T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO: 2024/1505 Esas
KARAR NO\t: 2026/350
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: TEKİRDAĞ ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 29/02/2024
NUMARASI\t: 2023/445 ESAS, 2024/148 KARAR
DAVANIN KONUSU: Alacak (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 21/12/2022
KARAR TARİHİ: 27/02/2026
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ''Müvekkili şirketin 2015-2017 yılları arasında ... bankasından ihtiyaç kredileri kullandığını, kullanılan kredilere dava dışı kişilerin kefaletlerin yanı sıra yine dava dışı şahıslar adına kayıtlı gayrimenkul ipoteğinin verildiğini, ilaveten dava konusu müşteri çekinin ... Bankasına teslim edildiğini, müvekkili şirketin kredi borçlarını ödeyemediğini, akabinde ... Bankası tarafından borcun tahsili amacıyla; İstanbul 19. İcra Dairesinin ... E sayılı dosyası ve İstanbul 10. İcra Dairesinin ... E sayılı dosyası ile müvekkili şirkete icra takibinin başlatıldığını, ... Bankasının alacaklarından bir kısmını icra takipleri ile tahsil ettiğini, kalan kısmını da ... A.Ş. ne temlik ettiğini, müvekkili ... ile ... şirketi arasında İstanbul 19. İcra Dairesinin ... E ile İstanbul 10. İcra Dairesinin ... E sayılı dosyaları adına anlaşma protokolünün imzalanarak tüm borcun ... şirketine ödenerek kapatıldığını, müvekkili şirket tarafından bankaya ve ... şirketine tüm borçlarının ödenerek kapatılması sonrasında ... Bankasına teslim olunan dava konusu müşteri çekinin iadesi için ... Bankasına başvurulduğunu, bankanın çekin kaybolduğunu belirttiğini, müvekkili ... tarafından yapılan harici araştırmalar sonucunda ilgili çekin Mardin İcra Dairesinde olduğu ve müvekkili şirketin müşterisi aleyhine takip başlatıldığını, çek borçlusunun mal varlığına hacizler işlendiğini öğrendiğini, sonrasında ... Bankası tarafından ilgili çek hakkında takibe başlandığını ve icra takibi işlemlerinden İstanbul ... Şirketinin sorumlu olduğunun bildirildiğini, davalı ... Şirketi ile yapılan görüşmelerinde teminat olarak ... Bankasına verilen çekin hiçbir şekilde kendilerine iade edilemeyeceğinin bildirildiğini, ancak ... Bankasından İstanbul ... Şirketine devredilen alacakların tamamının İstanbul 19. İcra Dairesinin ... E. sayılı dosyası ve İstanbul 10. İcra Dairesinin ... E sayılı dosyası ile sınırlı olduğunu, bunun dışında ilgili kuruma herhangi bir borçlarının bulunmadığını, söz konusu borçların ise tamamının ödenmiş olmasına rağmen müvekkilinin bilgisi dışında Mardin İcra Dairesinin ... E sayılı dosyası ile müvekkili şirketin müşterisine ait olup teminat için ... Bankasına verilen çekin mükerrer tahsili için takip başlatıldığını, gelinen noktada çekin tahsili davalı İstanbul ... Şirketi tarafından çek borçlusundan ödeme alınmak suretiyle haricen tahsil edilerek icra dosyasının kapatıldığını, davalı ... Şirketince dava konusu çekin iadesinin taraflarına yapılmadığını, icra takip dosyasının taraflarına temlik edilmediğini, ilgili icra dosyasına hiçbir şekilde vazgeçme talebinin de sunulmadığını, tahsilde tekerrür iradesi ile hareket edildiğini, müvekkili şirket ile çek bedeli üzerinden pazarlık yapıldığını, müvekkili şirketin dava konusu olan çek bedelini tahsil etme imkânını kaybettiğini, davalı ... Şirketinin ise aynı alacağı 2 kez tahsil ettiğini, ... Şirketinin tahsil etmiş olduğu alacağın müvekkili şirkete ait olduğunu, ferileri ile birlikte taraflarına iade edilmesi gerektiğini, açıkladıkları nedenlerle müvekkili şirketin alacaklısı olduğu ... Bankası 30.08.2018 vade tarihli ... çek nolu borçlu... Ltd Şti tarafından düzenlenmiş 225.000,00-TL bedelli müşteri çekinin tahsil edildiği gün itibarıyla dosya kapak hesabının belirlenerek, bu bedel üzerinden asıl alacağın ve asıl alacağa işleyecek olan ticari faiz alacağının davalı tarafından müvekkili şirkete ödenmesine, davalı şirkete karşı bu konuda yapılan başvurulara olumlu cevap alınamadığı ve geçen süreçte hiçbir ödemenin yapılmadığı göz önüne alınarak davalı şirket hakkında ihtiyati hacze, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini'' talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Dava dilekçesinin davalıya usulüne uygun tebliğ edildiği, davalı vekilinin vekaletnamesini ibraz ettiği ancak davaya karşı cevap dilekçesi sunulmadığı anlaşılmıştır.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:
