T.C.
ANTALYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
3.HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ:ALANYA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ:16/12/2024
DAVANIN KONUSU:MENFİ TESPİT
İSTİNAF TALEP TARİHİ:02/01/2025-06/01/2025
İSTİNAF KARAR TARİHİ:14/04/2026
KARARIN YAZIM TARİHİ:20/04/2026
İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı aleyhine taraf vekillerinin istinaf başvurusunda bulunulmuş ve talebin süresinde olduğu anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı şirketin ... abone numaralı elektrik sayacının davalı tarafından 02/08/2023 tarih ve ... seri nolu sayaç ve ölçü devreleri değiştirme ve kontrol tutanağına dayanarak 24/08/2023 tarih ... nolu fatura ile düzenlenen 04/09/2023 son ödeme tarihli tahakkuk edilen 2.431.330,69TL kaçak elektrik faturasından dolayı borçlu olmadıklarının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının kaçak elektrik kullandığı şüphesi üzerine sayacın kontrole gönderildiğini, sayaçta müdahale edildiğinin belirlendiğini, OSAS kayıtlarıyla da durumun tespit edildiğini, kaçak elektrik faturasının usulüne uygun olduğunu belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
YEREL MAHKEME KARARI:Alanya Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas, ... Karar sayılı ve 16/12/2024 tarihli kararı ile; \" ... 4721 sayılı Türk Medeni Kanunun 6. maddesi uyarınca kural olarak bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran; iddia eden taraf, o vakıayı ispat etmeye mecburdur. Kaçak elektrik kullanımı nedeniyle tahakkuk ettirilen borca dayalı menfi tesipti talebine ilişkin davada ispat yükü elektrik şirketindedir. Mahallinde bilirkişi refakatinde kesif yapılarak tutanak mümzileri dinlenmiştir. Tanık anlatımları, Osas kayıtları ile Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca yetkilendirilmiş Elektrik Sayaçları Tamir ve Ayar istasyonu olan üretici ... firmasınca düzenlenen 24/08/2023 tarihli sayaç ayar raporuna istinaden düzenlenen 24/08/2023 tarihli Kaçak tespit tutanağındaki \"Sayacın gerilimlerine müdahale edilerek, sayaçtan gerilim olmadan akım sağlanarak elektrik kullanılması\" fiilinin, gerek teknik gerekse yönetmelik açısından Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliğinin 42. Maddesinin (1) c- bendi kapsamında, Kaçak Elektrik Tüketimi olduğu, esasen dava dosyasındaki tüm bilirkişi raporları ile kaçak elektrik kullanımının belirlendiği, Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliğinin 44/1-b maddesine göre “Sayaç ayar raporu ile kaçak başlangıç tarihi 01.05.2023 tarihi” olarak belirlenmesi dikkate alındığında, 01.05.2023 tarihinden önceki aynı dönem ihtilafsız dönem kabul edilerek, kaçak tüketim hesabının 01.05.2022-31.07.2022 tarihlerindeki ihtilafsız dönem tüketimleri dikkate alınarak yapılması gerektiği, 24/08/2023 tarihli ve ... seri numaralı kaçak tutanağı için düzenlenmesi gereken kaçak tahakkuku bedelinin 719.779,55TL olduğu, bilirkişi heyetinin Elektrik-Elektronik Mühendisi ..., Elektrik Mühendisi ..., Elektrik Mühendisi ...'ın kök ve ek raporuna bu sebeple üstünlük verilmesi gerektiği anlaşılmakla; \"1.711.551,14TL (2.431.330,69TL - 719.779,55TL)\" davacının fatura nedeni ile borçlu olmadığı\" gerekçesiyle; davanın kısmen kabulüne, ... Anonim Şirketi tarafından düzenlenen 24/08/2023 tarih ... fatura numaralı 2.431.330,69TL bedelli kaçak elektrik faturasının \"1.711.551,14TL\"sinden davacının borçlu olmadığının tespitine, fazlaya ilişkin taleplerin reddine,2004 sayılı İİK nun 72/4 maddesi koşulları oluşmadığından davalı lehine tazminata hükmolunması talebinin reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF TALEBİ VE SEBEPLERİ:Davalı vekili 02/01/2025 tarihli istinaf dilekçesinde; bilirkişi raporlarına itirazlarının dikkate alınmadığını, sistemin kurulum gücünün 1000 kwh baz alınarak ve yönetmeliğin 45. Maddesi gereğince; 21 saat nazara alınarak hesaplama yapılması gerektiğini, davacının kötü niyetli olduğunu, kötü niyet tazminatına hükmedilmesi gerektiğini, mahkemece verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu ileri sürmüştür.
