T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 27. HUKUK DAİRESİ
Esas No: 2024/41 - Karar No:2026/277
T.C.
ANKARA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
27. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t: 2024/41
KARAR NO\t: 2026/277
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
K A R A R
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: ANKARA 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t\t: 30/11/2023
NUMARASI\t\t: 2020/206 E-2023/809 K
DAVANIN KONUSU\t: Menfi Tespit, Teminat Mektubunun İadesi (Eser Sözleşmesinden \t\t Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ\t: 05/03/2026
KARAR YAZIM TARİHİ\t: 05/03/2026\t\t
\tDavacı vekili tarafından davalı aleyhine açılan davada mahkemece verilen karara karşı süresi içinde davalı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan incelemede;
\tGEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
\tDavacı vekili: Müvekkili şirketin ortak olduğu iş ortaklığı ile davalı idare arasında, Eylül 2011 tarihinde ihale sonucunda bir sözleşme akdedildiğini, sözleşmenin garantisi için teminat mektuplarının davalıya verildiğini, müvekkil şirket farklı tüzel kişiliğe sahip 11 adet iş ortaklığın oluşumunda bulunmuş ve bu farklı tüzel kişiliği bulunan iş ortaklıkların 11 adet sözleşme imzalamış olduğunu, müvekkil şirketin davalı kuruma vermiş olduğu kesin teminat mektuplarının tamamını teslim alması gerekirken, davalının yalnızca bir kısım teminat mektubunu iade etmiş, ... alınan 122MW000411 referans numaralı 04.03.2013 tarihli 1.331.385,00 TL bedelli teminat mektubunu iade etmediğini, müvekkili şirketin ortak olduğu iş ortaklığının yükümlülüğü altında yapımı tamamlanmış olan Eskişehir(hariç)- Alayunt- Kütahya-Balıkesir arası Kısım I,II,III,IV hat kesimlerine, Manisa- Menemen- Balıkesir- Bandırma arası Kısım, I,II,III,IV hat kesimlerine, Boğazköprü, Ulukışla-Yenice-Adana- Toprakkale arası kısım II,III,V hat kesimlerine elektrifikasyon sistemlerinin yapılması projelerine yönelik ilgi (a) yazı ile özetle, söz konusu projelerde kullanılan pandül griflerinin DATEM’de yapılan testler sonucunda CuNiSi olmadığı, Bakır (Cu-ETP) kompozisyonuna haiz olduğu ve malzemenin dayanım ömrünün yarı yarıya azaldığından bahisle yapılan hesaplamalar sonucu 1.426.719,28 TL nefaset kesintisi yapılacağının ve bu kesintilerin, müvekkil şirketin davalı teşekkülde bulunan alacakları ve kesin teminatlardan tahsil edileceğinin bildirildiğini, davalı kurum tarafından iddia edildiği gibi, projelerde 100.119 adet pandül grifi kullanılmadığı, davalı kuruma faturalarla ispat edildiğini, sözleşme ve eklerinde söz konusu malzemede “açık ve net bir şekilde bakır kullanılacaktır denildiğini, dolayısıyla DATEM de pandül griflerine uygulanan testleri ile sözleşmede yer almayan CUNİSİ malzemesi ile üretilen pandül griflerinin sözleşmeye uygun olarak bakır malzemesi ile üretilen pandül griflerinin karşılaştırılmasının anlamlı olmadığı gibi sözleşmesel olarak hukuki bir geçerliliği olmadığı gibi, davalının 15.12.2019 tarihli yazısında malzemenin teknik özeliğinde değil test yapılmadan kullanıldığına yönelik nefaset kesintisi yapıldığına ilişkin olduğunu, davalının test yapılmadan kullanılan malzemelerin ilgili sözleşmelerde, Yapım İşleri Genel Şartnamelerinde ve sözleşmenin diğer eklerinde nefaset kesileceğine dair bir hüküm bulunduğuna dair bir kanıt ortaya koyamadığını, Pandül grifi malzemeleri, Yapı Denetim Görevlilerince( Kontrol Teşkilatınca) şantiye sahasında incelenmiş, montajına onay verilmiş ve hakedişe dahil edilmiş olduğunu, müvekkil şirket yükümlülüğünde bulunan sözleşmelerde (Teknik Şartname, Yapım İşleri Genel Şartname ve diğer eklerinde) malzeme fabrika kabul testlerin, idarenin istek ve talebine bırakıldığı taraflar arasında tartışmasız olduğunu, bu çerçevede, söz konusu pandül Grifi Malzemelerinin sahaya sevk edilmeden önce idarenin onayından geçmiş, hakedişe dahil edilmiş, geçici, kesin kabulleri ve kesin hakedişlerin yapılmış olduğunu, bunlara ilave olarak, bakır malzemeden imal edilen pandül grifleri sisteminde kullanılmasında fen ve sanat kurallarına aykırı olmadığı gibi, katener sistemde