T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ BAM 31. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2026/290 - 2026/265
T.C.
ANKARA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
31.HUKUK DAİRESİ\t\t\t
DOSYA NO\t: 2026/290 Esas
KARAR NO\t: 2026/265 \t\t\t\t\t\t\t\t
\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t (İnceleme aşamasında / Duruşmasız)
\t\t \t (Başvurunun esastan reddi /HMK m.353/1-b-1)
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: ANKARA 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t\t: 01/10/2025
NUMARASI\t\t: 2015/880 Esas-2025/559 Karar (Birleşen Ankara 11. Asliye \t\tTicaret Mahkemesi'nin 2017/72 Esas Sayılı Dosyası)
DAVANIN KONUSU\t: Tazminat (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
BİRLEŞEN DAVANIN KONUSU : Sigorta Sözleşmesinden Kaynaklanan Rücuen Tazminat
KARAR TARİHİ\t: 31/03/2026
KARAR YAZIM TARİHİ\t: 20/04/2026
Davacılar vekili tarafından asıl ve birleşen dosyada davalı aleyhine açılan Tazminat (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davalarında mahkemece asıl davanın reddine, birleşen davanın kabulüne dair verilen karara karşı süresi içinde asıl ve birleşen dosyalarda davalı ... Enerji Takip Kont.Dan.müh.oto.ith.ihr.san.ve Tic.ltd.şti. ve asıl dosya davacısı ... Elektrik Üretim A.ş vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine, dairemize gönderilen dosyanın yapılan istinaf incelemesi sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
ASIL DOSYADA İSTEM;
Davacı ... Elektrik Üretim A.ş. vekili tarafından verilen dava dilekçesinde özetle; işletme sorumluluğu müvekkili ... Elektrik Üretim A.Ş.’de olan ve Erzurum ili Şenkaya ilçesinde bulunan ... Hidroelektrik Santrali’nde, 20.04.2015 tarih ve saat 11.50 sularında, 3 adet ünite tam kapasite çalışırken Enerji Nakil Hattındaki aşırı akım sebebiyle hat kesici açılarak, ünitelerin acil duruşa geçtiği esnada soğutma suyu boru sisteminde bir patlama meydana geldiği, akabinde yapılan inceleme sonucunda bu patlamanın cebri boru girişinden alınan soğutma suyu boru hattı ve vana arasındaki DN200 flanş dibinden kopmuş olması sebebiyle meydana geldiğinin tespit edildiği, DN200 flanşın kopması sonucunda santral binasının içine su dolmaya başladığı ve dolan suyun tahliyesi sonucu işletme sorumluluğu müvekkili ... Elektrik Üretim A.Ş.’de olan ... Hidroelektrik Santrali tesisinde telafisi güç zarar meydana geldiğini, tesis içerisindeki soğutma suyu tesisatındaki boruda meydana gelen patlama sonucu santral binasının türbin jeneratör katını basan su sonucu, 3 üniteli türbin jeneratör grupları, PLC kontrol panoları, sıcaklık ve kontrol panoları, ikaz panoları, generatör nötr hücre panoları, ikaz trafoları, soğutma suyu filtre sistemi ve panoları, soğutma suyu tesisatı, drenaj panoları, XLPE kabloları, AG güç besleme kabloları ve kontrol kumanda besleme kablolarının su içinde kalarak hasar gördüğü ve kullanılamaz hale geldiğini meydana gelen sel baskını sonucu olarak üretim tesisi onarım çalışmaları hitamına kadar olan süreçte herhangi bir üretim yapamadığını, tesisteki onarım çalışmalarının 20.04.2015 tarihi saat 11:53 ile 09.05.2015 saat 13:00 tarihleri arasında gerçekleştiğini, müvekkili şirketin davalı kusuru ile gerçekleşen sel baskını sonucu ilgili hidroelektrik santralinde üretim yapılamaması dolayısıyla hasara ve üretim/gelir kaybına uğradığını, yaşanan bu olay sonucunda müvekkili tarafından derhal Şenkaya Sulh Hukuk Mahkemesi’nin 2015/1 D.İş sayılı dosyası ile tespit yaptırıldığını ve bu tespit sonucunda alınmış olan 08.05.2015 tarihli bilirkişi raporunda soğutma suyu boru hattındaki flanş birleşim yerindeki meydana gelen hasardan dolayı tesisi su bastığını ve işletme faaliyetinin durduğunu, tespit esnasında ... HES santralinin çalışır durumda olmadığını, elektrik üretiminin yapılmadığını, 3 adet ünite ve müştemilatın bulunduğu alanın yaklaşık 1.5 metre yüksekliğinde su ile dolduğunu, tespite konu ... HES’te 3 adet üniteye ait tüm cihazların sudan etkilendiğini ve mevcut hali ile kullanılmaz durumda olduğu yönünde rapor tanzim edildiğini, meydana gelen olay sonrasında yapılan incelemelerde enerji nakil hattındaki aşırı akım sebebiyle hat kesici açılarak, ünitelerin acil duruşa geçtiği esnada soğutma suyu sisteminde aşırı basınç değişimi meydana geldiğinin tespit edildiğini, müvekkili tarafından Şenkaya Sulh Hukuk Mahkemesi’nin 2015/1 D.İş sayılı dosyasıyla yapılmış olan tespit raporunda da aşırı basıncı önlemek ve dengelemek amacıyla soğutma suyu borulama sistemine ait borulara \"S\" sekli verildiğinin tespit edilmiş olduğunu, borulama üzerinde \"S\" sekli tasarım ve uygulamasının aşırı basıncı engellemek için yetersiz olduğunu, borulama uygulamasının hatalı tasarımı, yetersiz işçilik/malzeme ve eksik uygulama sonucu dava konusu hasara sebep olan kazanın meydana geldiği kanaatine varıldığını, müvekkili Şirketin, işletme sorumluluğu kendisinde olan ... HES santralini ... Grup bünyesinde bulunan ... Elektrik Üretim A.Ş.’den bölünme yöntemiyle, tüm hak ve alacakları ile birlikte devraldığını, ... Elektrik Üretim A.Ş. (bölünme suretiyle edinen ... Elektrik Üretim A.Ş.) ile davalı/yüklenici ... Enerji Takip Kontrol Dan. Müh. Oto. İtli. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. arasında imzalanmış olan 02.08.2011 tarihli sözleşme uyarınca garanti süresi içinde meydana gelebilecek tüm masrafların yükleniciye ait olduğunu, garanti süresi sona erdikten sonra işin herhangi bir kısmında veya bir mülkte meydana gelen zarar veya kayıplar ve yüklenicinin kusurundan kaynaklanabilecek hasarlardan dolayı yüklenicinin sorumluluğunun devam ettiğinin hüküm altına alındığını, sözleşmede gizli ayıplara ilişkin hükümlerin saklı tutulduğunu, bu durumdan kaynaklanacak ceza ve kesintilerin yükleniciye aynen rücu edileceğinin hüküm altına alındığını, taraflar arasında akdedilen sözleşme, hasara konu işin de dahil olduğu bir kısım işlerin mühendislik hizmetleri de dahil olmak üzere anahtar teslim şeklinde yapılmasını öngördüğünü, T.C. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’nun 29.05.2008 tarihli ve EÜ/1622-18/1191 numaralı üretim lisansı 29.05.2008 tarihli ve EÜ/1622-18/1191 numaralı üretim lisansı ile faaliyet göstermekte olan ve bir tanesi Erzurum ili, Oltu ilçesinde kurulu ... Hidroelektrik Santrali, diğeri Erzurum ili Şenkaya ilçesinde kurulu ... Hidroelektrik Santrali olmak üzere iki tesisten oluşan ...-... HES; 09.09.2014 tarihli Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nde yayımlandığı üzere; işletmenin önceki maliki ... Elektrik Üretim A.Ş.’nin 04.09.2014 tarihinde Ankara Ticaret Sicili Müdürlüğü’ne tescil edilen kısmi bölünme işlemi neticesinde, müvekkili şirket ... Elektrik Üretim A.Ş. tarafından devralındığını, bu sebeple T.C. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun 29.05.2008 tarihli ve EÜ/1622-18/1191 numaralı üretim lisansının müvekkili şirkete devrolunması neticesinde, iş bu tazmin talebinin müvekkili şirket tarafından yapılması zaruretinin hasıl olduğunu, bununla birlikte davalı/yüklenicinin kusuru sonucu meydana gelen zararın bir kısmının sigortadan karşılanmış bulunduğunu, olayın meydana gelmesi akabinde ... Sigorta A.Ş.’ye oluşan müvekkili şirket zararının (tesisin çalışmadığı döneme ilişkin olarak üretim tutarı+KDV+hasara tamirat maliyeti) ödenmesi talebinde bulunulduğunu, ... Sigorta A.Ş.’nin müvekkili şirketin zararının bir kısmının karşılandığını, bölünme işleminden önce dava konusu tesisin 2012 yılında gerçekleşecek üretim kapasitesi için 7,3 USD cent/kwh üzerinden 01.05.2014 - 31.12.2015 tarihleri arasını kapsayacak şekilde üretimin satımı konusunda ... Elektrik Enerjisi Toptan Satış A.Ş. ile protokol imzalandığını, ... Elektrik Üretim A.Ş. ile ... Elektrik Enerjisi Toptan Satış A.Ş. arasında imzalanmış olan bu protokol ... Elektrik Üretim A.Ş.’nin 09.09.2014 tarihli ve 8649 sayılı Türkiye Ticaret Sicil Gazetesinde yayımlanan bölünme sözleşmesi ile söz konusu yatırım ... Elektrik Üretim A.Ş'ye devrolunduğunu, bu bağlamda ... Elektrik Üretim A.Ş. ile ... Elektrik Enerjisi Toptan Satış A.Ş. arasında 11.11.2014 tarihinde ekte sunulmuş olan protokol imzalandığını, izah edilmeye çalışıldığı üzere müvekkili şirketin kaza konusu ... üretim tesisinde üretmiş olduğu elektrik sabit fiyat garantisi altından satım garantisinde bulunduğunu, ... Santral binasındaki gerek sistemlerin görmüş olduğu zarar gerekse santralin çalışmadığı dolayısıyla elektrik üretimi yapamadığı döneme ilişkin üretim kaybına ilişkin zararın tahsili talebi ile ilgili olarak ... Sigorta A.Ş.’ye 03.06.2015 tarihli yazı ile başvurulduğunu, ... Sigorta A.Ş. tarafından başvurularında belirttikleri zarar kalemlerinden tamamıyla tazmin edilmeyen kalemler bulunduğunu, bu kalemlerin direkt maliyetler, net ciro/üretim kaybı ve finansman maliyetinden oluştuğunu, davalının yüklenimindeki işi gereği gibi yapmaması ve/veya gizli ayıplı malzeme kullanmasından kaynaklı olarak patlama sonucunda meydana gelen su baskını sebebiyle ... Santral binasındaki gerek sistemlerin görmüş olduğu zarar gerekse santralin çalışmadığı dolayısıyla elektrik üretimi yapamadığı döneme ilişkin üretim kaybının sigortadan tazmin edilemeyen kısmının davalı/yükleniciden tahsili talebi için huzurdaki davanın ikamesi zaruretinin hasıl olduğundan bahisle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 5.000,00 TL’nin davalı/yükleniciden tahsil edilerek müvekkili şirkete verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
YANIT:
Davalı vekili tarafından verilen davaya cevap dilekçesinde özetle; davanın, ... HES tesisinde 20.04.2015 tarihinde meydana gelen arıza ve yol açtığı zararların tazmini davası olduğunu, arızanın yüklenici müvekkili şirket imalatındaki kusurdan ileri geldiğinin iddia edildiğini, davanın haksız dayanaksız olup, reddini talep ettiklerini, Dava dışı ... Elektrik Üretim A.Ş. (bundan böyle ...) ile müvekkili şirket arasında ... ve ... Regülatörleri ile HES I ( ... ) ve HES ( ... HES ) projesi regülatörler ve santral binaları elektromekanik işlerinin yapım işine dair 02.08.2011 tarihli '... Ve ... Regülatörleri Ve Hes I-h Projesi Regülatörler Ve Santral Binaları Elektromekanik İşler Sözleşmesi' ve eklerinin imzalandığını, sözleşmenin süreli olduğunu, bitiş tarihinin 31.04.2012 olduğunu, müvekkili şirketin, sözleşme ile iki tesisin sadece mekanik Montaj ve Elektrik ekipmanlari kablolaması montajı, otomasyon montajı işlerini üstlendiğini, üstlendiği işleri Çinli ... Co. ( bundan böyle Çinli ... ) firmasının süpervizörlüğünde ifa ettiğini, tesisin projesi ve çalışma senaryosu ile müvekkilinin üstlendiği işler haricindeki diğer ve asıl işlerinin yapımı, inşaat işleri (baraj gövdesi, santral binası, elektrik aydınlatma, bina topraklama mekanik ekipmanlar, vb.), hidromekanik işlerin (cebri boru, kapaklar vb.) ... ve Çinli ... firmasının sorumluluğunda olduğunu, ... Regülatörü ve HES I inşaat işinin, sözleşmeye ve iş programına uygun surette tam, eksiksiz ve süresinde yerine getirildiğini, diğer iş, ... Regülatörü ve HES II inşaat işinin, ... tarafından önce askıya alındığını, sözleşmenin belirli süresinin 31.04.2012 tarihinde bittiğini, ...'