T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO: 2024/1488 Esas
KARAR NO: 2026/332
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: İSTANBUL ANADOLU 2. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
TARİHİ: 18/01/2024
NUMARASI: 2022/78 Esas, 2024/2 Karar
DAVANIN KONUSU: Tazminat (Fikir Ve Sanat Eserleri Sahipliğinden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ: 27/02/2026
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının üretilen bilgisayar programlarından doğan telif haklarının davacıya ait olduğunu, davalılarn davacıya ait bilgisayar programlarını hukuka aykırı olarak kullanımlarını tespit amacıyla İstanbul Anadolu .... Fikri ve Sınai haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2020/... D. İş numaralı dosyası ile delil tespitinde bulunduklarını, ....01.2020 tarihinde yapılan tespitte davalıların adresinde bulunan 1 bilgisayarda davacıya ait ... yazılımının, 1 adet bilgisayarda müvekkiline ait... yazılımının kurulu ve çalışır vaziyette lisansız olarak kullanıldığının tespit edildiğini, bu nedenle davalılardan ... aleyhinde İstanbul Anadolu ... Fikri ve Sınai Haklar Ceza Mahkemesi'nin 2022/63 E. Numaralı ceza davasının açıldığını, 1 adet ... yazılımının KDV hâriç bedelinin 2.999 Avro olduğunu, delil tespiti ile belirlene .... yazılımının sadece öğrencilere yönelik olarak sınırlı şekilde evde veya okulda kullanımının mümkün olduğunu, tespit esnasında öğrenci adına aktivasyon yapılmadan programın çalıştırıldığının tespit edildiğini, davalının işyerinde bu versiyonunun lisanssız olarak bulunmasının davacının çoğaltma hakkının ihlali niteliğinde olduğunu, lisanssız program kullanan davalının basiretli tacir gibi hareket etmediğini, davalılardan ...'ın mimar olarak çizim programlarının lisanslı olarak kullanılması gerektiğini bilmemesinin mümkün olmadığını belirterek daha sonra artırılmak üzere şimdilik 2.999 Avro'nun füili ödeme tarihindeki TL karşılığının tespit tarihi olan 27.10.2020 tarihinden itibaren işleyecek devlet bankalarının Avro için uyguladığı en yüksek vadeli mevduat faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline ve delil tespiti dosyasındaki yargılama giderlerine hükmedilmesini talep etmiştir.Davacı vekili 27.10.2023 Tarihli dilekçesinde; FSEK md. 68 uyarınca üç katına kadar olan tavan tutar yerine, 5.990-Avro tutarın fiili ödeme tarihindeki TL karşılığını talep ederek davayı belirli hale getirdiğini beyan ederek, harca esas artırılan tutar değerini 89.096TL olarak belirterek harç yatırmıştır.Davalı vekili dilekçesinde; eser sahibinin ancak gerçek kişi olabileceğini, davacının bir şirket olarak eser sahibi olamayacağını, mali hakları kullanma yetkisinin eser sahibinde olduğunu, bu hakların ancak yazılı bir sözleşme ile ve her bir hak ayrı ayrı gösterilmek suretiyle devralınabileceğini, davacı şirketin eser sahibi olduğuna dair delili dosyaya ibraz etmediğini, delil tespiti esnasında incelenen ... marka bilgisayarın davalı müvekkillerine değil, davalı şirket bünyesinde staj yapan stajyere ait olduğunu, buna ilişkin fatura ibraz ettiklerini, bu bilgisayarda tespit edilen yazılımın ... adlı yazılımın öğrenci versiyonu olduğunu, bu versiyonun kurulumunun delil tespitinden önce 20.03.2019 tarihinde gerçekleştirildiğini dolayısıyla davalıların bu yazılımın kullanımından sorumlu tutulmasının mümkün olmadığını, tespit esnasında ... yazılımının bilgisayara 03.01.2020 tarihinde kurulduğunun ve içerisinde Ekim 2016-Ağustos 2018 tarihlerini içerir 5 adet .... ve ....... uzantılı dosyalarının bulunduğunun tespit edildiğini, ... marka bilgisayara ... yazılımının 20.03.2019 tarihinde kurulduğunun ve içerisinde Mart-Ekim 2019 tarihlerini içerir 14 adet......uzantılı dosya bulunduğunun tespit edildiğini ancak bu bilgisayarın stajyere ait olduğunu, her iki bilgisayarda kurulu bulunan yazılımlarının şahsi kullanım amaçlı olarak kurulduğunu beyan ederek davanın reddini talep etmişlerdir.