kullanılan pandül griflerinin malzeme açısından herhangi bir arızaya sebebiyet vermediğini, gelinen aşamada, söz konusu pandül grifinin kullanıldığı çoğu projelerin kesin kabulleri yapılmış ve üzerlerinden 4 yılı aşkın süre geçmiş olmasına rağmen işletmede herhangi bir sıkıntı yaşanmadığını, belirtilen projelerin her bir kısma ait yüklenicilerinin farklı tüzel kişiliğe sahip olduğu dolayısıyla müvekkil şirkete rücu maksatlı yapılan tebligatların ilgili tüzel kişilere de yapılması gerektiğini, müvekkilinin edimlerini ihale dokümanı hükümlerine uygun olarak yerine getirdiğini, teminat mektuplarının bitiş tarihleri incelendiğinde 2017 tarihi itibariyle geçersiz olacaklarının ifade edildiğini, davalı kurumun müvekkil şirket ile gerçekleştirilen projenin bitimini müteakip, kesin kabulü yaptığını ve müvekkile herhangi bir bildirimde bulunmadığını, dolayısıyla, kesin teminat mektupları kendiliğinden geçersiz hale gelmiş ve irat kaydedilmelerinin mümkün olmadığını, davalı kurumun, müvekkili şirket ile gerçekleştirilen projenin bitimine müteakip, kesin kabulü yaptığını ve müvekkiline herhangi bir bildirimde bulunmadığını, nefaset kesintisi yapılması koşullarının mevcut olmadığını davalının nefaset kesintisi yapabilmek için Yüksek Fen Kurulu kararı alması gerektiğini, davalı tarafın müvekkili şirket ve davalı kurum arasında 2021 yılında tamamlanacak projeler için verilmiş bulunan teminat mektuplarının nakde çevrilmesi yönünde girişimde bulunacağının açık olduğunu, bu nedenle teminat mektuplarının nakde çevrilmesinin önlenmesinin gerektiğini belirterek müvekkili şirketin, davalı kurum bünyesinde bulunan alacaklarından nefaset kesintisi yapılmamasına dair karar verilmesini, Halkbanka ait 04.03.2013 tarihli ve 1227MW000411 referans numaralı 1.331.385,00 TL bedellli teminat mektubunun müvekkile iadesine, iade mümkün olmazsa iptaline, ...’na ait 1.600.000,00 TL bedelli, ...'a ait 50.522,00 TL bedelli, ... banka ait 1.394.000,00 TL bedelli, ... bankasına ait 730.000,00 TL bedelli teminat mektuplarının ödenmesinin ihtiyati tedbir ile durdurulmasına karar verilmesini talep etmiş, davacı vekili 10.09.2021 tarihli beyan dilekçesiyle davanın istirdat davasına dönüştüğünü belirterek müvekkilinden yapılan haksız kesintinin iadesine karar verilmesini talep etmiştir.
\tDavalı vekili: Viyana/Avusturya'da bulunan pandül grifi imalatçısı ... firması yetkilisince, müvekkili Genel Müdürlüğe yazılan 13.12.2016 tarihli yazıda, Türkiye pazarında şirketlerine ait lisanslı ürünlerinden HKL02 kelepçelerin sahtelerinin üretilip hatlarda kullanıldığının öğrenildiği ve elektrifikasyon hatlarında sahte pandül grifilerin kullanılması teknik yönden tehlikeli olması yanında, Teşekkülün muhtemel zararlardan korumak ve hizmetin kesintiye uğramasını engellemek amacıyla, ürünlerini kopyalayarak sahtesini üreten ve elektrifikasyon hatlarında bilerek kullanan yüklenici şirketlere karşı uluslararası mahkemelerde yasal işlem başlatılacağının bildirildiğini, müvekkili Teşekkül bünyesinde yapımı tamamlanan ve devam eden Bandırma - Balıkesir- Manisa - Menemen(hariç) (MBEP) hat kesimine elektrifikasyon tesisleri kurulması yapım işi; Eskişehir(Hariç) - Alayunt - Kütahya - Balıkesir hat kesimine elektrifikasyon tesisleri kurulması yapım işi (EBEP) ve Kayseri - Boğazköprü - Ulukışla - Yenice Mersin - Yenice - Adana - Toprakkale hat kesimine elektrifikasyon tesisleri kurulması yapım işi (BTEP) kapsamlarında kullanılan HKL.02 kelepçelerinin (pandül griflerinin),; patent ve üretim izni bulunmayan sahte kopyalarının üretilip müvekkili hatlarında kullanıldığı iddiası üzerine müvekkili Teşekkülün Demiryolu Modernizasyon Dairesi Başkanlığı tarafından;...