ın Aralık 2012 ayında, ... HES için çağrı yaptığını ve müvekkilinin tesiste çalışmaya başladığını, ... HES tesisinin inşaat işlerinin geçici kabulünün DSİ tarafından 28.03.2013 tarihinde, elektromekanik işlerinin geçici kabulü EİGM tarafından 17/18 Nisan 2013 tarihinde yapıldığını, tesisin devreye alındığı ve enerji üretimi başladığını, tesisin iş sahibi ...'a teslim edildiğini, geçici kabule, teslime ve tesisin enerji üretimine tesiri olmayan eksikler ile santralin işletmeye alınması sonrası işletme sırasında ortaya çıkan sorunların da giderildiğini, İş sahibi ...'ın kabul sonrası, gecikme, masraf ve eksikler konusunda ihtarları ve talepleri olduğunu, bunlara karşı, asıl edimin ifa edildiğini, geçici kabul eksik listesindeki işlerin de ifa edildiğini, işletme aşamasında ortaya çıkan tali mahiyette sorunların garanti kapsamında giderileceğinin bildirildiğini, bu ihtarlaşmalar sonrası müvekkili ile iş sahibinin görüştüğünü, tarafların uzlaştığı (tarafların tanzim ve imza ettiği 17.05.2013 tarihli Ek Protokol ile ekinde) kesin hesap tablosu ile kesin hesabın çıkarıldığını, hesabı kapattıklarını, müvekkilinin faturaları kestiği ve alacağını tahsil ettiğini, iş sahibi ... ile alacak verecek kalmadığını, ...'ın teminat mektubunu iade ettiğini, bu durumun, imalatın ...'ın istediği şekilde yapıldığının göstergesi olduğunu, Sözleşmenin 34. maddesine göre sözleşmenin bitimi ve teminatın iadesi şartının gerçekleştiğini ve sözleşmenin hitam bulduğunu, davacının, iki yıl sonra, ... HES tesisinde 20.04.2015 tarihinde cebri boru çıkışında soğutma suyu vana ve borularında patlama nedeniyle su baskını olduğunu, hasarın tespiti ve onarılması için uzman personel gönderilmesini istediğini, (Ank. 9. Not. nin 22 Nisan 2015 tarih ve 06377 yevmiye sayılı ihtarnamesi) ihtara karşı, ... şirketi ile hukuki, fiili, sözleşmesel ilişki olmadığını, ... şirketi ile olduğunu, ... HES işinin ayıpsız, eksiksiz ve kusursuz tesliminin yapıldığını, tesisin geçici kabulünün 19.04.2013 tarihinde yapıldığını, garanti süresinin dolduğunu, teminat mektubunun 28.05.2014 tarihinde süresi dolmakla iade alındığını, taraflar arasında bakım ve onarım anlaşması bulunmadığını, kullanılan malzemelerin kim temin etmiş olursa olsun ... ve Çinli süpervizörlerin onayından geçtiğini, ...'in Çinli süpervizörler nezaretinde montaj yaptığını, boru ve vana arızasından müvekkilinin sorumlu tutulamayacağının bildirildiğini (Ankara 54. Not. nin 29 Nisan 2015 tarih ve 17544 yevmiye sayılı ihtarnamesi), Davacı ...’nın cevaben kısmı bölünme işlemi sonucunda ... tarafından ... HES tesisinin ...'tan devralındığını, zarara yol açan sebebin imalatın sistem gerekleri ve şartnamelere uygun yapılmadığını, üretim kaybı, zarar, ziyan ve onarım bedelinin rücu edileceğinin bildirildiğini (Ankara 9. Not. nin 29 Nisan 2015 tarih ve 06738 yevmiye sayılı ihtarnamesi), ihtara karşı cevaben, arızadan ...'in sorumlu olmadığını, dolayısıyla kar kaybı, zarar ziyan ve onarım bedelinin talep edilemeyeceğinin bildirildiğini (Ankara 54. Not. nin 08 Mayıs 2015 tarih ve 18917 yevmiye sayılı ihtarnamesi), davacı tarafından talep edilen Şenkaya Sulh Huk. Mah. nin 2015/1 D. İş sayılı tespit dosyasından 08.05.2015 tarihli 8 sayfa tespit bilirkişi raporu alındığını, rapora 01.06.2015 tarihli itiraz dilekçesi ve ekinde delil dosyası Ankara 9. Sulh Huk. Mah. nin 2015/213 Muh. sayısı ile gönderildiğini, itirazları doğrultusunda ek rapor alınmasının talep edildiğini, ancak kabul edilmediğini, müvekkilince, 02.08.2011 tarihli sözleşme mucibi dava dışı ...'a teminat mektubu verilinceye kadar geçici olarak verilen ve mektup verildikten sonra iade alınması unutulan 332.000,00 TL bedelli teminat çekine haksız ve kötüniyetli olarak ... tarafından sonradan 04.01.2016 olarak keşide tarihi atıldığını, davacıya ciro edildiğini, davacının teminat çekinin karşılığını sordurduğunu, sonra da arkasını yazdırdığının görüldüğünü, müvekkilince başka vekili marifeti ile davacı ve dava dışı ... aleyhine Ankara 8. AS. Tic. Mah. nin 2016/11 E. sayılı menfi tespit davası açıldığını ve borçlu olmadığının tespiti ve çekin iptalinin talep edildiğini, ... Sigorta A.Ş. tarafından müvekkiline, 19.01.2016 tarihli yazı gönderildiği ve yüklenici firma olarak sorumlulukları altında olan su vana ve borularındaki patlamada oluşan hasar nedeniyle, sigortalısına 1.251.107,44 TL hasar tazminatı ödendiğini, TTK'nun 1472. Maddesine göre rücü talebinde bulunulduğunu ve bedelin 7 gün içinde ödenmesinin ihtar edildiğini, yazıya karşı 01.02.2016 tarihli üç sayfa cevap verildiğini, sorumluluğun bulunmadığını, sorumlunun ..., Çinli ... firması veya davacı şirket olacağının bildirildiğini belirterek usuli itirazlarında bulunduğunu, davacının tarafı olmadığı ve kendisine hak vermeyen, vecibe yüklemeyen 02.08.2011 tarihli sözleşmeye dayanarak talepte bulunamayacağını, dava dışı ... ile akdedilen 02.08.2011 tarihli Sözleşme ve ekinde bulunan yirmi sayfadan ibaret \"... ve ... HES Elektro-Mekanik İşler Teknik Şartnamesi\" ne göre; işveren ( ... ) tarafından ... (Çin) firmasından temin edilecek altı adet ünite türbini, gömülü parçaları, generatörler, türbin hız regülatörleri, jeneratör ikaz sistemleri, giriş vanalarının ve diğer ekipman ve teçhizatların; işveren (...) tarafından temin edilecek ... firması sözleşmesi ile sabit olan ekipman ve teçhizatların süpervizörler nezaretinde yüklenici (...) tarafından montajının yapılacağını; yüklenici tarafından temin edilecek ekipmanların ve montajının teknik koşullarının belirlendiğini, tesisin kesin projelerinin işveren (...) tarafından temin edileceğinin öngörüldüğünü, sözleşmenin 2. Maddesinde işveren tarafından temin edilecek teçhizatın süpervizörler nezaretinde montajının yapılacağının belirtildiğini, bu kapsamda \"soğutma suyu sistemi ve işveren tarafından uygun görülecek tipte filtrelerin temini, montajı ve borulamasının yapılması\" iş kaleminin de öngörüldüğünü, sözleşmenin 3. Maddesinde \"Teknik Şartname \" maddesinde teknik şartnamenin sözleşmenin ekini teşkil eden bölümlerinde sistem tasarımını belirlediğinin düzenlendiğini, Sözleşmenin 18.3 maddesinde yüklenicinin işleri teknik şartnamede ve / veya onaylı proje ve çizimlerde belirtildiği şekilde yapacağının kararlaştırıldığını, şartnamenin 1. Maddesinde işveren ... tarafından temin edilen teçhizatın montajı kapsamında soğutma suyu sistem temin ve montajı ifadesinin olduğunu, Şartnamede \"1. işveren tarafından temin edilen elektromekanik teçhizat montajı\" başlığı altında \"(1.1) genel \"maddesi beşinci paragrafta\" İnşaat projesi ve elektromekanik projeye uygun borulama sisteminin (yüksek basınç, alçak basınç hava sistemi (yağ sistemi ve soğutma sisteminin) uygulama projesi çizileceği\"; devamında \"1.5 Türbin Yardımcı Sistemleri Montajı\" maddesinde \"1.5.1 Soğutma sistemi temini ve montajı\" şartına yer verildiği, soğutma suyu sisteminin kesin projesine göre yüklenici tarafından malzemesinin montajının yapılacağı duraksamaya yer vermeyecek açıklıkta işaret edildiği, ... HES tesisinin projelendirilmesi ... A.Ş. ve Çinli ... firması tarafından yapıldığı, müvekkiline verilen ... HES'e ait soğutma suyu projesini sundukları, tesiste, müvekkilinin, imalat ve montajı ...'ın temin ettiği Çinli ... süpervizörlerinin nezareti altında, onların talimatlarına göre yerine getirdiğini, tesiste kullanılan malzemelerin, işveren ..., Çinli ... tarafından temin edildiğini, müvekkilince temin edilmiş olanların da işveren ...'ın siparişi ve ... yetkilileri ve Çinli ... süpervizörlerin onayından geçmiş ve montajı süpervizörlerin talimatlarına göre yapılmış malzemeler olduğunu, müvekkilinin soğutma suyu sisteminin nasıl olacağına ve hangi malzemeleri kullanacağına sözleşmeye de istinaden karar verecek durumda ve konumda olmadığını, ... ve Çinli ... firmasının tasarladığı sisteme (cebri borudan su alınması); temin ettiği teçhizata ve sipariş talimatı verdiği malzemelere göre montajının yapıldığını, malzeme siparişlerini bizzat ... yetkililerinin verdiğini (31 Ocak 2013 tarihli ... maili), sözleşme, teknik şartname ve projelere uygun olarak ... ın onayı ile 16 Bar basınca dayanıklı vanalar ve standarda uygun borular kullanıldığını, temin edilen malzemelerin ... ve Çinli süpervizörler tarafından onaylandığını, montajı ... ve Çinli ... firması süpervizörlerinin nezaretinde yapıldığını, diğer deyişle müvekkilinin sözleşmede kararlaştırılan niteliklere aykırılığının söz konusu olmadığını, tesisin ana kısmını teşkil eden teçhizatın ... firması üretimi olduğunu, onun tarafından temin ve monte edildiğini, müvekkilinin üstlendiği edimi, sözleşmeye, fen ve sanat kurallarına standartlara ve teknip icaplara uygun şekilde imal ve teslim ettiğini, tesisin, iki yılı aşkın süre sorunsuz çalıştığını ve enerji üreterek davacıya gelir sağladığını, davanın eser sözleşmesinde, ayıptan kaynaklanan tazmin borcuna dayandığını, arıza ve yol açtığı zararların tazmini davası olduğunu, arızanın yüklenici müvekkili şirket imalatındaki kusurdan, ayıptan ileri geldiğinin iddia edildiğini, dayanağının; davacının yaptırdığı, Şenkaya Sulh Huk. Mah. nin 2015/1 D. İş sayılı bilirkişi tespit raporu olduğunu, raporda soğutma suyu tesisatındaki patlamaya ve türbin jeneratör katını su basmasına, soğutma suyu borulama sistemi üzerinde oluşan aşırı basıncın sebep olduğunun belirtildiğini, tespit raporunda mevcut sistemdeki aşırı basıncı önlemek ve dengelemek maksadı ile engellemek için yetersiz ve eksik olduğunu; basınç düzenleyici vanalar, basınç düşürücü tahliye vanalarının çare olacağının bildirildiğini, tesbit raporunda belirtildiği gibi bir \"S\" verme uygulaması yapılmadığını, projesine uygun şekilde üst seviyede bulunan cebri borudan daha alt seviyedeki bir boru yapısına bağlantı için yapılan dikey veya yatay dönüşlere \"S\" şekline benzese dahi \"S\" uygulaması denemeyeceğini, işin özünden uzak olmakla beraber raporda bilirkişilerin bu tanımlamada hata yaptığını, basınç düzenleyici vanalar, tahliye vanaları gibi ekipmanların projelerde de açıkça görüleceği üzere patladığı belirtilen vana sisteminden sonra kullanıldığını, dolayısıyla herhangi bir aşırı basınçta patladığı iddia edilen vana ve flanşını koruma gibi bir fonksiyonları olamayacağını, raporda bilirkişilerin bu görüşünün doğru olmadığını, şayet rapordaki gibi, soğutma suyu sisteminin tasarımının ve uygulamasının yetersiz olduğu benimsenirse arızadan ... ve Çinli ... firmasının sorumlu olacağının tartışmasız olduğunu,TBK.md.476 hükmü uyarınca iş sahibinin kendisinin veya danışman yahut temsilcisinin verilen talimatlar bakımından uzman olmaları halinde uyarı yükümlülüğünün ortadan kalktığını, benzer şekilde uzman kişinin verdiği talimatların hatalı olduğu yüklenici tarafından bilinemiyorsa da sorumluluğun ortadan kalktığını, müvekkilinin sorumlu tutulmasının hukuken mümkün olmadığını, malzeme temini, seçimi ve onayını iş sahibi ...'ın yaptığını, tesiste kullanılan ana malzemelerin ... ve Çinli ... firması tarafından temin edildiğini, müvekkilinin üstlendiği işlerde müvekkilinin temin edeceği malzemelerin seçimi ve sipariş talimatının ... tarafından verildiğini, sonra müvekkilince sipariş edildiği, malzemelerin tamamının ... 