu çizimlerin kendisine teslim edilmediğini ileri süren davacı şirketin söz konusu çizimlerin de yer aldığı ürünlerle 2018 Nisan ayında düzenlenen ... ayakkabı fuarına katıldığı ve bu fuarda birebir sözleşme konusu ... çizimli ayakkabıları sergilediğinin tespit edildiğini, davacı şirkete ait www...com.tr adresindeki internet sitesi incelendiğinde davacı tarafın davalı şirketin lisans haklarına sahip olduğu ... ve ... karakterlerini, davalı şirketin bilgisi ve izni dışında aynı zamanda orjinalliklerinide bozmak suretiyle kullanarak ürünlerin satışını yaptığının açıkça görüldüğünü, davacının 2018 ilkbahar/ Yaz kataloğu incelendiğinde ... ve ... karakterlerinin yer aldığı ayakkabılara ürün kataloğunda yer verildiğini ve tüketiciye sunulduğunun tespit edildiğini, ayrıca online satış sayfasında da davalıya ait karakterlerin satışının yapıldığını, davacının iddialarının gerçeği yansıtmadığını belirtmiş huzurdaki davanın öncelikle görev yönünden reddini, dosyanın görevli ve yetkili İstanbul Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesine gönderilmesini, haksız ve hukuka aykırı davanın reddini, talep etmiştir.
MAHKEME KARARI: İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 15/04/2021 tarihli 2018/936E. - 2021/314K. sayılı kararıyla; \"...Davacı tarafından davalıya sözleşmenin 12. Maddesine göre sözleşmenin ihlalinin giderilmesi konusunda 15 günlük süre verildiğine ilişkin herhangi bir yazılı belge ve delil dosyaya ibraz edilmediği, bu durumda davacı tarafından sözleşmenin feshi için gerekli şartların yerine getirilmediği sonucuna varıldığı, Sözleşmenin 1.50 maddesinde; sözleşmenin teminat başlıklı çizelgesinde belirtilen ve lisans alanının ...'e ödemeyi garanti ettiği herhangi bir kdv oranı ile azaltılmamış ve iade edilemez minimum telif ücreti tutarının ifa edeceği, telif ücretinin 1.51 maddesinde telif ücretlerinin lisanslı ürünlerin satışına ilişkin olarak çizelgede tanımlananın ilgili telif ücretine göre hesaplanana göre telif ücreti oranı üzerinden ...'e ödenmesi gereken tutarı ifade edeceği, sözleşmenin 6. Maddesinde teminatın 01/04/2018 ile 31/03/2019 tarihleri arasında 400.000,00-TL olarak belirlendiği, 400.000,00-TL nin 01/07/2018 - 01/10/2018 tarihlerinde 130.000,00-TL - 140.000,00-TL olarak ödeneceğinin kararlaştırıldığı, bu telif ücreti bedelinin sözleşmenin 1.50 maddesine göre iade edilemeyeceğinin tarafların kabulünde olduğu, davacının sözleşmenin 4. Maddesinde belirlenmiş ödeme taahhüdüne uygun şekilde 400.000,00-TL + kdv yi davalı lisans verene ödemediği, çizelgenin 6. Maddesi sözleşmenin 1.50 maddesi uyarınca iade edilemez bu telif ücretinin davacı tarafından davalıya ödenmesi gerektiği, davalı tarafından davacıya düzenlenen 19/04/2018 - 02/07/2018- 01/10/2018 tarihli toplam 472.000,00-TL bedelli 3 adet fatura bedelinin ödenmediği, bu fatura bedellerinin davacı tarafından verilen teminat mektubu nakde çevrilerek tahsil edildiği, sözleşmenin 1.50 maddesi uyarınca iade edilemez olduğu kabul edilen teminatın iadesinin davacı tarafından talep edilemeyeceği\" gerekçesiyle davacının davasının reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF BAŞVURUSU: Davacı vekilinin süresinde ibraz ettiği istinaf dilekçesinde; taraflar arasındaki Tüketici Ürünleri Lisans Sözleşmesi gereğince, davalı lisans verenin, müvekkili ile paylaşması gereken çizimleri sözleşmede ürün geliştirme ve üretim dönemi olarak belirlenen 1 Ocak 2018 - 31 Mart 2018 tarihleri arasında paylaşmaması nedeni ile müvekkili tarafından ürün geliştirme ve üretim yapılamadığını, sözleşmeye göre ürünlerin satış aşamasında olması gereken tarihte üretim yapılamadığından, müvekkilinin ticari kazançlarından çok ciddi derecede mahrum kaldığını, yazılı ve