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI: \".... tüm dosya kapsamı birarada değerlendirildiğinde dosya içerisine alınan dava konumuza ilişkin ceza yargılaması ile ilgili İstanbul Anadolu ...... Fikri Sınai Haklar Ceza Mahkemesi 2022/63 esas 2022/394 karar ve 21/06/2022 sayılı kararıyla dosyamız davalısı sanık ... hakkında ceza verilip hükmün açıklanmasının geri bırakıldığı, işbu ceza dosyası içerisinde yer alan 16/11/2021 tarihli bilirkişi raporunda şüpheliye ait işyerinde iki adet bilgisayarda... .. ve... .....isimli yazılımların kurulu ve çalışır vaziyette olduğunun tespit edildiği ve bu durumun mali hakların ihlali niteliğinde olduğuna dair görüş bildirildiği, mahkememizin 2020/... değişik iş sayılı dosyası ile davalılara ait işyerinde yaptırılan tespit ve aldırılan 28/01/2020 tarihli bilirkişi raporunda davalılara ait işyerinde iki adet bilgisayar üzerinde birinde.......... diğerinde ise.......... isimli yazılımın kurulu ve çalışır olduğu yönünde tespit yapıldığı, buna göre de davalılara ait işyerinde iki adet bilgisayar üzerinde... ......... isimli bilgisayar programlarının çalışır ve kullanılır vaziyette olduğunun tespit edildiği, davacı tarafından sunulan belgelere göre davacının işbu... ... isimli bilgisayar programlarının hak sahibi olduğu ve bilgisayar programlarının eser niteliğinde olduğu, davalıların tespiti yapılan programlar bakımından sorumluluğunun değerlendirilmesi yönünde bilgisayarlardan ... adlı bilgisayarda... .... ... yazılımının lisanssız olarak yüklenmiş olduğunun tespit edildiği, bu sebeple bu program nedeniyle davalıların sorumlu olduğu, işyerinde bulunan ... isimli bilgisayarda ise... ........ yazılımının kurulu olduğu, bu bilgisayar incelendiğinde stajyerin bitirme projesi olup davalı şirket projeleri için kullanılmadığı, davalı firma bakımından herhangi bir proje tespit edilemediği, fakat söz konusu bilgisayarın davalı işyerinde tespit edilmiş olması sebebiyle bilgisayarı kullanan stajyerinde işyerinde yapmış olduğu staj kapsamında ilgili yazılımı kullandığı tespit edilmiş olduğundan tespiti yapılan her iki bilgisayar programı yönünden davalıların sorumlu olduğu anlaşılmış bedel tespiti yönünden ise... .... ... nun 2999 EURO... ...... programının ise 1499 EURO bedelle satıldığının tespit edildiği, buna göre her iki yazılım için toplam 4.498 EURO+KDV olarak emsal bedelin tespit edildiği fakat tespiti yapılan bu bedellerin söz konusu bilgisayar programlarının sürekli olarak kullanılmasına ilişkin olup davalılara ait işyerinde tespiti yapılan programlardan... ... yazılımın 03.01.2020 tarihinde........ yazılımın ise 20/03/2019 tarihinde kurulduğu, tespit tarihinin ise 27/01/2020 tarihi olduğu, bu yönüyle bakıldığında kullanımların... ... ........ programı bakımından 24 gün......... programı yönünden ise yaklaşık 10 ay kullanıldığı, kullanım süresi de dikkate alındığında belirlenen emsal bedellerin programların süreyle bağlı olmaksızın sadece belirli dönemlerde güncellenmesi gerekecek şekilde satış bedeline ilişkin olduğu, bu bedelin kullanılan süre ve kullanım tarihleri ayrıca programların versiyonlarının da dava tarihi itibariyle eski olduğu dikkate alınarak... ......... bakımından rayiç bedelin 650 EURO... .... programının ise rayiç bedelinin 350 EURO olarak tespit edilmesinin dosya kapsamına daha uygun olduğu, bu şekilde toplam bedelin 1000 EURO olduğu ve davacının bu bedelin üç katını FSEK 68. Maddesi uyarınca talep edebileceği anlaşıldığından 3000 EURO nun davalılardan müştereken ve müteselsilen alınmasına karar verilerek;
-Davanın KISMEN KABUL KISMEN REDDİ ile;-3000 EURO nun fiili ödeme tarihindeki TL karşılığının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline iş bu alacak miktarına 27/01/2020 tarihinden itibaren devlet bankalarının EURO için uyguladığı en yüksek mevduat faiz oranın uygulanmasına fazlaya ilişkin istemin reddine,\" Şeklinde karar vermiştir.