Tekirdağ Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 29/02/2024 tarih ve 2023/445 Esas - 2024/148 Karar sayılı kararıyla; ''... davacı ... bankasına teminat amacıyla ... Bankasına ait 30/08/2018 tarihli, 225.000,00 bedelli çekin takibe konulduğu, anlaşma doğrultusunda borcun tamamen ödendiğinden bahisle dosya borcunun kapandığını çekin keşideciye iade edildiğini, ikinci kez davalı tarafından takibe konulduğunu mükerrer tahsilin söz konusu olduğu belirtilemekle, mahkememizce alınan bilirkişi raporunda çeke ilişkin ikinci kez tahsilat durumu olmayıp teminat olarak verilen çekin keşideciye tesliminden kaynaklı çek bedeli kadar zararın olabileceği belirtilmekle, Mardin İcra Dairesinde ... bankası tarafından başlatılan takipte borçlu'nun keşideci olan ... ... Limited Şirketi olduğu, davacının çekte hamil olduğu anlaşılmakla, yukarıda yer verilen Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun kararı da dikkate alındığında davacının davalıdan bedeli isteyebilmesi bu aşamada söz konusu olmadığından, direk bankaya karşı dava açılamayacağından açılan davanın reddine dair aşağıda belirtilen şekilde hüküm oluşturulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın REDDİNE, '' karar verilmiştir.
İSTİNAF İSTEMİ:
Davacı vekili istinaf dilekçesinde; Dava dilekçesini tekrar ile, İstanbul 19. İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyası ve İstanbul 10. İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyası adına Anlaşma Protokolü imzalanarak hali hazırda tüm borç davalı ... şirketine ödenmek suretiyle dosya borcun tamamen kapatıldığını, davalı şirket tarafından 31.03.2023 tarihli müvekkili şirket adına düzenlenen \"Bilgilendirme Yazısı\" da tüm bu geçen sürecin doğrulandığını, şirketin bankaya ve temlik sürecinden sonra davalı ... şirketine olan tüm borçlarının ... tarafından ödendiğini, dava konusu çekin ilk olarak kaybolduğu ve bulunamadığı bilgisinin verildiğini, müvekkili şirket tarafından yapılan harici araştırmalar ve ... Bankası ile yapılan sayısız telefon görüşmeleri neticesinde ilgili çekin Mardin İcra Dairesi'nde olduğu ve müvekkili şirketin müşterisi aleyhine takibe başlanıldığını, çek borçlusunun mal varlığına hacizler işlenildiğinin öğrenildiğini, icra takipleri marifetiyle tarafımızdan tahsil edilmesine rağmen teminat olarak verilen çekin takibi müvekkili şirketin bilgisi dışında Mardin İcra Dairesi'nin ... esas sayılı dosyası ile devam ettiğini, gelinen noktada çekin tahsili davalı ... Şirketi tarafından çek borçlusundan ödeme alınmak suretiyle haricen tahsil edildiğini ve icra dosyası kapatıldığını, tahsilde tekerrür iradesi ile hareket edildiğini, müvekkili şirket ile çek bedeli üzerinden pazarlıklar yapıldığını, çek borçlusu ... Ltd. Şti. tarafından 21.03.2023 tarihinde Mardin İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyasına sunulan beyan ile tüm çek bedelinin ve ferilerinin dosya alacaklısı İstanbul ... Şirketi'ne haricen ödendiğine dair beyan sunulduğunu, müvekkili şirketin dava konusu olan çek bedelini tahsil etme imkanını kaybettiğini, davalı İstanbul ... Şirketi ise aynı alacağı 2. Kez tahsil ettiğini, ... şirketinin tahsil etmiş olduğu alacağın müvekkili şirkete ait olduğunu ve ferileriyle birlikte taraflarına iade edilmesi gerektiğini, davalı ... şirketinin kötü niyetli ve şirket alacaklarına zarar verme amacı ile tahsilde tekerrür amacı güttüklerini, müvekkil şirkete ait alacağı habersiz bir şekilde tahsil ettiklerinin 04.12.2024 tarihli bilirkişi raporunda da tespit edildiğini beyanla ilk derece mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.\t
GEREKÇE:
Dava; Alacak istemine ilişkindir.
