T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ BAM 31. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2026/391 - 2026/439
T.C.
ANKARA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
31. HUKUK DAİRESİ
\t\t\t (İnceleme Aşamasında / Duruşmasız)
\t\t\t (HMK. 353/1-b.1 Maddesi Uyarınca \t\t\t\t Başvurunun Esastan Reddine)
ESAS NO\t: 2026/391
KARAR NO\t: 2026/439
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: ESKİŞEHİR ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t: 11/02/2026
NUMARASI\t: 2025/410 Esas - 2026/79 Karar
\t
DAVANIN KONUSU\t: Eser Sözleşmesine Dayalı İtirazın İptali
KARAR TARİHİ\t: 30/04/2026
KARAR YAZIM TARİHİ \t: 30/04/2026
\tDavacı vekili tarafından davalı aleyhine açılan eser sözleşmesinden kaynaklanan itirazın iptali istemine ilişkin davada, mahkemece davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı süresi içinde taraf vekillerince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme neticesinde;
\tİDDİA\t\t\t\t:
\tDavacı vekili; müvekkili ile davalı arasında 18/12/2017 tarihinde yüklenici hafriyat sözleşmesi yapıldığını, sözleşme gereğince ... ada 1 parselde kayıtlı arsa üzerinde hafriyat çalışması yapıldığını, yapılan işin toplam bedeli olan 1.029.078,00-TL için 3 adet fatura düzenlendiğini, ödenmeyen bedelin 584.078,00-TL olduğunu, borcunu ödememesi üzerine Eskişehir 6. İcra Müdürlüğü'nün 2019/8164 esas nolu dosyasında icra takibi başlatıldığını, davalı/borçlu vekili tarafından borcun tamamına itiraz edildiğini, bu itiraz üzerine icra takibinin durdurulduğunu, ayrıca davalı/borçlu vekilinin yetki itirazında da bulunduğunu ancak yetki itirazının yerinde olmadığını, arabuluculuğa başvurulduğunu, sonuç alınamadığını ileri sürerek, icra takibine yapılan itirazın iptali ile takibin devamına, davalı aleyhine icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
\tSAVUNMA\t\t\t\t :
\tDavalı vekili; müvekkilinin işletme merkezinin Konya'da bulunduğunu, davada Konya Asliye Ticaret Mahkemelerinin yetkili olduğunu, bu nedenle yetki itirazlarının bulunduğunu, davacının iddia ve taleplerinin haksız, hukuka aykırı olduğunu, davacının sözleşme ili kendisine verilen işleri eksiksiz bir şekilde yerine getirmediğini, arsa üzerindeki işini tam ve eksiksiz ifa etmediği gibi oldukça fahiş bir maliyet bedeli hesaplayarak bu bedeli müvekkili şirkete fatura ettiğini, davacının iddia ettiği gibi 55.280,80 m³ hafriyat çalışması olmadığını, taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 2. maddesinde bahsedilen dolgu işleminin de yapılmadığını, davacı tarafından yapılan işin ne olduğu, ne kadar m³ alanı içerdiğinin tespiti için sahada keşif yapılması gerektiğini, davacının hak etmediği bedeli müvekkili şirketten ilamsız icra kanalıyla talep ettiğini, haksız kazanç elde etmek gayesiyle müvekkiline ayrı ayrı 3 adet fatura gönderildiğini, bu faturaların müvekkili tarafından süresi içerisinde noter kanalıyla davacıya iade edildiğini, akabinde takibe haklı olarak ve süresinde itiraz ettiğini, müvekkili aleyhine icra inkar tazminatına hükmedilemeyeceğini, takibin hukuka uygun bir şekilde durdurulduğunu, davacının şimdiye kadar ki hakedişlerinin ödendiğini, sözleşmede KDV'nin hariç olduğuna ya da ayrıca ödeneceğine dair bir açıklama bulunmadığını, bu nedenle iş bedelinin KDV'yi de kapsadığının kabulü gerektiğini, davacı tarafça belediyeye ödenecek olan harç ve vergilerinde ödenmediğini savunarak, davanın reddine ve davacı aleyhine kötüniyet tazminatına hükmedilmesini istemiştir.
\tİLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ\t :
\tMahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; \"Dava, hafriyat eser sözleşmesinden kaynaklı alacağın tahsili amacıyla yapılan icra takibine vaki itirazın iptali ve icra inkar tazminatı talebine ilişkindir.
Davacı taraf, taraflar arasında imzalanan hafriyat sözleşmesi uyarınca edimini yerine getirdiğini iddia ederek, davalı hakkında başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali ile icra inkar tazminatı talep etmiş, davalı taraf ise davacının edimini eksik ifa ettiğini, borcu bulunmadığını savunarak davanın reddini talep etmiştir.
18/12/2017 tarihli yüklenici hafriyat sözleşmesinin incelenmesinde; davacı yüklenici ile davalı eser sahibi arasında imzalandığı, sözleşme ile ... ada 1 parselde kayıtlı arsa üzerinde makine ile hafriyat yapılması, çıkan malzemenin inşaat sahasından dışarı atılması ve işin bitiminde bina etrafının doldurulması, işin bedelinin 17,00 TL/m3 olması, ödemelerin ise, her kademe ölçülüp çıkan rakamın %25 nakit, kalanın ise 60-90 günlük çeklerle ödenmesi hususları kararlaştırılmıştır.
Eskişehir 6. İcra Müdürlüğünün 2019/8164 esas sayılı dosyasının incelenmesinden; davacı alacaklı tarafından davalı borçlu hakkında 18/12/2017 tarihli yüklenici hafriyat sözleşmesine dayalı faturadan kaynaklı 534.078,00 TL asıl alacağın takip tarihinden itibaren işleyecek reeskont/avans faizi ile birlikte tahsili için ilamsız icra takibi başlatıldığı, davalı borçlunun takibe itirazı üzerine takibin durduğu ve davanın yasal süresinde açıldığı anlaşılmıştır.
Taraflar arasında imzalanan sözleşme eser sözleşmesi kapsamındadır. Eser sözleşmesi, karşılıklı edimleri içeren bir iş görme akdîdir. Yüklenicinin edimi, eseri meydana getirmek ve iş sahibine teslim etmek, iş sahibinin karşı edimi ise teslim edilen eserin bedelini ödemektir. Eser sözleşmesinin varlığı halinde, yüklenici işi sözleşme, fen ve sanat kurallarıyla iş sahibinin beklediği yararı gözeterek imal edip teslim ettiğini, iş sahibi ise iş bedelini ödediğini ispat etmek zorundadır.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık; hafriyat eser sözleşmesi uyarınca davacının edimini yerine getirip getirmediği ve sözleşme kapsamında davalıdan alacaklı olup olmadığı hususuna ilişkindir.
Mahkememizin 15/01/2025 tarih ve 2023/2 Esas - 2025/37 Karar sayılı kararı ile davanın kısmen kabulüne karar verildiği, karara karşı taraf vekillerince istinaf kanun yoluna başvurulmuş ve dava dosyası Ankara Bölge Adliye Mahkemesi'ne gönderilmiştir.
Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi'nin 08/05/2025 tarih ve 2025/302 Esas - 2025/444 Karar sayılı ile;
\"1-Dairemizin kaldırma kararının 2 numaralı bendi doğrultusunda davalı tarafın ilgili dönem ticari defter ve belgeleri ilgili Yargıtay Dairesinden temin edilerek, yahut davalı defterleri e defter beratı alınmış ve e defter şeklinde sunulabiliyorsa bu şekilde davalı ticari defterlerinin usulüne uygun olarak incelemesi yaptırılmalıdır.
2-Uyuşmazlık konusu 01/07/2019 tarihli ve 579.072,00 TL bedelli faturayı davalının form BA belgesi ile vergi dairesi müdürlüğüne bildirip bildirmediği araştırılmalıdır.
3-Davalı muavin kayıtlarını inceleyen mali müşavir bilirkişi davalının 13/10/2018 tarihli faturanın 200.600,00 TL olarak, 15/10/2018 tarihli faturanın 249.405,98 TL bedel ile defterlerine kayıt ettiğini bildirmiştir. Muavin kayıtlarına göre yapılan incelemeden söz konusu bu miktarların faturaların KDV ekenmiş bedelleri olduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle mahkemece yukarıda 2 numaralı bent uyarınca davalı ticari defter ve belgeleri üzerinden yaptırılacak incelemede de aynı tespitlerin yapılması durumunda, davacının hesaplanan alacağına ayrıca KDV eklenip eklenemeyeceği hususu da gözden geçirilmelidir.
