T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
43. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO:2025/1419
KARAR NO:2026/406
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ:İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ:13/05/2025
NUMARASI:2022/307 Esas - 2025/363 Karar
DAVA:Tazminat(Rücuen Tazminat)
BİRLEŞEN DAVADA
DAVA-BİRLEŞEN DAVA:Tazminat - İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ:05/03/2026
Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilİ şirkete ... no'lu ... Poliçesi (... A.Ş. ve ... A.Ş. ile koasüranslı şekilde ve müvekkil şirketin %10 payı olmak üzere) ile sigortalı bulunan .... A.Ş. tarafından... isimli firmaya satılan 168 Palet / 77.910 kg Bisküvi emtiasının Türkiye'den Avustralya'ya taşınması işi için ... A.Ş. ile 07.06.2021 tarih ve ... numaralı navlun ile ... numaralı konşimento (-... ile) kapsamında ... isimli gemi ile taşınması hususunda anlaşıldığını, taşımanın ardından yapılan kontrollerde ürünlerin hasarlı olduğunun tespit edildiğini ve müvekkili şirkete hasar ihbarında bulunulduğunu, sigortalı tarafından yapılan hasar ihbarı üzerine müvekkili şirket tarafından ... numaralı hasar dosyası açılmış ve ekspertiz incelemesi talep edildiğini, ekspertiz incelemesinde, \"... Şirketi tarafından, 168 Palet, 29.400 Koli, 70.560,00 Net Kg, 77.910,00 Brüt Kg ... cinsi emtia, Avusturalya'da yerleşik .... firmasına, ...numaralı fatura ile satıldığını, emtianın sigortalı firma tesislerinden 40' Soğutuculu Konteynerlere 19/20.04.2021 tarihinde tam ve sağlam olarak yüklendiğini, konteynerler gemiye yüklenmek üzere dahili nakliye aracı ile ...Limanına taşındığını ve bu limandan Avustralya'nın ... Limanına götürülmek üzere \"...\" isimli gemiye ... numaralı ... belgesi ile yüklendiğini, emtianın ihracat işlemleri 20.04.2021 tarihinde Derince Gümrük İdaresi tarafından ... numaralı İhracat Beyannamesi ile tamamlandığını, ekspertiz esnasında yapılan tespitlerde, çikolata ve bisküvi cinsi emtianın üstünde çiçeklenme olduğu görüldüğünü, çiçeklenme, özellikle bisküvi ve çikolata gibi ürünlerde ısı dalgalanmasıyla ortam sıcaklığının artmasına bağlı olarak içeriğindeki yağın yüzeye çıkması ve sonra ortam sıcaklığının düşmesi ile yüzeydeki yağın donarak bisküvi ve çikolatalar üzerinde beyaz bir tabaka bırakması olduğunu, bu tabaka olduğu zaman donuk durumda olan emtianın ısınarak önce eridiğini ve sonra tekrar donduğunun anlaşıldığını, açılan bazı paketlerde çikolataların da eridiğini ve paket içine yapıştığının görüldüğünü, hasarın yakın nedeni ilintili olarak 3 adet konteynerin ısı dökümü temin edilmiş olup her bir konteyner detayının incelendiğini, sevk irsaliyelerine istinaden emtianın 19.04.2021 tarihinde konteynerlere yüklendiğini ve limana sevk edildiğinin anlaşıldığını, ısı dökümleri incelendiğinde üç konteynerin de ısı değerlerinin birbirine yakın olduğunu ve yaklaşık olarak aynı zamanlarda tolerans aralığının üzerinde derecelerde seyrettiklerinin görüldüğünü tespit ve kapsamında gerçekleştirilen incelemeler neticesinde toplam 42.849,02.-EUR zarar tespit edilmiş ve müvekkil şirket tarafından sigortalıya poliçe payı kapsamında 03.09.2021 tarihinde 4.284,90.-EUR sigorta tazminat ödemesinde bulunulduğunu belirterek davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Asıl davada davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; İddia edilen hasarın sigorta kapsamın olmadığı.Buna göre ısı kontrollü araçlar ile (...) yapılacak taşımalarda muhtemel meydana gelecek hasarlar için poliçe kapsamında değerlendirilebilmesi için, ... konteynerin aralıksız ve en az 24 saat boyunca arızalanarak durması, yani aralıksız ve en az 24 saat boyunca ... konteynerin hiç çalışmaması şartına bağlandığı.Dava konusu taşımada kullanılan ... konteynerler hiçbir zaman durmamış, çalışması da kesilmediği. Davacının iddiası da, taşımada kullanılan konteynerin taşıma başlamadan önce, yani yükler gemiye yüklenmeden önce konteynerlerin çalıştığı, fakat istenen iç isi seviyesine ulaşamadığı, konteynerlerin gemiye yüklendikten sonra istenen iç ısı seviyesine ulaştığını, ayrıca poliçedeki bu özel düzenlemede sigorta teminatının konteyner içine, konteynerden bağımsız (yani konteynerin kendi sabit isi ölçüm sisteminden farklı) olarak kendi güç kaynağına sahip sıcaklık ölçüm ve kayıt cihazının (\"...\") bulunması şartı ile geçerli olacağı ifade edilmiş. Dava konusu taşımada sigortalı yan konteyner içine uygulamada \"...