İlk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.
Karara karşı, davacı vekili, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur.
İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.
Uyuşmazlığa konu çek suretinden; ... Bankası Mardin Şubesine ait ... seri numaralı, Mardin-30.08.2018 keşide yer ve tarihli, 225.000,00 TL bedelli çek keşidecisinin ... ...Ltd. Şti., Lehtar/cirantanın ... ...Ltd. Şti. olduğu ve çekin ... 'na ciro edildiği, ... Tekirdağ Köprübaşı şubesine ibraz ile çek arkasına 222.452,33 TL bedel yönünden karşılıksız işlemi yapıldığı görülmüştür.
İcra dosyasının uyap kayıtlarından ve yapılan bilirkişi incelemesi ile;
-Uyuşmazlığa konu çekin; Mardin İcra Müdürlüğünün ... Esasa sayılı dosyasından, Alacaklı ... tarafından borçlu çek keşidecisi ... ... Şirketi aleyhinde 23.10.2018 tarihinde 225.00,00 TL asıl alacak ile işlemiş faiz ve çek tazminatı, çek komisyonları ile toplam 251.587,50 TL üzerinden \"tahsilde tekerrür etmemek koşulu ile\" icra takibine konu edildiği, İstanbul ... ... A.Ş. vekilince 09.01.2023 tarihinde Mardin İcra Müdürlüğüne temlikname sunularak taraf kaydı yaptırıldığı, 14.03.2023 tarihli talep evrakı ile dosyanın haricen tahsil edidliğinin beyan edildiği ve çek aslının borçlu şirket ... şirket yetkilisine teslim edildiği,
-Alacaklı ... tarafından davacı aleyhinde, İstanbul 19. İcra Müdürlüğü ... Esas dosyasından 16.03.2018 tarihinde 748.353,26-TL takip çıkışı ile 11.07.2013 düzenleme tarihli 08.03.2018 vade tarihli 760.000,00 TL bedelli bonoya dayalı kambiyo takibi başlatıldığı,
-Alacaklı ... tarafından davacı aleyhinde, İstanbul 10. İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı dosyasından 19.03.2018 tarihinde 752.883,52 TL takip çıkışı ile \"Kredi sözleşmesine konu Gayri nakdi alacaklar\" yönünden ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile İstanbul 10. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile tahsilde tekerrür etmemek kaydıyla icra takibi başlatıldığı,
-... Bankası ile İstanbul ... ... A.Ş. arasında akdedilmiş 25.06.2021 tarih ... yevmiye numaralı alacak temlik sözleşmesi ile davacı firmanın kredi borçlarına ilişkin alacakların davalıya temlik edidliği,
- ... Banka kayıtlarında 28.02.2018 tarihinde toplam 693.783,35TL alacak bakiyesi ile banka takip hesaplarına aktarıldığı,
-İstanbul 19. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında 25.11.2022 tarihli yazısında dosya borçlusu dava dışı ... tarafından ödemelerin yapıldığı çek asıllarının ...'e verilmesi ve tüm hacizlerin kaldırılmasına karar verildiği, İstanbul 10. İcra Müdürlüğünün ... sayılı dosyası 29.11.2022 tarihli yazısında İstanbul 19. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasından gönderilen 29.11.2022 tarihli yazısının incelenerek ilgili dosyanın haricen tahsille kapatıldığı ve dosyanın infazen kapatılmasına karar verildiği,
-İstanbul ... ... A.Ş. Tarafından davacı ... şirketi adına 31.03.2023 tarihinde düzenlenmiş yazı içeriğinde; “25.06.2021 tarihi itibarıyla doğmuş ve ... A.Ş. den kaynaklanan Mardin İcra Müdürlüğü (çek) ... ve İstanbul 19. İcra Müdürlüğü (munzam)... E sayılı icra dosyalarına konu borcunuz (indirim ile) tarafınızca 29.11.2022 tarihinde ödendiğinden tarafınızdan söz konusu icra dosyalarına konu herhangi bir hak ve alacağımız kalmamıştır” şeklinde olduğu anlaşılmıştır.\t