-... İş ortaklığına gönderilen 24.01.2017 tarih ve 40480 sayılı yazıyla, ... firmasının ihbarında geçen hususlardan hareketle, üretici firmalara sipariş verilen ve Teşekkülce kabulü yapılan pandül grifilerin onay tutanaklarının 31.01.2017 tarihine kadar, 24.01.2017 tarih ve 40490 sayılı yazısıyla da, Demiryolu Modernizasyon Servis Müdürlüklerinden projelerde kullanılan pandül grifilerinin, yazı ekinde gönderilen örnek fotoğraf dikkate alınarak gerekli inceleme ve işlemlerin yapılması ile yazı ekindeki tablonun doldurularak gönderilmesinin istendiğini, Bölge Müdürlüklerinden gelen bilgilerden, MBEP, EBEP ve BTEP elektrifikasyon projelerinde test ve deneyleri yapılmış 102.237 adet Rebosio, 3772 adet Transray ve 80.000 adet ... olmak üzere toplam 186.159 adet pandül grifinin kabulünün yapılmış olmasına karşın, anılan projelerde; 90.315 adet Rebosio, 3772 adet Transray ve 180.119 adet ... olmak üzere toplam 274.206 adet pandül grifinin hatlarda monte edildiği, kabulü yapılan Transray pandül grifilerin tamamı ile Rebosio pandül grifilerden 90.3015 adedi ile kabulü işlemi yapılmamış (180.119-80.000=) 100.119 adet ... pandül grifinin elektrifikasyon hatlarında kullanıldığının tespit edildiğini,\tDemiryolu Modernizasyon Dairesi Başkalığınca, yüklenici İş Ortaklığından 2017 yılının ilk yarısı içerisinde üç ayrı yazıyla daha, üretici firmalara sipariş edilen ve Teşekkülce kabulü yapılan pandül grifilerinin onay tutanaklarının, fatura ve gümrük belgelerinin daireye gönderilmesinin istenmesine rağmen yüklenici tarafından 30.01.2017 tarihli yazı ekinde EBEP projesi kapsamında, ... firmasına ait 80.000 adet, ... firmasında ait 10.000 adet ve MBEP projesi kapsamında da ... firmasına ait 30.000 adet pandül grifi kabul tutanaklarının gönderildiğini, yazı ekinde Transray firmasına ait herhangi bir pandül grifi kabul tutanağının bulunmadığı gibi, elektrifikasyon projelerinde kullanılan ve kontrol teşkilatlarınca adedi belirlenen, sahada montajı yapılan ve tutanakla belirlenen miktarların dışında kalan pandül grifilerinin hangi üretici firmadan temin edildiğine dair fatura, yurt dışından temin edilmiş ise gümrük belgelerinin, ilgili dairenin yukarıda geçen yazılarıyla talep edilmesine rağmen, yüklenici ...-... İş Ortaklığının, bu belgeleri ibraz edememiş olduğunu, Demiryolu Modernizasyon Dairesi Başkanlığınca, Demiryolu Araştırma ve Teknoloji Merkezi İşletme Müdürlüğünden (DATEM) elektrifikasyon projelerinde iki farklı ... marka pandül grifi kullanıldığı düşünüldüğünden, gönderilen pandül grifinin kimyasal analizi ile EN50119 standardına göre malzemelerin mekanik, dayanma, yorulma ve çekme testlerinin yapılması yanında mümkünse bu malzemelerin kullanım ömürlerinin karşılaştırılmasının talep edildiğini, DATEM tarafından yapılan teknik incelemeler, testler ve deneyler sonucu hazırlanan raporun sonuç bölümünde, ... firmasına ait olduğu belirtilen 4 numune pandül grifisi üzerinde yapılan görsel incelemede, malzeme tasarımında farklılıklar olduğunun gözlemlendiği, 1 ve 4 no.lu numunede köşe tasarımda radyüslü geçişler bulunurken, 2 ve 3 nolu numunelerde ise bulunmadığı, yapılan sertlik testleri sonucunda farklılıklar tespit edildiği, 1 numaralı numunenin sertlik değeri 91 HBW 1/10, 4 numaralı numunenin sertlik değerinin ise 184 HBW 1/10 olduğu, bunların dışında 2 ve 3 numaralı numunelerin sertlik değerlerinin sırasıyla 109 HBW ve 110 HBW 1/10 olup, birbirine yakın çıktığı, kimyasal analizde 1, 2 ve 3 no.lu numunelerin (yaklaşık % 100 bakır) TSE CEN/TS 13388 standardına göre Cu-ETP malzeme kompozisyonu ile eşleşirken, 4 no.lu numunenin % 97,4 Bakır, % 2,11 Nikel %0,39 Si ve diğer alaşım elementlerinden oluşup, CuNi2Si kompozisyonu ile eşleştiği, yapılan metalografik incelemelerde, numunelerin tane boyutlarının farklı olduğu, 1 numaralı numunenin ortalama tane büyüklüğü 0,025 mm iken, 2 numaralı numunenin ortalama tane büyüklüğünün 0,015 mm olduğu, 3 ve 4 numaralı numunelerde muhtemelen soğuk veya ılık şekillendirme yapıldığının gözlemlendiğinin bildirildiğini, Demiryolu Modernizasyon Dairesi Başkanlığı ile Demiryolu Araştırma ve Teknoloji Merkezi İşletme Müdürlüğü arasındaki görüşmeler neticesinde, pandül grifilerin kullanım ömrü konusunda numuneler üzerinde yapılan teknik çalışmalar sonucunda hazırlanan ikinci raporda, orijinal pandül grifilerin CuNi2Si malzeme saf bakır (Cu ETP) malzemeden imal edildiği ve en iyi şartlarda bile 2 katı kuvvet altında 2 katı yorulma dayanımına sahip olduğu, bununla birlikte farklı imalatı yapılan malzemelerin ise Saf Bakır (Cu ETP)'den imal edildiği, ancak, orijinal malzemede keskin köşelerde gerilim azaltıcı yarıçaplarının