'ın talep ettiği ve onay verdiği süpervizörlerin onayladığını ve montajını denetlediği malzemeler olduğunu, soğutma suyu sisteminde kullanılan teçhizatın Çinli ... tarafından temin edilen ve/veya işveren ... tarafından temini için talimat verilmiş, vana, boru vb. malzemeler standarda uygun malzemeler olduğunu, sözleşme hükümlerine aykırı, standardı ve yeterliliği sağlamayan hiçbir malzeme kullanılmadığını, sağlanan malzemenin uzun bir süre üretim yapılmasını sağladığını, sistem tasarımına uygun olduğunun tartışmasız olduğunu, müvekkilinin malzemeden sorumluluğunu; ancak istenenden farklı ve düşük kalitede malzeme kullanması ve bunun montajını da gizli şekilde yapması halinde söz konusu olabileceğini, tespitin bilirkişi raporunda vana ve borularda ayıptan, standarda aykırılıktan bahsedilmediğini, şayet varsa malzemeden kaynaklı ayıp ve kusurdan müvekkilinin değil, malzeme temin eden tedarikçilerin sorumlu olacağını, TBK.md.475/h uyarınca talep edilen tazminatın, ayıbı takip eden zararlar bakımından söz konusu olacağını, tazmin borcunun şartlarının oluşmadığını, eser sözleşmesinde ayıba karşı tekeffül borcundan seçimlik haklara ek olarak TBK.md.475/H uyarınca genel hükümlere göre tazminat istenmesinin de söz konusu olduğunu, bu tazminat borcunun ayıbı takip eden zararların karşılığı olduğunu, ayıbı takip eden zararların; eserdeki değer eksikliği dışında kalan zararları kapsadığını, eserin kendisindeki ayıpların TBK.md.475/n kapsamı dışında kaldığını, davacı tarafın; direkt maliyetler, sistemlerin görmüş olduğu zararı da bu kapsamda talep ettiğinin anlaşıldığını, TBK.md.475/n hükmüne dayanarak sadece ayıbı takip eden zararların talep edilebileceğinin göz önünde tutulması gerektiğini, yüklenicinin bu zarardan doğan sorumluluğunun kusura dayandığını, fıkrada belirtildiği üzere genel hükümlerin esas alınacağını, bu bağlamda; davacının talepleri açısından TBK.md.ll2'nin uygulanması gerektiğini, sorumluluğun ilk şartı olarak; sözleşmeye aykırı davranış aranacağını, müvekkilinin sözleşmeye aykırı davranmadığı noktasında ayrıntılı açıklamaların yapıldığını, zarara sebep olan hususun tespitinin de tam olarak sağlanmadığını, bu husus belirlenmeksizin tazmin borcunun doğmaması gerektiğini, sorumluluğun diğer şartı olarak kusurun önem arz ettiği, akdi sorumlulukta da kusurun kurucu unsur niteliğinde olduğunu, tasarımı yapan ve uzman olan Çinli süpervizörler nezaretinde soğutma suyu sisteminin sadece montajını yapan müvekkilinin kusurlu olmadığını, kast veya ihmalinden bahsedilemeyeceğini, illiyet bağı noktasında da yoğun şüphe bulunduğunu, tespit bilirkişi raporunda, zarara sebebiyet veren nedenin tam olarak tespit edilmediğini, illiyet bağının kurulabilmesi için davacının zararının başka bir sebepten kaynaklanmadığının ortaya konulması da gerektiğini, bu bağlamda; davacının tazminat istemi için gerekli olan akde aykırılık, kusur ve illiyet bağı şartlarının oluşmadığının görüldüğünü, maddi hasara ve bedeline itiraz ettiklerini, davacının, işbu davada maddi hasarın ve üretilemeyen enerji bedelini talep ettiğini, zararını tam olarak bildirmediğini, davacı delilleri arasında sunulan 03.06.2015 tarihli sigortaya ödeme talep yazılarında hasarın giderilmesi için KDV dahil 559.070,23 TL maliyet bildirildiğini, maddi hasar bedeline itiraz ettiklerini, kabul etmediklerini, davacının maddi hasar talebine konu tüm harcamalarının belgelerini sunmak zorunda olduğunu, olağan onarım süresinin tekrar tespitini talep ettiklerini, davacının 20.04.2015 tarihinde olan arızayı 09.05.2015 tarihinde giderdiği tekrar üretim yapıldığı dava dilekçesinde belirtildiği, daha kısa sürede onarımın tamamlanmasının mümkün olduğu, davacının kendisinden kaynaklanan gecikmenin yol açtığı maliyeti başkasına yüklemesinin hukuka aykırı olduğunu, ilerleyen safhalarda alınacak bilirkişi raporunda bu hususla ilgili tekrar tespit yapılmasını talep ettiklerini, elektrik satım sözleşmesi bedeli 7,3 usd cent/kwh, üretilemeyen enerji miktarı ve kar kaybı bedeline itiraz ettiklerini, davacı ile ... Elektrik Enerjisi Toptan Satış A.Ş. arasında sözleşme imzalandığını ve 7,3 USD cent/kwh üzerinden 01.05.2014 - 31.12.2015 tarihleri için elektrik satım sözleşmesi yapıldığının belirtildiğini, ... Elektrik Enerjisi Toptan Satış A.Ş ile davacı ve dava dışı ... aynı grup şirketler bünyesinde aldığını, kardeş şirketler olduğu, sözleşmede belirtilen 7,3 USD cent/kwh YEKDEM fiyatı olduğunu, muvazaalı olma ihtimalinin bulunduğunu, bu nedenle 7,3 USD cent/kwh bedel, zararın hesabı bakımından göz önünde tutulamayacağını, davacının gerçek zararının tespiti gerektiğini, enerji piyasasında fiyatların ikili antlaşma, PMUM ve YEKDEM olarak belirlendiği, davacının YEKDEM'de satış yapmadığı ilgili kurumların yayınlarından öğrenildiğini, Nisan - Mayıs 2015 aylarında PMUM'da satış ortalamasının 10.4 krş/kWh olduğunu, şayet elektrik satışını iddia edildiği gibi ikili anlaşma ile ... Enerji ye satmış ise, gerçek bedeli 2015 senesi için kesmiş oldukları faturalardan (resmi kayıtlardan) tespit edilebileceğini, ... HES 'de Nisan 2015 ve Mayıs 2015 ayında üretilen elektriğin miktarı, iletim hattına verilen, ... Dağıtım A.Ş. kayıtlarındaki santralde okunan sayaç değerlerinden tespit edilebileceğini, gerçek zarar hesaplamasının kesinlikle fizibilite veya kapasite üzerinden yapılamayacağını, hesaplamanın arıza olan aylara ait gerçek üretim üzerinden yapılması gerektiğini, Nisan Ayı Gerçek Üretim Miktarı (19 gün için), Nisan ayı üretilemeyen (11 gün) buna göre Nisan Ayı gerçek üretim X 11 /19 formülünün muhtemel üretilemeyen enerji miktarını vereceğini, bu elde edilen rakamın, PMUM veya ikili anlaşma bedeli ile çarpıldığında gerçek kaybın tespit edilmiş olacağını, aynı şekilde Mayıs ayı için Mayıs ayı gerçek üretim miktarı (22 gün için) X 9 (üretim yapılmayan gün sayısı / 22 üretilen gün, çıkan sonucun ise aynı şekilde tespit edilen ikili antlaşma veya PMUM bedelinden hesaplanmış olacağını, davacının 01 Ocak 2015 ila 30 Haziran 2015 döneminde üretim miktarını gösteren çizelgeleri ve ... şirketine kestiği elektrik satış faturaları ibrazı ve incelenmesi gerektiğini, arızaya yol açan sebeplerin çokluğu ve müterafık kusurlar gözetilerek tazminatın indirilmesine veya tamamen kaldırılmasına karar verilmesi gerektiğini, her halükarda, arızadan dolayı müvekkilinin hiç bir sorumluluğunun olmaması gerektiğini, şayet mahkemece aksi düşünülür ve müvekkilinin sorumlu olduğu yönünde kanaat hasıl olursa bu takdirde arızaya yol açan sebeplerin çokluğu, müterafık kusurlar da dikkate alınarak sonuca gidilmesi gerektiğini, TBK/nun 51. ve 52. Maddesine göre tazminatın indirilmesine veya tamamen kaldırılmasına Mahkemece karar verilebileceği beyanıyla davanın reddini talep etmiştir.
BİRLEŞEN ANKARA 11. ATM'NİN 2017/72 ESAS SAYILI DOSYASINDA İSTEM:
Davacı vekili tarafından verilen dava dilekçesinde özetle; müvekkili tarafından ... Elektrik Üretim A.Ş'ye ait Çoruh Havzasında Oltu Çayı üzerinde kurulu ... ... Hes II Hidroelektrik Santralini 19/04/2014 tarihli sigorta poliçesi ile bina, makine ve kar kaybı risklerine karşı sigortaladığını, 20/04/2015 günü tesisteki türbin soğutma devresinde meydana gelen patlamaya bağlı olarak santral binasında su baskını ve bunun sonucunda büyük maddi zarar meydana geldiğini, ayrıca tesis 19 günlük onarım süresi boyuncu çalıştırılamadığından sigortalı firmanın kar kaybına uğradığını, yapılan incelemelerde anılan patlamanın soğutma suyu tesisatının dizayn proje ve işçiliğini üstlenen davalı şirketin sistemde basınç düzenleyici bir elemana yer vermemesinden hatalı dizayn ve malzeme kullanımından kaynaklandığı tespit edildiğinden sigortalının oluşan zararından ve kar kaybı zararından davalı tarafın sorumlu olduğunu belirterek müvekkili firmaca söz konusu Hes'te meydana gelen zarar ve kar kaybı nedeniyle poliçe kapsamından ödenen toplam 1.251.107,44 TL'nin ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
YANIT:
Davalı vekili tarafından verilen cevap dilekçesinde özetle; davacının selefi ......A.Ş. tarafından müvekkili aleyhine dava konusu regülatörde meydana gelen hasar ve kar kaybının tazmini maksadıyla fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla Ankara 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2015/880 sayılı dosyasında dava açıldığını, müvekkilinin dava dışı ...'la sözleşme imzaladığını, karşılıklı ibra ile sözleşmesini sonlandırdığını, davacı tarafın davasının ...'a yöneltilmesi gerektiğini, müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini, pasif husumet yokluğundan ve 2 yıl içinde açılmayan davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiğini, hasara yol açan aşırı basıncın varsa başka sebeplerden kaynaklanıp kaynaklanmadığının araştırılması gerektiğini, önceden alınan raporları kabul etmediklerini, müvekkilinin sadece kesin projelere uygun olarak montaj yaptığını, soğutma suyu projesi dizayn ve projesini yapmadığını, tesiste kullanılan malzemeler konusunda müvekkilinin inisiyatif kullanması, seçim yapması söz konusu olmadığından müvekkilinin sorumlu olmadığını, ayrıca maddi hasar tutarını kabul etmediklerini, kar kaybı bedelini kabul etmediklerini, fahiş hesaplama yapıldığını savunarak davanın reddini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ :
ANKARA 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ 01/10/2025 tarihli ve 2015/880 Esas ve 2025/559 Karar sayılı kararında özetle; Asıl davanın 02/08/2011 tarihli eser sözleşmesi ve protokol gereğince ortaya çıkan zarar ve kazanç kaybına ilişkin olduğu, birleşen dosyanın ise aynı sözleşme ve protokolden ve olaydan kaynaklanan rücu alacağına ilişkin olduğu anlaşılmaktadır.
Somut olayda; taraflar arasındaki uyuşmazlığın davacının işlettiği Erzurum/Şenkaya'da bulunan ... Hidroelektrik Santrali'nde 20/04/2015 tarihinde meydana gelen su basması nedeniyle asıl dosyada davacının üretim kaybı ve tesisin gördüğü zarar nedeniyle zarara uğrayıp uğramadığı, olayın meydana gelmesinde tarafların kusur durumu, zarardan davalının sorumlu olup olmadığı, davalı tarafından imal edilen işlerde ayıp olup olmadığı, 02/08/2011 tarihli eser sözleşmesi nedeniyle asıl dosyada davacının davalıdan zarar talep edip edemeyeceği, davacının sigorta tarafından karşılanmayan bakiye zararının bulunup bulunmadığı, birleşen dosyanın ise davacı sigorta şirketinin asıl dosya davacısına yaptığı ödemeyi rücuen davalıdan talep edip edemeyeceği hususlarına ilişkin olduğu anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlığa konu 02/08/2011 tarihli \"... Elektrik Üretim A.Ş. ... ve ... Regülatörleri ve HES I-II Projesi Regülatörler ve Santral Binaları Elektromekanik İşler Sözleşmesi\" nin davalı ... ... Ltd.Şti. (yüklenici) ile dava dışı ... Elektrik Üretim A.Ş. arasında düzenlendiği, daha sonra ... Elektrik Üretim A.Ş. ile dava dışı ... Elektrik Enerjisi Toptan Satış A.Ş. arasında imzalanmış olan bu protokol ile ... Elektrik Üretim A.Ş.’nin 09.09.2014 tarihli ve 8649 sayılı Türkiye Ticaret Sicil Gazetesinde yayımlanan bölünme sözleşmesi ile söz konusu yatırımı davacı ... Elektrik Üretim A.Ş'ye devrettiği, bu bağlamda davacı ... Elektrik Üretim A.Ş. ile ... Elektrik Enerjisi Toptan Satış A.Ş. arasında 11.11.2014 tarihinde dava dilekçesi ekinde bir örneği sunulan protokolün imzalandığı, bahse konu sözleşmenin \"tarafları\" başlıklı 1.maddesinde; \"... ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.\" (İŞ SAHİBİ) ile “... ENERJİ TAKİP KONTROL DAN. MÜH. OTO. İTH. İHR. SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ.” (YÜKLENİCİ) olarak kararlaştırılmıştır.