Somut olayda Mahkemece yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde ve Dairemizin önceki kaldırma kararının 2 numaralı bendi son paragrafında belirtilen şekilde davacının davalıdan talep edebileceği bir alacağı olup olmadığı ortaya çıkarılmalıdır.
Yukarıda açıklanan nedenlerle eksik inceleme ve değerlendirmeyle yazılı şekilde hüküm kurulması isabetli olmadığından, taraf vekillerinin istinaf başvurusunun esası incelenmeksizin kabulüne, mahkeme kararının HMK'nın 353/1-a.6 maddesi gereğince kaldırılmasına, dosyanın Dairemiz kararına uygun şekilde incelenip karara bağlanması için kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.\" gerekçesiyle kaldırılmasına karar verilmiş ve dava dosyası mahkememizin yukarıdaki esas sırasına kaydedilmiştir.
Kaldırma kararı sonrası yapılan yargılamada davalı şirketin Vergi dairesi kayıtları araştırılmış ve davalının defterleri üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.
Meram VD'nin 28/05/2025 tarihli yazısında, davacı tarafça düzenlenen 01/07/2019 tarihli ve 579.072,00.-TL bedelli faturanın BA formunda vergi dairesine beyan edilmediği bildirilmiştir.
Mahkememiz dava dosyasına SMMM bilirkişi ... tarafından sunulan 02/01/2026 tarihli raporda;
\"1-Dava dosyası içeriğine kazandırılan 28/05/2025 tarihli ... Ltd. Şti. Karşılaştırmalı Alış-Satış Analizi (Ba ve Bs) formunun incelenmesi, davalı şirketin, vergi dairesine sunmuş olduğu 2019/Temmuz dönemi Bs formu incelendiğinde; davacı şirkete KDV hariç 490.739,00 TL tutarında mal veya hizmet satışı yapıldığını bildirdiği ve söz konusu tutarın Bs formu kapsamında ilgili vergi dairesine beyan edildiği tespit edilmiştir. Yapılan Ba-Bs karşılaştırma tablosu incelenmesinde ise, davacı (davalı) şirket tarafından aynı döneme ilişkin olarak söz konusu tutarın Ba formu ile bildirilmediği, bu nedenle taraflar arasında bildirim uyumsuzluğu bulunduğu anlaşılmıştır.
2-Davalı ticari defterlerinin incelenmesi; davalı ticari defterlerinden yapılan tespitler; davalı şirketin 2018 ve 2019 yıllarına ait ticari defter ve kayıtlarını incelemek amacıyla, \"...\" adresine gidilerek yerinde inceleme yapılmıştır. İncelemesi yapılan davalının 2018 yılları yevmiye, envanter ve kebir defterleri muhasebe usul ve esaslarına göre tanzim edildiği TTK ve VUK hükümlerine göre düzenlendiği, ticari defterler birbirlerini teyit ettiği, sunulan 2018 yılı yevmiye defterlerinin kapanış tasdiklerinin süresi içerisinde \"Son Kaydı Görüldü\" ibaresi ile notere tasdik ettirildiği, davalıya ait incelemesi yapılan 2019 yılı yevmiye ve defteri-i kebir defterlerin e-defter olarak tutulduğu, 1 sıra nolu e-defter genel tebliğine göre açılış tasdiklerinin usulüne uygun olarak süresinde GİB İntranetten yapıldığı, 2019 yılı yevmiye ve defter-i kebir'in sistem üzeriden süresi içerisinde Vedop'a yüklendiği, kayıtların TTK ve VUK hükümleri ve muhasebe usul ve esaslarına uygun tutulduğu, davalının 2018 ve 2019 yılı ticari defterini kendi lehine delil olarak kullanıp kullanamayacağı noktasında nihai takdirin yüce mahkemenizde olduğu, davalının ticari defterlerinden yapılan tespitler; Davalı muavin kayıtlarına göre, davalı ile davacı arasındaki ticari ilişki 02/03/2018 tarihinde başladığı ve 03/11/2019 tarihinde sona erdiği, Davalı muavin kayıtlarına göre, davacı tarafından davalıya 2 adet fatura ile toplam 450.005,98 TL'lik mal veya hizmet satışı yapıldığı, karşılığında davalı tarafından 475.000,00 TL ödeme yapıldığı, Davacının takip konusu yaptığı, faturalardan 13/10/2018 tarihli 200.600,00 TL, 15/10/2018 tarihli 249.405,98 TL davalının muavin kayıtlarına göre ticari defterlerinde kayıtlı olduğu, ancak 01/07/2019 tarihli 579.072,02 TL'lik fatura ise muavin kayıtlarına göre davalının ticari defterlerinde kayıtlı olmadığı, şayet davalı ile davalı arasında 579.072,02 TL'lik mal veya hizmet alım satımı söz konusu değilse davacının ayrıca bu alışverişten kaynaklı kdv eklemeyeceği kanaatinde olduğumu asıl takdirin yüce mahkemenizde olduğu, Davalının davacıya icra takip tarihi itibariyle 175.005,98 TL borcu olduğu, dava tarihi olan 31/12/2019 tarihi itibariyle ise 24.994,02 TL davalıdan alacağı olduğu tespit edilmiştir.\" mütalaa edilmiştir.
