T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO: 2024/1545 Esas
KARAR NO\t: 2026/429
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: BAKIRKÖY 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 19/10/2021
NUMARASI\t: 2019/494 Esas, 2021/801 Karar
DAVANIN KONUSU: Kıymetli Evraktan Kaynaklanan Menfi Tespit
KARAR TARİHİ: 12/03/2026
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde; dava konusu çekin, çek hırsızlığına ve sahteciliğe konu bir çek olup, arka yüzündeki hamile ait kaşe ve imza sahte olduğunu, muhtemelen sonraki ciro edenlerin kaşe ve imzası da sahte olduğunu, davalılar hakkında sahtecilik ve dolandırıcılık suçlarına ilişkin tespit edilebilen 64 civarında soruşturmanın bulunduğunu, dava konusu çek hakkında kendilerinin de dolandırıcılık, sahtecilik ve hırsızlık suçları ile Bakırköy CBS 2019/64146 soruşturma sayılı dosyası ile suç duyurusunda bulunduklarını, aynı şekilde çek hamili ... ...Şti'nin de Bursa CBS 2019/56631 Soruşturma sayılı dosyada şikayetçi olduklarını, davalıların müvekkili aleyhine kötüniyetli olarak icra takibi başlatacağını, davaya konu ve olası takibe konu çek bedelinin lehdar olan ... Anonim Şirketi firmasına başka çekler keşide edilerek ödendiğini, cari hesap ekstresi ve çek ödeme makbuzlarının sunulduğunu, ... Anonim Şirketi çek iptali ve davalılar aleyhine menfi tespit davası açtığını, çek yönünden borçlu olmadığının tespitine ve davalıların kötüniyet tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP:
Davalı ...- ... vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkilinin iyi niyetli hamil olduğunu, çekin kambiyo senedi şartlarına haiz olduğunu, cirantadan alındığını, çeki imzalayan herkesin imzasından sorumlu olduğunu, müvekkilinin kusuru olmadığını, bir ticaret ürünü olarak yapmış olduğu işe karşılık bu çeki aldığını, borçluların kötü niyetinden ve borçların ödenmemesinden dolayı büyük zarara uğradığını, çeklerin daha önceki akıbetlerini daha önce ne durumda olduğunu bilebilecek durumda olmadığını beyan ederek davanın reddini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI:
\"...Davalılar hakkında dolandırıcılık, resmi belgde sahtecilik, hırsızlık suçlarından birçok şikayet ve soruşturmanın bulunduğu anlaşılmıştır. Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2019/18446 soruşturma sayılı evrakının celp ve tetkikinde; dava konusu çekin kargo aracında meydana gelen hırsızlık olayı sonucunda çalınmış olduğu ve söz konusu çek ile ilgili zayi nedeniyle iptal davası açıldığı anlaşılmıştır.
Uyap entegrasyon ekranında yapılan araştırmada; davalı şirket aleyhine üçüncü kişiler tarafından kargoda çalınan değişik çeklerle ilgili son hamil sıfatı ile bir çok davalar açıldığı, dosya arasına alınan entegrasyon raporuna göre davalı ve önceki cirantalara yönelik aynı mahiyette yalnızca Bakırköy Ticaret Mahkemeleri nezdinde birçok davanın açıldığı, Türkiye'nin muhtelif yerlerinde kargodan çalınan çeklerin son hamili olarak davalı şirkete intikal etmesi ve davalı şirket tarafından icra takiplerine konu edilmesi hayatın olağan akışına uygun olmadığı, bu bağlamda davalı şirketin TTK 792.maddesi gereğince kötü niyetli olarak dava konusu çeki iktisap ettiği mahkememizce değerlendirilmiştir.
Ticari defterlerin incelenmesinin dosyaya yenilik katmayacağı değerlendirilerek UYAP üzerinden Bakırköy Asliye Ticaret Mahkemeleri nezdinde açılan davalara ilişkin UYAP bilgi yazısı dosyamız arasına alınmıştır.Soruşturma sonucunda; takipsizlik, ceza veya beraat kararı verilse bile mahkememizce verilen hükmün etkilenmeyeceği, zira ceza dosyasındaki maddi olaylarla bağlı olunduğu ancak beraat hükmüyle bağlı olunmadığı dikkate alındığında dosyadaki delillere göre her iki hüküm sonucunda da davacının borçlu olmadığının sabit olması nedeniyle soruşturma dosyası bekletici mesele yapılmamıştır.Toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre; davacı şirketin hamili olduğu dava konusu çekin kargo şirketine ait araçta meydana gelen hırsızlık olayı sonucunda dava konusu çekin zayi olduğu, hırsızlık sonucunda zayi olan çekteki cirantaların davalılar olduğu, Türkiye'nin değişik yerlerinde ve değişik kargo şirketlerinden çalınan çeklerin son hamili olarak davalı ...'a intikal etmesi ve aynı mahiyette davalı şirketler aleyhine birçok dava açılması, yalnızca Bakırköy Ticaret Mahkemeleri nezdinde davalı şirket aleyhine açılan davaların Uyap entegrasyon verileri ile sabit olduğu hususu dikkate alındığında davalı şirketin dava konusu çeki kötü niyetli olarak iktisap ettiği ve bu nedenlerle davacı şirketin dava konusu çekten dolayı davalı tarafa borçlu olmadığının tespiti ile çekin kötüniyetli iktisabı kanıtlandığından söz konusu çek nedeniyle davacının borçlu olmadığına karar verilerek;
1-Davanın KABULÜ ile; davacının ... ... Ticari Şubesinin 28/06/2019 keşide tarihli 143.866,08TL bedelli ... seri numaralı çek nedeniyle davalılara borçlu olmadığının TESPİTİNE,
2-İİK'nın 72/5 maddesi gereğince çek bedelinin %20si üzerinden hesaplanan 28.773,21TL kötüniyet tazminatının davalılardan alınarak davacıya verilmesine, \" şeklinde karar vermiştir.