olduğu tespit edilirken, farklı imalatı yapılan malzemelerde ise bu yarıçapın bulunmadığı, orijinal malzeme gerilim konsantrasyon faktörü 1.7, keskin köşe duyarlılığı 0.74 iken, farklı imalatı yapılan malzemelerde ise gerilim konsantrasyon faktörü 2.3 iken, keskin köşe duyarlılığının 0.6 olduğu, literatür çalışmalarında ve üniversitede yorulma konusunda uzman öğretim görevlisi ile yapılan görüşmede, söz konusu durumun ömre olan net etkisinin ancak deneysel yolla belirlenebileceği, ancak gerilim konsantrasyonunun daha yüksek olmasının, bu malzemenin daha kısa sürede ömrünü tamamlayacağının sabit olduğu, firmanın sözleşme kapsamında malzeme kalitesinin CuNi2Si olduğunun belirtildiğini, müvekkili Teşekkülün teknik personeli tarafından teknik deneyleri, testleri yapılamayan ve kabulü gerçekleştirilmeden elektrifikasyon hatlarında montajı gerçekleştirilen 100.119 adet ... pandül grifinin yetkili-imalatçı ... firmasından alındığına dair faturalarla, gümrük belgelerinin Modernizasyon Dairesi Başkanlığının müteaddit defalar yazılı talebine rağmen, yüklenici ... … Ltd. Şti. - ... … Ltd. Şti. iş ortaklığınca ibraz edilmemesi yanında DATEM tarafından birisi ... firmasından temin edilen, iki farklı pandül grifi numunesi üzerindeki üzerinde yapılan testlerde, ... firmasından alınmayan, dolayısıyla Teşekkül teknik personeli tarafından teknik testleri ve kabulü yapılmayan pandül grifilerin mahalli piyasada sahte olarak imal edildiğinin tespit edildiğini, Modernizasyon Dairesi Başkanlığı teknik personeli tarafından Ankara Ostim Organize Sanayi Bölgesinde 120.000 adet pandül grifi imalatı birim bedeli üzerinden gerçekleştirilen araştırmalarda; üretici ... firmasından temin edilen pandül grifi fiyatı 20,75 TL iken, Ostim Organize Sanayi'nde sahte üretilecek pandül grifi maliyetinin 7,45 TL olarak hesaplandığı, buna karşın, pandül grifilerinin sözleşme birim fiyatlarının BTEP projesi kapsamında Kısım II ve III'de 15,48 TL, Kısım IV'de 20,64 TL, EBEP projesi kapsamında Kısım I, II, III, IV'de 12,90 TL, MBEP projesi kapsamında Kısım I'de 12,90 TL, Kısım II'de 13,76 TL, Kısım III'de 16,34 TL ve Kısım IV'de 17,20 TL olduğu ve bu fiyatların aradan geçen zamana göre enflasyon oranında yeniden değerlendirmesi sonucunda, tüm bu sözleşme fiyatlarına göre, 100.119 adet pandül grifinin üretici ... firmasından alınmayıp, mahalli piyasada üretildiği göz önüne alındığında, toplamda büyük miktarda haksız kazanç elde edildiğinin anlaşıldığını, ayrıca, bahsi geçen orijinal ... marka pandül grifi ile fason olarak ürettirilip ... markası etiketi ile sahalara sevk edilen pandül griflerinin farkları kimyasal analizlerle ve laboratuvar ortamında belirlenebildiğini, buna karşın, yüklenicinin Teşekkülle birden fazla elektrifikasyon sözleşmesi bulunduğundan, bir başka proje kapsamında kabulü yapılmış malzemeleri diğer bir projeye sevk etmesi sebebiyle hangi hatta ne kadar orijinal ... marka pandül grifi kullanıldığı veya faturası bulunan 30.000 adet orijinal pandül grifinin hatlarda gerçekten kullanılıp kullanılmadığının tespit edilemediğini, sözü edilen projelere ait sözleşme eki Yapım İşleri Genel Şartnamesinde nefaset kesintisinin hesaplanması konusunda her hangi bir hüküm bulunmamakla birlikte, anılan şartnamenin \"Geçici Kabul\" başlıklı 41. maddesindeki, \"(12) Geçici kabul için yapılan incelemede, teknik olarak kabulünde sakınca görülmeyen ve işin idareye teslimini ve kullanılmasını ve/veya işletilmesini engellemeyen, giderilmesi de mümkün olmayan veya fazla harcama ve zaman kaybını gerektiren, kusur ve eksiklikler görülecek olursa yüklenicinin varsa hakediş veya teminatından uygun görülecek bir bedel kesilmek şartı ile, iş idare tarafından bu hali ile kabul edilebilir. Bu gibi kusur ve eksikliklerin niteliğinin ve kesilecek bedelin kabul tutanağında gösterilmesi gereklidir. Yüklenici bu işleme razı olmazsa, her türlü gideri kendisine ait olmak üzere, kusur ve eksiklikleri verilen sürede düzeltmek ve gidermek zorundadır\" hükmü çerçevesinde, Teşekkülün kabul komisyonlarınca uygun görülecek bir bedel üzerinden ... … Ltd. Şti. - ... …. Ltd. Şti. iş ortaklığı hakedişlerinden nefaset kesilmesine, karar