Kaldırma kararı doğrultusunda davalının ticari defter ve kayıtlarında inceleme yaptırılmış, davalının , davacı tarafça düzenlenen 13/10/2018 tarihli 200.600,00.-TL bedelli ve 15/10/2018 tarihli 249.405,98 TL bedelli faturaları ticari defterlerine işlediği, bu karşılık 01/07/2019 tarihli 579.072,02.-TL bedelli faturayı ticari defterlerine kaydetmediği saptanmış, bu saptama üzerine davacının talep edebileceği alacağa ayrıca KDV eklenip eklenemeyeceği hususu da gözden geçirilerek aşağıdaki şekilde değerlendirme yapılmıştır.
Davalı tarafça itiraz edilmeksizin ticari defterlerine kaydedilen faturalar incelendiğinde, 13/10/2018 tarihli faturada , hafriyat çalışması açıklaması ile miktarı 10.000 m3 , birim fiyatı 17 TL , tutar 17.000 TL + KDV (%18) 30.500.00.-TL = 200.600,00.-TL olduğu, 15/10/2018 tarihli faturada da hafriyat çalışması açıklaması ile miktarı 12.433 m3 , birim fiyatı 17 TL , tutar 211.361,00.- TL + KDV (%18) 38.044,98 .-TL = 249.405,98.-TL olarak belirtildiği, görüldüğü üzere davalı tarafça taraflar arasındaki sözleşmede belirtilen 17 TL birim fiyat üzerinden düzenlenen faturaya %18 KDV eklendiği, davalı tarafın bu eklemeye itiraz etmeksizin faturaları defterine kaydettiği, buna göre taraflar arasındaki sözleşmede kararlaştırılan birim fiyat bedelinin üzerine KDV'nin eklenmesinin gerektiği, bilirkişi heyeti tarafından davacının yapmış olduğu toplam hafriyat miktarının 49.496,106 m3 olarak saptandığı, davalı tarafça davacıya yapılan ödemeler toplamının 495.000.-TL olduğunun dosya kapsamına göre sabit olduğu, hafriyat bedelinin 49.496,106 m3 X 17 TL = 841.433,80 TL olduğu, bu miktara %18 KDV (151.458,08.-TL) eklendiğinde, hafriyat bedelinin KDV dahil 992.891,88.-TL olduğu, davalı tarafça davacıya yapılan ödemeler toplamının 495.000 TL olduğu sabit olduğundan, ödeme toplamının KDV dahil hafriyat bedeli toplamından çıkarıldığında davacının davalıdan talep edebileceği miktarın 497.891,88 TL olduğu\" gerekçesi ile, davanın kısmen kabulüne, davalının Eskişehir 6. İcra Dairesi'nin 2019/8164 Esas sayılı dosyasında yapmış olduğu itirazın kısmen iptaline, takibin 497.891,88 TL'lik asıl alacak üzerinden devamına, asıl alacağa takip tarihinden itibaren avans faizi uygulanmasına, fazlaya ilişkin istemin reddine, asıl alacağın %20'si oranında (99.578,37) TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.
\tİLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t:
\tDavacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde; müvekkilince düzenlenen faturalara davalı tarafça itiraz edilmediğini, faturaların 51.300,00 m³ hafriyat üzerinden kesinleştiğini, hafriyat alanında yapılan keşif ile, hafriyatın yapıldığı tarih arasında iki, üç yıl gibi bir zaman zarfı olduğunu, aradan geçen süre yağmur ve kaynak sularının hafriyat alanını doldurması, toprak kayması, çamurlaşma ile diğer doğal ve fiziksel etkenler bir arada değerlendirildiğinde 1.803.894 m³ değerindeki farkın olağan karşılanması gerektiğini, yerel mahkemece davanın tümden kabulüne karar verilmesi gerekirken, kısmen kabulüne karar verilmesinin hatalı olduğunu, borçlunun itirazının haksız olduğu ve yapılan işe göre alacak miktarının hesaplanabilir olduğu değerlendirmesiyle icra inkar tazminatına hükmedilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığını ileri sürerek, yerel mahkemenin kararının istinaf incelemesi yapılarak kaldırılmasını ve davanın tümden kabulüne karar verilmesini istemiştir.
\tDavalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde; davacının taraflar arasında aktedilen sözleşme ile yüklendiği edimlerini tam ve gereği gibi yerine getirmediğini, işleri bitirmemiş olmasına rağmen, fahiş bir maliyet fatura ettiğini, müvekkilinin davacı tarafın yaptığı iş oranına karşılık gelen bedeli davacıya ödediğini, müvekkilinin davacı tarafa bir borcunun bulunmadığını, yapılan hafriyat çalışmasının belirtilen değerin çok daha altında olduğunu, işlerin tamamlanmadığını, ayrıca davacının belediyeye ödeyeceği harç ve vergileri de ödemediğini, yerel mahkemece bu bedellerin tespit edilmeden ve alacak miktarından mahsup edilmeden, kabul kararı verilmesinin hatalı olduğunu, kararın bu hali ile mükerrer ödemelere sebebiyet vereceğini, yine müvekkili şirketin davacıya olan borcuna karşılık olarak 23 ton demir, 3 adet konteynır ve 175 adet pano verdiğini, yerel mahkemece hükmedilen miktar belirlenirken müvekkilinin borca karşılık davacıya vermiş olduğu 23 ton demir, 3 adet konteynır ve 175 adet panonun fiyatları tespit edilip bakiye borçtan mahsup edilmemesinin hatalı olduğunu, ayrıca mahkemece iksa projesinin değerlendirmeye alınmadığını, eksik inceleme ve araştırma neticesinde hüküm kurulduğunu ileri sürerek, yerel mahkemenin kararının istinaf incelemesi yapılarak kaldırılmasını ve davanın tümden reddine karar verilmesini istemiştir.
\tDELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE :
\tDava, eser sözleşmesinden kaynaklanan itirazın iptali istemine ilişkindir. Davacı yüklenici, davalı iş sahibidir. Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiş olup, hüküm taraf vekillerince istinaf edilmiştir.
\tİnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
\tDosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, taraf vekillerinin istinaf başvurusunun esas yönünden reddine dair hüküm kurmak gerekmiştir.
\tHÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
\t1-Taraf vekillerinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince ayrı ayrı ESASTAN REDDİNE,
\t2-Davacı taraftan alınması gereken 732,00 TL istinaf karar harcı peşin alındığından, başkaca harç alınmasına yer olmadığına,
\t3-Davalı taraftan alınması gereken 34.010,99 TL istinaf karar harcından peşin alınan 8.502,74 TL harcın mahsubu ile bakiye 25.508,25 TL harcın davalıdan tahsili ile hazine'ye irat kaydına,
\t4-İstinaf başvurusu nedeniyle taraflarca yapılan yargılama giderlerinin ve istinaf kanun yoluna başvurma harcının yatıran taraf üzerinde bırakılmasına,
\t5-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından taraflar yararına vekalet ücreti taktirine yer olmadığına,
\tDosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 6100 Sayılı HMK'nın 361. maddesi gereğince kararın taraflara tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde Yargıtay'da TEMYİZ yolu açık olmak üzere 30/04/2026 tarihinde oybirliği ile karar verildi.\t
Başkan
E-imzalıdır
Üye
E-imzalıdır
Üye
E-imzalıdır
Katip
E-imzalıdır