\"İşin konusu\" başlıklı 2.maddesinde: \"İş sahibinin T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından verilen Üretim Lisansı ile yapımına başladığı \"... ve ... Regülatörleri ve HES l-ll” projesi kapsamında “... ve ... Regülatörleri ile HES I (... HES) ve HES II (... HES) santral binalarında işveren tarafından temin edilecek olan 3 adet üniteye ait türbinler (yatay şaftlı Francis) ve hidrolik türbin gömülü parçaları, generatörler, türbin hız regülâtörleri, generatör ikaz sistemleri, giriş vanalarının işveren tarafından temin edilecek olan supervizörler nezaretinde montajının, generatör çıkışlarından enerji nakil hattı nihayet direğine kadar olan Hidroelektrik Santral binası kapsamında bulunan tüm gerekli ve İşveren tarafından talep edilebilecek elektrik sistemlerinin ve aşağıda ve ekteki teknik şartnamede detaylı bir şekilde belirtilen işlerin \" ANAHTAR TESLİM GÖTÜRÜ BEDEL ile yaptırılması olarak tanımlandığı, bu işlere bakıldığında da;
• ... ve ... Regülatörleri ve HES l-ll kapsamındaki tüm elektrik, ... ve otomasyon sisteminin projelendirilmesi ve sekonder devre projelerinde kablo terminallerinin numaralandırılarak adreslerinin belirgin olacak şekilde dizayn edilmesi, temini, montajı ve dokümantasyonun yapılması,
• Generatör nötr direnci montajlarının ve Türbin-Generatör korumalarının (Diferansiyel, aşırı akım, aşırı gerilim v.s.) yapılması, zorunlu olabilecek yatak sıcaklığı, sargı sıcaklığı ve benzeri dataların okunmasının sağlanması ve bunlara bağlı olarak zati korumaların yapılması, (korunacak ve kontrol edilecek ve dataları takip edilecek hususlar işverenin onayına tabidir),
•Sistemden gelecek darbelerde grupların emniyetli şekilde devre dışı edilmesinin sağlanması,
•Operatör panelinde acil durdurma butonu bulundurulması (Emergency),
•6,3kV Generatör çıkış hücreleri ile 34,5 kV OG şalt hücrelerinin temini ve montajlarının yapılması,
•Güç trafoları ve onlara ait nötr dirençlerin temini ve montajlarının yapılması,
•Güç trafosu zati ve normal korumalarının yapılması (Diferansiyel, termik, Bucholz ve benzeri korumalar),
•Ölçü hücrelerinin oluşturulması ve üretimin ölçülmesi için yönetmelikte belirtilen tipte sayaçların temin ve monte edilmesi
•Türbin ve generatörlerin, tedarikçi tarafından taahhüt edilen verimler ile çalıştığını tespit edecek sistemin kurulması,
•Hat çıkış fiderinin donatımı ve korumalarının yapılması,
*160 kVA iç ihtiyaç trafosunun temini ve montajı, fiderinin donatılması ve koruması,
*34,5 kV sistemde senkronizasyonun sağlanması,
*Santral binaları için 100 kVA dizel generatör temini ve montajı,
•Santral AG iç ihtiyaç ve acil iç ihtiyaç panolarının temini, montajı ve beslemelerinin yapılması,
•200 Ah akü ve redresör gruplarının temini, montajı ve beslemelerinin yapılması,
•Soğutma suyu sistemi ve işveren tarafından uygun görülecek tipte filtrelerin temini, montajı ve borulamasının yapılması,
•Yükleme havuzları, su alma yapıları ve santral binaları, şalt sahası ve bütün teçhizatın topraklamasının süpervizör tarafından verilecek projelere göre, TEİAŞ standartlarına uygun olarak yapılması,
•Süpervizör tarafından uygun görülecek basınçta ve kapasitede kompresör temini, montajı ve gerekli yerlere borulamaların yapılması,
•Drenaj suyu pompalarının ve tahliye borularının temini ve montajı,
•Santral binaları aydınlatma-priz tesisatının yapılması,
•Santral binaları acil aydınlatma sistemi,
•Santral binaları ve yükleme havuzlarında paratoner sistemlerinin temini ve montajı,
•Her iki santralde ayrı olacak şekilde en az 4 adet dış hatlı, yeterli sayıda abonelik telefon santralı ve tesisatının temini ve montajı,
•Yangın ihbar sisteminin temini ve montajı,
•Yangın söndürme sistemi, C02 tüpleri ve kimyasal toz temini ve montajı)
•Kapalı devre kamera sisteminin (web üstünden izlenebilecek) yapılması,
•Cebri boru, yükleme havuzu ve regülatör sahalarının harici aydınlatmalarının yapılması,
•Operatör bilgisayarlarının sistemi izleyecek ve kumanda edecek şekilde temini ve montajı (uzaktan müdahale imkanı olmaksızın), (sorumlu mühendis odasına da sistemi izleyecek bir adet bilgisayar temini ve montajı),
•Sadece PLC- ... sistemi yazılımının son halinin yüklü olduğu bir adet bilgisayar ve bir adet PLC ile bağlantı kablosunun temini,
•ADSL bağlantı üzerenden gelebilecek sanal saldırılara karşı güvenli bir web erişimi temin edilecektir,
•Kesintisiz güç kaynaklarının temini ve montajı,
•Ünite ve santral kontrol panolarının temini ve montajı,
•A3 - A4 renkli mürekkep püskürtmeli yazıcı, 132 kolon dot printer ve A4 renkli lazer yazıcı temini,
•Yükleme havuzu, kuyruk suyu, su alma yapısı, ve regülatör göl alanları seviye sensörlerinin temini, montajı ve izlenmelerinin sağlanması, yükleme havuzu seviye sensörü yanında en minumun seviyede alarm verecek bir adet seviye şalteri temini ve montajı,
•Kapak beslemeleri acil ihtiyaç panosundan yapılacak şekilde yükleme havuzu, su alma kapakları, çakıl geçidi kapaklarına (ve burada belirtilmemiş sistemde bulunan tüm kapaklar) lokal ve santraldan kumanda edilebilmesi,
•Santralın inşaat aşamasında elektrik ve mekanik işlemleri ile ilgili dizayn edilmesi gereken menhol, kanal ve benzeri işlerde proje aşamasında mutabakatın sağlanması,
•Ünitelerin yükleme havuzunda öngörülen su seviyesinde çalışması; suyun artması ve eksilmesi durumunda ünitelerin devreye girmesi veya çıkmasının sağlanması,
•Oluşturulacak Otomasyon ve ... sistemiyle Ankara merkez ofisten santralin web üzerinden izlenmesi,
•Hat besleme hücresinden 34,5 kV hattın nihayet direğine çıkış kablolarının bağlantılarının yapılması,
•Santrale monte edilecek vinçlerin beslemesi için iç ihtiyaç panelinde çıkış bırakılması,
•Hücre ve korumaların servise alınmasında işletme personelimize eğitim verilmesi,
•..., koruma röleleri ve yüklenici tarafından tesis edilen ekipmanların test edilmesi,
•İlgili idareler ve işveren nezdinde geçici ve kesin kabullerin yapılması sırasında sorumlu mühendisin bulundurulması,
•Kullandığı tüm malzemelere ait teknik belgelerin, işletme kılavuzlarının ve garanti belgelerinin işverene teslim edilmesi,
•Start up çalışmalarının yapılması ve eğitimlerden sonra en çok bir ay boyunca ilgili personelin santralde oluşabilecek arızalara müdahale etmek için bulundurulması,
•Teminat süresi boyunca meydana gelebilecek yapılan işle ilgili arızalara acil müdahale edilmesi Santral için gerekli olup burada dekler edilmeyen malzemelerin olması halinde ilave bir ücret talep edilmeden Yüklenici tarafından temin edilerek montajının yapılması,
•Santral ile regülatör arasında fiberoptik kablo veya RF vasıtası ile haberleşme yapılması, göl seviye ölçümü ve regülatör kapak kumandalarının yapılması ve kamera görüntülerinin aktarılması,
•Santral ısıtma ve soğutma sisteminin sağlanması (UFO ve klimalar ile),
•İşveren tarafından temin edilen kesin projelere uygun olarak işin kapsamındaki işler ile ilgili olarak uygulama projelerinin çizilmesi ve projelere her türlü resmi kurum tarafından istenilen imzaların atılması için gerekli teknik özelliklere sahip personelin temini ve burada bahsedilmeyen ancak sistemin en üst seviyede çalışması için gerekli olabilecek tüm ekipman ve malzemelerin temin ve tesis edilmesidir. İş bu sözleşmede bahsedilmeyen sistemin gerektirdiği ve İş Sahibi tarafından talep edilecek bu sözleşme ile ilgili işler de bu sözleşmenin kapsamındadır. ” olarak sıralandığı görülmektedir.
Yine Sözleşmenin \"Yüklenicinin Sorumlulukları\" başlıklı 18.maddesinde ise; \"18.1. YÜKLENİCİ, Sözleşme koşutlarına bağımlı olarak, azami dikkat ve gayret ile ışı yapacaktır YÜKLENİCİ kendi donanımı, malzemeleri, tesis için ve kendi sorumluluklarını yerine getirmek üzere gerekli YÜKLENİCİ Donanımını Sözleşme’de belirtildiği şekilde sağlayacaktır.
18.2.\tİŞ SAHİBİ, taahhüdü açısından İdare ye karşı sorumludur. YÜKLENİCİ. İŞ SAHİBİ’ ne karşı sorumlu olduğu işlerde İdare yle görüşmeyecektir.
18.3.\tYÜKLENİCİ İşleri, Teknik Şartnamede ve/veya onaylı proje ve çizimlerde belirtildiği şekilde yapacaktır.
18.4.\tYÜKLENİCİ, sözleşme kapsamındaki bütün geçici işlerden de sorumlu olacaktır.
18.5.\tYÜKLENİCİ, teklifini vermek ve işbu sözleşmeyi imzalamakla Sözleşme’de gösterilen ve belirtilen işlerin gerçekleştirilme olanaklarını, İşyeri’ndeki genel koşullar, Sözleşme bedelini etkileyebilecek diğer durum ve koşullar konusunda tam bilgi edinmiş ve fiyatlarını buna göre tespit etmiştir. Yanlış anlama, yanlış hüküm ya da yanlış edinilen bilgiden YÜKLENİCİ sorumlu tutulacaktır.
18.6.\tYÜKLENİCİ, İşyeri dahilinde ve haricindeki bütün çalışmaların ve yapım yöntemlerinin yeterliliği, stabılıtesi ve güvenliğinden sorumlu olacaktır.
18.7.\tYÜKLENİCİ tarafından verilen herhangi bir verinin İŞ SAHİBİ tarafından kontrol edilmesi veya edilmemesi ve bunlarla ilgili olarak, İŞ SAHİBİ’ nin herhangi bir görüşü, reddi, onayı veya yeniden onayı, YÜKLENİCİ' yı Sözleşme’ye ilişkin veya Sözleşmeyle bağlantılı yükümlülük ve sorumluluklardan kurtarmayacaktır.
18.8.\tYÜKLENİCİ kendisinden kaynaklanan herhangi bir aksaklık, çelişki, yetersizlik, uygunsuzluk, hata veya ihmal sebebiyle gerekli olacak değişiklik ve düzeltmeleri masrafları kendisine ait olmak üzere yapacak, tüm verilen, bilgileri buna göre değiştirecektir Söz konusu işlerin YÜKLENİCİ tarafından yapılmaması halinde, İŞ SAHİBİ bu işleri bizzat yapabilir veya YÜKLENİCİ' nin nam ve hesabına bir başkasına yaptırabilir İŞ SAHİBİ bu ış ile ilgili olarak yapılan bütün masrafları YÜKLENİCİ’ den tahsil etmeye hak kazanacaktır. Bu harcamaların tutarı bir başka tahsil etme yoluna başvurmadan YÜKLENİCİ’ nin harcamayı takip eden ilk hakedişinden kesilir veya doğrudan tahsil edilir Bu madde gereklerinin yerine getirilmesi YÜKLENİCİ’ nin Sözleşme bütünündeki diğer taahhüt ve/sorumluluklarından kurtarmayacaktır.