Davacı vekili 06/01/2025 tarihli istinaf dilekçesinde; her ne kadar ... Şirketi Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş olsa da düzenlendiği 24/08/2023 sayaç ayar raporunda Sanayi ve Ticaret Bakanlığının imzasının bulunmadığını, bu yöndeki itirazların incelenmediğini, sayaç inceleme raporunun esas alınmaması gerektiğini, bilirkişi raporundaki hesaplamaların hatalı olduğunu, davanın tümden kabulüne karar verilmesi gerektiğini, mahkemece verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu ileri sürmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:6100 sayılı HMK'nun 355/1 maddesi uyarınca, istinaf sebepleriyle sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda;
Dava, kaçak elektrik kullanımı nedeniyle tahakkuk ettirilen fatura bedeli nedeniyle borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.
İlk derece mahkemesince, yukarıda açıklanan gerekçelerle; davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, karar taraf vekillerince istinaf edilmiştir.
Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliğinin konuya ilişkin maddeleri aşağıdaki şekildedir:
\"MADDE 42 – (1) Gerçek veya tüzel kişinin kullanım yerine ilişkin olarak;
a) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşma olmaksızın dağıtım sistemine müdahale ederek elektrik enerjisi tüketmesi,
b) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşması mevcutken ayrı bir hat çekmek suretiyle dağıtım sistemine müdahale ederek sayaçtan geçirilmeksizin elektrik enerjisi tüketmesi,
c) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşması mevcutken sayaçlara veya ölçü sistemine müdahale ederek, tüketimin doğru tespit edilmesini engellemek suretiyle, eksik veya hatalı ölçüm yapılması veya hiç ölçülmeden veya yasal şekilde tesis edilmemiş sayaçtan geçirilerek, mevzuata aykırı bir şekilde elektrik enerjisi tüketmesi,
ç) Dağıtım lisansı sahibi tüzel kişinin ilgili mevzuata uygun olarak kestiği elektrik enerjisini, mücbir sebep halleri dışında açması,
kaçak elektrik enerjisi tüketimi olarak kabul edilir.
Kaçak elektrik enerjisi tespit süreci
MADDE 43 – (1) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamında doğrudan dağıtım sistemine yapılan müdahalelerde dağıtım sistemine olan bağlantılar ortadan kaldırılır. Kullanım yerinde EK-5’te yer alan kaçak elektrik tespit tutanağı düzenlenir ve kullanım yerinin elektriği kesilir.
(2) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sayaca müdahale edildiğine ilişkin şüpheye sebep olacak bir bulguya rastlanılması halinde aşağıda belirtilen kaçak tespit süreci başlatılır;
a) Sayaç sökülerek yerine uygun bir sayaç takılmak sureti ile mevcut sayaç incelemeye alınır.
b) Sökülen ve takılan sayaçlarla ilgili EK-6’da yer alan sayaç değiştirme tutanağı düzenlenir.
c) İnceleme sonucunda sayaca müdahale edilerek tüketimin doğru tespit edilmesinin engellenmesi suretiyle elektrik enerjisinin eksik veya hatalı ölçülerek veya hiç ölçülmeden tüketildiğinin laboratuvar raporu ile tespiti halinde EK-5’te yer alan kaçak tespit tutanağı düzenlenir.
ç) Laboratuvar raporu, kaçak elektrik tespit tutanağı ve ödeme bildirimi beraber tüketiciye bildirilir ve aynı süre içerisinde kesme bildirimi düzenlenmek suretiyle kullanım yerinin elektriği kesilir.
(3) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi kapsamında kullanım yerinde EK-5’te yer alan kaçak elektrik tespit tutanağı düzenlenir ve kullanım yerinin elektriği kesilir.
(4) Dağıtım lisansı sahibi tüzel kişi, kaçak tespit süreci sonucunda kaçak elektrik enerjisi tüketimi tespit edilen gerçek veya tüzel kişiler ile ilgili Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunur.
(5) Kaçak elektrik enerjisi tüketiminin tespit edilmesinde, ilgili tüzel kişinin tespitini doğru bulgu ve belgelere dayandırması ve tüketici haklarının ihlal edilmemesi esastır.
(6) Bu madde kapsamında düzenlenen kaçak elektrik tüketim faturası en geç 3 iş günü içerisinde tüketiciye gönderilir.
(7) Bu madde kapsamında yapılan tespit ve işlemler kullanım yerini de içerecek şekilde fotoğraflanır ve iletişim bilgilerinin bulunması halinde kalıcı veri saklayıcısıyla da tüketiciler bilgilendirilir.