İSTİNAF İSTEMİ:
Davalı ... vekili istinaf isteminde özetle;
Müvekkilinin takibe esas çeki, çek görüntü itibari ile çek vasfını ihtiva eder bir durumda olduğu için ve müvekkili de ticaretini çek, senet ve buna benzer evraklarla yapmakta olduğundan çeki aldığını, Dava konusu çeklerle ilgili olarak her ne kadar savcılık şikayetinde bulunulmuş olsa da savcılık soruşturması henüz sonuçlanmadığını, soruşturma devam ederken mahkemece aleyhte hüküm verilmesi hukuka ve kanuna açık bir şekilde aykırı olduğunu, henüz sonuçlanmamış bir soruşturma dosyası için müvekkili aleyhinde yorum yapılıp kötüniyetli olduğuna karar verilerek mağduriyet yaratıldığını, kararın kendi içinde çeliştiğini, tüm bu dosyaların içeriklerine bakılmadan karar verildiğini, müvekkilinin iyi niyetli olduğunu ispat etmek zorunda olmadığının, davalı müvekkilinin kötü niyetli olduğu ve çeki iktisabında ağır kusurlu olduğu davacı tarafından kesin delil ile ispatlanması gerektiğini,gerekçeli kararda dayanılan, davacının davalılar hakkındaki şikayetine istinaden yürütüldüğü ve yine çeklerin kargoda çalınması vakıasıyla ilgili olarak kargocunun da ifadesinin alındığı belirtilen ceza soruşturma dosyalarının celp edilerek incelenmesi ve ceza soruşturmasında yapılan tespitlerde dikkate alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
GEREKÇE
Dava, İİK 72.maddesine dayalı olarak açılan borçsuzluğun tespiti istemine ilişkindir.İlk derece mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Bu karara karşı davalı ... vekili, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Somut uyuşmazlıkta; davacı vekili müvekkilinin dava konusu çek yönünden davalılar aleyhine Bakırköy CBS 2019/64146 Soruşturma sayılı dosyada şikayetçi olduğunu, ayrıca lehtar ciranta ... ..Şti'nin de Bursa CBS 2019/56631 soruşturma sayılı dosyada davalılar hakkında şikayetçi olduğunu beyan etmiştir. İlk derece mahkemesince UYAP entegrasyon ekranına göre davalılar hakkında pek çok dava olduğu, soruşturmaların beklenmesine gerek olmadığı, dava konusu çeke ilişkin hırsızlık şikayeti yönünden soruşturma olduğu gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiş ise de, dosyaya eklenen UYAP'taki dosya örneklerine göre soruşturma dosyasında sadece iki adet müşteki dilekçesi ve delilleri ile birleştirme kararının olduğu, şüphelilerin ifadesinin yer almadığı, menfi tespit dosyalarından ise iki adedinin dosyaya celp edildiği, delil olarak dayanılan dosyaların karar örneklerinin yer almadığı görülmektedir. Mahkemece öncelikle dava konusu çeke ilişkin davacının ve dava dışı lehtarın şikayetlerine ilişkin yürütülen ve birleştirme kararı verilen soruşturma dosyalarının celp edilerek, ilgili dosyalardaki tüm delillerin, varsa şüpheli beyanlarının incelenerek bekletici mesele yapılmasının gerekli olup olmadığının değerlendirilmesi, ayrıca kararda dayanılan dosyaların denetime elverişli olacak şekilde karar örneklerinin dosyaya eklenerek bir karar verilmesi gerekirken denetime elverişli olmayacak şekilde eksik inceleme ile karar verilmesi yerinde görülmemiş, davalı ... vekilinin istinaf isteminin kısmen kabulü ile ilk derece mahkemesinin kararının davalı ... yönünden kaldırılmasına, sair hususların bu aşamada incelenmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM : Gerekçesi ayrıntılı kararda açıklandığı üzere;
1-Davalı ... vekilinin istinaf isteminin kısmen kabulüne,
2-Bakırköy 5. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 19/10/2021 tarih, 2019/494 Esas, 2021/801 Karar sayılı kararının HMK 353/1-a-6 maddesi gereğince KALDIRILMASINA,
3-Yukarıda gerekçede belirtildiği şekilde yargılamaya kaldığı yerden devam edilmek üzere dosyanın ilk derece mahkemesine İADESİNE, Sair hususların bu aşamada incelenmesine yer olmadığına,
4-İstinaf peşin harcının talebi halinde davalı ...'a iadesine,
5-İstinaf aşamasında davalı ... tarafından yapılan yargılama gideri olan 1.169,40TL istinaf yoluna başvurma harcı ile 676,50TL posta masrafı olmak üzere toplam 1.845,90TL'nin davacıdan alınarak davalı ...'a verilmesine,
-Davacının gider avansından kullanıldığı anlaşılan 262,50TL istinaf masrafının davacı üzerinde bırakılmasına,
6-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, HMK'nun 353/1-a-6 maddesi uyarınca oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.12/03/2026