verildiğini, 26.10.2018 tarihli ... Türkiye distüribitörü ... Yapı Proje Danışmanlık Ltd. Şti. firmasından HKL.02 kodlu pandül grifi için proforma fatura alınarak, DATEM'in ve Teftiş Kurulu Başkanlığının görüşü doğrultusunda bulunan 2.853.438,55TL'nin yarısı alınarak nefaset kesintisi 1.426.719,28 TL olarak hesaplanarak yükleniciye tebliğ edildiğini, yüklenicinin, müvekkilince talep edilen 1.426.719,28TL.’nın müvekkili bünyesinde bulunan alacaklarından kesilmesine muvafakat ettiğini bildirmesi üzerine söz konusu meblağın yüklenicinin hakedişinden kesilerek mahsup edildiğini, 1.426.719,28 TL nefaset bedeli işlemleri akabinde ... Mektup No: 1227MW000411 (eski) / 1311MW002095 (yeni) teminat mektubunun iadesi için işlemlerin başlatılmış ve iade edilmiş olduğunu, üretici ... firmasının, ... ... & ... şirketi adına ... Enerji İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi, ... Makine Kalıp İmalat Proje İnş. İth. İhr. San. Tic. Ltd. ve ... Demiryolu Makinaları Gayrimenkul Yatırım Pazarlama İth. İhr. San. ve Dış. Tic ... aleyhine Ankara 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi nezdinde 2018/99 Esasına kayden davalıların 6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanunun ve Türk Ticaret Kanununun 52 ve 54.maddeleri çerçevesinde meydana getirdiği tecavüz ve haksız rekabete ilişkin, ihtiyati tedbir talepli tazminat davası açıldığını, müvekkili tarafından yapılan işlemlerin usul ve yasaya uygun olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
\tİlk Derece Mahkemesince: Taraf vekillerinin bildirmiş olduğu deliller toplanarak, bilirkişi heyetinden rapor ve ek rapor alındığı, davanın iş ortaklığını oluşturan şirketler tarafından birlikte açılması gerektiğinden dava dışı ortak olan ve Ankara 3.Asliye Ticaret Mahkemesinin 25/02/2021 tarih 2020/350 Esas 2021/141 Karar sayılı kararı ile iflasına karar verilen ... … Ltd.Şti.nin iflas idare memuru tarafından iflas idare memuru olarak görevlendirilen Av.... tarafından 04/04/2022 tarihli açılan davaya muvafakat edildiğine dair beyan dilekçesi sunulduğu, davalı vekili tarafından sunulan muhtelif demiryolu hat kesimlerine ait kitapçık şeklinde hazırlanmış 11 adet Elektrifikasyon Tesisleri Kurulması İşine Ait Sözleşme Tasarıları fotokopilerinin incelenmesinde; sözleşmenin taraflarının davalı ... ve davacı ... Enerji İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Ltd.Şti.- ... Enerji İnşaat Sanayi Ticaret Ltd.Şti. şirketlerinin oluşturduğu iş ortaklığı olduğu, sözleşmeye göre iş sahibinin idare, iş ortaklığını yüklenici olarak yer aldığı, sözleşmenin 8.maddesinde sözleşmenin eklerinin sayıldığı, sözleşme hükümleri ile ihale dökümanını oluşturan belgelerdeki hükümler arasında çelişki veya farklılık olursa ihale dökümünde yer alan hükümlerin esas alınacağı, ihale dökümanını oluşturan belgeler arasında Yapım İşi Genel Şartnamesi, İdari Şartname, Sözleşme Tasarısı, Birim Fiyat Tarifeleri, Özel ve Genel Teknik Şartnameler, Ön/Kesim Projeler vs.nin sayılmış olduğu, sözleşmenin tarafları ve sözleşmelerin içeriği, 11 adet sözleşme konusu işlerden bir kısmının kesin kabulünün yapıldığı, bir kısmının geçici kabulünün yapıldığı, teminat mektuplarının sözleşmeler uyarınca verilmiş olduğu ve mektup sürelerinin uzatıldığı konularında taraflar arasında uyuşmazlık bulunmadığı, sözleşmeler konusu projeler kapsamında davacı tarafça montajı yapılan ve davalı idare tarafından kabul edilen pandül grifi ( Cu-ETP kelepçe) malzemelerinin sözleşme ve sözleşme eki şartnamelere uygun olup olmadığı, Avusturya firmasına ait ... ürünlerinin taklit edilerek montajı yapılan kelepçelere bu marka olduğu izlenimini verilmesi nedeniyle idarece şartnameye göre teste tabi tutulması gereken ürünlerin test edilmeden kabullerinin yapılmasının sağlanmış olması nedeniyle, davacı tarafın haksız zenginleşip zenginleşmediği, montajı yapılan ürünlerin kullanım sürelerinin ... marka ürünlere göre daha kısa olup olmadığı, davacı iş ortaklığının hak edişlerinden nefaset kesintisi yapılıp yapılmayacağı, nefaset kesintisi yapılacaksa miktarı ile dava tarihi itibariyle teminat mektubu iade koşullarının mevcut olup olmadığı konularında