Kaçak elektrik tüketim miktarının hesaplanması
MADDE 44 – (1) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentleri kapsamındaki kaçak olarak tüketilen elektrik enerjisi miktarı, tüm tüketiciler için;
a) Öncelikle tüketimi doğru olarak kaydetmiş olan yasal şekilde tesis edilmiş sayaç değerine göre,
b) Tüketimi doğru olarak kaydetmiş yasal şekilde tesis edilmiş sayaç değerinin bulunmaması durumunda, ihtilafsız aynı dönemki tüketim miktarına göre, hesaplanır. (b) bendi kapsamında, kaçak kullanım tespitinin yapıldığı tarihten geriye dönük olarak yapılan incelemeler sonucunda, tüketim değerlerinin düşmeye başladığı tarih tespit edilebiliyorsa, bu tarihten önceki aynı dönem, ihtilafsız dönem olarak kabul edilir.
(2) Birinci fıkra kapsamında doğru tespit edilmiş tüketim değeri yoksa, kullanım yerinin müstakil trafolu olup olmamasına bakılmaksızın;
a) Meskenlerde, proje varsa projesinde belirtilen gücün kullanma faktörü olan 0,60’ı, projesi yok ise, basit yapılarda 3 kW, diğerlerinde 5 kW’nın altında olmamak üzere bağlantı gücüne ve ortalama günlük çalışma saatine göre, yöresel özellikler ve benzer yapılar göz önüne alınarak,
b) Diğer tüketici gruplarında, tespit edilen kurulu gücün kullanma faktörü olarak alınan 0,60 ile çarpımı sonucu bulunan değer bağlantı gücü olarak kabul edilir ve bu değer 3 kW’nın altında olmamak üzere ortalama günlük çalışma saatlerine göre hesaplanır.
Bu tür hesaplamaların yapılamaması durumunda, tüketilen elektrik enerjisi miktarı aynı yörede bulunan benzer kullanım yerlerinin ortalama tüketimlerine göre hesaplanarak tespit edilir.
(3) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında, mühürlenmiş sayaçtan geçirilmeksizin ayrı bir hat çekilerek birtakım cihazlar kaçak olarak beslenmiş ise, tüketilen elektrik enerjisi sadece bu hat üzerindeki cihazların kurulu gücü dikkate alınarak hesaplanır.
(4) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi çerçevesindeki tespitlerde; elektrik enerjisinin kesildiği tarihteki endeks değeri ile kaçak tespitinin yapıldığı tarihteki endeks değeri arasındaki fark dikkate alınarak hesaplama yapılır.
Kaçak elektrik enerjisi tüketim miktarının hesaplanmasında ve faturalanmasında esas alınacak süre
MADDE 45 – (1) Kaçak elektrik enerjisi tükettiği tespit edilen tüketiciye yapılacak faturalandırmada, aşağıda yer alan süreler esas alınır;
a) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendi çerçevesindeki tespitlerde; doğru bulgu ve belgelere dayandırılması kaydıyla kaçak elektrik enerjisi kullanılmaya başlandığı tarih ile kaçak tespitinin yapıldığı tarih arasındaki süre olup bu süre 12 ayı geçemez. Doğru bulgu ve belgelerin bulunmaması halinde bu süre 90 gün olarak alınır.
b) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (b) bendi çerçevesindeki tespitlerde; kaçak elektrik enerjisi kullanımına ilişkin olarak yapılacak hesaplamada kullanım süresi esas alınır, bu süre 180 günü geçemez.
c) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (c) bendi çerçevesindeki tespitlerde; son endeks okuma ile tutanak düzenlenmiş olması kaydıyla kontrol, mühürleme, kesme-bağlama, sayaç değiştirme işlemleri gibi, sayaç mahallinde dağıtım şirketince gerçekleştirilmiş olan en son işlem tarihi ile kaçak tespitinin yapıldığı tarihe kadar olan süredir ve bu süre 90 günü geçemez.
ç) Birinci fıkranın (b) ve (c) bentlerinde belirtilen sürenin dışında, tüketicinin kaçak elektrik enerjisi kullanım başlangıç tarihinin doğru bulgu ve belgelerle tespit edilmesi halinde, kaçak tüketime ek olarak birinci fıkranın (b) ve (c) bentlerinde belirlenen başlangıç tarihinden itibaren, doğru bulgu ve belgelerle tespit edilmiş kaçak elektrik enerjisi kullanımı başlangıç tarihine kadar geriye dönük normal tüketim hesabı yapılır.
1) Kaçak tüketimi ile kaçağa ilişkin normal tüketim hesabında esas alınacak sürelerin toplamı 12 ayı geçemez. Yapılacak hesaplamada tüketimin yapıldığı kabul edilen dönemlerdeki birim fiyatlar dikkate alınır ve gecikme zammı alınmaz.