\"is ... olarak ifade ettiği kendi ısı ölçer cihazlarını yerleştirmediği, ... konteyner içindeki yüklerde bir hasar olsa dahi, bu yöndeki hasar poliçe kapsamında değerlendirilemeyeceği zira poliçedeki özel şarta göre konteynerler aralıksız ve en az 24 saat boyunca arızalanarak durmadığı.Buna rağmen davacı sigorta şirketi sigortalısına bir ödeme yapmış ise, bu ödeme '... yani kuvertür dışı hatır ödemesi olarak adlandırılabileceği, \"... ödemelerin rücu mümkün olmadığını, ... tarafından düzenlenmiş olan taşımaya ilişkin ... numaralı konşimento incelendiğinde bu konşimento üzerinde \"...\" kaydının yer aldığı , ... kaydının açılımı \"...\" yani \"... Limana\" taşıma olduğu. Bu kayıtlar da bize taşıyan ...' in taşımanın sadece limandan limana olan kısmını yani sadece izmit ... Limanından Avustralya 'nın ... limanına olan denizyolu bacağını üstlendiğini, buna göre de fiili deniz yolu taşıması bacağını üstlenen ... bakımından yüklerin tahliye limanı olan Avustralya 'nın ... limanına indirilmesi ile ... 'in üstlenmiş olduğu fiili deniz taşıması sona ermiş olacağını, ... yani limandan limana taşımalarda ise liman işletmeleri taşıyanların yardımcı şahısları değillerdir.... Limana taşımalarda taşıyanların taşıma sorumlulukları yükün gemiye yüklenmesi ile başlayıp, yükün gemiden indirilmesi ile sona erdiğinden, bu taşıma metodunda (...) liman idareleri yükletenlerin yani sigortalının yardımcı şahıs konumunda olduğunu, dava konusu yüklerin 01.05.2021 tarihin olduğu, taşımaya ilişkin konşimentoya göre yüklerin -240 C' de taşınması kararlaştırıldığını,hasarın konteyner setpointlerinin hatalı ayarlanması, konteynerlerin yükleme liman sahasında uzun süreler sıcakta bekletilmesi, konteynerlerin gemiye yükleme öncesi fişe takılmaması, konteyner sensörleri ile supply air sensörleri arasında bir uyuşmazlık/ayar hatası meydana gelmiş olması vb. sonucunda oluşmuş olabileceği kanaati oluştuğunun belirtildiğini, sigorta eksperi ... numaralı konteyner ve muhteviyatı ile ilgili hiçbir tespit yapamadığı, tüm konteynerler gemiye yüklendiği anda, tamamının ... üniteleri çalışır ve iç ısıları da kararlaştırıldığı şekilde - 24 °C derece olduğu. Sadece ... numaralı konteynerde 25.05.2021 tarihinde, denizyolu taşıması esnasında saat 00:00 ile 07:00 arasında 7 saat boyunca 2 derecelik bir fark ile iddia edilen hasarın meydana gelmesinin mümkün olmayacağının belirtildiği, hasar ihbarının süresi içerisinde yapılmadığı, 3 gün içinde taşıyana bildirmesi ve hasarın neden olduğunu açıklaması gerektiğini, 17.06.2021 tarihinde alıcısı tarafından teslim alındığını ve limandan çekildiğini, ancak 3 gün içerisinde taşıyana yapılmış her hangi bir ihbar bulunmadığının belirtildiğini, Deniz ticaretinde yük hasarlarında navlun ve sigorta bedeli hasar miktarına eklenmemesi gerektiğini, ancak hasar oranında 3.136, 14 EURO navlun ekleyerek 46.98,89 EURO olarak tespit ettiği. % 10 ilave bele uygulayarak toplam hasarın 42.849,02 EURO olarak tespit ettiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.Birleşen Aynı Mahkemenin 2023/133 Esas Sayılı Dosyasında
DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkil şirket nezdinde ... Poliçesi ile sigortalı bulunan .... A.Ş, tarafından Avustralya'da yerleşik... firmasına 70.560,00 Kg net ağırlığında bulunan 29.400 koli içerisinde 168 palet muhtelif çikelatalı bisküvi cinsi emtia 139.078,62 USD bedel ile satıldığını, söz konusu poliçe ile sigortalı .... A.Ş'nin 31.03.2021 -31.03.2022 tarihleri arasında Yurtiçi muhtelif illerden Yurtdışı muhtelif illere yapılacak olan taşımalarda, taşınan emtialar muhtelif risşklere karşı müvekkili şirket tarafından sigortalanmış olup müvekkil şirketin poliçeye uygulanan koasürans uyarınca %45 oranında sorumluluğu bulunduğunu, sigortalı tarafından satılan emtia, davalı tarafından, ..., ..., ... numaralı soğutuculu 4 konteyner içerisinde, ... isimli gemiyle önce ... Limanı'na sevk edildiğini, nakliye öncesinde taşıma yapılan konteynerlerin sürekli -24 *Cde sabit tutulması ve soğutucuların sürekli çalışması, dava dışı sigortalı ve davalı tarafından kararlaştırıldığını, taşımanın, -24 ©C yapılması gerektiğine ilişkin talimat da ayrıca konişmenta üzerinde derç edildiğini, davalı tarafından könteynerler ile nakliyesi gerçekleştirilen emtia, gönderilenin Avustralya'da bulunan tesisine hasarlı olarak getirildiğini, gönderilene hasarlı olarak teslim edildiğini, ilgili konteynerlerin ısı dökümü incelendiğinde ise konteyner içi sıcaklığın, tarafların anlaşmaları ve konişmentoda derç edilenin aksine -24 *C'nin üzerinde bir sıcaklıkta dalgalandığının tespit edildiğini, davalı tarafın gerçekleştirilen nakliye sonucunda gıda cinsi emtiaların hasar görerek, tüketilemeyecek hale gelmesiyle ilgili oluşan zarara karşılık müvekkil şirket tarafındarı