uyuşmazlık bulunduğu, dava konusu 1.331.385,00TL bedellli teminat mektubunun dava açıldıktan sonra yargılama aşamasında ön inceleme duruşmasından önce 10.07.2020 tarihinde iade edildiği Türkiye Halk Bankası'nın 14.04.2021 tarihli cevabi yazısından anlaşıldığı, davacı vekili 11.02.2021 ve 10.09.2021 tarihli dilekçelerinde, davalı tarafça haksız olarak 1.426.719,28 TL nefaset kesintisi yapılması nedeniyle nefaset kesintisi yapılmasının önlenmesi taleplerinin istirdata dönüştüğünü belirterek kesilen bu tutarın iadesine karar verilmesini istediği, 15.06.2020 tarihli iş ortaklığı tarafından ... İşletmesi Genel müdürlüğüne yönelik yazıda ... Enerji İnş. San ve Tic AŞ nin kurmuş olduğu tüzel kişilikleri farklı ortaklıklardan ... nin yazısı ile talep edilen 1.426.719,28 TL nefaset bedelinin Merkez Mali İşler bünyesinde bulunan alacaklarından kesilmesine muvafakat ettiklerinin belirtildiği, davacı tarafından her ne kadar 1.426.719,28 TL nefaset kesintisine muvafakat edilmiş ise de, söz konusu nefaset kesintisi ile ilgili derdest davanın bulunması karşısında verilen muvafakatin kesintinin teminat mektubunun paraya çevrilmesi yolu ile yapılmasını önlemek amacı ile baskı altında verilmiş olduğu kanaatine varıldığı, dosya kapsamına, toplanan delillere, iddia, savunma ve bilirkişi raporuna göre; yüklenici iş ortaklığının montajını yaptığı ürünlerin, Avusturya markası ...'ın ürünlerinin benzerlerinin olduğu, taraflar arasındaki sözleşmedeki teknik şartnameye göre satın alınacak katener donatı parçaları ile ilgili spesifik teknik özellikler belirtilmeyip; yüksek kalitede ve standartlara uygun bakır malzeme olması gerektiğinin belirtildiği, davaya konu olan ürünlerin üzerinde, davalı kurumun sürekli ürünlerini kullandığı Avusturya firması ...'ın isminin ve logosunun bulunması nedeniyle; davalı idarenin satın alımı yapılacak ürünleri test merkezinde kontrol ettirmeden kabulünü yaptığı, sözleşme eklerine göre dava konusu kelepçelerin malzemesinin CuNiSi alaşımı olma koşulunun bulunmadığı; ayrıca kelepçelerde kullanılacak malzemenin kimyasal ve teknik özellikleri ilgili net ve kesin bir bilgi bulunmadığı, davacı yüklenicinin pandül griflerinin üzerine ... firmasının ismini ve logosunu yazması, hemen hemen aynı tasarıma sahip ürünler ürettirmesi, Avusturya firmasının ürünün taklidini yaparak, davalı idarenin güven algısını etkilediği, buna bağlı olarak davalı idarenin hiçbir test yapmadan ürünlerin kabulünü yaptığı, ürünlerin üzerinde başka marka yazması halinde muhtemelen ürünlerin teste tabi tutulacağı, davacı tarafın hak edişlerinden 1.426.719,28 TL nefaset kesintisi yapılmış ise de, mahkemece benimsenen bilirkişi heyeti raporuna göre; dava konusu kelepçelerin halihazırda tren hatlarının elektrifikasyon sistemlerinde kullanmaya devam ediyor olması, ...- HKL.02 markasına nazaran davacı tarafından sağlanan malzemelerin daha dayanıksız ve ömrünün de daha kısa olabileceği hususları nazara alınarak 400.000,00TL nefaset kesintisinin makul olduğu, davalı idare tarafından davacı iş ortaklığının hak edişinden 1.026.719,28 TL fazla nefaset kesintisi yapılmış olduğu anlaşıldığından davacının istirdat isteminin kısmen kabulüne, 1.026.719,28 TL nin davalıdan alınarak davacı ... … Limited Şirketi ve ... … Anonim Şirketinin oluşturduğu iş ortaklığının verilmesine, fazlaya ilişkin istemlerin reddine, yargılama aşamasında dava konusu teminat mektubu ilgili bankaya iade edilmiş olması nedeniyle konusuz kaldığından davacı tarafın teminat mektubu iadesi talebi hakkında karar verilmesine yer olmadığına, dava tarihi itibariyle teminat mektubu iade koşulları oluşmadığından teminat mektubundan dolayı yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verildiği gerekçesiyle; konusuz kaldığından davacı tarafın teminat mektubu iadesi talebi\thakkında karar verilmesine yer olmadığına, davacı tarafın menfi tespit ve istirdat isteminin kısmen kabulüne:1.026.719,28 TLnin davalıdan alınarak davacı ... … Limited Şirketi ve ... …Anonim Şirketinin \toluşturduğu iş ortaklığınn verilmesine, fazlaya ilişkin istemlerin reddine, teminat mekutubu ile ilgili yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmiştir.
