T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
14. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2022/1322
KARAR NO\t: 2026/162
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İstanbul Anadolu 11. Asliye Ticaret Mahkemesi
TARİHİ: 18.03.2022
NUMARASI\t: 2019/388 Esas - 2022/151 Karar
DAVA: İtirazın İptali (Taşıyıcı Sorumluluk Sigortası Rücu)
DAVA TARİHİ : 11/10/2019
Dava tarihi: 57.548,75 TL\t
Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın reddine dair verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ
Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; dava dışı sigortalı ... AŞ tarafından organize edilen ... .AŞ'ye ait emtiaların taşınmasının müvekkilince taşıyıcı sorumluluk sigortası poliçesi taşıma rizikolarına karşı sigorta örtüsü altına alındığını, bu taşımanın sigortalı tarafından davalı ...'e devredildiğini ve emtianın davalı tarafından ... plakalı kamyon ile taşındığını, taşıma sırasında 06.08.2018 günü saat 17:50 sularında davalının idaresindeki aracın Silivri'den Çerkezköy istikametine ilerlerken sürücünün direksiyon hakimiyetini kaybederek park halindeki ... plakalı araca çarpması sonucu yaralanmalı ve maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, düzenlenen trafik kazası tespit tutanağında davalı sürücünün 2918 sayılı Kanun'un 52/1-B hükmünü ihlal ettiğinin ve davalının kazasının oluşumunda tam kusurlu olduğunun belirlendiğini, sigortalı ... Şirketinin, müvekkilinden taşıyıcı sorumluluk sigortası poliçesi uyarınca tazminat talebinde bulunduğu, yapılan ekspertiz incelemesi sonucu 29.01.2019 tarihinde 8.778,55 Euro'nun sigortalıya ödenerek TTK'nın 1472. maddesi uyarınca sigortalının haklarına halef olunduğunu, davalıya gönderilen 27.07.2018 ve 25.01.2019 tarihli ihtarnamelerden sonuç alınamadığını, alacağın tahsili amacıyla İstanbul Anadolu 6. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında başlatılan takibe yönelik itirazın haksız olduğunu ileri sürerek, itirazın iptali ille takibin devamına ve %20'den aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmesini dava ve talep etmiştir.Davalı vekili, savunmasında özetle; davalının yerleşim yeri olan Çerkezköy mahkemeleri, icra daireleri ve arabuluculuk bürolarının yetkili olduğunu, talebin zamanaşımına uğradığını, yabancı para cinsinden fiil ödeme günündeki kur üzerinden talepte bulunulmasının yasal dayanağı bulunmadığını, faiz oranının fahiş olduğunu ve likit bir alacak bulunmadığını, meydana gelen kazada davalının kusuru bulunmadığını, kazaya dava dışı ... plakalı aracın, park etmenin ve duraklamanın yasak olduğu karayolunda park etmesi, park ederken de herhangi bir önlem almamış olmasının neden olduğunu, kaza tespit tutanağında bu kuralsız park etme olgusu belirtilmesine rağmen dava dışı ... plakalı araç sürücüsü için herhangi bir cezai işlem uygulanmadığını, diğer araç sürücüsünün kazadaki tesiri ile ilgili herhangi bir değerlendirme yapılmadığını, kaza krokisinde araçların pozisyonlarının hatalı gösterildiğini, kaza tespit tutanağının neticedeki değerlendirmesine itibar edilemeyeceğini savunarak, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ
İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; \"...Mahkememizce dosyada bulunan bilgi ve belgeler incelenmiş olup; davacı şirketin sigortalısı dava dışı ... Lojistik ... A.Ş. tarafından organize edilen taşıma esnasında taşınan emtiaların zarar gördüğü, davacı şirket tarafından ... numaralı taşıyıcı sorumluluk sigortası poliçesi ile tüm risk ve rizikolara karşı sigortalandığı, dava konusu emtianın taşıma işi davacı sigortalısı tarafından davalı ...'e devredilmiş olup ilgili emtianın fiilen taşıması da yine davalı tarafından ... plakalı kamyon tipi araç ile gerçekleştirildiği, emtianın taşınması esnasında trafik kazası meydana geldiği, davacı sigorta şirketinin zarar gören emtialara ilişkin yapmış olduğu ödemenin rücuen tahsili için davaya konu icra takibini başlatmış olduğu görülmüştür. Mahkememiz tarafından alınan bilirkişi raporu ile davalının gerçekleşen kazada %75 oranında kusurlu bulunduğu anlaşılmıştır. Ancak, hasar gören emtiaya ilişkin bir tespitin bulunmadığı, zararın tespitini belirleyecek bilgi ve belge bulunmadığı, emtiayı taşıtan dava dışı ......A.Ş. 'den taşınan emtianın bilgileri istenilse bile, emtianın ne kadarlık kısmının zarar gördüğünün bu aşamada belirlenemeyeceği, dolayısıyla zararın miktarının tespitinin mümkün olmadığı...\" gerekçesiyle davanın reddine, karar verilmiştir. Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ
Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle;Gerekçeli kararın hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu, hâkimin davayı aydınlatma ödevi ve müvekkilinin hukuki dinlenilme ile ispat hakkının ihlal edildiğini, taşıma hukukuna aykırı bir hüküm kurulduğunu, mahkemece alınan raporlarda davalının kusurlu olduğunun belirlendiği, ancak zararın miktarının tespit edilememesi nedeniyle davanın reddine karar verildiğini, bu şekilde bir gerekçe ile davanın reddedilmesinin hukuka olan inancı ortadan kaldıracağını, karar ile ispat ve hukuki dinlenilme hakkının zarar gördüğünü, Müvekkilinin sigortalısı ... AŞ tarafından organize edilen taşımanın müvekkilince sigortalandığını, emtiaların sigortalı tarafından fiili taşıyıcı olan davalı aracılığıyla taşıtıldığını, ancak yurt içindeki taşımada ... AŞ’ye taşınmak üzere teslim alınan ve ... plakalı araçla taşınan emtianın, davalı sürücünün kusuru ile park hâlindeki ... plakalı araca çarpması ile hasarlandığını, davalının TTK'nın 888. maddesi uyarınca fiili taşıyan olduğunu, TTK'nın 875. maddesi uyarınca taşıma sırasında yükte oluşan hasardan sorumlu olduğunu, yükün taşıma sırasında zarar gördüğünün bilirkişi raporuyla belirlendiğini ve mahkemenin kabulünde olduğunu, ödenen tazminatın rücuu konusunda davalıya rücu yazısı gönderildiğini, mahkemenin sorumluluğu belirlemesine rağmen zararın miktarını belirleyemediği gerekçesiyle TTK ve CMR'deki taşıyıcının sorumluluğuna ilişkin hükümlere aykırı karar verdiğini, taşımacının TTK'nın 876. maddesi uyarınca kusursuz sorumlu olduğunu, taşıyanın sorumluluktan kaçınabileceği tek halin “en yüksek özen” hali olduğunu, buna rağmen davalının park halindeki araca çarptığını, Araç içinde bulunan ... A.Ş.’ye ait, 1000 adet birim fiyatı 34,4594 TL olan ... kodlu ... 1400 rpm F14 emtiası, 900 adet birim fiyatı 30,1773 TL olan ... kodlu ... 1000 AL 231 FX emtiası, 10000 adet birim fiyatı 0,0087 TL olan Cıvata M4*6 ters tırtıllı T20 emtiası, 11.650 adet birim fiyatı 0,0195 TL olan cıvata ... -Kapı Ment emtiası, 24 adet birim fiyatı 0,4746 TL olan ...emtiası ve 24 adet birim fiyatı 4.0338 TL olan kapı yönü değiştirme kiti emtiasının zarar gördüğünü, emita sahibi ... A.Ş'nin uğradığı zarar nedeniyle sigortalı ... Lojistik’e 3 adet fatura düzenlediğini, toplamda 73.208,79 TL tutarlı zararın ... Lojistik cari hesap ekstresi kapsamında emtia sahibine ödendiğini, müvekkilinin de sorumluluk sigortacısı olarak bu zararı ödediğini, taşımacının ancak tüm tedbirleri alması halinde sorumluluktan kurtulabileceğini, taşımacının göstermesi gereken en yüksek özeni göstermediğini, Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE
Dava, taşıyıcı sorumluluk sigorta poliçesi ile sigorta örtüsü altına alınan emtianın yurt içi taşıması sırasında hasarlanması nedeniyle ödenen hasar bedelinin, fiili taşıyandan rücuen tahsili amacıyla başlatılan ilamsız icra takibine davalılar tarafından yöneltilen itirazların İİK'nın 67. maddesi uyarınca iptali istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın reddine karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Dosyada taşıyıcı sorumluluk blok abonman sigorta poliçesinin incelenmesinde, davacı şirketçe, dava dışı akdî taşıyan olan ... ... AŞ tarafından taşınan emtialar nakliyat emtia sigortası genel şartları ve bu poliçedeki özel klozlar kapsamında TTK'ya göre taşıyıcı şirkete gelebilecek hukuki sorumluluklar teminat altına alınmıştır. 10.04.2018 başlangıç tarihli ve bir yıl vadeli poliçenin geçerli şekilde kurulduğu anlaşılmaktadır. Akdî taşıyan ve sigortalı olan ... ... AŞ'nin, gönderen ... .AŞ'den aldığı yük için 10.06.2018 tarihli ve 372.550,79 TL bedelli navlun faturası düzenleyerek akdî taşıyan sıfatı ile taşıma ilişkisine katıldığı görülmektedir. Taşıyan, aldığı yüklerin bir kısmını yazılı bir sözleşme olmaksızın, davalı tarafından düzenlenen 30.06.2018 tarihli 25.937,13 TL bedelli ... ve ... plakalı araçların navlun bedeli faturası kapsamında taşımıştır. Kazaya karışan ve davalının idaresindeki ... plakalı araca dokuz ayrı yükleme yerinde ve dokuz konşimento ile 188 kasa yük yüklenmiştir. Yurt içi taşıması yapılacak yüklerin bulunduğu ... plakalı aracın, 08.06.2018 tarihinde kara yolunda emniyet şeridinde park eden ... plakalı araca çarparak kazaya karıştığı ve kazada bir kısım emtianın zayi olduğu, davacının da ödeme yaptığı anlaşılmıştır. Davacı poliçe kapsamında yaptığı ödemeyi rücuen tahsili için dava konusu takibi başlatmıştır. İlk derece mahkemesince alınan kusur raporunda davalı sürücünün %75 diğer sürücünün %25 kusurlu olduğu kabul edilmiş, ancak ... Şirketine yazılan yazıya verilen cevap içeriğine göre zararın miktarının tam olarak belirlenemediği gerekçesi ile talebin reddine karar verilmiştir.TTK’nın 875. maddesi gereğince taşıyan, eşyanın taşınmak üzere teslim alınmasından teslim edilmesine kadar geçecek süre içinde, eşyanın zıyaından, hasarından veya teslimindeki gecikmeden doğan zararlardan sorumludur. Taşıyanın sorumluluktan kurtulmasında genel sebepler ve özel sebepler ayrımı yapılmış olup, taşıyan ancak TTK'nın 875/3, 876 ve 878. maddelerinde gösterilen hâllerin mevcudiyetini ispat etmek suretiyle sorumluluktan kurtulabilir. Yasal düzenlemeler uyarınca taşıyan, taşınma eşyasını taşınmak üzere teslim aldığı andan teslim ettiği ana kadar geçecek süre içinde, eşyanın zıyaı ve hasarı ile teslimindeki gecikmeden doğan zararlardan sorumludur. Taşıyanın sorumluluğu, kural olarak eşyayı teslim ettiği anda son bulur. Buradaki teslimden, taşıma sözleşmesi veya senedinde gönderilen olarak belirtilen kişi ya da sonradan gönderen veya gönderilenin talimatı üzerine teslimi istenen üçüncü kişi tarafından eşyanın teslim alınması anlaşılmalıdır. TTK'da öngörülen sorumluluktan kurtulabilmesi için taşıyan TTK'nın 876. maddesi uyarınca ''çok tedbirli bir taşıyıcının gösterebileceği özeni göstermiş olsaydı yine de zıya, hasar veya gecikmenin oluşacağını'' ya da zararın TTK’nuın 878. maddesinde sayılan özel durumlardan birinden kaynaklandığını ispatlamalıdır. TTK'nın 880/1 maddesinde taşıyan, eşyanın tamamen veya kısmen zıyaından dolayı tazminat ödemekle sorumlu tutulduğunda, bu tazminat, eşyanın taşınmak üzere teslim alındığı yer ve zamandaki değerine göre hesaplanacağı belirtilmiştir. Ancak tazminat hesaplamasında 880 ve 882/1 maddesi ile sınırlama getirilmiştir. Buna