İSTİNAF İSTEMİ:Davacı vekili istinaf isteminde özetle;Programların yüklenme(ihlal) tarihine göre hüküm kurulması gerekirken farazi sözleşme ilişkisine aykırı olarak dava tarihine göre indirim uygulanması hatalı olduğunu,Programların rayiç bedellerinin faturalar ve alınan bilirkişi raporlarıyla sabit olduğunu, ... programının bedelinin KDV Hariç 2.999-Avro olduğunu, Bilirkişi Raporlarında; yazılımların tek kat toplam rayiç bedelinin KDV Hariç 4.998 Avro olduğu, FSEK m.68 kapsamında ise 14.994-Avro talep edilebileceği tespit edildiğini ve bu doğrultuda; FSEK m.68 gereği istenebilecek tavan tutar(14.994-Avro) yerine objektif kriterler gözetilerek 5.990-Avro'nun fiili ödeme tarihindeki TL karşılığı olarak davamız belirli hale getirildiğini, Davaya konu ... ... programının işbu dilekçe tarihindeki güncel adet fiyatı 4.999-Avro+KDV olup, dava konusu bedelden çok daha yüksek olduğunu, ancak işbu davada aranan farazi sözleşme ilişkisi nedeniyle, daha yüksek olan güncel lisans bedelleri üzerinden dava açılmamış, tespit olunan programların eski sürüm ve çeşidine uyan rayiç bedelleri gösterir faturalar dosyasına sunulmuş, o dönemki şartlara, aynı program sürümlerine ve bedellerine göre dava ikame edilmiş olduğunu,Mahkeme'nin davaya konu programların rayiç bedelleri üzerinden dava tarihi itibariyle eski sürüm olduğu düşüncesiyle indirim yapması hatalı olduğunu,İlk Derece Mahkemesi'nin davaya konu programların rayiç bedeli üzerinden yaklaşık yüzde 80 oranında fahiş indirim uygulamasın hatalı olup yargıtay kararlarına aykırı olduğunu, dava konusu program sürümlerinin kiralama/abonelik opsiyonları hiç olmadığını,Satış bedellerinin faturalar ile sabit olduğunu, programların günlük veya kiralama fiyatı şeklinde hesaplama yapılması da imkansızdır. Ayrıca, Crackli(korsan) yazılımlar doğası gereği belli bir sürenin sonunda kendiliğinden kapanmayacağını, yazılımı çoğaltana süresiz/sınırsız olarak kullanım imkanı vereceğini,
Davalının ... programını aktif şekilde kullandığı, ... ile 2016-2018 yılları arasında yapılmış farklı tarihlere ait çalışmalar tespit edildiğini, Bilirkişi Raporlarında buna ilişkin,\"...bilgisayarda bulunan proje dosyalarının tarihlerinin farklı olmasının nedenleri arasında,yazılımların söz konusu bilgisayara daha önceden kurulmuş ve kaldırılmış olabileceği...\" şeklinde açıklandığını, davalının programı her yeni güncel sürümü yükleyerek ihtiyaçları doğrultusunda sistematik şekilde lisanssız olarak sürekli güncelini kullandıkları ortaya çıkmışken programın 24 gün kullanıldığı gerekçesine dayandırdığı kararın kaldırılması gerektiğini,
İlk derece mahkemesi'nin takdiri indirim uyguladığı işbu dosyada, davacı reddedilen tutar yönünden karşı taraf vekalet ücretine hükmedilmesi de usul ve yasaya aykırı olduğunu, müvekkilinin kusuru da olmadığını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
Davalılar vekili istinaf isteminde özetle;Müvekkile ait adreste müvekkilinin ticari faaliyetlerinde lisanssız program kullandığı iddiaları gerçeği yansıtmadığını, söz konusu kullanımların doğrudan müvekkilinin yetki alanında kalmadığını ve müvekkilinin davada taraf olamayacağını,Müvekkili şirket yetkilisi ... tarafından söz konusu bilgisayarın firmada staj yürüten stajyere ait olduğunu ve yazılımın ... versiyonu olduğunu belirtmiş olup tespit esnasında bilgisayara ait fatura dosyaya sunulmuş olduğunu,... markalı bilgisayarın şahsi kullanıma tahsis edilmiş bir bilgisayar olduğunu, şirkete ait ve şirketin sorumluluğunda bir bilgisayar olmadığını, bilgisayarda tespit edilen yazılım... adlı yazılımın ... versiyonu olup öğrenci kullanımına tahsis edilmiş özel bir tür olduğunu, müvekkili şirketin bu yazılımı doğrudan kendi üstüne ve ticari faaliyetlerinde kullanmak üzere lisanssız olarak tahsis etmesi mümkün olmadığını, Ayrıca ... markalı bilgisayardaki ...'a ilişkin yazılımların şirkete ait bilgisayara kurulumun tespit edildiği 03/01/2020 tarihinden çok daha önce 