(2) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi çerçevesindeki tespitlerde; kaçak elektrik enerjisi kullanımına ilişkin olarak yapılacak hesaplamada esas alınacak süre, tüketicinin tespite konu elektrik enerjisinin kesildiği tarih ile kaçak tespitinin yapıldığı tarih arasındaki süredir.
(3) Kaçak elektrik enerjisi tüketim miktarının hesaplanmasında ortalama günlük çalışma saatleri;
a) Meskenlerde; 5 saat,
b) Tarımsal sulama tüketici grubunda yer alan tüketicilerde; ilgili Tarım İl Müdürlüğünden ürün bazında alınacak sulama sezonu saati bilgisi çerçevesinde belirlenen saat,
c) Sanayi tüketici grubundan enerji alanlar ile turistik tesisler, akaryakıt istasyonları, hastaneler, alışveriş merkezleri gibi vardiyalı hizmet veren tüketicilerden, tek vardiyalı çalışanlar için 7 saat, iki vardiya çalışanlar için 14 saat, üç vardiya çalışanlar için 21 saat,
ç) Diğer tüketicilerde; 8 saat, olarak kabul edilir.
(4) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşması olmayanlara, çalışma saatleri %20 oranında artırılarak uygulanır. Üç vardiya çalışanlar için bu süre 24 saat olarak kabul edilir.
(5) Üçüncü fıkranın (c) bendinin uygulanmasında, vardiya sayısının tespitinde kaçak tespiti yapan kuruluşun görevlilerinin tespiti ve şirket kayıtları, bunun mümkün olmaması halinde kamu kurum ve kuruluşları tarafından verilen resmi belgeler göz önüne alınır. Çalışma saatlerinin üçüncü fıkranın (c) bendinde belirtilenlerden daha fazla olmasının tespiti durumunda ise tespit edilen saatler esas alınır.\"
Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin ... Esas, ... Karar sayılı ve 16.05.2022 tarihli kararında da belirtildiği gibi; kaçak kullanım tutanağı HMK'nun 204. Maddede düzenlenen; aksi sabit oluncaya kadar geçerli belgelerden değildir.
Tüm bu açıklamalardan sonra somut uyuşmazlığa bakıldığında; Davalı kurum tarafından 02/08/2023 tarihinde davalıya ait olan abonenin sayacının değiştirildiği ve buna ilişkin tutanak düzenlendiği, saat üzerinde yapılan inceleme sonucunda ... Sanayi ve Ticaret A.Ş. Tarafından yapılan incelemede; sayaca müdahale edildiğinin ve gerilim olmadan akım sağlandığının tespit edildiği ve akabinde de 24/08/2023 tarihinde davalı hakkında kaçak elektrik tutanağı düzenlendiği anlaşılmaktadır.
Tüm dosya kapsamından; elektrik sayacına müdahale edildiğinin ve kaçak elektrik kullanıldığı tespitinin yerinde olduğunun anlaşılmasına, hükme esas alınan bilirkişi raporunun yönetmelik hükümlerine ve denetime elverişli olarak düzenlendiğinin anlaşılmış olmasına, mahkemece verilen tedbir kararına istinaden durdurulmuş bir icra takibi bulunmadığından ve İİK'nun 72/4 maddesinde düzenlenen tazminat koşullarının oluşmadığının anlaşılmasına, dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici sebeplere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre taraf vekillerinin yerinde bulunmayan istinaf başvurusunun HMK'nun 353/1.b-1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM; Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1- İncelenen kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşılmakla; taraf vekillerinin istinaf başvurularının HMK'nun 353/1-b.1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,
2-Alınması gereken 732,00 TL istinaf karar ve ilam harcından, istinaf eden davacı tarafından peşin olarak yatırılan 615,40 TL harcın mahsubu ile eksik kalan 116,60 TL harcın davacıdan tahsili ile Hazineye gelir kaydedilmesine,
3-Alınması gereken 116.916,05 TL istinaf karar ve ilam harcından, istinaf eden davalı tarafından peşin olarak yatırılan 29,230,00 TL harcın mahsubu ile eksik kalan 87.686,05 TL harcın davalıdan tahsili ile Hazineye gelir kaydedilmesine,
4-Taraflardan ayrı ayrı peşin alınan istinaf kanun yoluna başvuru harçlarının Hazineye gelir kaydedilmesine,
5-İstinaf aşamasında taraflarca yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
6-Artan gider avansının ilk derece mahkemesince yatıran tarafa iadesine,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda, HMK 361/1 maddesi uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren İKİ HAFTALIK yasal süre içinde YARGITAY ilgili hukuk dairesinde TEMYİZ YASA YOLU AÇIK OLMAK ÜZERE, oybirliği ile karar verildi. 14/04/2026
...