göre hesaplanan tazminat hiç bir zaman eksik brüt ağırlığın kilogramı başına 8,33 Özel Çekme Hakkını aşamayacaktır. Sınırlı sorumluluk kural olmakla beraber, TTK'nın 886. maddesinde, \"Sorumluluğu sınırlama hakkının kaybı\" başlığı altında, taşıyıcının sorumluluktan kurtulma hâllerinden ve sorumluluk sınırlamalarından yararlanamayacağı hâllerin belirlendiği görülmektedir. Anılan madde uyarınca taşıyıcı veya TTK’nın 879. maddede belirtilen kişiler, zarara kasten veya pervasızca bir davranışla ve böyle bir zararın meydana gelmesi ihtimalinin bilinciyle işlenmiş bir fiil veya ihmalle sebebiyet verdiklerinin ispat edilmesi halinde sorumluluktan kurtulma hâllerinden ve sorumluluk sınırlamalarından yararlanamazlar.Mahkemece taşıyanın kusurlu şekilde kazaya neden olarak emtiada zarara sebep olduğu kabul edilmiş, ancak zararın miktarının tam olarak belirlenemediği kabul edilerek karar verilmiştir. Bu şekildeki bir gerekçe tazminat hukukunun temel ilkeleri ile buna ilişkin yasal düzenlemelere tamamen aykırıdır. Zira öncelikle hasar dosyasının tamamı getirtilerek, dosyadaki ekspertiz belgesi, kaza tutanakları ve diğer deliler dikkate alınarak zararın gerçek ve kesin miktarı belirlenmelidir. Ancak tazminat hukukunda zararın miktarının tam olarak belirlenmemiş olması, zarar sorumlusunu bütünüyle sorumluluktan kurtarmaz. TTK'nın 114/son maddesine göre, \"Haksız fiil sorumluluğuna ilişkin hükümler, kıyas yoluyla sözleşmeye aykırılık hâllerine de uygulanır.\" hükmüne göre göre zararın mahiyet ve miktarının tam olarak belirlenememesi hâlinde TBK'nın 49 vd. maddelerine göre bir değerlendirme yapılmalıdır. TTK'nın 50. maddesinde, \"Zarar gören, zararını ve zarar verenin kusurunu ispat yükü altındadır. Uğranılan zararın miktarı tam olarak ispat edilemiyorsa hâkim, olayların olağan akışını ve zarar görenin aldığı önlemleri göz önünde tutarak, zararın miktarını hakkaniyete uygun olarak belirler.\" düzenlemesi; TTK'nın 51.maddesinde ise, \"Hâkim, tazminatın kapsamını ve ödenme biçimini, durumun gereğini ve özellikle kusurun ağırlığını göz önüne alarak belirler. Tazminatın irat biçiminde ödenmesine hükmedilirse, borçlu güvence göstermekle yükümlüdür.\" düzenlemesi bulunmaktadır. Buna göre öncelikle zararın miktarının tam olarak belirlenmesi için bilirkişi raporu alınması, aksi halde oluşan kaza ve ödeme dikkate alınarak anılan hükümlere göre tazmini gereken zararın belirlenmesi gerekirken, hukuka açıkça aykırı şekilde talebin reddine karar verildiği anlaşıldığından, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.a.6 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının kaldırılmasına ve davanın yukarıdaki açıklamalar ışığında yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair aşağıdaki karar verilmiştir.
KARAR:Yukarıda açıklanan gerekçelerle;\t
1-HMK'nın 353/1.a.6 maddesi uyarınca, ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının kaldırılmasına,
2-Yukarıdaki açıklamalar ışığında davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine,
3-Davacı tarafça yatırılan istinaf peşin karar harçlarının, talebi hâlinde, ilk derece mahkemesince davacıya iadesine,
4-Kaldırılan kararın icrasıyla ilgili olarak İİK'nın 36. maddesi uyarınca yatırılan teminatların, yatıran taraflara iadesine,
5-Davacı tarafça yapılan kanun yolu giderlerinin, ilk derece mahkemesince, yeniden verilecek hükümle birlikte yargılama giderleri içinde değerlendirilmesine dair;
HMK'nın 353/1.a maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, oy birliğiyle ve kesin olarak karar verildi. 04.02.2026
KANUN YOLU:HMK'nın 353/1.a maddesi uyarınca karar kesindir.