18.9. YÜKLENİCİ, çalışanlarının T.C. mevzuatına aykırı davranışlarını önleyici tedbirleri ve İş çevresindeki komşu mülk ve kişilerin korunması konusunda gerekli önlemleri alacaktır, İşin gereklerini dikkate alarak kendiliğinden ve/veya İŞ SAHİBİ' nin veya İdare'nin veya diğer yetkili kurum ve kuruluşların istemlerine uygun olarak yapılan işlerin ve iş çevresinin korunması ve çalışanlarla, İŞ SAHİBİ' nın veya İŞ SAHİBİ adına hareket edenlerin ve uçuncu şahısların can ve mal güvenliğinin sağlanması için gerekli tüm önlemleri tüm giderler kendisine ait olmak üzere sağlayacaktır Bu önlemler alınırken gündelik yaşam konforu da dikkate alınacaktır Her türlü iş sahası çevrimi. ışıklandırma, uyarı sistemleri, nöbetçi konması vb. tedbirler ile halk için emniyetli seyir düzlemlerinin oluşturulması yükümlülüğü bu maddeye dahildir.
18.10. İŞ SAHİBİ, herhangi bir sebep göstermeksizin, işin yürütülmesinde çalışan YÜKLENİCİ Personelinin, kendini suistimal etmeleri veya görevlerindeki yetersizlikleri veya ihmalcilikleri nedeniyle veya görevinde sakıncalı görülenlerin işten çıkarılmalarını, YÜKLENİCİ' den isteyebilir. Bu bildirimden sonra söz konusu personel derhal ve aynı gün işten uzaklaştırılacaktır. Bu kişiler yeniden işe alınamazlar. İşten çıkarılan herhangi bir kişinin yerine en kısa zamanda İŞ SAHİBİ’ nin onayıyla yenisi alınacaktır.
18.11. YÜKLENİCİ, İşin İş Programına uygun olarak yürütüldüğünü belgelemek amacıyla, şekli İş Sahibi tarafından tanımlanacak olan günlük faaliyet ve puantaj raporunu İŞ SAHİBİ’ ne onaylatarak aksatmadan sunmakla yükümlüdür.
18.12. Sözleşme ye konu işlerin Sözleşme ve Eklerine uygun olarak ve Sözleşme’de belirtilen süre içinde tamamlanması için gerekli her türlü araç ve donanımın temin edilerek İş Programına uygun olarak İşin gerektirdiği yerde ve çalışır durumda bulundurulması yükümlülüğü ve bu yükümlülükten doğan tüm giderler YÜKLENİCİ’ ye aittir. YÜKLENİCİ' nin araç ve donanımına, malzemelerine ve geçici işlere herhangi bir zamanda ve ne sebeple olursa olsun gelebilecek hasar ve kayıplardan YÜKLENİCİ sorumludur.
18.13. YÜKLENİCİ’ nin getirdiği donanım, geçici işler ve malzeme, İşyeri’ne gelecek ve yalnız İşle ilgili olduğu kabul edilecek ve YÜKLENİCİ, İŞ SAHİBİ’ nin yazılı izni olmadan işin amacıyla ilgili durumlar hariç bunları İşyeri’nden çıkaramayacaktır.
18.14. YÜKLENİCİ, kamunun rahatını sağlamak için işi mümkün olabildiğince en az engelleme ile ve en az rahatsızlık verecek şekilde yürütmek için elinden gelen tüm çabayı gösterecek ve belirli bir anda yürütebileceğinden daha fazla inşaat faaliyetlerine girişmeyerek, kamunun haklarına gereken saygıyı gösterecektir, YÜKLENİCİ, Valilik ve Belediye talimatlarının ve yapım standartlarının gerekli kıldığı tedbirleri alacaktır. İŞ SAHİBİ' nin bu konuda tüm talimat verme hak ve yetkileri saklıdır.
18.15. Herhangi bir makine, araç-gereç ve imalatın İşyeri’ne ulaşması için gerekli izin, geçiş hakkı vb.nin alınmasından YÜKLENİCİ sorumludur.
18.16. İşlerin yürütülmesi sırasında, Sözleşme’de istenilenlerin elverdiği ölçüde, özel veya resmi, yol, yaya yolu ve mülklere, bunlar İdare malı olsun veya olmasın engelleme yaratamayacaktır. YÜKLENİCİ bu gibi durumlardan doğacak iddia, dava, hasar, bedel, ücret maliyetlerden sorumlu olacaktır.
18.17. YÜKLENİCİ kendisi ya da TALİ YÜKLENİCİLERİ’ nin yaratacağı trafiğin İşyeri ile bağlantılı ya da İşyeri’ne ulaşım güzergahında olan şehir içi veya şehirlerarası karayollarına veya köprülere zarar ve hasar vermemesi için gerekli tedbirleri alacaktır. YÜKLENİCİ İşyeri ne ya da İşyeri nden malzeme veya tesisin taşınması veya inşası için gerekli ancak, kaçınılmaz olağandışı trafiğe, İşyeri’ne ulaşım zamanı ve güzergahına, araç seçimi, yük kısıtlaması ve dağılımı yaparak sınırlama getirecek, bu köprü ve yolları hasar ve zarardan koruyacaktır.
18.18. insan hayatını etkileyen, İş veya çevredeki mülkler üzerinde olumsuz etkilen olan acil bir durumda YÜKLENİCİ, İŞ SAHİBİnden özel bir talimat ve yetki almaksızın kendi takdiriyle söz konusu zarar ve ziyanı önlemek amacıyla gerekli tedbirleri alacaktır.
18.19. YÜKLENİCİ, İŞ SAHİBİ tarafından gerekli görüldüğü takdirde, söz konusu ilave işi gerektiği şekilde yerine getirecektir.
18.20. İşlerin ilerlemesi sırasında YÜKLENİCİ, İşyerini bütün gereksiz engelleyicilerden uzak tutacak, gereği kalmamış donanımlarını ve fazla malzemelerini depolayacak veya düzenleyecek, enkaz ve çöp atıklarını işyerinden uzaklaştıracaktır.
18.21. İşin tamamlanmasından sonra ve son hakedişten önce YÜKLENİCİ, işyerindeki fazla malzeme ve inşaat kalıntılarını kaldırmak, kurduğu baraka, depo gibi geçici işleri sökerek İşyerini temizlemekle yükümlüdür. Bu işler için hiçbir bedel ödenmez.
18.22. YÜKLENİCİ, İŞ SAHİBİ’ ne ait İşyeri ve civarında çalışan diğer YÜKLENİCİLER ve çalışanları ve İŞ SAHİBİ'nin aynı yerde çalışması mümkün personel ile iyi ilişkiler içinde olmak, taahhüdündeki işleri tamamlarken diğerlerinin de taahhüt ve hizmetlerini ifa edebilmelerine imkan tanımak zorundadır.
18.23.\t4734 sayılı Kamu ihale Kanununun 11 inci maddesi uyarınca ihaleye katılamayacak olanlar, 58 inci maddesi uyarınca ihalelere katılmaktan yasaklı olanlar ve 53 üncü maddesinin (b) bendinin 8 inci alt bendi gereğince alınacak Bakanlar Kurulu Kararında belirtilen yabancı istekliler ile 4735 sayılı Kamu ihale Sözleşmeleri Kanununun 26 ncı maddesi uyarınca yasaklı olanlar alt yüklenici olamazlar.\" hükmü yer almaktadır.
\"Kalite Güvenliği\" başlıklı 24.maddesinde; \"YÜKLENİCİ işin tamamını Teknik Şartnameye, ve Teknik Şartnamede belirtilen Yerli ve Yabancı Standartlara uygun olarak yapacaktır.
YÜKLENİCİ, İŞ SAHİBİ tarafından İdare’ye verilmiş olan Kalite Planı Standartlarına uygun olarak ve İŞ SAHİBİ' ne paralel hareket edecek ve talimatlara eksiksiz uyacaktır.
Temin edilecek her tesis ve yapılacak her iş Teknik Şartnamede belirtildiği gibi olacaktır. Belirtilmemişse İŞ SAHİBİ ile mutabakat sağlanarak, İdare talimatları doğrultusunda ve ilgili standarda göre imal edilecek, yapılacak ve yürütülecektir. İşçilik ve malzeme, Teknik Şartnamede belirtildiği türde ve talimatlara uygun olacaktır. İŞ SAHİBİ' nin onaylamadığı hiçbir malzeme İşyeri ne getirilmeyecektir.\" hükmü yer almaktadır.
\"Garanti Süresi\" başlıklı 25.maddesinde; \"YÜKLENİCİ, Sözleşme kapsamındaki işleri Sözleşme belgeleri uyarınca yerine getireceğini ve sözleşme konusu iş'i her türlü, malzeme işçilik ve imalat kusurlarına karşı garanti eder.
İmalat, malzeme ve işçilik kusurları YÜKLENİCİ tarafından, İŞ SAHİBİ’ ne herhangi bir kusur çıkarmaksızm, düzeltilecek, onarılacak veya yeniden yapılacaktır. YÜKLENİCİ İşin herhangi bir bölümünü onarır veya yenilerse, bu bölümlerde de garanti aynı şekilde devam edecektir.
İŞ SAHİBİ’ nin teslim edilen Işı herhangi bir şekilde muayene ve kabul etmiş olması, yahut ne cins olursa olsun hiçbir belge, kısmi veya tam ödeme, yahut Sözleşmenin hiçbir hükmü, YÜKLENİCİ’ yi Garanti dönemlerinde ortaya çıkacak kusurlu veya eksik malzeme ya da işçilik ile ilgili sorumluluğundan kurtarmaz.
YÜKLENİCİ, Garanti Süresi içinde, masrafları kendisine ait olmak üzere, malzeme ve işçilikten kaynaklanan imalat hatalarını giderecektir. YÜKLENİCİ, bu tür kusurları gidermek ve bu amaçla makul bir süre içinde ve kendi hesabına, kusurlu işleri tamir ederek veya yenileyerek ve/veya kusurlu hizmetleri yeniden yerine getirerek düzeltici tedbirleri alacaktır.
Garanti Süresi içinde meydana gelen her türlü arıza, aksaklık ve eksiklik YÜKLENİCİ tarafından her türlü mşsrafı kendisine ait olmak üzere giderilecektir İş |bu sözleşme kapsamında garanti süresi yapılan imalatlar İdare yetkilileri tarafından geçici kabulün yapılmasını takip eden tarihten 1 (bir) yıl sonra sona erer.\" hükmü yer almaktadır.
Şenkaya Sulh Hukuk Mahkemesi’nin 2015/1 D.iş sayılı dosyasında bilirkişiler ... (Elektrik Elektronik Mühendisi) ile ... (Makine Mühendisi) tarafından hazırlanan bilirkişi raporunda özetle; “...Tespit İsteyen Davacı Vekilinin;
A. Meydana gelen vana birleşim parçasının kopmasının sebebinin belirlenmesi, bu kopmanın uygulama hatası olup olmadığının belirlenmesi talebi bakımından:
HES' te enerji nakil hattındaki aşırı akım sebebiyle hat kesici açılarak, ünitelerin acil duruşa geçtiği esnada; soğutma suyu sisteminde aşın basınç değişimi meydana geldiği düşünülmektedir Proje ve sabadaki incelemelerde soğutma suyu borulama sistemi üzerinde aşın basınç oluşmasını önleyecek (Basınç düzenleyici vanalar, basınç düşürücü, tahliye vanaları) gibi herhangi bir uygulama tespit edilememiştir.
Tespite konu olan ... HES'te yerinde yapılan incelemelerde soğutma suyu borulama sistemi üzerinde oluşabilecek aşın basınç önlemek ve dengelemek maksadıyla soğulma suyu sistemine ait borulara \"S\" şekli verildiği tespit edilmiştir. Borulama üzerinde \"S\" şekli tasarım ve uygulaması aşırı basıncı engellemek için yetersiz ve eksik olduğu kanaatine varılmıştır. Ayrıca, bu borulama işleminde kullanılan malzemenin et kalınlığı bakımından da hizmet vermek adına zayıf kalabileceği düşünülmektedir. Bu borulama uygulamasının hatalı tasarım, yetersiz işçilik, malzeme ve eksik bir uygulama olduğu açıkça anlaşılmıştır. Aksi takdirde ilgili soğutma suyu sisteminde hasar oluşmayacağı kanaatine varılmıştır.
Bu itibarla, hasarın meydana çeldiği soğutma suyu borulama sistemi üzerinde aşın basıncı önleyebilecek yukarıda örneklendirilmiş uygulamalardan herhangi birinin yapılmamış olmasından kaynaklı bir hasar olduğu kanaatindeyiz.
B- Patlama sonucunda meydana gelen su baskını sonucunda ... santral binasındaki sistemlerin görmüş olduğu muhtemel zararın belirlenmesi talebi bakımından:
Tüm tesisle zarar gören cihazların tamamının kuIIanılmayacağı varsayımı ile zarar tespiti yukarıda ayrıntılı olarak verilmiştir. Bu tespitimizde toplam zarar gören ünitelerin adları ile zarar miktarı tablo halinde çıkartılmıştır. Buna göre 2.220.000,00$ ve 618.825,00 TL zarar oluştuğu tespit edilmiştir. Ancak, söz konusu tesisdeki gerçek zararın tespitinin ise; tüm cihazların yetkili servislerince yapılacak olan bakım, onarım ve test işlemlerinin sonuçlanması ile birlikte yapılabileceği kanaatindeyiz.
C- ... Santral binasının yeniden tam randımanla üretime başlayacağı sürenin belirlenmesi talebi bakımından:
... HES' in tam randımanlı olarak üretime ne zaman başlayacağı noktasında kesin bir süre konulmasının uygun olmayacağı, ancak söz konusu zarar gören ünitelerin yetkili servisinde gerekli bakım, onarım ve test işlemlerinin demontaj, montaj ve devreye atama süresinin 20-25 gün içerisinde tamamlanacağı kanaatindeyiz.” şeklinde rapor sunulduğu anlaşılmaktadır.
Mahkemece dava konusu tesisin bulunduğu yerde keşif de yapılmak suretiyle bilirkişi raporu alınması için Şenkaya Asliye Hukuk Mahkemesine talimat yazılmış, talimat mahkemesince elektrik mühendisi ... ve makine mühendisi ...'dan alınan 02/11/2021 tarihli raporda; yapılan değerlendirmeler ve dava dosyası içerisinde bulunan, resimler, tutanaklar, bilirkişi raporları, ekspertiz raporları ve geçici kabul tutanları bir bütün olarak incelenmesi sonucunda; bu patlama ve su basma kazasına sebep olan işin uygulama projesinde görülen DN125 çaptan, DN200 çapa çıkarılmanın sebep olmadığı, sistem üzerinde kullanılan vanaların 16 bar basınca dayanıklı standartlara uygun, bakım gerektirmediği mekanik vana olup, aynı özelliklere ait falnşlar olduğu, ancak soğutma sisteminde kullanılan boruların et kalınlığı 4mm. olması tesisin normal çalışma akış seyrinde bir sorun çıkarmadığı, ani basınç dalgalanmalarında yetersiz kalacağı, bu patlamaya sebep olan patlama karakterinin, unsurun 4 mm. Et kalınlığındaki DN200 boruyla, yaklaşık 20 mm kalınlıktaki DN200 lükflanşa kaynak dikişi yapıldığı yüzeyde elektrik ark kaynağının iki farklı malzemeyi birbirine birleştirme esnasında her iki malzeme kalınlıklarına bağlı iyice eritip nüfus edemediği, ayrıca 20 mm. Et kalınlığında flanş ile 4 mm kalınlığındaki boruyu yalnız dıştan dairesel kaynak yapıldığı, içten de dairesel kaynak yapılması gerektiği, kaynaktan sonra kaynak röntgen resimlerinin çekilip kaynağın, kaynak kalitesinin her iki farklı malzemeye aynı oranda nüfus edip etmediği kontrollerinin yapılmadığı, bu nedenle tesis tam kapasite normal çalışma akışında her hangi arıza ve olumsuzluk çıkarmadığı, ancak tesis tam kapasitede çalıştığı esnada, Enerji Nakil Hattında Aşırı Akım sebebiyle hat kesici açılarak ünitelerin acil duruşuna geçtiği esnada cebri boruda ve dolayısıyla soğutma suyu boru sisteminde oluşan ani koç darbesi sonucu, soğutma boru sisteminde en zayıf noktadan boru ile flanş malzemesinin birleşim kaynak dikiş noktasından bıçak gibi kesildiği tespit edilmiş bu kesilmenin sebebi boru ve flanşın birleşim yerinin kaynak tekniğine uygun içten ve dıştan kaynaklanmadığı, işçilik ve kaynak hatasından kaynaklandığı kanaatine varıldığı belirlenmiştir.
Bu defa, 30/03/2022 tarihli celsede; tarafların iddia ve savunmaları, dosyadaki deliller, davacı tarafın ticari defterleri incelenmek suretiyle; asıl ve birleşen dosya yönünden ön inceleme duruşmalarında tespit edilen uyuşmazlıklar konusunda (hukuki değerlendirmeler hariç) tarafların dosyaya sundukları itirazlarda değerlendirilmek suretiyle resen seçilecek mali müşavir, inşaat, makina, elektrik ve nitelikli hesap bilirkişiden HMK. nın 279. maddesine uygun olarak rapor alınmasına karar verilmiş, dosya kendisine tevdi edilen makine mühendisi ..., elektrik elektronik mühendisi ..., inşaat mühendisi ..., yeminli mali müşavir ..., nitelikli hesaplamalar uzmanı ... tarafından sunulan 30/09/2022 tarihli kök rapor ile; davaya konu hasarın, meydana gelen kaynak kopması nedeni ile gerçekleştiği, yeterli bir şekilde malzemelerin eriyerek birleşmesi olmadığından kaynak kopmasının oluştuğu, kaynak ağzı flanşta standart olarak satın alımla birlikte açıldığı, kaynatılan DN200 boru düz kesilmiş ve kaynak ağzı detayına uyulmadığının görüldüğü, asıl dosya bakımından taraflar arasında imzalanan sözleşme uyarınca, teknik tespitler çerçevesinde, işin gereği gibi yapılmadığı ayıplı olduğu ve davalının bu nedenle sorumluluğunun doğacağı ancak hukuki takdirin Mahkemede olduğu, üretim miktarları, satış tutarları ve diğer bilgilerin birleşen dava dosyasında bulunmaması ve dosyanın temin edilememesi nedenleriyle birleşen dosya üzerinde her hangi bir inceleme yapılamadığı ve bu nedenle de zarar hesabının değerlendirilemediği hususları belirlenmiştir.
Tarafların rapora itirazı üzerine 04/02/2023 tarihli 1. Ek rapor alınmış olup raporda özetle; davacının incelenen ticari defter ve belgelerine göre sahibi lehine delil niteliği taşıdığı, davacının 2015 takvim yılına ilişkin ticari defterlerinin incelenmesinde davalı ile ilgili olarak herhangi bir borç ve alacak kaydının bulunmadığının tespit edildiği belirlenmiştir.
Davalı vekili tarafından sunulan uzman görüşü incelendiğinde; ayıp iddiasına ilişkin ispat araçlarının yokluğu veya zayıflığı nedeniyle ayıp şartlarının oluştuğunun ispat edilemediği, davacı iş sahibinin boru-vana-flanşın kendileri yerine fotoğrafları olduğunu iddia ettikleri görselleri dosyaya sunduğu, bilirkişi raporunda esas alınan bu görsellerin karşı tarafça kabul edilmediği hususlarının belirlendiği görülmüştür.
Tarafların rapora itirazı üzerine 11/09/2023 tarihli 2. Ek rapor alınmış olup, raporda özetle; kök ve 1. Ek raporda yapılan teknik analizlere eklenecek bir bilgi olmadığı, dava dışı ... İnşaat A.Ş.'nin 2015 takvim yılına ilişkin muavin defter kayıtlarının dökümüne göre davacıya kur farkından doğan 4.336.696,13 TL tutarında borçlu bulunduğunun tespit edildiği görülmüştür.
Tarafların rapora itirazı üzerine 16/01/2024 tarihli 3. Ek rapor alınmış olup raporda özetle; Asıl ve birleşen dosyada zarar hesabının yapılması ve davaya konu alacak kalemleri yönünden zarar hesabının yapılmasının teminen 11.12.2023 tarihli dilekçe ile Davacı Avukatı ...'den “... Elektrik Üretim A.Ş.” ile ilgili ; Hasarla ilgili gider belgeleri, fatura, fiş ve belgelerinin, Gelir-kâr kaybı için gelir faturalarının, ... Elektrik Üretim A.Ş'nin 2015 yılı ve dava konusu dönemlere ilişkin defter kayıtları ve dosyalarının, taraflarına sunulmasının talep edildiğini, ancak talep etmiş oldukları belgelerin taraflarına teslim edilmemesi nedeniyle asıl ve birleşen dosyada zarar hesabının yapılması ve davaya konu alacak kalemleri yönünden zarar hesabının yapılması mümkün olmadığını bildirmiştir.
Tarafların rapora itirazı ve sunulan kayıt ve belgeler üzerine 10/05/2024 tarihli 4. Ek rapor alınmış olup raporda özetle; 16/01/2024 tarihli 3. Ek rapor ile talep edilen ticari defter ve kayıtların sunulmaması nedeniyle asıl ve birleşen dosya yönünden rapor düzenlenemediğinin bildirildiği görülmüştür.
Tarafların ek rapora yönelik beyan ve itirazları değerlendirilerek 29/05/2024 tarihli celsede dosya tekrar aynı bilirkişi heyetine tevdi edilerek, tarafların iddia ve savunmaları, dosyadaki deliller ve davacı tarafın ticari defterleri incelenmek suretiyle; 08/11/2023 tarihli duruşmanın bir nolu ara kararında belirtilen hususlarda rapor düzenlenmesi için dosyanın aynı bilirkişi kuruluna tevdine, bilirkişiye davacı ... şirketi defterlerinin bulunduğu yerde inceleme yetkisi verilmesine, davacı ... şirketi vekiline bilirkişi kurulunun 10/05/2024 tarihli raporunda belirttiği belge ve defterlerin bulunduğu yeri ve defterlerin incelemeye hazır edilmesi için irtibat kurulacak kişinin isim ve iletişim bilgilerini bildirmek üzere iki haftalık kesin süre verilmesine, kesin süre içerisinde bildirim yapılmaması veya bilirkişinin talep ettiği tarih ve saatte geçerli bir özür olmaksızın defterlerin bilirkişinin incelemesine hazır edilmemesi halinde, asıl dava yönünden defter ibrazından kaçınılmış sayılacağı ve aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmadığı sürece, karşı tarafın defter kayıtlarına göre karar verilebileceğinin, birleşen dava yönünden HMK 221. maddesi gereğince şirket yetkilisinin defter ve belgeler konusunda tanık olarak dinlenebileceği hususunun davacı ... Şirketi vekiline ihtarına karar verilmiş olup, bilirkişi kurulu tarafından düzenlenen 14/10/2024 tarihli beşinci ek rapor ile; kök ve ek raporlarda yalnızca davacı ...'nın 2015 yılının dava ile ilgili faturalarına bu raporda yer verilebildiği, buna göre 01.04.2015- 31.07.2015 tarihleri arasında toplam 3.961.566,29 TL tutarında fatura düzenlendiği, ancak davacı ... tarafından 2015-2016 ticari defterleri sunulmadığından anılan faturaların defterlere kaydedilip edilmediğinin tespit edilemediği hususlarının belirlendiği görülmüştür.
11/12/2024 tarihli celsedeki taraf vekillerinin yazılı ve sözlü beyan ve itirazları dikkate alınıp davacı şirketin ticari defter ve belgelerinin de incelenerek rapor düzenlenmesi talep edilmiş olması göz önüne alınarak dosyanın tekrar rapor alınan bilirkişi kuruluna tevdi edilmiş, bilirkişiler tarafından düzenlenen 05/02/2025 tarihi altıncı ek rapor ile; önceki raporlarında yapılan açıklamalara ek olarak davacı ... defterlerinin incelenmesinde; bu doğrultuda ... A.Ş tarafından 27.06.2015 tarihinde; 530.766,38 TL bakiye maddi hasar bedeli, 425.429,06 TL kâr kaybı ödemesinin yapıldığı, ... A.Ş. tarafından sigorta kapsamında toplam 1.251.107,44 TL tutarında tazminat ödemesinin yapıldığı, söz konusu hakların ayrıca sigortalı tarafça tanzim ve imza edilen ibranameye alacağın devri yolu ile de intikal ettirildiği hususlarının belirlendiği görülmüştür.
Taraf vekillerinin bilirkişi ek raporlarına yönelik beyan ve itirazları dikkate alınarak dosya aynı bilirkişi kuruluna tevdi ile; asıl davanın 02/08/2011 tarihli sözleşme ve protokol gereğince ortaya çıkan zarar ve kazanç kaybına ilişkin olduğu, birleşen dosyanın ise aynı sözleşme ve protokolden ve olaydan kaynaklanan rücu alacağına ilişkin olması hususları göz önüne alınarak, davacı ...'nın 2015 ve 2016 yılına ilişkin ticari defter ve belgeleri de yerinde incelenmek suretiyle, ayrıca dosya kapsamında yer alan ekspertiz raporu da değerlendirilerek; olayın teknik yönüyle değerlendirilmek suretiyle, olayın meydana gelmesinde tarafların kusur durumunun belirlenmesi, ayrıca söz konusu olay nedeniyle davacı ...'nın hasar ve kazanç kaybının bulunup bulunmadığı, varsa bunun ne miktarının birleşen dosya davacısı Sigorta şirketi tarafından karşılandığı, davacı ...'nın asıl dosyada talep edebileceği bakiye, hasar ve kazanç kaybı alacağının bulunup bulunmadığı, birleşen dosyada davacı sigorta şirketinin ne miktar rücu alacağı talep hakkının bulunduğu hususlarında ayrıntılı, gerekçeli ve yasal dayanakları gösterir şekilde rapor düzenlenmesinin istenmesine karar verilmiş olup; bilirkişi kurulu tarafından 23/05/2025 tarihli yedinci ek rapor ile; davacı ... Şirketi'nin hasar süresince gerçekleşen kar kaybının 425.429,06 TL olduğu, fiziki hasar ve müdahale maliyetleri sonucu poliçe kapsamındaki zararının 530.766,38 TL olduğu, yine fiziki hasar sonucu restorasyon firmasına (... Restorasyon) 294.912,00 TL olduğu, belirlenen bu tutarların tümünün birleşen dosya davacısı ... Sigorta A.Ş. tarafından asıl dosya davacısı ...' ya ödendiği, bu haliyle birleşen dosyada davacı sigorta şirketinin rücu edebileceği toplam tutarın 1.251.107,44 TL olduğu, kusur yönünden önceki kök ve ek raporlarımızda değiştirilecek bir husus olmadığı hususlarının belirlendiği görülmüştür.