Davacı tarafından; davalının mükerrer tahsilat yaptığı ve uyuşmazlığa konu çeki keşideciye iadesi ile davacının çek bedelini keşideciden talep imkanını yitirdiğini ileri sürülerek davacı nezdinde meydana gelen zararın faiziyle birlikte davalıdan tahsili istemiyle huzurdaki dava açılmış, davalı tarafından davaya cevap dilekçesi sunulmamıştır.İlk derece mahkemesince \"mükerrer tahsilat bulunmadığı ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararına atıf yapılmak suretiyle davacının davalıdan bedeli isteyebilmesinin bu aşamada söz konusu olmadığı\" gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş ise de öncelikle atfı yapılan Hukuk Genel Kurulu kararına konu uyuşmazlık ile davaya konu maddi vakıa ve bankanın hukuki durumu tamamen farklı olduğundan, anılan HGK kararının uyuşmazlığa uygulanması mümkün değildir.Devamla, olay zincirinden çekin davacı tarafından bankadan alınan ihtiyaç kredi borcunun teminatı olarak dava dışı ... bankasına teslim edildiği, kredi borcunun davacı tarafından ödenememesi üzerine dava dışı banka tarafından 16.03.2018 ve 19.03.2018 tarihlerinde davacı aleyhinde yukarıda ayrıntısı verilen İstanbul 19. İcra Müdürlüğünün ve İstanbul 10. İcra Müdürlüğü dosyalarından tahsilde tekerrür etmemek kaydıyla icra takipleri başlatıldığı, davalı banka tarafından 23.10.2018 tarihinde de \"uyuşmazlığa konu çek\" dayanak gösterilerek ve \"tahsilde tekerrür etmemek kaydıyla\" yalnızca çek keşidecisi ... şirketi aleyhinde Mardin İcra Müdürlüğünden kambiyo senetlerine özgü takibi başlatıldığı anlaşılmıştır. Dava dışı banka tarafından kredi borcunun konu edildiği icra takiplerinin tahsilde tekerrür etmemek kaydıyla başlatıldığı, alacağın davalıya temlik edilmesinden sonra yapılan ödemelerin icra dosyalarına bildirildirildiği ve icra dosyalarının haricen tahsil beyanı ile kapatıldığı, davalı ... şirketi tarafından davacı şirkete hitaben yazılan 31.03.2023 tarihli yazıda, Mardin İcra Müdürlüğü (çek) ... ve İstanbul 19. İcra Müdürlüğü(munzam) ... Esas sayılı icra dosyalarına konu borcun 29/11/2022 tarihinde ödendiği ve söz konusu icra dosyalarına konu herhangi bir alacağın kalmadığına dair yazı yazıldığı görülmekle, davacı şirketin borçlu olarak taraf bulunmadığı \"Mardin İcra Müdürlüğü (çek) ...\" dosyasının yazı içerisinde belirtilmesi ve davalı şirket tarafından çekin başkaca bir hukuki ilişkiye dayalı olarak icra takibine konu edildiğine dair aksi bir savunma da ileri sürülmemesi karşısında, uyuşmazlığa konu çekin dava dışı ... tarafından davacının kredi borcunun tahsili maksadıyla Mardin İcra Müdürlüğünden icra takibine konu edildiği anlaşıldığı gibi davalı vekilinin bilirkişi raporuna beyan dilekçesinde de uyuşmazlığa konu çekin bankadan çekilen kredinin \"teminatı\" olarak alındığı ve kredi borcunun tahsili maksadıyla icra takibine konu edildiğinin beyan edildiği görülmüştür. Bu kapsamda, davalı tarafından içeriği inkar edilmeyen 31.03.2023 tarihli yazı ile Mardin icra müdürlüğüne ilişkin dosya borcunun 29.11.2022 tarihinde ödendiği anlaşıldığından, aynı icra dosyasından çek keşidecisinden 21.03.2023 tarihinde alınan ödeme davalı yönünden mükerrer tahsilat niteliğindedir. İlk derce mahkemesince mükerrer tahsilat bulunmadığına dair kabulü açıklanan gerekçe nedeniyle yerinde değildir.Bu kapsamda, çek lehtarı davacı tarafından, çekin teminat altına aldığı asıl borcun ödenmesi sonrasında davalı yönünden çekin bedelsiz kaldığı ve bedelsiz çekin davacıya teslimi gerektiği halde, iade edilmeyerek çek keşidecisinden yeniden tahsilat yapılması ile davalının sebepsiz zenginleştiği anlaşıldığı gibi çekin doğrudan keşideciye tesliminden kaynaklı olarak çek lehtarı davacının kambiyo hukukundan kaynaklı olarak keşideciye başvuru imkanını yitirdiği ve davacının en fazla çek bedeli kadar zarara uğradığının kabul edilmesi gerekir. Davaya cevap dilekçesi sunmayan ve 6100 sayılı HMK m. 128 uyarınca münkir olduğu anlaşılan davalının yalnızca inkar kapsamında savunma yapması ve bu kapsamdaki delillere dayanması mümkün olduğundan, bilirkişi raporuna itirazında \"fazladan tahsilat yapılmadığına\" dair ileri sürdüğü savunmanın aşama itibariyle incelenmesine ve itibar edilmesine imkan bulunmadığı da dikkate alınarak, ilk derece mahkemesince davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken aksi gerekçe yazılı şekilde karar verilmesi yerinde değildir.Bununla birlikte dava dilekçesinde her ne kadar 225.000,00 TL asıl alacak ve asıl alacağa işleyecek olan ticari faiz alacağının davalıdan tahsili talep edilmiş ise de dava dilekçesinde harca esas değerin yalnızca 225.000,00TL olarak gösterildiği ve davanın bu bedel üzerinden üzerinden harçlandırıldığı, asıl alacak kalemi olarak talep edilen işlemiş faiz talebi yönünden usulüne uygun şekilde harcı yatırılarak açılan bir dava bulunmadığı görüldüğünden değerlendirme yapılmamış olup, davalı tarafın dava tarihinden önce temerrüde düştüğüne dair dosya kapsamında delil bulunmadığı nazara alınarak tespit edilen alacağa dava tarihinden itibaren ticari faiz uygulanmasına karar verilmesi gerekmiştir.Açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin istinaf talebinin kabulü ile ilk derece mahkeme kararının kaldırılmasına, eksiklik yeniden yargılamayı gerektirmediğinden Dairemizce hüküm kurulmasına, \"Davanın kabulü ile 225.000,00 TL alacağın dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,\" dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davacı vekilinin istinaf talebinin KABULÜNE,
2-6100 sayılı HMK.'nın 353/1-b-2 maddesi gereğince, Tekirdağ Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 29/02/2024 Tarih 2023/445 Esas - 2024/148 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,
3-Davanın kabulü ile 225.000,00 TL alacağın dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
4-İlk derece yargılaması yönünden;
4-a)Alınması gereken 15.369,75 TL nispi harçtan, peşin alınan 3.842,44 TL harçtan mahsubu ile 11.527,31 TL bakiye harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
4-b)Davacı tarafından yapılan 3.842,44 TL peşin harç, 269,80 TL başvurma harcı, 444,60 TL ihtiyati haciz harcı, 2.000,00 TL bilirkişi ücreti, 829,15 TL ....müz.vb...gideri olmak üzere toplam
7.385,99 TL masrafın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-c)Davacı taraf kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden yürürlükte bulunan AAÜT tarifesi gereğince 45.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-İstinaf yargılaması yönünden;
5-a)Davacı vekilinin istinaf istemi kabul olunmakla istinaf peşin harcının talebi halinde iadesine,
5-b)İstinaf aşamasında davacı tarafından yapılan yargılama gideri olan 1.169,40 TL istinaf yoluna başvurma harcı ile 633,00 TL posta masrafı olmak üzere toplam 1.802,40 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-c)İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
6-Gerek ilk derecede gerekse istinaf aşamasında yatırılan gider avanslarından kullanılmayan kısımların karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince yatıran tarafa iadesine,
Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.27/02/2026