sözlü bildirimlere davalı tarafça kayıtsız kalındığından, sözleşmenin tek taraflı, tazminatsız ve yaptırımsız olarak feshedildiğine ilişkin Gaziantep ...Noterliğinin ... yevmiye numaralı, 25/06/2018 tarihli ihtarnamesinin gönderildiğini, davalı tarafça Beşiktaş ... Noterliğinin ... yevmiye numaralı 16/07/2018 tarihli ihtarnamesiyle verilen cevapta; davalı tarafından kesilmiş ve süresinde ödenmeyen 19/04/2018 ve 02/07/2018 tarihli 130.000 TL + % 18 kdv bedelli iki adet faturadan dolayı borçlu olduklarının belirtildiğini, bu ihtarnameye karşı Gaziantep ...Noterliği'nin 23/07/2018 tarih, ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile vermiş olduğukları cevapta, bahse konu faturaları ve iddiaları hiçbir şekil ve surette kabul etmediklerini belirterek; davalı tarafa vermiş oldukları teminat mektubunun ihtarnamenin tebliğinden tarihten itibaren 7 gün içinde tarafımıza iade edilmesini aksi halde yasal yollara başvuracaklarını ihtar ettiklerini, davalı tarafın Beşiktaş ...Noterliği'nin 02/08/2018 tarih, .. y.miye numaralı ihtarnamesi ile iki adet faturanın ödenmesi, aksi takdirde kendilerinde bulunan teminat mektubunun nakte çevrileceğini bildirdiklerini, akabinde de davalı tarafça banka teminat tutarı mukabilinde, 30/09/2018 tarihli, 153.400,00 TL tutarında, 30/09/2018 tarihli, 153.400,00 TL tutarında, 01/10/2018 tarihli, 165.200,00 TL tutarında 3 adet fatura kesildiğini, faturalara süresinde itiraz ettiklerini, teminat mektubunun yargılama sırasında paraya çevrildiğini, davaya istirdat davası olarak devam ettiklerini.-Lisans sözleşmesinin müvekkili tarafından haklı olarak feshedildiğini sözleşmenin 3.7.i hükmü gereğince, davalı ... Tic. Ltd. Şti, reprodüksiyon çizimlerini Lisans Alan müvekkilim şirkete zamanında ve sözleşmeye uygun bir şekilde temin etmekle yükümlü olduğunu, bu hususun yazılı ve sözlü olarak davalı tarafa defalarca bildirildiğini, 1 Mayıs 2018 tarihinde müvekkili şirket yetkilisi ... tarafından gönderilen mail de de tekrar belirtildiğini, 1 Ocak 2018 'den 31 Mart 2018' e kadar olan dönem davalı lisans veren tarafından paylaşılacak reprodüksiyon çalışmalarının müvekkilim şirket tarafından kullanılarak yapılacak ürün geliştirme ve üretim dönemi olmasına rağmen; 1 Mayıs 2018 tarihinde çizimlere dahi erişilemediğini, 3 Mayıs 2018 tarihli mailde de açıkça belirtildiğini, mailde sözleşmenin başlangıç tarihi olarak 1 Nisan 2018’i baz almasına rağmen, 2018 yılı Mayıs ayı itibariyle aktif satışın başlamadığından haberdar olduğu ve aslında numune onaylarının yapılacağı ekranın dahi 2 Mayısta davacı şirkete açıldığı ortada olduğunu, davalının Lisans Ücretinin ödenmesi talebi üzerine, sürecin henüz işlemeye başladığını, numune onaylarının geç yapıldığını, bu gecikme nedeniyle üretime henüz başlayamadıkları gibi davalı şirketin ödeme yapılmasında ısrar etmesi durumunda bu sözleşmeden beklenilen faydanın kendileri adına gerçekleşmeyeceği gibi şirketin telafisi imkansız zararlara uğrayacağını ifade ettiğini, 2018 yılı Haziran ayı itibariyle yalnızca numuneler için çizimlerin paylaşıldığını, diğer çizimlerin müvekkilinin kullanımına sunulmadığını, sözleşmenin haklı nedenle feshedildiğini. -Davalı şirketin sözleşme gereği üzerine düşen edimleri yerine getirmediğini, taraflar arasında akdedilen Lisans Sözleşmesinin, lisans hakkı davalı şirkete ait olan belirli çizgi film karakterlerinin müvekkili şirket tarafından üretilip satılması planlanan ürünler üzerinde emoji olarak yer almasına ilişkin hüküm ve koşulları ve piyasaya satışını da düzenlediğini.- Sözleşmenin 3. paragrafında ‘’size, ek-1’de tanımlanan lisanlı materyale erişmeniz ve bu materyali kullanmanız konusunda sınırlı, münhasır olmayan, devredilemez ve alt lisanla başkalarına verilemez, geri alınamaz, lisans ücretinden bağımsız bir lisans sunuyoruz. ‘’ şeklinde açıkça belirtildiğini, verilen erişim izninin sınırlı olup müvekkili tarafından sınırlamalara uygun şekilde yalnızca numune üretimi yapıldığını, seri üretime, dağıtıma ve satış aşamasına geçilmediğini, bu nedenle de davalı şirket Lisans Ücretine hak kazanmadığını, sözleşmenin 5.maddesinde Lisans Ücretinin İçeriden ve Dışarıdan Satışlar dikkate alınarak Net Faturalandırılan Fiyatların yüzdesi üzerinden belirleneceğinin açıkça belirtildiğini, numunelerin geç onaylanması ve üretim aşamasına geçilememesi nedeniyle, sözleşmeyi feshettiği için, dışarıdan ve içeriden satış gerçekleştirmediği için davalının lisans ücretine hak kazanamayacağını.-Davalının teminat mektubunu paraya çevirmekte haksız olduğunu, Lisans Sözleşmesi'nin 6. maddesinde yer alan rakamların Sözleşmenin 5. maddesine göre hak edilecek olan Lisans Ücretini teminat altına aldığını, davalının iddia ettiği gibi bir Garanti bedelinin sözleşmede yer almadığını, bu hususun maddenin başlığında yer verilen ‘’Teminat – İşbu çizelgenin süresi boyunca olan ödemeleri (MEVCUT OLMASI HÂLİNDE)’’ ifadesi ile netleştirildiğini, fesih beyanı karşı tarafa ulaştığı andan itibaren, karşı tarafın sözleşmenin aynen ifasını talep etmesinin mümkün olmadığını, fesih beyanının karşı tarafa ulaştığı anda, artık feshin haklı olup olmadığı ve bu nitelemenin sonucuna göre ödenmesi gereken bir tazminatın var olup olmadığı hususunun irdelenebileceğini.
G E R E K Ç E: Davacı vekilinin dava dilekçesinde, taraflar arasında imzalanan lisans sözleşmesi ile, ... karakterlerinin, davacının üreteceği ayakkabı vb. Ürünlerde kullanılması için davacıya lisans verildiği ancak bu karakterlerin reprodüksiyon çizimlerinin teslim edilmediği, bu nedenle üretime başlanamadığı, sözleşmenin haklı nedenle feshedildiği iddiasıyla davalı tarafa verilen teminat mektubu nedeniyle borçlu olmadığının tespiti ile teminat mektubunun iadesinin talep edildiği, yargılama sırasında teminat mektubunun paraya çevrildiği, davaya istirdat davası olarak devam edildiği anlaşılmıştır. İlk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmiş, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. Uyuşmazlık davaya konu sözleşmenin davacı tarafça haklı nedenle ve usulüne uygun feshedilip edilmediği, sözleşmenin 6. Maddesinde düzenlenen teminatın niteliği ve davacının bu teminatı ödemekle yükümlü olup olmadığı konularından kaynaklanmıştır. Taraflar arasında 1 Ocak 2018 başlangıç, 31 Mart 2019 bitiş tarihli \"Tüketici Ürünleri Lisans Sözleşmesi\" imzalandığı ve davacı tarafça Gaziantep ...Noterliğinin ... yevmiye numaralı, 25/06/2018 tarihli ihtarnamesi ile sözleşmenin feshedildiği konusunda ihtilaf bulunmamaktadır. Mahkemece davacı tarafın sözleşmenin 12.1 maddesine uygun olarak 15 gün mehil verilmeden feshedildiğini, fesih şartlarının yerine getirilmediği ve sözleşmenin 1.50 maddesi gereğince sözleşmenin 6. Maddesindeki teminatın iade edilmemesi gerektiği, davacının sözleşmenin 4. Maddesi gereğince ödemeyi taahhüt ettiği teminatı ödemediğinden, fatura bedellerinin teminat mektubunun paraya çevrilerek tahsil edildiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Davacı tarafça fesih bildirimi öncesinde davalının sözlü olarak ve e-maillerle defalarca uyarıldığı ileri sürülmüştür. Sözleşmenin 15.5 maddesinde bildirimlerin ne şekilde yapılacağı düzenlenmiş, e-mail ile bildirim yapılabileceğinin düzenlendiği anlaşılmıştır. Davacı tarafın davalının süresinde müvekkili ile paylaşması gereken çizimleri paylaşmadığını, bu nedenle üretim dönemi olarak belirlenen 1 Ocak 2018 - 31 Mart 2018 tarihleri arasında paylaşmaması nedeni ile müvekkili tarafından ürün geliştirme ve üretim yapılamadığını, sisteme giriş şifre ve kullanıcı adının gönderilmediğini, sözlü ve yazılı uyarılara kayıtsız kalındığını bu nedenle sözleşmenin feshedildiğini ileri sürdüğü anlaşılmış, mahkemece alınan bilirkişi raporunda davalının internet sitesinde çizimlerin kullanıldığı beyan edilerek bir kısım ekran görüntülerine yer verildiği ve e-posta ile çizimlerin yollandığı, e-posta haricinde flash disk ile de çizimlerin davacıya verildiği, bunların kullanıldığının beyan edildiği anlaşılıyorsa da, mahkemece alınan bilirkişi raporunda taraf e-mail yazışmalarının denetime elverişli şekilde değerlendirilmediği, üretim aşamasına geçilmesi için numune onayı ve ayrıca ürün onayı gerekip gerekmediğinin ve davalı tarafça bu onayların makul sürede yapılıp yapılmadığının, sözleşme hükümleri değerlendirilerek tartışılmadığı anlaşılmıştır. Sözleşmenin 13. Maddesinde Lisans Sözleşmesinin süresinin sona ermesinin veya feshinin etkisi başlıklı 13. Maddesi, 13.1 maddesinde; Lisans sözleşmesinin süresinin sona ermesi üzerine yahut lisans sözleşmesinin Bölüm 12 uyarınca süresinden önce feshedilmesi halinde, Lisans alanın tanıtım, satış ve dağıtımı, lisanslı materyallerin kullanımını durduracağı, sözleşme uyarınca Lisans Alana tanınan hakların ...'e geri döneceği, ...'in ...'e ödenen tüm tutarları alıkoyma hakkına haiz olduğu, Lisans Alan'ın sözleşmeyi 12.1 uyarınca, kendisi sözleşmenin tüm şart ve kurallarına tam olarak uyduğu halde ...'in telafi edilmemiş esaslı bir ihlali nedeniyle feshetmesi halinde, Lisans Alan'ın fesih tarihine kadar olan süre ve fesih tarihinden sonraki süre için geçerli olabilecek herhangi bir teminat yükümlülüğü ile ilgili ödeme yapmak durumunda kalmayacağının düzenlendiği anlaşılmıştır. Davalı tarafça sözleşmede kararlaştırılan teminatın minimum lisans bedeli olduğu ve müvekkilinin buna hak kazandığı ileri sürülmüş, mahkeme kararında teminatın minimum lisans bedeli olup olmadığı ve erken fesih halinde tamamının talep edilip edilemeyeceğinin değerlendirilmediği, yine taraflar arasındaki sözleşmenin feshinin etkilerini düzenleyen yukarıda atıf yapılan 13. Maddesinin mahkemece değerlendirilmediği, eksik inceleme ile karar verildiği kanaatine varılmakla, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına, dosyanın mahkemece gerekli görülmesi halinde yeni bir heyetten dosya kapsamında bulunan e-mail yazışmaları, ihtarnameler, sözleşme hükümleri dikkate alınarak denetime elverişli rapor alınarak, ulaşılacak sonuca göre karar verilmek üzere mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
H Ü K Ü M: Yukarıda açıklanan nedenlerle: 1-Davacı vekilinin istinaf isteminin kabulü ile, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince, İSTANBUL 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin 15/04/2021 tarihli 2018/936 E. - 2021/314 K. sayılı kararının KALDIRILMASINA,2-Yargılamaya devam olunmak üzere dosyanın, karar veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine, 3-İstinaf talebi kabul edildiğinden, istinaf peşin harcının talebi halinde davacı tarafa iadesine,4-İstinaf yargılama giderleri olarak;a)Davacı avansından kullanıldığı anlaşılan; 162,10 TL istinaf kanun yoluna başvurma harcı ile 92,00 TL (posta-teb-müz) masrafının davalıdan alınarak, davacıya verilmesine, b)Davalı tarafça yapılan masrafların üzerinde bırakılmasına,5-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından avukatlık ücreti takdirine yer olmadığına, 6-Artan gider avanslarının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince yatıran tarafa iadesine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu 13/07/2023 tarihinde HMK'nın 353/1-a-6 maddesi uyarınca oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.