20/03/2019'da gerçekleştiği tespit edildiğini, kurulum sonrasındaki 6 aylık sürece ilişkin tespit edilmiş dosyaların müvekkilin faaliyetleriyle ilişkilendirilebilecek bir yanı bulunmayıp tamamen şahsi kullanım kapsamında kabulü gerektiğini, yazılımın kurulumunun şirket bünyesinde gerçekleşmediğini, iş bu bilgisayarda mevcut ... ... yazılımından dolayı müvekkilleri aleyhine maddi tazminata hükmedilmesi haksız olduğunu, Yazılım kapsamında düzenlenen dosyaların düzenlenme tarihinin yazılımın kurulumundan önce olması hususuna da ayrıca değinilmesi gerektiğini, 28/01/2020 tarihli Bilirkişi Raporunda ....0 yazılımının bilgisayara (...) 03/01/2020 tarihinde kurulmuş olduğu, Ekim 2016-Ağustos 2018 tarihlerini içerir 5 adet ........ ve ....... uzantılı dosyaların bulunduğu tespit edilmiştir. Bilgisayara 2020 yılının başında yüklenen programla 2016-2018 dosyalarını düzenlediği tespit edildiğini, söz konusu yazılımın yüklendiği tarih olan 2020'den itibaren aktif olarak kullanıldığı ve bu kullanımın müvekkili şirkerin ticari faaliyetlerine ilişkin olduğuna ilişkin hiçbir kanıt bulunmadığını,Diğer bilgisayara (...) da 20.03.2019 tarihinde kurulduğu, ... yazılımında oluşturulan Mart 2019- Ekim 2019 tarihlerini içerir 14 adet ...... uzantılı dosya bulunduğunun tespit edildiği belirtildiğini, bu bilgisayarın stajyerin şahsi bilgisayarı olduğunu,Bİlgisayarlarda kullanılan yazılımlar şahsi kullanım amaçlı olduğunu, müvekkilin ticari faaliyetleri kapsamında kullanıldığına ilişkin herhangi bir kanıt bulunmadığını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
GEREKÇE
Dava, eser hakkından kaynaklanan haklara tecavüz iddiasına dayalı olarak tazminat istemine ilişkindir.İlk derece mahkemesince davanın kısmen kabul, kısmen reddine karar verilmiştir. Bu karara karşı davacı vekili ve davalı vekili yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Bilirkişi raporlarında davalı işyerindeki 2 adet bilgisayarda... ve ... ... yazılımın kurulu ve çalışır durumda olduğu ve yazılımların lisanssız olduğu tespit edilmiştir. Kurulum ile birlikte FSEK m.22 uyarınca davacının çoğaltma hakkı ihlal edilmiş olup yazılım eser koruması kapsamındadır. İhlalin varlığı için yazılımın ticari amaçla kullanılması şart olmadığından davalının kullanımından maddi fayda sağlamış olup olmaması ihlalin varlığını ortadan kaldırmayacaktır. Dosyada mevcut ek bilirkişi raporunda internet ortamında yapılan araştırmaya göre rayiç bedel belirlenmiş ise de; yazılımın sürümü ile ilgili (7,8,9,...12..vb) ayırt edici bilgi verilmediğinin belirtildiği, kök raporda ...yazılımın 1 yıllık bedelinin 25.184Tl+KDV olduğuna yer verildiği, dava dilekçesi ekinde ... ...... yazılımına ilişkin 29.593,49 TL +KDV bedelli 27.03.2018 tarihli faturanın olduğu, delil tespitinin 20.01.2020 tarihinde yapıldığı, davalı işyerinde tespit edilen yazılımların ise... ve ...yazılımları olduğu dikkate alındığında mahkemece yapılan indirim bu nedenlerle yerinde görülmüş (benzer yönde Y.11HD'nin, 2013/10543 E, 2014/5182 K sayılı ilamı) mahkemece hükmolunan maddi tazminat tutarı ve vekalet ücreti yerinde olduğundan her iki taraf vekilinin istinaf isteminin esastan reddi gerekmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davacı ve davalılar vekilinin istinaf isteminin HMK'nun 353/1-b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,
2-Alınması gereken 732,00-TL harçtan, peşin alınan 427,60TL harcın mahsubu ile bakiye 304,40TL harcın davacıdan alınarak hazineye irat kaydına,
-Alınması gereken 6.721,704TL harçtan, peşin alınan 1.680,43TL harcın mahsubu ile bakiye 5.041,274TL harcın davalılardan alınarak hazineye irat kaydına,
3-Taraflarca yapılan istinaf yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
4-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
5-Artan gider avanslarının, karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince taraflara iadesine,
Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.27/02/2026