sigortalısına 19.282,06 EUR ödendiğini, davalı, nakliye sırasında meydana gelen bu hasar nedeniyle oluşan zarardan sorumlu olduğunu belirterek icra takibine yapılan itirazın iptali ile takibin devamına karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; sigorta poliçesinin geçersiz olduğunu, sigortalının sigortalanabilir menfaatinin bulunmadığını, sigortalının mal bedelini tahsil edip etmediği hususunda sigortalının ticari defterlerinin incelenmesi gerektiğini, dava konusu taşımada taşıyanın taşımadan kaynaklanan sorumluluğu yükleme limanında yükün gemiye yüklenmesi ile başladığını, tahliye limanında ise yükün gemiden tahliye edilmesi ile sona erdiğini, liman sahasında meydana gelen zarardan taşıyanın sorumluluğunun bulunmadığını, hasar ihbarının süresinde yapılmadığını, hasar hesabının hatalı yapıldığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda,\"Asıl ve birleşen dava; taşınan emtiada meydana gelen hasar nedeniyle davacı yanın sigortalısına ödediği hasar bedelinin rücuen tahsili talebine ilişkindir. Dava dışı .... A.Ş. 'ne ait 168 Palet, 29.400 Koli, 70.560,00 Net Kg, 77.910,00 muhtelif çikolatalı bisküvi emtiasının ... numaralı konşimento ile ... Gemisine yüklenerek Türkiye'den Avustralya'ya taşındığı, teslimi sırasında muhtelif çikolatalı bisküvi emtiasının nemlenme sebebiyle çöküp hasarlandığının fark edilmesi akabinde söz konusu hasarla ilgili olarak ekspertiz incelemesi gerçekleştirildiği ve incelemeler neticesinde tespit edilen hasar bedelinin müşterek sigortacı davacılar tarafından dava dışı sigortalıya ödendiği ve bu bedelin rücuan tahsilini talep ettikleri görülmüştür. Davalı vekili milletlerarası yetki itirazında bulunmuş olup öncelikle bu hususta değerlendirme yapılması gerekmektedir.Taraflar yabancılık unsuru taşıyan uyuşmazlıklar bakımından yetki sözleşmesi yapabilirlerse de, MÖHUK 47/1 maddesi uyarınca, Türk mahkemelerinin münhasır yetkisini ortadan kaldıran sözleşme yapılması mümkün değildir. TTK’nın 105/2 maddesinde yabancı tacirlerin Türkiye'deki acenteleri aracılığıyla yapılan sözleşmelerden doğacak uyuşmazlıklar yönünden müvekkiline izafeten acente aleyhine dava açılabileceği ve bu hükme aykırı sonuç doğuracak şartların geçersiz olduğu hükme bağlanmış olmakla bu tarz uyuşmazlıklarda Türk mahkemelerine milletlerarası münhasır yetki tanındığı anlaşılmaktadır. Konişmento taşıyan adına Türk acente tarafından düzenlenmiş olup yetki şartının Türk mahkemelerinin münhasır yetkisini ortadan kaldırır nitelikte olması nedeniyle geçersiz olduğu anlaşıldığından davalı vekilinin milletlerarası yetki itirazı yerinde görülmemiştir. Dava halefiyete istinaden açılmış olmakla davacı sigortacının, sigortalısının haklarına halef olabilmesi için, sigortalının üçüncü şahıslara karşı tazminat talebi hakkına sahip olması, sigortacının sigorta tazminatını gerçek hak sahibine ödemiş olması ve geçerli bir sigorta sözleşmesinin var olması gerekir.Taşımaya konu emtianın davacılar tarafından müşterek sigorta hükümlerine göre teminat altına alındığı, tespit edilen hasar bedelinin dava dışı sigortalıya ödendiği görülmektedir. Davaya konu sigorta poliçesi kapsamında diğer müşterek sigortacı ... şirketinin açmış olduğu Mahkememizin 2022/397 esas sayılı dosyasında aldırılan bilirkişi raporunda davadışı sigortalı ... A.Ş. satışını yapmış olduğu 139.078,62 USD mal bedelinin tamamını müşterisi ... ....'ten tahsil ettiği, Meydana gelen hasar nedeniyie sigorta şirketlerinden hasar bedeli tahsilatı yaptığı, çeşitli tarihlerde oluşan ve huzurdaki davaya konu hasar bedelinin de içinde yer aldığı hasarlar için topluca müşteri ... tarafından ... A. Ş. Adına 21.12.2021 tarih ve 75.583 USD faturanın tanzim edildiği, tanzim edilen bu fatura bedelinin müşteri ... adına alacak kaydı yaptığı ve müşteriden olan alacaklarından düştüğü tespit edilmiş olup, usul ekonomisi gereği yeniden inceleme yapılmasına gerek bulunmadığı değerlendirilerek , anılan tespitlere göre dava dışı sigortalının zararının oluştuğu ve sigortalanabilir menfaatinin bulunduğu,davacı sigorta şirketlerinin TTK 1472. Maddesi uyarınca aktif husumet ehliyetini haiz olduğu kabul edilmiştir. Taşıyan aleyhine tazminat istemi TTK'nın 1188.maddesindeki hak düşürücü süreye tabi olup anılan maddede \"(1) Eşyanın zıyaı veya hasarı ile geç tesliminden dolayı taşıyana karşı her türlü tazminat istem hakkı, bir yıl içinde yargı yoluna başvurulmadığı takdirde düşer. (2) Bu süre taşıyanın eşyayı veya bir kısmını teslim ettiği veya eşya hiç teslim edilmemişse, onun teslim edilmesinin gerektiği tarihten itibaren işlemeye başlar. (3) Sorumlu tutulan kişinin rücu davası, birinci fıkrada öngörülen hak düşürücü sürenin sona ermesinden sonra da açılabilir. Ancak, rücu davası açma hakkı, bu hakka sahip olan kişinin, istenen tazminat bedelini ödediği veya aleyhine açılan tazminat davasında dava dilekçesini tebellüğ ettiği tarihten itibaren doksan gün içinde kullanılmadıkça düşer. (4) Bu süre, tarafların dava sebebinin doğmasından sonra yapacakları bir anlaşma ile uzatılabilir.