\tDavalı vekili istinaf dilekçesinde özetle: Davacı tarafın müvekkilince talep edilen 1.426.719,28 TL nefaset kesintisinin alacaklarından kesilmesine muvafakat ettiğini, dolayısıyla muvafakati olmasına rağmen bu hususta dava açması usul ve yasaya aykırı olup davanın reddi gerektiğini, aksinin kabulü halinde dosyaya sunulan denetlenebilir olmaktan uzak, tamamen kişisel görüş içeren, bilimsellikte uzak 16.11.2022 tarihli kök ve 09.02.2023 tarihli ek raporlar esas alınarak verilen kararın da usul ve yasaya aykırı olduğunu, hükme esas bilirkişi raporundaki tespitlerin müvekkili idarenin nefaset kesintisi yapmasının yerinde olduğunu açıklığa kavuşturduğunu, ancak bilirkişi raporunda \"... 1.426.719,28.-TL nefaset kesintisine muvafakat ettiği tespit edilmiş; ancak bunun ticari itibarlarının kesilmesini önlemek için verilen bir muvafakat olduğu tespit edilmiştir” denilmekle bilirkişilerin görevlerini aşan bir değerlendirmede bulunduklarını, bilirkişi raporunun da davaya konu ürünlerin dayanıklılığının ve ömrünün kısa süreceği gerekçesiyle nefaset kesintisi için 400.000,00TL nin makul olabileceği ifadesine yer verildiğini ve mahkemece hiç bir dayanağı olmayan bu görüş esas alınarak hüküm kurulduğunu, bilirkişi heyetinin denetlenebilir, hukuki ya da bilime dayalı hiç bir açıklama yapmadan nefaset kesintisinin 400.000.,00 TL olacağına ne şekilde karar verdiklerinin anlaşılamadığını, bu yöndeki itirazlarının da cevapsız bırakıldığını, oysa dava dosyasında da görüleceği üzere; Teftiş Kurulu Makamının tetkiki ve Demiryolu Araştırma Merkezinin raporu doğrultusunda; fabrika kabul test talebi ya da sahaya sevk müsaadesi olmadığı halde montajı yapılan 100.119 adet HKL.02 etiketli pandül grifi için nefaset kesintisi uygulandığını, nefaset kesintisinin hesap yönteminin işbu dava kapsamında daha önce sunulmuş olup toplam tutarın 1.426.719,28TL olarak hesap edildiğini, ... markası Avusturya menşeili bir üretici olup ürünlerini Euro üzerinden ülkemize pazarladığını, nefaset kesintisinin belirlendiği tarihin 26.10.2018, davacıya tebliğ tarihinin 01.11.2018 olduğunu, nefaset kesintisinin belirlendiği tarihteki Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası döviz kurları baz alındığında 1 Euro = 6,4046 TL; Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası güncel döviz kurları baz alındığında ise 1 Euro = 19,6651 TL olduğunu, ayrıca HKL.02 malzemesinin ham maddesi olan bakır emtiasının Londra Metal Borsası (LME)'ndaki karşılığı ise yaklaşık olarak 6.200 $/ton ve HKL.02 malzemesinin ham maddesi olan bakır emtiasının Londra Metal Borsası (LME)'ndaki karşılığı ise 8.342 $/ton olduğunun görüldüğünü, sadece döviz kurlarındaki artış değil HKL.02 malzemesinin ham maddesi olan bakır emtiasının da değerinin günümüzde arttığını, hal böyleyken bilirkişi heyeti tarafından herhangi bir dayanağı raporda bulunmayan ve en önemlisi müvekkilinin zararını karşılamayacak bir nefaset kesintisi tutarının hükme esas alınmasının hatalı olduğunu, bu fiyatların aradan geçen zamana göre enflasyon oranında yeniden değerlendirmesi sonucunda; tüm bu sözleşme fiyatlarına göre, pandül grifinin üretici ... firmasından alınmayıp, mahali piyasada ürettirilerek müvekkilinin onayı haricinde hatlarımızda kullanması sonucu davacı büyük miktarda haksız kazanç elde ettiğini, bununla birlikte söz konusu malzemeler herhangi bir teste tabii tutulamadığından ötürü de kullanım ömrü tayin edilemediğinden, müvekkilinin orta vadede uğrayacağı zararın da öngörülemediğini, müvekkilinin belirlediği nefaset kesintisinde toplamda ikame olarak yaklaşık 50.059 adet HKL.02 kelepçesi alınabilirken; bilirkişinin belirlediği tutar üzerinden 26.10.2018 tarihine göre hesaplama yapıldığında ise karşılığı sadece 5.195 adet pandül grifi olup bu adet belirlenen adedin sadece yüzde 10,37'sine tekabül ettiğini, bu nedenle olası bir kamu zararını önlemek ve davacıya haksız kazanç sağlamamak adına, dayanağı bulunan ve müvekkilince ilgili tüm işlemleri gerçekleştirilen nefaset kesintisi hesabına göre belirlenen nefaset kesintisi tutarının 1.426.719,28 TL olarak kalması gerektiğini, ek bilirkişi raporunda \"Teknik bir kişinin teslim edilen ürünlerin boyutsal ve tasarımsal farklılığını ayrıntılı bir inceleme ile tesbiti mümkün olduğu ve bu hususun açık veya gizli ayıp olması hususu Sayın mahkemenin takdirindedir.\" tespitinin yer aldığını, yüklenicinin kök bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere; \"Davacının kendi ürettirdiği ve Avusturya firması ...'