Mahkemece yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; taraflar arasındaki uyuşmazlığın davacının işlettiği Erzurum/Şenkaya'da bulunan ... Hidroelektrik Santrali'nde 20/04/2015 tarihinde meydana gelen su basması nedeniyle asıl dosyada davacının üretim kaybı ve tesisin gördüğü zarar kalemine ilişkin olduğu, birleşen dosyanın ise davacı sigorta şirketinin asıl dosya davacısına yaptığı ödemeyi rücuen davalıdan talep edip edemeyeceği hususlarına ilişkin olduğu, davalı ... ile dava dışı ... Elektrik Üretim A.Ş. arasında davaya konu 02/08/2011 tarihli \"... Elektrik Üretim A.Ş. Arasında Tuzla Köy Ve ... Regülatörleri Ve Hes I-II Projesi Regülatörler Ve Santral Binaları, Elektro Mekanik İşler Sözleşmesi\" imzalandığı, daha sonra ... Elektrik Üretim A.Ş. ile dava dışı ... Elektrik Enerjisi Toptan Satış A.Ş. arasında imzalanmış olan bu protokol ile ... Elektrik Üretim A.Ş.’nin 09.09.2014 tarihli ve 8649 sayılı Türkiye Ticaret Sicil Gazetesinde yayımlanan bölünme sözleşmesi ile söz konusu yatırımın davacı ... Elektrik Üretim A.Ş'ye devrine dair dava dışı ... Elektrik Enerjisi Toptan Satış A.Ş. ile 11.11.2014 tarihinde dava dilekçesi ekinde bir örneği sunulan protokolün imzalandığı, söz konusu sözleşme kapsamında davalı tarafça yapılıp teslim edilen elektrik santralinde 20/04/2015 tarihinde meydana gelen su basması olayında davacının işlettiği bahse konu santralin zarar gördüğü ve kazanç kaybına uğradığı, olayın meydana gelmesinde alınan bilirkişi raporları ile de belirlendiği üzere; davaya konu hasarın, meydana gelen kaynak kopması nedeni ile gerçekleştiği, yeterli bir şekilde malzemelerin eriyerek birleşmesi olmadığından kaynak kopmasının oluştuğu, kaynak ağzı flanşta standart olarak satın alımla birlikte açıldığı, kaynatılan DN200 boru düz kesildiği ve kaynak ağzı detayına uyulmadığının görüldüğü, asıl dosya bakımından taraflar arasında imzalanan sözleşme uyarınca, teknik tespitler çerçevesinde, işin gereği gibi yapılmadığı ayıplı olduğu ve davalının bu nedenle kusurlu olduğunun belirlendiği, birleşen dosyada davacı olan ... Sigorta A.Ş. tarafından asıl dosya davacısı ... Elektrik A.Ş.'ne 27/06/2015 tarihinde 1.251.107,44 TL ödeme yapıldığı, asıl dosyada davacı tarafından Sigorta şirketi tarafından yapılan bu ödemenin yeterli olmadığı ileri sürülerek bakiye maddi zararın talep edildiği, birleşen dosyada ise sigorta şirketi tarafından santrali yapan ve bahse konu eser sözleşmesinin tarafı olan ...... Ltd. Şti.'ne karşı sigorta poliçesine istinaden yapmış olduğu söz konusu ödemenin rucüen tahsilinin talep edildiği, alınan bilirkişi raporları ve ek raporlar ile de belirlendiği üzere, su basması olayı nedeniyle davacı ...'nın işletmiş olduğu santralde meydana gelen hasardan ve kazanç kaybından davalı ...'in sorumlu olduğu, en son alınan yedinci ek rapora göre bu kapsamda santralde meydana gelen hasar bedelinin 530.766,38 TL, kar kaybının 425.429,06 TL ve fiziki hasar sonucu restorasyon firmasına ödenen 294.912,00 TL olmak üzere toplam zararın 1.251.107,44 TL olarak hesaplandığı, söz konusu maddi zararın birleşen dosya davacısı sigorta şirketi tarafından asıl dosya davacısı ...'ya sigorta poliçesine istinaden ödendiğinden asıl dosyada davacı ...'nın bakiye maddi tazminat talep hakkının bulunmadığı; asıl dosya yönünden davanın reddine, birleşen dosyada davacı sigorta şirketi tarafından sigortalısına yapılan ödemeyi su basması olayında kusurlu bulunan davalı ...'e rücu hakkının bulunduğu belirtilerek birleşen davanın ise kabulüne, toplam 1.251.107,44 TL'nin ödeme tarihi olan 27/065/2015 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine dair karar verildiği görülmüştür.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :
Asıl dosyada davacı ... Elektrik Üretim A.Ş vekili tarafından verilen 28/01/2026 tarihli istinaf kanun yolu başvuru dilekçesinde özetle; İşletme sorumluluğu müvekkili ... Elektrik Üretim A.Ş.’de olan ve Erzurum ili Şenkaya ilçesinde bulunan ... Hidroelektrik Santrali’nde, 20.04.2015 tarih ve saat 11.50 sularında, 3 adet ünite tam kapasite çalışırken Enerji Nakil Hattındaki aşırı akım sebebiyle hat kesici açılarak, üniteler acil duruşa geçtiği esnada soğutma suyu boru sisteminde bir patlama meydana geldiğini, akabinde yapılan inceleme sonucunda bu patlamanın cebri boru girişinden alınan soğutma suyu boru hattı ve vana arasındaki DN200 flanş dibinden kopmuş olması sebebiyle meydana geldiğinin tespit edildiğini, DN200 flanşın kopması sonucunda santral binasının içine su dolmaya başladığını ve dolan suyun tahliyesi sonucu işletme sorumluluğu müvekkili ... Elektrik Üretim A.Ş.’de olan ... Hidroelektrik Santrali tesisinde telafisi güç zarar meydana geldiğini, tesis içerisindeki soğutma suyu tesisatındaki boruda meydana gelen patlama sonucu santral binasının türbin jeneratör katını basan su sonucu, 3 üniteli türbin jeneratör grupları, PLC kontrol panoları, sıcaklık ve kontrol panoları, ikaz panoları, generatör nötr hücre panoları, ikaz trafoları, soğutma suyu filtre sistemi ve panoları, soğutma suyu tesisatı, drenaj panoları, XLPE kabloları, AG güç besleme kabloları ve kontrol kumanda besleme kabloları su içinde kalarak hasar gördüğünü ve kullanılamaz hale geldiğini, meydana gelen sel baskını sonucu olarak üretim tesisi onarım çalışmaları hitamına kadar olan süreçte herhangi bir üretim yapamadığını, tesisteki onarım çalışmalarının 20.04.2015 tarihi, saat 11:53 ile 09.05.2015 saat 13:00 tarihleri arasında gerçekleştiğini, müvekkili şirketin davacı kusuru ile gerçekleşen sel baskını sonucu ilgili hidroelektrik santralinde üretim yapılamaması dolayısıyla hasara ve üretim/gelir kaybına uğradığının tartışmasız olduğunu, bu kapsamda Şenkaya Sulh Hukuk Mahkemesi’nin 2015/1 D.İş sayılı dosyası ile tespit yaptırıldığını ve bu tespit sonucunda alınmış olan 08.05.2015 tarihli Bilirkişi Raporunda soğutma suyu boru hattındaki flanş birleşim yerindeki meydana gelen hasardan dolayı tesisi su bastığını ve işletme faaliyetinin durduğunu, tespit esnasında ... HES santralinin çalışır durumda olmadığını, elektrik üretiminin yapılmadığını, 3 adet ünite ve müştemilatın bulunduğu alanın yaklaşık 1.5 metre yüksekliğinde su ile dolduğunu, tespite konu ... HES’te 3 adet üniteye ait tüm cihazların sudan etkilendiği ve mevcut hali ile kullanılmaz durumda olduğu yönünde rapor tanzim edildiğini, keza davalı tarafın kusuruna ilişkin bilirkişi raporlarında da tespit yapıldığını, bu hususta tereddüt bulunmadığını, 21/05/2025 tarihli bilirkişi raporunda \"Davacı ... Şirketi’nin hasar süresince gerçekleşen kar kaybının 425.429,06 TL olduğunu, bu tutarın sigorta şirketince ödendiğini, fiziki hasar ve müdahale maliyetleri sonucu poliçe kapsamındaki zararının 530.766,38 TL olduğunu, bu tutarın sigorta şirketince ödendiğini, fiziki hasar sonucu restorasyon firmasına (... Restorasyon) 294.912,00 TL’nin sigorta şirketince ödendiği\" yönünde rapor düzenlendiğini, mahkemenin de bu rapor doğrultusunda davanın reddi yönünde karar verdiğini, bu kararın kabulünün mümkün olmadığını, dava dosyasından da anlaşılacağı gibi 20.04.2015 tarihinde hasar meydana geldiğini, hasarın onarılmasının 19 gün sürdüğünü, sigorta şirketi tarafından kar kaybı için müvekkili şirkete 425.429,06 TL ödeme yapıldığını, keza bu hususun raporun 6.sayfasında da belirtildiğini, aynı sayfada bilirkişilerce tespit edildiği üzere karkaybı hesabında 7 gün muhafiyet gün sayısı bulunduğunu, yani 19 gün boyunca çalışmayan santralde ilk 7 gün gerçekleşen kar kaybının sigorta şirketi tarafından ödenmediğini, yani sigorta şirketinin ödemiş olduğu 425.429,06 TL'lik kar kaybının 12 güne ilişkin olduğunu, santralin olaydan sonra çalışmadığı ilk 7 gün sigorta şirketi tarafından karşılanmadığını, bu kapsamda bilirkişilerce sadece sigorta şirketi tarafından müvekkili şirkete ödenmiş olan fatura tutarlarına yer verilmiş olup dava konusu olan sigorta kapsamında müvekkili şirkete ödenmeyen hususların hesaba katılmadığını, bilirkişi heyeti raporunda \"Fiziki hasar ve müdahale maliyetleri sonucu poliçe kapsamındaki zararın zararının 530.766,38 TL olduğu, bu tutarın sigorta şirketince ödendiği, Fiziki hasar sonucu restorasyon firmasına (... Restorasyon) 294.912,00 TL’nin sigorta şirketince ödendiği\" yönünde beyanda bulunduğunu, ancak bilirkişi heyetinin dava dilekçesindeki taleplerini dikkate almadığını, bilirkişinin \"hesaplama\" adı altında sunmuş olduğu değerlerin hali hazırda kendilerince dava dosyasına sunulmuş olan faturalar olduğunu, kendilerince talep edilmiş olan sigorta şirketi tarafından ödenmemiş olan masrafların ödenmesinin talep edildiğini, sigorta şirketi tarafından kar kaybında kendilerine direkt maliyetler ve finansman maliyetlerinin ödenmediğini, direkt maliyetlerin, onarımların yapımı sırasında harcanan direkt işgücü, makine-ekipman, türbin yağı, testler, devreye alma, nakliye giderleri olduğunu, finansman maliyetlerinin ise toplam direkt ve indirekt maliyetlere yıllık %13 finansman maliyeti eklenmesi olduğunu, söz konusu faiz oranının, ilgili döneme ait cari borçlanma oranı dikkate alınarak hesaplanması gerektiğini, bu hususların tamamına kendilerince itiraz edilmiş olmasına rağmen mahkemenin dikkate almadığını belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
\t\t\t\t Birleşen dosyada davalı ... Enerji Takip Kont.Dan.Müh.Oto.İth.İhr.San.ve Tic.Ltd.Şti. vekili tarafından verilen 27/01/2026 tarihli istinaf kanun yolu başvuru dilekçesinde özetle; Müvekkilinin, ... Regülatörü ve HES I inşaat işini, sözleşme şartlarında süresinde yerine getirdiğini, müvekkilinin üstlendiği elektromekanik montaj işlerini iş sahibi ve yüklenici Çinli ... Co. firmasının onaylı proje ve çizimlerinde belirtildiği şekilde, sipariş edilecek teçhizatla ve süpervizör nezareti altında ifa edeceğini, şayet kaza nedeni soğutma sistemi projesi ve/veya teçhizatın basınç dayanımı ve / veya kaynak işçiliği hatası ise iş sahibi ... ve yüklenici ... şirketlerinin hatalı projeleri, hatalı teçhizat siparişleri ve süpervizörlerin talimat, nezaret ve kontrol işlevini yerine getirmedikleri nedeniyle sorumlu olacaklarının kabul edilmesi gerektiğini, Birinci Ek Raporda kaza sorumlusu ve kusurun iş sahibi ... ve yüklenici Çinli ... şirketi olduğunun bildirildiğini, her ne kadar raporların eksik, hatalı ve elverişli değilse de kusur hakkında kök rapor görüşü ile 04.02.2023 tarihli 1. Ek Rapor görüşü arasında değişikliği Mahkemenin farketmediğini veya dikkate almayarak hatalı ve hukuka aykırı olarak davanın kabulü kararı verdiğini, hatalı, eksik, yetersiz, eksik inceleme ile sakat, denetime elverişli nitelikte olmayan raporların hükme esas alınmasının hatalı ve hukuka aykırı olduğunu, talebe rağmen yeni bir kuruldan rapor alınmamasının eksik inceleme ,araştırmaya yol açtığından, hukuka ve usule aykırı kararın kaldırılması gerektiğini, patlayan vana, flanş ve boruların kaybedildiğini, davada bilirkişiler tarafından fiziken incelenemediğini, fotoğraflara bakılarak kaynak işçiliği hatası tespitinin varsayıma dayalı, bilimsel verilere, fen ve sanat kurallarına aykırı olarak yapıldığını, Bilirkişi kurulunun, patlamaya yol açan sebeplerin neler olacağını tespit etmediğini, bu sebeplerden biri mi birkaçı mı patlamaya yol açtı tespit