\" Düzenlemesi bulunmaktadır. Somut olayda hak düşürücü sürenin TTK 1188/1 kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir. Emtianın 19.04.2021 tarihinde ... limanından Avusturyaya sevkedilmek üzere gemiye yüklendiği, 15.06.2021 tarihinde Melborn limanından tahliye edildiği, 17.06.2021 tarihinde konteynerin limandan çıkış yaptığı, birleşen dosyada 27/04/2022 de icra takibinin başlatıldığı, asıl davada ise 27/04/2022 tarihinde arabuluculuğa başvurulduğu, son tutanağın 11/05/2022 de düzenlendiği, davanın 29/06/2022 tarihinde açıldığı, dosya kapsamından hasarın ilk olarak hangi tarihte farkedildiği tespit edilememekle birlikte konteynerların liman çıkış tarihin esas alınması halinde asıl ve birleşen davanın süresinde olduğu tespit edilmiştir.Dosyaya sunulan ekspertiz raporunda 13.07.2021 tarihinde görüntülü ekspertiz çalışması yapıldığı belirtilmişi olup ekspertiz raporunda emtia kolilerinin nemlenme sebebiyle yumuşadığı ve özellikle alt katlarda bulunan kolilerin bu yumuşama nedeniyle üst katların ağırlığına dayanamayarak çöktüğü ve istiflerinin bozulduğu, paletlerin üzerinde sarılı naylonların iç kısımlarında donma ve erimeye bağlı su damlacıkları olduğu, Emtia kutularının yanı sıra kutu içlerindeki bisküvilerin de yumuşamış, kırılmış ve çikolata kaplamalarının dağılmış olduğu, Çikolatalarda ve bisküvilerin alt kısmında beyazlaşma / çiçeklenme denilen hadise olduğu, emtiadaki hasar bulgularının, üç konteyner için gönderilen ısı dökümlerindeki değerlerle uyuşmadığı, Isı dökümleri incelendiğinde üç konteynerin de ısı değerlerinin birbirine yakın olduğu ve yaklaşık olarak aynı zamanlarda tolerans aralığının üzerinde derecelerde seyrettikleri, bu zaman aralığının gemi ye yükleme işlemi öncesi, emtianın yükleme liman sahasında beklediği dönemde olabileceği kanaatine varıldığı, sonuç olarak hasarın bu dönemde gerçekleşen bir nakliyat rizikosu (konteyner set pointlerinin hatalı ayarlanması, konteynerlerin yükleme liman sahasında uzun süreler sıcakta bekletilmesi, konteynerlerin gemiye yükleme öncesi fişe takılmaması, konteyner sensörleri ile supply air sensörleri arasında bir uyuşmazlık/ayar hatası meydana gelmiş olması vb.) sonucunda oluşmuş olabileceği, bu bilgilere.ve konteyner ısı dökümlerine istinaden ve ayrıca ... şartları da göz önünde bulundurulduğunda Sigortalı firma tarafından iletilen tazminat talebinin teminat dahilinde değerlendirilmesinin uygun olacağı belirtilmiştir. Taşımaya konu emtianın 19.04.2021 tarihinde konteynerlere yüklendiği ve Limana sevk edildiği anlaşılmıştır. ... numaralı konteyner,19.04.2021 tarihinden 26.04.2021 saat 01:00'a kadar istenen sıcaklığa ulaşamamış ve konteyner içi sıcaklık hep tolerans aralığının üstünde, -22 dereceden daha yüksek sıcaklıklarda seyretmiştir. Bu tarihten itibaren istenen sıcaklık yakalanmış ve sevkiyatın sonuna kadar konteyner içi sıcaklık, talep edilen düzeylerde seyretmiştir. ... numaralı konteyner de 19.04.2021 saat 12:00 itibariyle -18 derece olarak ayarlanmış, 20.04.2021 saat 00:00' da derece ayarı -24 derece olarak değiştirilmiştir. 21.04.2021 tarihinde bir süreliğine sıcaklık -22 derecenin üzerinde ve tolerans aralığının dışında seyretmiş, ancak sonrasında 21.04.2021 saat 17.00' dan itibaren istenen aralığa ulaşarak sevkiyatın geri kalanında tolerans aralığında kalmıştır. ... numaralı konteynerin ısı dökümü talep edilmiş ancak temin edilememiştir. ... numaralı konteyner 20.04.2021 saat 01:00 itibariyle -24 derece olarak ayarlanmış, ancak 23.04.2021 saat 00:00'a kadar bu düzeyi yakalayamamış ve -22 derecenin üzerinde seyretmiştir. Sonrasında kısa süreliğine talep edilen düzeye ulaşmış ancak 23.04.2021 saat 04:00 ile 16:00 arasında tekrar tolerans aralığının üzerine çıkmıştır. Sevkiyatın kalanının çoğunluğunda tolerans aralığında seyretmiş ancak 25.05.2021 tarihinde saat 00:00 ile 07:00 arasında tekrar -22 derecenin üzerinde seyrederek dalgalanmaya neden olmuştur. Dosyaya sunulan bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere emtiadaki hasara neden olan sıcaklık dalgalanmasının dava konusu reefer konteynerlerin ... gemisine 01.05.2021 tarihinde yüklenmesinden önceki süreçte gerçekleşen bir durum olduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda, denizyolu nakliyesinin başladığı 01.05.2021 tarihinden varış limanında konteynerlerin gemiden tahliye edildiği 15.06.2021 tarihine kadar geçen süre zarfında soğutucu sıcaklık kaydında bir değişiklik olmadığı, deliller arasında bulunan konteyner ... ısı değer kayıtlarında ve ekspertiz raporunda açıkça görülmekte olup konteynerlerin gemide bulunduğu süre içerisinde istenilen sıcaklık ayarında olduğu tespit edilmiştir. Konteyner içi sıcaklık değişkenliğinin ise gemiye yüklenmeden önceki 12 günlük sürede gerçekleşmiş olduğu hususu dikkate alındığında, zararın deniz taşıması sırasında meydana gelmemiş olduğu sonucuna varılmıştır. Taşımaya ilişkin ... numaralı konşimento incelendiğinde bu konşimento üzerinde \"...\" kaydının yer aldığı, ... kaydının açılımı \"...\" yani \"... Limana\" taşıma olduğu, bu kayıtlardan taşıyanın sadece deniz taşımasını üstlenmiş olduğu, bu durumda deniz taşıması dışında meydana gelen sıcaklık dalgalanmasından kaynaklı zarardan davalının sorumlu olmayacağı anlaşıldığından asıl ve birleşen davanın reddine, ...\" karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:Asıl dosya davacısı ... A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde özetle;bilirkişi heyeti tarafından liman başkanlığının müzekkere cevabı irdelenmeksizin yazılı şekilde rapor tanzim olunduğunu, liman başkanlığının müzekkere cevabının taşıyıcının, navlun faturası ile taahhüt ettiği container datalog monitoring hizmetini konteyner limana geldiği anda çalıştırmaya başlamış olup ısı kayıtlarının başladığı tarihte taşıyıcının konteynerin hakimiyetini elde ettiği sübuta erdiğini, bu kapsamda taşıyıcının sorumluluğunun bulunmadığının hüküm altına alınması eksik hukuki inceleme oluşturmakta olduğunu gösterdiğini, konteynerin liman sahasına girdiği anda davalının sorumluluğunun başlamış olduğunun sübuta erdiği dikkate alınarak, dosyada mübrez ısı kayıtları ışığında taşıyıcının sorumluluğunun bulunduğu açık olmasına karşın tüm somut deliller göz ardı edilerek taşıyıcının sorumluluğunu gemiye yükleme anından başlatan, tüm ispat vasıtalarına karşın ispat yükünün yer değiştirdiğini değerlendirip ispatın da sağlanamadığına kanaat getiren bilirkişi raporunun hükme esas alınmasının mümkün olmadığını beyanla, ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.Birleşen dosya davacısı... A.Ş. davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesinin konteyner sahasında meyanda gelen zarardan davalı taşıyanın sorumlu olmadığına ilişkin değerlendirmesinin hatalı ve yerleşik yargıtay içtihatlarına aykırı olduğunu, taşıyanın sorumluluğunun yükleme limanı stok sahası içinde başladığı, boşaltma limanı stok sahasında bittiği, bu süre içinde oluşan hasardan davalının sorumlu olduğu, taşıyanın sorumluluğu, yükleme limanı stok sahası içinde başlayıp, boşaltma limanı stok sahasında bittiğinden, bu süre içinde oluşan hasardan taşıyanın sorumlu olduğunu, vakada konteyner içerisindeki sıcaklık değişiminin, konteynerlerin gemide bulunduğu sürede meydana geldiği dosyaya mübrez belgelerle sabit olduğu gibi konteyner sahasında da talep edilen sıcaklık değerlerine ulaşılmadığını beyanla, ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir. Asıl dosya davalısı ... ve birleşen dosya davalısı ...'ye izafeten ... A.Ş. vekili ayrı ayrı sunduğu istinaf dilekçelerinde özetle; TTK m.105'in amacının bir acentenin, herhangi bir sözleşmeye (yani navlun sözleşmesine) aracılıkta bulunması halinde, acente olarak kendisinin temsil ettiği yabancı taşıyan adına dava açabilmesini ya da kendisine karşı da aynı sıfatla, yani acente sıfatıyla izafeten dava açılabilmesinin mümkün olduğu olup, TTK. m. 105/2 'nin son cümlesinde geçen “Yabancı tacirler adına acentelik yapanlar hakkındaki sözleşmelerde yer alan, bu hükme aykırı şartlar geçersizdir.” ifadesi ile, acente ile kendilerinin taşıyan arasında acentelik sözleşmesine koyulacak hükümler ile, acentelerin taşıyan adına dava açmasının mümkün olmadığı ya da acentelere karşı taşıyana izafeten: dava açılamayacağının düzenlenmesi durumunda, bu yöndeki kayıtların geçersiz olacağını, TTK m. 105'de acentelik sözleşmesine, acentenin yargı mercilerinde temsil yetkisini ortadan kaldıran hükümlerin geçersiz olacağının düzenlendiğini beyanla, ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve milletlerarası yetki itirazının kabülüne, taşımaya ilişkin konişmentoda bulunan milletlararası yetki şartı uyarınca yetkisizlik kararı verilmesine ve yetkili mahkemenin Londra'da mukim İngiliz Yüksek Adalet Mahkemesi olduğunun tespitine karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.
GEREKÇE:Asıl dava, deniz taşıması sırasında oluşan hasar bedelini sigortalısına ödeyen sigorta şirketinin, ödediği bu bedeli taşıyan taraftan rücuen tahsili istemli alacak davası; birleşen dava ise deniz taşıması sırasında oluşan hasar bedelini sigortalısına ödeyen sigorta şirketinin, ödediği bu bedeli taşıyan taraftan rücuen tahsili istemiyle başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali davasıdır.İstinafa gelen uyuşmazlık temelde, yabancılık unsuru taşıyan uyuşmazlıkta Türk Mahkemelerinin münhasır yetkisi bulunup bulunmadığı, taşımanın kararlaştırılan sıcaklık değerinde yapılıp yapılmadığı, sıcaklık kaynaklı hasarın deniz taşıması sırasında meydana gelip gelmediği noktasındadır.Dava konusu taşımaya ilişkin ... numaralı Konşimento, davacının sigortalısı/gönderen ... A.Ş.'nin alıcı... firmasına ihraç ettiği 4 adet 40' ... konteyner içerisindeki choc. biscuit emtiasının ... isimli gemiyle ... limanından ... limanına taşınmasına ilişkin olarak, taşıyıcı sıfatıyla ... acentesi ... A.Ş. tarafından düzenlenmiştir.Taşımaya konu ihracata ilişkin satıcı tarafından, alıcıya 20/04/2021 tarihli ve 139.078,62 USD bedelli fatura düzenlenmiş ve teslim şekli FOB olarak belirtilmiştir. 20/04/2021 tarihli gümrük beyannamesinde teslim şekli CIF, ödeme şekli ise mal mukabili olarak gösterilmiştir.Dava konusu taşımaya ilişkin olarak ... tarafından davacı yanın sigortalısına 07/06/2021 tarih ve 9.084,00 USD bedelli navlun faturası düzenlenmiştir.Davacı ... A.Ş.(%10), ... A.Ş.(%45) ve dava dışı ... A.Ş.(%45) tarafından davaya konu deniz taşıması nakliyat emtia sigorta poliçesi ile ziya ve hasarlara karşı sigortalanmış bulunmaktadır. Bu sigorta poliçesinin sigortalısı satıcı/gönderen şirkettir. Sigortalı tarafından tazminat talep edilmesi üzerine yapılan ekpertiz çalışması sonucunda 4.284,90 Euro ... tarafından, 19.282,06 Euro... tarafından ödenmiştir.Birleşen dosya davacısı-takip alacaklısı tarafından, davalı-takip borçlusu ...'ye izafeten ... A.Ş. hakkında, İstanbul 12. İcra Müdürlüğünün ... sayılı takip dosyasında, \"cari hesaptan kaynaklanan alacak\" sebebine dayalı olarak 19.282,06 Euro asıl alacağın, 106,26 Euro işlemiş faiziyle birlikte tahsili istemiyle 27/04/2022 tarihli takip talebi ile ilamsız icra takibi başlatılmış, takip borçlusunun itirazı üzerine takip durmuştur.Asıl dosya davacısı tarafından, taşımaya konu eşyada meydana gelen zarardan davalının sorumlu olduğu iddiasıyla, sigortalısına ödediği hasar bedelinin rücuen tahsiline karar verilmesi istemiyle eldeki dava açılmıştır. Birleşen davada ise, davacı tarafça, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu(İİK)'nun 67. maddesi uyarınca itirazın iptaline karar verilmesi istemiyle eldeki dava açılmıştır. Asıl davada ..., birleşen davada ...'ye izafeten ... A.Ş. Vekili sunduğu cevap dilekçelerinde, süresi içerisinde milletlerarası yetkisine itiraz edilerek uyuşmazlıkta Londra Yüksek Mahkemesinin yetkili olduğu itirazında bulunmuştur.Türkiye Cumhuriyetinin taraf olduğu milletlerarası sözleşme hükümleri saklı olmak kaydıyla yabancılık unsuru taşıyan özel hukuka ilişkin işlem ve ilişkilerde Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisi, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun hükümlerine göre tespit edilmelidir. Bu kapsamda bir uyuşmazlıkta MÖHUK'un 47. Maddesine göre, yer itibariyle yetkinin münhasır yetki esasına göre tayin edilmediği hâllerde, uyuşmazlığın yabancı bir devletin mahkemesinde görülmesi konusunda taraflarca yapılacak yazılı bir sözleşme ile inhisari olarak kararlaştırılması halinde Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisi sona erecektir.Dosyada sunulu bulunan ... nolu konişmento ekinde ... Şartlarının 26. maddesinde, tüccarın açacağı herhangi bir davada Londra Yüksek Mahkemesinin inhisari yetkisinde olduğu; Amerika bağlantılı taşımalarda ise münhasıran New York Kuzey Bölgesi Federal Mahkemesinde dava açılabileceği hususları düzenlenmiştir. 6102 sayılı TTK'nın 1237. Maddesine göre; Taşıyan ile konişmento hamili arasındaki hukuki ilişkilerde konişmento esas alınır, taşıyan ile taşıtan arasındaki hukuki ilişkiler ise navlun sözleşmesinin hükümlerine bağlı kalır. Anılan bu düzenlemede 'taşıyan ile taşıtan arasındaki ilişkinin navlun sözleşmesi hükümlerine bağlı kalacağı' öngörülmüş olmakla birlikte navlun sözleşmesi hakkında ayrı bir belgenin düzenlenmediği hallerde, taşıyan ile taşıtan arasındaki ilişkide de konişmento esas alınır; zira konişmento bir navlun sözleşmesi yapıldığını ve şartlarını tespit eder(Rayegân Kender / Ergon Çetingil / Emine Yazıcıoğlu, Deniz Ticareti Hukuku Temel Bilgiler, C:1, 2014, s.193).TTK'nın 1228 Maddesine göre; Konişmento, bir taşıma sözleşmesinin yapıldığını ispatlayan, eşyanın taşıyan tarafından teslim alındığını veya gemiye yüklendiğini gösteren ve taşıyanın eşyayı, ancak onun ibrazı karşılığında teslimle yükümlü olduğu senettir.Bu belge bir gemi şirketinin veya onun yetkili acentesinin veya yükleme limanında acentesi yoksa gemi kaptanının malı yükletene verdigi, nama, emre ve hamile yazılı olarak düzenlenebilen ve belge konusu malların taşınmak üzere kabul edildigini gösteren kıymetli evrak niteliğinde taşıma senedidir.Yetki şartının bulunduğu düzenlemede davacı taraf sigortalısının imzası yer almadığı gibi ayrı bir navlun sözleşmesi de bulunmamakla birlikte konişmento yükletene verildiği ve konişmentoda yer alan ... Şartlarına itiraz etmemiş olması nedeniyle, taşıyan ile taşıtan arasındaki hukuki ilişkiler için uygulanması gereken navlun sözleşmesinin bulunmaması nedeniyle onun yerine kaim olarak uygulanacak ve ... adına acente olarak ... A.Ş. tarafından imzalanan konişmentoda yer alan yetki şartı, dava doğrudan acentenin şahsına da açılmadığından gönderici-yükleten ve onun halefi olan sigorta şirketi için bağlayıcıdır. Genel işlem koşulları, bir sözleşme yapılırken düzenleyenin, ileride çok sayıdaki benzer sözleşmede kullanmak amacıyla, önceden, tek başına hazırlayarak karşı tarafa sunduğu sözleşme hükümleridir. Buna göre bir sözleşmede genel işlem koşulları bulunması bu düzenlemeleri geçersiz kılmaz. Ancak sözleşme kapsamındaki karşı tarafın menfaatine aykırı genel işlem koşullarının geçerli olması, sözleşmenin yapılması sırasında düzenleyenin karşı tarafa, bu koşulların varlığı hakkında açıkça bilgi verip, bunların içeriğini öğrenme imkânı sağlamasına ve karşı tarafın da bu koşulları kabul etmesine bağlıdır. Sözleşmenin niteliğine ve işin özelliğine yabancı olan genel işlem koşulları da yazılmamış sayılır.6098 sayılı TBK'nın 20 vd. maddelerinde düzenlenen genel işlem koşullarına ilişkin hükümler tacirler hakkında da geçerli olmakla birlikte, genel işlem koşullarının TTK'nın 18/2. Maddesinde düzenlenen her tacirin, ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etme yükümlülüğü ile birlikte değerlendirilmesi gerekir. Konişmento ekinde taşıyanın hüküm ve koşullarına ilişkin düzenlemeler ticari hayatta yaygın olarak kullanıldığından, deniz yoluyla ihracat işiyle uğraşan yükletenin konişmentoyu kabul ettikten sonra basiretli bir iş adamı gibi konişmentodaki düzenlemeleri incelemesi ve varsa itirazlarını bildirmesi gerekir. Yükleten her hangi bir koşula itiraz etmeden taşıma tamamlandığına göre genel işlem koşullarının geçersiz olduğunun kabul edilmesi mümkün değildir.TTK'nın 105/2. Maddesinde, acentenin aracılıkta bulunduğu veya yaptığı sözleşmelerden doğacak uyuşmazlıklardan dolayı müvekkili adına dava açabileceği gibi, kendisine karşı da aynı sıfatla dava açılabileceği, yabancı tacirler adına acentelik yapanlar hakkındaki sözleşmelerde yer alan, bu hükme aykırı şartların geçersiz olduğu düzenlenmiştir. Bu maddenin öngörülme amacı yabancı tacirlere Türkiye’de dava açılması olanağını sağlamak ve Türkiye'de bir tebligat adresi tesis etmekten ibarettir(TTK 105. Madde gerekçesinden). Bahsi geçen düzenleme esasında acentenin aracılık ettiği sözleşmelere ilişkin olarak açılacak bir davada müvekkilini aktif ve pasif temsil yetkisine ilişkindir. Bu hüküm emredici nitelikte olup, düzenlemeye konu temsil yetkisini kaldıran sözleşme hükmü geçersiz olacaktır. Bu nedenle maddedeki emredici düzenlemeye bağlı olarak geçersizlik yaptırımı, temsil yetkisinin ortadan kaldırılması dışındaki bir hususu kapsamadığı gibi bu düzenleme yabancı tacirlere karşı acenteye izafeten açılacak davalarda Türk Mahkemelerine münhasır yargı yetkisi veren bir düzenleme de değildir. Zira anılan hüküm yetkiye ilişkin bir düzenleme olmayıp acentenin aracılık ettiği sözleşmelerde yabancı tacirin davalarda temsiline imkan veren Türk hukuk sistemine has bir müessesedir (Yargıtay 11.HD'nin 27/11/2013 Tarih ve 2022/3129 E. - 2023/8856 K. Sayılı kararı, Yargıtay 11. HD'nin 20/11/2025 Tarih ve 2025/1544 E. - 2025/6907 K. Sayılı kararı).Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine girmeyen ve yabancılık unsuru içeren eldeki davada, konişmentonun arka sayfasında bulunan taşıyanın şart ve koşullarının 26. maddesi ile taraflarca Londra'da İngiliz Yüksek Adalet Mahkemesinin inhisari yetkisinin kabul edilmesi karşısında MÖHUK 47/1 ve HMK'nın 18. Maddeleri uyarınca davaya konu uyuşmazlık ve bu uyuşmazlıkta yetkili mahkeme ismen belirlenmiş olup geçerli bir yetki sözleşmesi bulunduğuna göre, Türk mahkemelerinin yargı yetkisi bulunmamaktadır.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu(HMK)'nun 114/1-a Türk mahkemelerinin yargı hakkının bulunması dava şartı olarak düzenlenmiştir. Türk mahkemelerinin yetkisi MÖHUK 47/1. maddesi uyarınca yetki itirazında bulunulması hâlinde nazara alınacaktır. Ancak, davalı tarafın bu itirazında yetkili mahkemeyi doğru göstermesi de gerekli değildir. İtirazın bulunduğu hallerde Türk mahkemelerinin yargı yetkisinin bulunmaması giderilemez bir dava şartı eksikliği olup HMK'nın 115/2. maddesine göre dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesi gerekir.Davalı ... vekili ve davalı ...'ye izafeten ... A.