ın ürünlerine çok benzeyen kelepçelerin üzerine ... - HKL.02 baskılarını yaparak alıcıda güven algısı oluşturması\" sebebiyle kendi üretimi olan malzemeler ile fabrika kabulü yapılan malzemeleri harmanlayarak sahaya sevkiyatını gerçekleştirdiğini, malzemenin başka bir üreticinin isminin kullanılarak üretilmesinin müvekkili tarafından düşünülmediğinden ötürü sahada yoğun şekilde kullanılan; orijinal ve sahtesi karışık olmak üzere büyük koliler içerisinde binlerce adet bulunan pandül griflerinin gözle muayenesi ya da muayene sonucunda orjinal/sahte tespitinin yapılmasının imkansıza yakın olduğunu, ayrıca bu malzemelerin montajlarının vinç üzerinde yerden yaklaşık 6 metre yükseklikte yapıldığını, ... markası etiketine haiz, esas üreticinin sağladığı güven kullanılarak mahali piyasada aynı adla üretildiğini, yüklenici tarafından bir test talebinde bulunulmadığından ötürü müvekkilince fabrika kabul testlerine gidilemediğini veya fabrika test raporlarıyla sevkine müsaade edilmediğini, HKL.02 pandül grifleri için Teftiş Kurulu Başkanlığı raporu ve Demiryolu Araştırma Merkezi'nin teknik analizleri doğrultusunda müvekkili tarafından uygulanan nefaset kesintisi yapılması işleminin doğruluğunun bilirkişi raporunda da teyit edildiğini, ancak bilirkişilerce dava konusu ürünlerin ömürlerinin kısa, dayanıklılığının az olduğu tespit edilmekle birlikte oransal bir veri paylamışı yapılarak hesaplama yapılması gerekliliğinin göz ardı edildiğini, üretici ... firmasının, ... ... & ... şirketi adına ... Enerji İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi, ... Makine Kalıp İmalat Proje İnş. İth. İhr. San. Tic. Ltd. ve ... Demiryolu Makinaları Gayrimenkul Yatırım Pazarlama İth. İhr. San. ve Dış. Tic ... aleyhine Ankara 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi nezdinde 2018/99 Esasına kayden davalıların 6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanunun ve Türk Ticaret Kanununun 52 ve 54.maddeleri çerçevesinde meydana getirdiği tecavüz ve haksız rekabete ilişkin, ihtiyati tedbir talepli tazminat davası açıldığını, 28.04.2022 tarihli celse 1 nolu ara karar ile dosyanın UYAP üzerinden gönderilmesinin istendiğini, ancak inceleme konusu yapılmadığını, usul ve yasaya aykırı bilirkişi raporu esas alınarak hüküm kurulduğunu belirterek, mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
\tDavacı tarafça davalı aleyhine açılan eser sözleşmesinden kaynaklanan menfi tespit ve teminat mektubunun iadesi istemine ilişkin dava, yargılama sırasında istirdata dönüşmüş olup mahkemesince verilen karara karşı süresi içinde davalı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.
\tİnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
\tMahkemece, dosya kapsamındaki bilgi, belge ve toplanan deliller değerlendirilerek yasal düzenlemelere uygun ve isabetli karar verilmiş olduğu, ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı ve özellikle bedelden indirim yapılmamasına ilişkin davacı tarafça dava dilekçesiyle talepte bulunulmuş olmakla, sonradan yargılama sırasında idarece yapılan kesintiye muvafakate ilişkin beyanın davadaki talebinden vazgeçtiği anlamına gelmeyeceğinin anlaşılmasına ve teslimi gereken ile teslim edilen ürün arasında fark bulunduğundan bu kapsamda bedelde indirim yapılarak fazla yapılan nefaset kesintisine ilişkin istirdat isteminin kabul edilmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmamasına göre, davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.
\t HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
\t1-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine,
\t2-Harçlar Kanunu gereğince davalıdan alınması gereken 70.135,19 TL istinaf karar harcından peşin alınan 269,85 TL ve 17.263,94 TL olmak üzere toplam 17.533,79 TL harcın mahsubu ile bakiye 52.601,40 TL harcın davalıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına,
\t3-İstinaf başvurusu nedeniyle davalı tarafından yapılan yargılama giderleri ve ödediği istinaf başvuru harcının kendisi üzerinde bırakılmasına,
\tDosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK.'nın 361. maddesi gereğince kararın taraflara tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde Yargıtay'da TEMYİZ yolu açık olmak üzere 05.03.2026 tarihinde oybirliği ile karar verildi. \t
Başkan Üye\t Üye Katip
e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır