T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2023/348
KARAR NO: 2026/412
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t:İSTANBUL ANADOLU 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 27/10/2022
NUMARASI: 2021/520 Esas - 2022/674 Karar
DAVA: İtirazın İptali
DAVA TARİHİ\t: 23/08/2021
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 05/03/2026
Davanın reddine ilişkin kararın davacı ve davalı ..... Şti vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA: Davacı vekili; müvekkili sigorta şirketine yurt içi taşıyıcı mali sorumluluk sigorta poliçesi ile sigortalı olan ...Lojistik ... Şti tarafından muhtelif firmalara ait emtiaların Ankara'dan .......'a taşınması işinin üstlenildiğini, sigortalı firma tarafından taşıma işinin davalı ... ...... Şti'ye yaptırıldığını, davalı... ...... Şti adına kayıtlı olan ve davalı ...'nın sevk ve idaresindeki ... ... plakalı aracın 28.06.2019 tarihinde Tokat - Erzincan Karayolunda sürücünün direksiyon hakimiyetini kaybetmesi nedeniyle meydana gelen kazada emtianın hasara uğradığını, hasardan dolayı müvekkilinin dava dışı sigortalı ...Lojistik ... Şti'ye 41.250,81-USD ödeme yapmak zorunda kaldığını, sigortalı firma tarafından alacağın müvekkiline temlik edildiğini, hasardan davalı ...'un taşıyan, davalı...'in işleten, davalı Halis'in ise sürücü sıfatıyla sorumluluğunun bulunduğunu, davalılar hakkında İstanbul Anadolu .. İcra Dairesi'nin ... esas ve İstanbul Anadolu ..... İcra Dairesi'nin... esas sayılı dosyaları ile başlatılan icra takiplerine davalılar tarafından itiraz edildiğini belirterek davalıların itirazlarının iptaline, davalılar aleyhine %20'den aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.CEVAP: Davalı ... ...... Şti vekili; müvekkilinin aracı diğer davalı şirketten kiraladığını, kazanın yol bakım çalışmalarından kaynaklandığını, tadilat işlerinin gerekli emniyet tedbirleri alınmadan yapıldığını, ayrıca davacının mal sahibine ne kadar, ne zaman ödeme yaptığına dair bir delil bulunmadığını, kaza nedeniyle emtianın ne kadarında zayiat meydana geldiğine dair bir araştırma yapılmadığını, kazanın yapıldığı tarih itibariyle aracın müvekkilinin tasarrufunda olduğunu, diğer davalı... ...... Şti'nin araç üzerinde herhangi bir tasarrufu bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.Davalı... ...... Şti vekili; kazaya karışan aracın müvekkili tarafından diğer davalı şirkete uzun süreli kiralama sözleşmesi ile kiralandığını, müvekkilinin kaza tarihi itibariyle işleten sıfatı bulunmadığını, müvekkili ile diğer davalı şirket arasında komisyon ilişkisi de bulunmadığını, diğer taraftan hasarın poliçe teminatı kapsamında olmadığından hatır ödemesi söz konusu olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.Davalı ...; davanın zamanaşımı nedeniyle reddi gerektiğini, müvekkilinin asli kusurlu olduğuna dair bir delil bulunmadığını, zararın davacının talep ettiği kadar olamayacağını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEME KARARI: Mahkemece; davacı tarafından dava dışı ...Lojistik .... Şti adına düzenlenen Yurtiçi Taşıyıcı Mali Mesuliyet Sigortası Poliçesi ile 01.05.2019 – 01.05.2020 tarihleri arasında yapılacak taşımalarda beher seferde araç başı 100.000-USD bedelinde azami teminat sağlandığı, \"Özel Şart ve Teminat Kapsamı\" başlığında sıralanan ...’nın sorumluluğu olmadan meydana gelen trafik kazaları nedeniyle tazminat taleplerinin 26.500-USD ile teminata dahil edildiği, davacı ...AŞ’nin eksper raporuna dayanarak 28.01.2020 tarihinde sigortalısına 37.485,38-USD, 28.05.2020 tarihinde 3.765,43-USD ödeme yaptığı, davacının sigortalısının dava dışı farklı müşterilerine ait farklı tür ve miktarda emtianın Ankara’dan .........’a nakliyesini akdi taşıyıcı sıfatı ile üstlendiği, fiili taşımayı davalı ... ..... .... Şti’ne devrettiği, davalı fiili taşıyıcının taşımayı mülkiyeti diğer davalı... ....... Şti’ne ait olan çekici ve yarı römork ile yaptığı, nakliye esnasında tek taraflı meydana gelen trafik kazası sonucunda bir kısım emtianın zarar gördüğü, bir kısmının kaybolduğu, emtianın tam ve sağlam olarak alıcılarına tesliminin sağlanamadığı, davacı sigorta şirketinin ihbar üzerine atadığı eksper marifeti ile yapılan ekspertiz sonrası, eksper raporuna dayanarak, zarar için sigortalısına açılan hasar dosyası kapsamında önce 37.485,38-USD daha sonra da 3.765,43-USD tazminat ödeyerek halefiyet kazanması ve aynı zamanda bu tutarlarda temlik almasıyla, davalılar hakkında icra takiplerini başlattığı, taşımanın kısmen veya tamamen üçüncü bir kişi olan fiilî taşıyıcı tarafından yerine getirilmesi halinde bu kişinin eşyanın zıyaı, hasarı veya gecikmesi nedeniyle kendisi tarafından yapılan taşıma sırasında ortaya çıkan zarardan asıl taşıyıcı gibi sorumlu olduğu, kendi sigortalısının yardımcısı konumunda olan davalılara karşı davacı sigorta şirketinin halefiyet ilkesi kapsamında tazmin ettiği zararı rücu edemeyeceği, davalıların somut olayda sigortalının yardımcısı konumunda olduğu, bu haliyle davalıların eylemlerinden kaynaklı oluşan zarardan sigorta şirketinin sorumlu olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ : 1-Davacı vekili; davalı ... ...... Şti'nin fiili taşıyıcı olarak TTK 888 maddesi kapsamında sorumluluğu bulunduğunu, davalı... ...... Şti'nin işleten sıfatından kaynaklı sorumlu olduğunu, davalıların sigortalının yardımcısı olduğunda bahisle davalılara karşı rücu hakkının kullanılamayacağına dair gerekçesinin fiili taşımacılık müessesesiyle tamamen çeliştiğini, her iki ödemenin de aynı hasar numarası belirtilerek yapıldığını, ikinci ödemenin KDV için yapıldığını, hasarın oluşumunda ağır kusur bulunduğununu, ayrıca emtiaların ağırlığının dosyadaki verilerle de hesaplanabileceğini, sigortalının ticari defterlerinin incelenmeden karar verilmesinin doğru olmadığını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
2-Davalı ... ...... Şti vekili; müvekkili yararına kötüniyet tazminatı koşulları oluştuğu halde bu hususta karar verilmediğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
GEREKÇE:Dava, taşıyıcı sorumluluk sigorta poliçesi kapsamında sigortalı taşıyan firmaya yapılan ödemenin fiili taşıyan, şoför ve araç maliki işletenden tahsili için başlatılan icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir.TTK'nın 1472. maddesi uyarınca; sigortacının, sigortalısının haklarına halef olabilmesi için sigortacının hukuken geçerli bir sigorta poliçesi teminatı kapsamında sigortacısına tazminat ödemiş olması ve sigortalının zarar sorumlusuna karşı dava hakkına sahip olması gerekir. Sigortacı; ancak, sigortalısının meydana gelen zarardan dolayı üçüncü kişilere karşı dava hakkı varsa bu hakka ödediği bedel oranında halef olacaktır.TTK'nın 875 ve 879. maddeleri uyarınca taşıyıcı, eşyanın taşınmak üzere teslim alınmasından teslim edilmesine kadar geçecek süre içinde, eşyanın zıyaından, hasarından veya teslimindeki gecikmeden doğan zararlardan; kendi adamlarının, taşımanın yerine getirilmesi için yararlandığı kişilerin görevlerini yerine getirmeleri sırasındaki fiil ve ihmallerinden, kendi fiil ve ihmali gibi sorumludur. TTK'nın 888. Maddesi uyarınca taşımanın, kısmen veya tamamen üçüncü bir kişi olan fiilî taşıyıcı tarafından yerine getirilmesi halinde, bu kişi eşyanın zıyaı, hasarı veya gecikmesi nedeniyle kendisi tarafından yapılan taşıma sırasında ortaya çıkan zarardan asıl taşıyıcı gibi sorumludur.Somut olayda; nakliyeci sorumluluk sigortacısı olan davacı şirketin sigortalısı ... ...... Şti tarafından dava dışı farklı müşterilere ait farklı tür ve miktarda emtianın Ankara’dan ......’a nakliyesinin akdi taşıyıcı sıfatı ile üstlenildiği, taşımanın fiili taşıyıcı sıfatıyla davalı ... ...... Şti tarafından yerine getirildiği, ...'nın sevk ve idaresindeki ... ... plaka sayılı çekici - yari römorkta bulunan emtianın 28/06/2019 tarihinde Tokat-Erzincan karayolunda sürücünün direksiyon hakimiyetini kaybetmesi sonucu gerçekleşen kazada aracın devrilmesi sonucunda zarar gördüğü ve zayi olduğu, davacı sigorta şirketi tarafından dava dışı akdi taşıyan ... ...... Şti'ye 28/01/2020 tarihinde 37.485,38-USD, 28.05.2020 tarihinde 3.765,43-USD hasar ödemesi yapıldığı, davacı sigorta şirketinin, sigortalısı olan akdi taşıyana ödediği bu tutarın tahsili için fiili taşıyıcı sıfatıyla davalı ... Lojistik .... Şti'ye, araç maliki işleten sıfatıyla davalı .... Şti'ye ve araç sürücüsü ..........’ya yönelik İstanbul Anadolu ... İcra Dairesi'nin ... ve İstanbul Anadolu ... İcra Dairesi'nin... sayılı icra takiplerini başlattığı anlaşılmaktadır. Mahkemece; davacı sigorta şirketinin, sigortalısının yardımcısı konumunda olan davalılara karşı davacı sigorta şirketinin halefiyet ilkesi kapsamında tazmin ettiği zararı rücu edemeyeceği, davalıların somut olayda sigortalının yardımcısı konumunda olduğu, bu haliyle davalıların eylemlerinden ileri gelen zarardan sigorta şirketinin sorumlu olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Uyuşmazlığın çözümü için davacı sigorta şirketi ve sigortalısı akdi taşıyan arasındaki sigorta ilişkisi ile sigortalı akdi taşıyan ve davalı fiili taşıyan arasındaki taşıma ilişkisinin ayrı ayrı değerlendirmesi gerekmektedir. Sigorta şirketi, sigorta poliçesi kapsamında sigortalısına ödeme yaptığı oranda sigortalının hakların halef olacağından, sigortalının zarar sorumlusuna karşı dava hakkı da aynı oranda sigorta şirketine geçer. Somut olayda, davacının sigortalısı ... ...... Şti akdi taşıyan, davalı ... ...... Şti fiili taşıyandır. Davalı ... ...... Şti sigortalı akdi taşıyan ... ...... Şti'ye karşı taşıma taahhüdünde bulunmuştur. Bu nedenle taşıma sözleşmesinin ihlali halinde zararın tazmini hususunda sigortalı ... ...... Şti'ye karşı sorumluluğu bulunmaktadır. Diğer taraftan, sigorta poliçesinde fiili taşıyıcının eylemleri sigorta teminatı kapsamına alınmamıştır. Bu durumda, sigortalı akdi taşıyıcının, fiili taşıyana karşı olan dava hakkı halefiyetle birlikte davacı sigorta şirketine geçeceğinden yanılgılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmesi doğru olmamıştır.Davacı ile dava dışı sigortalı arasındaki sigorta ilişkisi sorumluluk sigortasına dayanmakta olup, sigortalının taşıma risklerinden doğabilecek sorumlulukları yük sahibine karşı teminat altına alınmıştır. \"Makbuz, İbraname ve Temlikname\" başlıklı belgede, her türlü hak, alacak ve dava hakkının temlik edildiği belirtilmiş ise de böyle bir temlik ancak riziko sebebi ile zarar gören üçüncü kişi tarafından yapılması halinde sonuç doğuracak nitelikte olup, yük ilgilisine ödeme yapılmaması halinde sigortalının sırf bu yöndeki temlik iradesi sebebi ile davacı sigorta şirketinin dava hakkı kazanması mümkün değildir. Davacı sigorta şirketi, dava dışı sigortalı ... ...... Şti'nin mesuliyet sigortacısı olduğundan üst taşıyıcı konumunda bulunan sigortalının asıl mal sahibine ödemede bulunması halinde, sigortalı ... ...... Şti'ye yapmış olduğu ödeme ile aktif husumet kazanır. (Yargıtay 11. HD'nin 10.12.2013 tarih, 2013/9136 E. ve 2023/22479 K.; 21/01/2013 tarih, 2012/11 E. 2013/1120 K. sayılı kararı). Hasar dosyasında davacının sigortalısı ... ...... Şti adına zarar gören taşıtan firmalar tarafından toplamda 6 adet 15.915,61-TL tutarlı yansıtma faturası düzenlendiği anlaşılmakta ise de davacı sigorta şirketinin rücu hakkını elde edip etmediği, rücu hakkını kazanması halinde ne kadar tutar için rücu edebileceği hususunda dosyadaki veriler yeterli değildir. Bir davada aktif husumet ehliyetinin varlığının resen gözetilmesi gerekmekte olup, dava dışı sigortalı ... ...... Şti'nin ticari defter ve belgeleri üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılarak kaza nedeniyle zarar gören yük sahiplerine ne kadar ödeme yapıldığının, yine yük sahipleri tarafından düzenlenen yansıtma faturalarının sigortalı firmanın defterlerinde cari hesaba mahsuben işlenip işlenmediğinin tespit edilerek sigortalının bu şekilde kaza nedeniyle nakden veya yansıtma faturalarını cari hesaptan düşerek karşıladığı tutarın, dolayısıyla davacı sigorta şirketin halef olduğu tutarın belirlenerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, bu husus üzerinde durulmadan karar verilmesi doğru olmamıştır.Yine davalılardan .... Şti'nin araç maliki işleten sıfatıyla hasardan sorumlu olduğu ileri sürülmüştür. 2918 S.lı Kanun'un 87/2. maddesi uyarınca; zarar görenin beraberinde bulunan bagaj ve benzeri eşya dışında araçta taşınan eşyanın uğradığı zarardan dolayı işletenin veya araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibinin sorumluluğunun genel hükümlere tabi olduğu düzenlenmiştir. Bu bakımdan KTK'nın 85. maddesinde yer alan işletenin hukuki sorumluluğuna dayalı olarak davalı .... Şti'nin sorumluluğuna gidilip gidilemeyeceğinin değerlendirilmemesi de doğru değildir. Açıklanan nedenlerle; mahkemece sigortalı firmanın zararı karşıladığını gösteren ödeme belgelerinin dosya ibrazı sağlanıp, sigortalı üst taşıyanın ticari defterleri incelenerek davacının halef olduğu alacak miktarı belirlenerek sonucuna göre değerlendirme yapılması gerekirken, bu yolda inceleme yapılmadan hatalı gerekçe ile karar verilmesi doğru olmadığından, davacı ve davalı ..... Şti vekillerinin istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılmasına, dava yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.
HÜKÜM :Yukarıda açıklanan nedenlerle:
Davacı ve davalı ..... Şti vekillerinin istinaf başvurularının kabulüne; İstanbul Anadolu ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ../10/2022 Tarih 2021/.. Esas - 2022/.. Karar sayılı kararın HMK'nun 353(1)a-6 gereği KALDIRILMASINA;
\"Dava yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine\"
İstinaf yoluna başvuran davacı ve davalı ..... Şti tarafından yatırılan peşin istinaf karar harcının (davacı 80,70-TL - davalı ..... Şti 80,70-TL) istek halinde kendilerine iadesine,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-g maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 05/03/2026