etmediğini, birden fazla sebep varsa bunların sorumluları ve kusur oranları yani müterafık kusur tespitinin yapılmadığını, kusura ilişkin birleşen davacı ... şirketinin Prof. Dr. ... ...'a yaptırdığı raporunda soğutma suyu tesisat, dizayn ve proje ,işçilik kusurundan bahsedildiğini, tespit raporunda da benzer kusurlardan söz edildiğini, dizayn ve proje davadışı ... ve lider/üst şirket ... grup ile yüklenici dava dışı Çinli ... firmasına ait olduğunu, HES'in dizaynında soğutma suyunun cebri borudan değil kuyruk suyundan alınmasının tercih edildiğini, maliyeti azaltan bir tercih olduğunu, müvekkilinin imzaladığı sözleşmede sadece montajla görevli olup, dizayn ve proje konusunda hiç bir hak, yetki, görev ve dahlinin bulunmadığını, - Soğutma suyu projesinin de iş sahibi ... lider/üst şirket ... grup ve yüklenici Çinli ... firmasına ait olduğunu, müvekkilinin sadece montajla görevli olup, soğutma suyu projesi yapmadığını, bu konuda hiç bir dahli , yetkisi ve görevi bulunmadığını,\t- Soğutma suyu sisteminin ana teçhizatını yüklenici Çinli ...'in temin ettiğini, kalan teçhizatını iş sahibi ... - ... yetkililerinin sipariş ettiğini ve müvekkilinin tedarik ettiğini ( ... mail sipariş listesi ve ... firma yazıları dosyada mübrezdir), müvekkiline sipariş edilip tedarik ettirilen teçhizatın patlama esnasında ortaya çıkan basınç dayanımına tahammülü olmadığının ... raporunda belirtilldiğini, nitekim tamir işinde dayanımı yüksek et kalınlığı olan borular ve dayanımı yüksek vana ve flanşlar kullanıldığını, müvekkilinin su soğutma sisteminin sadece montajıyla görevli olup, soğutma suyu teçhizatında malzeme seçimi hakkı, görevi ve yetkisinin bulunmadığını, işçilik kusuru olarak raporlarda sadece varsayımsal olarak kaynak hatası yer aldığını, zira, ... raporunda kaynak işleme hatasının laboratuvarda yapılacak testlerle tespit edilmesi gerektiğinin yazıldığını, ancak davacı ...'nın hasarlı teçhizatı muhafaza etmediğini, kaybettiği için kaynak dikişlerinin laboratuvar testleri yapılmasına imkan tanımadığını, müvekkil personelinin kaynak hatası soyut ve varsayımsal olmaktan öteye gitmediğini, mahkemenin müvekkili lehine doğan usuli kazanılmış hakkı göz ardı etmesinin hatalı ve hukuka aykırı olduğunu, maddi hasara ve bedeline itirazları ve savunmaları ile ilgili bilirkişilerin hiç bir inceleme ve tespit yapmadıklarını, davalı şirketin yaptırdığı ... Ekspertiz Şirketinin rapordaki maddi hasar rakamına itibar ederek rapor verdiklerini, mahkemenin de savunmaları hakkında inceleme ve araştırma yapmadan karar verdiğini, cevap dilekçesinde dayanak faturalar fişler tadad edilerek somut itiraz edildiğini, somut itiraz hakkında Bilirkişi Kurulunun yerinde incelemede gider belgelerini incelemediğini, dosyada mübrez olanları da incelemediğini, gider belgelerinin arıza başlangıç ve bitiş tarihlerini taşıyıp taşımadığı, arızalı kısımla ilgili olup olmadığı, hadde layık olup olmadığının değerlendirerek raporda görüş bildirmediklerini, mahkemece itibar edilen raporlarda müvekkilinin ... Şirketine yaptırılan işler ve bedeli 294.912,00 TL'sine itirazı hakkında hiç inceleme yapılmadığını ve görüş bildirilmediğini, ... Ekspertiz Şirketinin rapordaki hesap ve rakamların kes yapıştır olarak alındığını, kar kaybı olarak birleşen davacının talep ettiği 425.429,06 TL bedele ilişkin müvekkilinin itiraz ve savunması ile ilgili bilirkişilerin hiç bir inceleme ve tespit yapmadıklarını, birleşen davalı şirketin yaptırdığı ... Ekspertiz Şirketinin rapordaki kar kaybı hesabı ve rakamına itibar ederek rapor verdiklerini, üretilemeyen enerji miktarı, elektrik satım sözleşmesi bedeli 7,3 USD cent/kwh ve kar kaybı bedeline müvekkilinin itirazı incelenmediğini ve raporda görüş bildirilmediğini, mahkemenin de savunma hakkında inceleme ve araştırma yapmadan karar verdiğini birleşen davacının hasardan sonra müvekkili şirkete gönderdiği rücu yazısının aynısını ÇİNLİ ... ... firmasına da gönderdiğini, birleşen davacının patlamadan dolayı Çinli firmanın sorumlu olduğunu bildiği yabancı şirkete dava açıldığında yargı süreçleri ve doğacak sorunların, tahsilat güçlüğünü nazara alarak müvekkiline yöneldiğinin anlaşıldığını, bu durumun müvekkilinin kusuru olmadığının bir başka delili olduğunu, her halükarda, arızadan dolayı müvekkilinin hiç bir sorumluluğu olmadığının kabulü gerektiğini, şayet aksi düşünülürse zararı doğuran patlamaya yol açan sebeplerin çokluğunun, müterafık kusurlar da dikkate alınarak sorumluluk dereceleri göz önüne alınarak TBK.’nun 51. ve 52. maddesine göre tazminatın indirilmesine veya tamamen kaldırılmasına karar verilmesi gerektiğini, zamanaşımı def'inin kabul edilerek davanın reddi gerektiğini, sözleşmede garanti süresinin teslimden itibaren 1 yıl olduğunu, tesisin 19.04.2013 'de teslim ve kabul edildiğini, patlamanın 20.04.2015'de teslimden 2 yılı aşkın süre sonra gerçekleştiğini, sigortacının rücu talebine TBK'nın 73.maddesinin uygulanmayacağını, çünkü sigortacının tazminatı ödediği anda TTK m. 1472'ye göre sigortalıya halef olduğunu, dolayısıyla zamanaşımının da sigortalının tabi olduğu zamanaşımı olarak sigortacıya uygulanır denildiğini ( Yar.11.HD. 2016/7575 E. 2017/5615 K. sayılı karar ),birleşen davacının, müvekkiline 19.01.2016 tarihli rücu yazısı ile ödemenin 7 gün içinde yapılması için mehil verdiğini, faiz de talep etmediğini, verilen mehile göre rücü yazısının tebliğini takip eden 7 gün sonra temerrüdün hasıl olması gerektiğini, hükümdeki ödeme tarihi olan 27.06.2015'dan itibaren faiz işletilmesinin hatalı ve hukuka aykırı olduğunu belirterek yerel mahkemece birleşen davaya yönelik verilen kabul kararının kaldırılmasını, birleşen davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
\t\tDavalı ... Enerji Takip.kont.dan.müh.san Ve Tic. Ltd. Şti vekili tarafından verilen asıl dosya davacısının istinaf başvuru dilekçesine cevap ile katılma yoluyla istinaf başvuru dilekçesinde özetle; asıl davacının istinaf başvuru dilekçesinde yazılı hususları kabul etmedikleri, dosya içeriğine, hukuka, usul ve yasaya aykırı dayanaksız istinaf talebinin esastan reddine karar verilmesini talep ettiklerini, yine usulden de reddine karar verilmesini talep ettiklerini, yine asıl davanın reddi kararına dair katılma yoluyla istinaf başvurusunda bulunduklarını, mahkemenin asıl davada, davacının maddi zararını sigorta şirketinden tahsil ettiği, asıl dosyada davacının bakiye maddi tazminat hakkının bulunduğunun ispatlanamadığı gerekçesiyle verdiği ret kararının eksik olduğunu, zira bu konuda belirsiz alacak davası açılamayacağını, alacağın miktarının davacı tarafından belirlenerek bilinmekte olup, sigorta şirketince tazmin edildiğini, bu sebeple davanın belirsiz alacak davası olarak açılamayacağını, hukuki yarar bulunmadığından davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, yine cevap dilekçelerinde ve aşamalarda ileri sürdükleri savunmalarının aynen tekrar ettiklerini, müvekkilinin meydana gelen patlama olayında kusuru bulunmadığını, bu nedenle sorumlu tutulamayacağını, bu konuda dosyaya uzman görüşü de sunduklarını, kaza sorumlusu ve kusurun iş sahibi olan ... ile yüklenici olan Çinli ... şirketi olduğunun gözetilmesi gerektiğini, bilirkişi raporuna yapmış oldukları itirazların da karşılanmadığını, bu raporun hükme esas alınamayacağını, tüm bu sebeplerle asıl davanın müvekkilinin kusuru olmadığının kabulü ile ve diğer usul, esas ve zamanaşımı nedenleriyle davanın reddi gerektiğinden istinaf başvurularının kabulü ile mahkeme kararının kaldırılmasına ve asıl davanın belirtilen gerekçelerle reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE :
İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine ilişkin aykırılık bulunup bulunmadığı yönü gözetilerek yapılan inceleme sonucunda;
Dava, davacı ... Elektrik Üretim AŞ'nin devraldığı ... Hes İşletmesi yönünden davalı yüklenici şirket ile dava dışı ... elektrik Üretim AŞ arasındaki 02/08/2011 tarihli eser sözleşmesi çerçevesinde davalı yüklenicinin yapımını gerçekleştirdiği imalatların ayıplı olması sebebiyle söz konusu ... Hes tesisinde 20/04/2015 tarihinde meydana gelen patlama sebebiyle davacının uğramış olduğu zararların eser sözleşmesi kapsamında davalı yükleniciden tahsili, birleşen dava ise aynı sözleşme kapsamında davacı iş sahibinin bu patlama nedeniyle uğradığı zararların sigorta sözleşmesi nedeniyle dava dışı sigortalıya ödenmiş olması sebebiyle davacı sigorta şirketinin sigortalısına halef olarak davalı yükleniciye karşı patlamaya sebebiyet vermiş olduğu iddiasıyla açmış olduğu rucüen tazminat istemine ilişkindir. Mahkemece yapılan yargılama sonucundan asıl davanın reddine, birleşen davanın ise kabulüne karar verilmiş, bu karara karşı asıl dosyada davacı ve davalı, birleşen dosyada ise davalı yan yukarıda belirtilen gerekçelerle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.
Mahkemece de dosya kapsamındaki bilgi, belge ve toplanan deliller değerlendirilerek yasal düzenlemelere uygun ve isabetli gerekçeyle karar verilmiş olduğu, birleşen davada sigorta şirketinin, sigortalısının halefi olarak eldeki davayı süresi içerisinde açtığı ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında, mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla taraf vekillerinin bu karara karşı yapmış oldukları istinaf başvurularının, 6100 sayılı HMK'nın 353/(1)-b.1 maddesi uyarınca ayrı ayrı esastan reddine karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-ANKARA 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin 01/10/2025 tarihli ve 2015/880 Esas 2025/55 Karar sayılı kararı usul ve yasa hükümlerine uygun olduğundan taraf vekillerinin bu karara karşı yapmış oldukları istinaf başvurularının, 6100 sayılı HMK'nın 353/(1)-b.1 maddesi gereğince ayrı ayrı ESASTAN REDDİNE,
2-İstinaf başvurusunun reddine karar verilmiş olduğundan asıl dosya yönünden davacıdan alınması gerekli 732,00 TL istinaf karar harcı peşin olarak yatırılmış olduğundan asıl dosyada başkaca istinaf karar harcı alınmasına yer olmadığına,
3-Davalı ... tarafından birleşen dosya yönünden yapmış olduğu istinaf başvurusunun reddi nedeniyle yatırması gerekli 85.463,14 TL istinaf nispi karar harç bedelinden peşin olarak yatırılan 21.365,79 TL harç bedelinin mahsubu ile bakiye 64.097,35 TL harç bedelinin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
4-Davalı ... tarafından asıl dosya yönünden yapmış olduğu istinaf başvurusu nedeniyle yatırması gerekli 732,00 TL istinaf maktu karar harcı, davalı tarafından peşin olarak yatırıldığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
5-Asıl dosyada davacı ve davalı ve birleşen dosyada davalı ... tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harçları ile istinaf yargılama giderlerinin kendi üzerlerinde bırakılmasına,
6-İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından, taraflar yararına vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
7-Kararın dairemizce taraflara tebliğine,
Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK'nın 361. maddesi gereğince kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde Yargıtay'da temyiz yolu açık olmak üzere 31/03/2026 tarihinde oybirliği ile karar verildi.\t\t\t\t
Başkan Üye Üye Katip
e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır