\t T.C.
\t İstanbul Anadolu
\t 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO\t: 2018/1206
KARAR NO\t: 2018/1075
DAVA\t: Zayi nedeniyle çek iptali
DAVA TARİHİ\t: 25/10/2018
KARAR TARİHİ\t: 26/10/2018
Mahkememizde görülmekte olan Zayi nedeniyle çek iptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA\t\t: Davacı dilekçesinde ; keşidecisi davacı şirket olan ..... Kadıköy şubesine ait ..... seri nolu 05.11.2018 ve 17.11.2018 keşide tarihli her biri 230.000.00 TL olan çeklerin kaybolduğunu, anılan çeklerin kötüniyetli kişilerin eline geçmesi yada telafisi mümkün olmayan sonuçlara sebebiyet vermemesi için öncelikle çekler üzerine ödeme yasağı konulmasını ve yargılama sonucunda da çeklerin iptallerine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE : Dava, hukuki niteliği itibariyle TTK'nın 818/s madde hükmü delaletiyle, aynı kanunun 757.madde hükümlerinde belirtilen zayi nedeniyle çekin iptali isteğine ilişkindir.
Zayi nedeniyle çek iptali davası ancak zayi edildiği bildirilen çek hamil tarafından açılır.
Bu itibarla davacı zayi edildiği bildirilen çeklerde hamil değil keşidecidir.
TTK 757-765 maddelerinde yer alan yasal düzenlemeye, yerleşik uygulamaya ve ilmi açıklamalara göre çek keşidecisinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkı TTK 651/2 mad. Uyarınca hamile aittir.
Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi olması halinde hak sahibine iptal kararı alarak, hakkını senetsiz olarak ileri sürme ya da yeni bir kıymetli evrak tanziminin isteme olanağı tanınmak istenmiştir. (TTK 652. Mad )
Keşidecinin, muhatap bankayı ödemeden men yetkisi bulunmamaktadır. Çek ibraz edildiği taktirde hak talep eden hamile karşı İİK nın 72 mad. Uyarınca olumsuz tespit davası açma imkanları mevcut bulunmaktadır.
HMK 114/h maddesi uyarınca davacının dava açmakta hukuki yararının bulunması dava şartıdır. Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi edildiği, durumlarda senede bağlı hakkın senetsiz de ileri sürülebilmesi için TTK 651 ve 652 maddelerinde hamile iptal davası açma hakkı getirilmiştir. İptal kararı alan hamil hakkını senetsiz olarak ileri sürebilecek ya da borçludan yeni bir senet tanzim edilmesini isteyebilecektir. Bu davayı açma hakkın hamile aittir. Yine TTK 651/2 mad. Uyarınca iptal davasını açmakta hukuki menfaati olan kişi senede bağlı alacak hakkı olan hamildir. Keşidecinin iptal kararı almakta hiçbir hukuki yararı bulunmamaktadır. Dava şartı gerçekleşmediğinden davanın HMK 114/h ve 115/2 maddesi uyarınca tüm çekler yönünden reddine karar verilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.
KARAR\t\t: Gerekçesi yuyarıda açıklandığı üzere;
1-DAVANIN USULDEN REDDİNE,
2-Harçlar kanunu gereğince alınması gereken harç peşin alındığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına,
3-Davacı tarafından yapılan harç ve giderlerin üzerinde bırakılmasına,
4- HMK 120 maddesi gereğince, davacı tarafça yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının karar kesinleştikten sonra HMK 333 maddesi gereğince davacı tarafa iadesine,
Dosya üzerinde gerekçeli kararın davacı tarafa tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık kesin süre içinde istinaf yolu açık olmak üzere karar verildi.