Ş. vekili cevap dilekçeleriyle süresi içerisinde milletlerarası yetki itirazında bulunmuştur. Bu halde uyuşmazlığın Türk mahkemelerinde görülmesi mümkün değildir. Bu nedenle ilk derece mahkemesince milletlerarası yetki itirazı kabul edilerek davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken işin esasına girilerek karar verilmesi doğru görülmemiştir.HMK'nın 355. maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesince eldeki davada Türk Mahkemelerinin yargı yetkisinin bulunduğu kabulü ile işin esasına girilerek karar verilmesi doğru görülmemiş ve bu nedenle davalı ... vekili ile birleşen dosya davalısı ... 'ye izafeten ... A.Ş. vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden yargılama yapılmasına gerek bulunmadığından Dairemizce ilk derece mahkemesi kararı düzeltilerek yeniden esas hakkında, kararın kaldırılma sebebine göre davacı ... A.Ş. Vekili ve birleşen dosya davalısı... A.Ş. vekilinin istinaf başvuruları incelenmeksizin aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
KARAR:Yukarıda ayrıntısı ile açıklanan nedenlerle;Asıl dosya davalısı ... vekili ile birleşen dosya davalısı ...'ye izafeten ... A.Ş vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ İLE; istinaf incelemesine konu İlk Derece Mahkemesi kararının HMK'nın 353(1)b-2 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA,
1-Asıl dosya davalısı ... vekili ile birleşen dosya davalısı ... 'ye izafeten ... A.Ş. Vekilinin milletlerarası yetki itirazının kabulü ile asıl ve birleşen davanın Türk mahkemelerinin yargı yetkisinin bulunmaması nedeniyle dava şartı yokluğu nedeniyle usulden REDDİNE,
2-Asıl dava yönünden ;
a-Başlangıçta peşin olarak alınan 80,70 TL harcın işin hitamında alınması gerekli olan 732,00 TL harçtan mahsubu ile kalan 651,30 TL'nin davacıdan alınarak hazineye irat kaydına,
b-Arabuluculuk aşamasında Adalet Bakanlığı tarafından ödenen arabulucu ücreti 1.560,00 TL'nin davacıdan alınarak hazineye irat kaydına,\t\t\t\t
c-Davacı tarafın yargılama sırasında yapmış olduğu masrafların kendi üzerinde bırakılmasına,
d-Davalı taraf yargılama sırasında kendini vekille temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T.'nin 7/2. maddesi uyarınca 11.589,11 TL avukatlık ücretinin davacı taraftan alınarak davalıya verilmesine,
e-Karar kesinleştiğinde, HMK Gider Avansı Tarifesinin 5. maddesi uyarınca artan gider avansının davacıya iadesine,
3-Birleşen dava yönünden;
a-Başlangıçta peşin olarak alınan 5.284,24 TL harcın işin hitamında alınması gerekli olan 732,00 TL harçtan fazla olduğu anlaşıldığından, fazla alınan 4.552,24 TL'nin karar kesinleştiğinde ve istem halinde davacı tarafa iadesine,
b-Arabuluculuk aşamasında Adalet Bakanlığı tarafından ödenen arabulucu ücreti 1.560,00 TL'nin davacıdan alınarak hazineye irat kaydına,
c-Davacı tarafın yargılama sırasında yapmış olduğu masrafların kendi üzerinde bırakılmasına,
d-Davalı taraf yargılama sırasında kendini vekille temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T.'nin 7/2. maddesi uyarınca 45.000,00 TL avukatlık ücretinin davacı taraftan alınarak davalıya verilmesine,
e-Karar kesinleştiğinde, HMK Gider Avansı Tarifesinin 5. maddesi uyarınca artan gider avansının davacıya iadesine,
4-İstinaf Yargılamasına İlişkin Olarak;
A-Asıl dava yönünden;
a-Davalı ... vekilince yatırılan istinaf karar harcının istemi halinde kendisine iadesine,
b-Davalı tarafça istinaf aşamasında yapılan istinaf başvuru harcı olmak üzere 1.683,10 TL tutarındaki yargılama masrafının davacı davacı ... Şirketi'nden alınarak bu davalıya verilmesine,
c-İstinaf başvurusu incelenmediğinden davacı ... Şirketi tarafından yatırılan istinaf karar harcı ile istinaf başvuru harcının istemi halinde kendisine iadesine,
d-İstinaf yoluna başvuran davacı tarafından yapılan masrafların kendi üzerinde bırakılmasına,
B-Birleşen dava yönünden;
a-Davalı ...'ye izafeten ... A.Ş vekilince yatırılan istinaf karar harcının istemi halinde kendisine iadesine,
b-Davalı ...'ye izafeten ... A.Ş tarafından istinaf aşamasında yatırılan istinaf başvuru harcı olmak üzere 1.683,10 TL tutarındaki yargılama masrafının davacı ... Şirketi'nden alınarak bu davalıya verilmesine,
c-İstinaf başvurusu incelenmediğinden davacı... A.Ş. tarafından yatırılan istinaf karar harcı ile istinaf başvuru harcının istemi halinde kendisine iadesine,
d-İstinaf yoluna başvuran davacı tarafından yapılan masrafların kendi üzerinde bırakılmasına,
5-Kararın, HMK'nın 359/4 maddesi uyarınca Dairemiz Yazı İşleri Müdürlüğünce taraflara resen tebliğine,Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2(iki) hafta içerisinde Yargıtay'a temyiz yasa yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 05/03/2026\t\t\t\t