T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2022/1566
KARAR NO: 2025/2094
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: İSTANBUL ANADOLU 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 19/01/2022
NUMARASI: 2020/633 Esas - 2022/33 Karar
DAVA: İtirazın İptali (Sigorta Sözleşmesinden Kaynaklanan Rücu)
DAVA TARİHİ\t: 09/12/2020
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 18/12/2025
Davanın kısmen kabulüne ilişkin verilen kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA : Davacı vekili, müvekkili ile sigortalısı arasında karayolu nakliyat emtia abonman sigorta poliçesi düzenlendiğini, sigortalının .....'daki şirkete sattığı 19 kap 20.520 adet otomobil motoru çıplak piston emtiasının İzmir'den ......'ya taşımasının davalı tarafından yapıldığını, teslim yerinde 2 paletin ezik, yırtık ve dağılmış olduğunun görüldüğünü, bu durumun .... üzerine hasar notu olarak yazıldığını, eksper raporundaki 12.451,20-Euro zararın karşılığı 81.069,76-TL'nin sigortalıya ödendiğini, ibranameyle alacağın temlik alındığını ve sigortalının haklarına halef olunduğunu, sağlam teslim aldığı emtianın taşıma sırasında zarara uğramasından davalı taşıyıcının ve taşıyıcının sorumluluk sigortacısı diğer davalı sigorta şirketinin sorumlu olduğunu, talebe rağmen söz konusu alacak ödenmeyince 81.069,76-TL'nin tahsili için davalılar aleyhine İstanbul Anadolu ..... İcra Dairesi'nin ...esas sayılı dosyasıyla takip başlatıldığını, ancak davalıların takibe itiraz ettiklerini ileri sürerek, davalıların itirazının iptaline ve icra inkar tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP : Davalı ... ... AŞ vekili, taşımada 9 katmandan oluşan her palette 45 adet iç karton, her iç kartonda 24 adet piston ve 1.080 adet piston bulunduğunu, teslim sırasında tespit edilen 2 paletin sağ üst köşesinde ezikliğin, palet içindeki en üst katmandaki sadece 2 adet iç kartona hafif eziklik olarak sirayet ettiğini, bunun dışında 2 paletteki 90 adet iç kartondan 88'inde darbe-eziklik-hasar belirtisi bulunmadığının fotoğraflarda görüldüğünü, teslimden sonra alınan ... ekspertiz raporu da dikkate alınarak sadece 8 adet pistonun hasarlı olarak kabul edilebileceğini, fakat alıcının ticari kaygıları sebebiyle 2.160 adet pistonun tamamı hasarlı kabul edilerek hasar ödemesi yapıldığını, ispat edilmemiş hasarın kabul edilemeyeceğini; hesaplamanın ...'ye göre yapılmadığını; faizin %5 olabileceğini ve alacağın likit olmadığını belirterek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
Davalı ... vekili, CMR 17/2 ve 17/4'e göre zararın ambalaj, yük ve istiflemedeki eksiklikten meydana gelmiş ise, yük ilgilisinin zarara katlanmak zorunda olduğunu, istifleme ve ambalajlamanın sigortalının sorumluluğunda bulunduğunu ve yeterli ambalajlama yapılsaydı hasarın meydana gelmeyeceğini ve %5 faiz istenebileceğini belirterek, davanın reddine ve kötüniyet tazminatına karar verilmesini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEME KARARI : Mahkemece, davacının iki paletteki malların tamamı hasarlı kabul edilerek değeri olan 12.451,20-Euro'nun tazminat olarak ödendiği; ilk raporu hazırlayan bilirkişi heyetindeki makine mühendisinin sadece 48 adet emtianın hasarlanacağını mütalaa ettiği; İTÜ makine mühendisliği bölümünde görevli akademisyen bilirkişiden alınan ikinci raporda da, .. adet pistonun hasarlı kabul edilebileceğinin belirtildiği; motor pistonlarının teknik özellik itibariyle raporlarda da açıklandığı üzere yüksek basınç altında çalışmak için imal edilen ürünler olduğu, üzerinde gerçekleşebilecek en ufak bir deformasyonun bile sonucunun çok daha ağır olabilecek vakıalara sebebiyet verebileceği, bilirkişi raporlarına göre hassas bir ürün olması ve hasar anında her birinin ayrı ayrı incelenmemesi nedeniyle 48 ürünün hasarlandığının kabul edildiği; ürünün brüt ağırlığı 20,604 kg'den sorumluluk sınırının 171,63 SDR karşılığı sınırlı sorumluluk üst sınırının 2.119,90-TL olduğu, fakat gerçek zararın 1.794,50-TL tespit edildiği ve kusurlu davalının sorumlu olduğu gerekçesiyle, davanın kısmen kabulü ile davalının takibe itirazının 1.794,50-TL asıl alacak üzerinden iptali ile takibin bu miktar üzerinden aynen devamına ve alacağın %20'si oranında icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ : Davacı vekili, hasar neticesinde emtiaların hassas özelliği sebebiyle alıcı tarafından kabul edilmediğini ve sigortalının tamamı iade olan emtialardan dolayı zarara uğradığını, bu hususun bilirkişi raporlarında ve mahkemece değerlendirilmediğini; nakliye sırasında oluşmuş hasar sebebiyle alıcısı tarafından kabul edilmediğinden kullanılamaz hale geldiğini; bilirkişi raporunda da bu parçaların hassas teknik parçalar olduğu tespit edilmiş iken, kullanımının neticeleri üzerinde durulmayarak varsayımsal bir sonuca ulaşılmasının hatalı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.
GEREKÇE : Dava, davacı sigorta şirketi tarafından nakliyat emtia sigorta poliçesi kapsamında sigortalanan emtianın davalı taşıyıcı tarafından Türkiye'den ..........'ya taşınması sırasında hasar görmesi sonucunda, sigortalıya ödenen hasarın rücuen tahsili için taşıyıcı ve onun sigorta şirketine başlatılan takibe davalıların itirazının iptali istemine ilişkindir.
Davaya konu taşıma Türkiye-....... arasında gerçekleştiğinden, somut uyuşmazlığın CMR Konvansiyonu hükümlerine göre çözümlenmesi gerekmektedir. Sigorta hukukundan kaynaklanan halefiyet ve rücu konularında ise TTK hükümleri esas alınacaktır.
TTK'nın 1472. maddesi uyarınca; sigortacının, sigortalısının haklarına halefiyet hakkının gerçekleşebilmesi için sigortacının hukuken geçerli bir sigorta poliçesi teminatı kapsamında sigortacısına tazminat ödemiş olması ve sigortalının zarar sorumlusuna karşı dava hakkına sahip olması gerekir. Sigortacı ancak, sigortalısının meydana gelen zarardan dolayı üçüncü kişilere karşı dava hakkı varsa bu hakka ödediği bedel oranında halef olacaktır.
CMR'nin 17. maddesine göre; taşımacı, yükü teslim aldığı andan teslim edinceye kadar, bunların kısmen veya tamamen kaybından ve doğacak hasardan sorumludur. Eğer kayıp, hasar veya gecikme istek sahibinin hatası veya ihmalinden, taşımacının hatasından değil de, istek sahibinin verdiği talimattan yüke has bir kusurdan yahutta taşımacının önlemesine olanak bulunmayan durumlardan ileri geliyorsa, taşımacı sorumlu tutulamaz. Taşımacı taşımayı yapmak için kullandığı kusurlu taşıttan, bu taşıtı kiraladığı kişinin veya vekilinin yahut da çalışanlarının hata veya ihmallerinden dolayı sorumludur.
....... Konvansiyonunun 23. maddesi \"(1) Bu sözleşmenin hükümleri gereğince bir taşıyıcı, yükün kısmen veya tamamen kaybından dolayı tazminat ödemekle sorumlu tutulduğunda, bu tazminat yükün taşınmak üzere kabul edildiği yer ve zamandaki kıymetine göre hesaplanır. (2) Malın kıymeti, ticaret borsası fiyatına göre saptanır. Eğer böyle bir fiyat yoksa, geçerli piyasa fiyatlarına göre bir tespit yapılır. Eğer ne ticaret borsası fiyatı ne de geçerli piyasa fiyatı mevcutsa tespit, aynı cins ve kalitedeki malların normal kıymetine göre yapılır.\" hükmünü haizdir. Taşıyıcı gerçek zarardan sorumlu olmakla birlikte, 23/3 maddesinde de tazminatın, eksik brüt ağırlığın kg başına 8,33-SDR hesap birimini aşamayacağı belirtilmiştir.
Davacı davaya konu İstanbul Anadolu ..... İcra Dairesi'nin ...esas sayılı icra takibinde, 81.069,76-TL asıl alacağın değişen oranlarda ticari faiziyle tahsilini talep etmiş; davalıların itirazı üzerine takip durmuştur.
Somut olayda, davacının İzmir'deki sigortalısının .....'daki alıcıya sattığı 19 kap 20.520 adet motor pistonu emtiasını davacının sigortaladığı, davalı ..... ... AŞ'nin taşımasını üstlendiği emtia ....'daki alıcıya teslim edildiğinde, 2 paletteki emtianın kutusunun ezilmek ve yırtılmak suretiyle hasarlandığı, alınının kalite kontrol departmanının emtiaları kabul etmediği ve satıcıya geri gönderdiği, eksper raporunda otomobil motorlarında kullanılan hassas piston emtiasının otomotiv sektöründeki yüksek risk standartları gereğince 2 paletteki 2.160 tanesinin tamamının kullanılamaz olarak kabul edildiği, 1 adet pistonun fatura değerinin 5,91-Euro olduğu, 925 kg brüt ağırlık üzerinden hasar bedelinin 12.451,20-Euro hesaplandığı, davalı taşıyıcının hasardan sorumlu bulunduğu belirtilmiştir. Diğer davalı sigorta şirketi, davalı taşıyıcının sigortacısıdır. Ayrıca davalının aldığı eksper raporunda 8 adet pistonda hasar gözlemlendiği ve hasar bedelinin 5,91-Eurodan 47,28-Euro olduğu belirtilmiştir.
Sigorta uzmanı ve makine mühendisi bilirkişi heyet raporunda, parsiyel taşıma ve davalı taşıyıcının sabitlemeden sorumlu olduğu, iki paletteki kutuların üst kısmının zarar gördüğü, en üst sırasında bulunan 24x2=48 adetinin hasarlanmış olabileceği, 2 paletteki pistonların tamamının hasarlandığına dair bir tespitin bulunmadığı, bu sayı üzerinden yapılmış sınırlı sorumluluk üst sınırının 2.119,90-TL olarak belirlendiği, gerçek zararın ise 1.794,50-TL olduğu görüşü bildirilmiştir. Davacı vekilinin itirazı üzerine makine mühendisi bilirkişiden alınmış 2. raporda da, aynı sonuca varılmıştır. Fakat her iki bilirkişi raporunda da, 2 palette bulunana pistonlar üzerinde bir inceleme yapılmamıştır.
CMR'nin 9/2 maddesi gereğince sevk mektubunda taşıyıcı tarafından beyan edilmiş itiraz kaydı mevcut değilse, aksi ispat edilmedikçe tesellümde malların ve ambalajlarının iyi durumunda olduğu, sayılarının, marka ve numaralarının sevk mektubunda yazılı olanlara uyduğu kabul edilir. Somut olayda, emtiaların davalıya taşıyıcıya sağlam teslim edildiği tarafların kabulünde olup, taşımanın parsiyel olarak yapıldığı anlaşılmaktadır. Parsiyel taşımalarda birden çok emtianın aynı araç ile taşınması söz konusu olduğundan emtianın taşıyıcı araç üzerindeki istif ve sabitlenmesinden taşıyıcı sorumludur. Yükleme sırasında nezaret ve kontrol yükümlülüğünü basiretli tacir olarak yerine getirmeyen ve parsiyel taşınmaya rağmen emtiaları uygun bir şekilde sabitlemeyen davalı taşıyan hasardan sorumludur.
Eldeki davada davacı, sigorta şirketi dava dışı sigortalısına 2.160 adet piston üzerinden yapmış olduğu 81.069,76-TL'nin tahsilini talep etmektedir. Mahkemece davaya konu otomotiv sektöründe kullanılan motor pistonlarının teknik özellik itibariyle yüksek basınç altında çalışmak için imal edilen ürünler olduğu, üzerinde gerçekleşebilecek en ufak bir deformasyonun bile sonucunun çok daha ağır vakıalara sebebiyet verebileceği ve hasar anında her birinin ayrı ayrı incelenemediği kabul edilmiştir. Esasen her iki tarafın da kabulündeki bu tespitlerden hareketle, taşıma sırasında devrilme-çarpmadan dolayı ezilme ve yırtılma şeklinde meydana gelen 2 paletteki hasar nedeniyle, paletlerdeki toplam 2.160 adet pistonun tamamının kullanılamayacak hale geldiği, bu haliyle başkası tarafından kullanılmasının mümkün olmadığı ve bu adet üzerinden zarar hesabı yapılmalıdır. Buna göre her pistonun brüt ağırlığı 0,429 kg olup tamamının ağırlığı (x2.160=) 927,16 kg'dir. Ancak davacının dayandığı ekspertiz raporunda brüt ağırlık 925 kg hesaplandığından, bu miktar dikkate alınmıştır. İlk derece mahkemesi karar tarihindeki 1 SDR=19,0447-TL kuru üzerinden (925kgx8,33x19,0447-TL=) sorumluk üst sınırının 146.744,17-TL olarak hesap edilmiştir. Mahkemenin hükme esas aldığı 06/06/2021 tarihli bilirkişi heyet raporundaki hesaplama yöntemine göre; emtianın birim fiyatı 5,91-Euro üzerinden 2.160 adedinin toplam 12.765,60-Euro olduğu, ekspertizin de belirlediği ve kadri maruf kabul edilmiş sovtaj bedelinin adet başına 1,18452-Euro, net ağırlık 0,37824 kg üzerinden 2.160 adedin (x1,18452-Eurox0,37824kg=) 967,75-Euro sovtaj bedeli olduğu; 2.160 adet için 610,52-Euro gidiş-dönüş navlun bedeli olduğu, sonuçta gerçek zararın (12.765,60-Euro-967,75-Euro+610,52-Euro=) 12.408,37-Euro hesaplandığı, bunun da davacının tazminatı 17/12/2019 ödeme tarihindeki TCMB efektif satış kuru 1-Euro=6,5506-TL'den (x12.408,37-Euro=) 81.282,26-TL bulunduğu hesaplanmıştır. Davacı icra takibinde 81.069,76-TL talep ettiğinden, taleple bağlı kalınarak bu tutar üzerinden davalıların sorumluğu benimsenerek davanın kabulü gerekirken, kısmen kabulüne karar verilmiş olması isabetli bulunmamıştır.
Alacak belirlenebilir ve likit olmadığından, mahkemece kabul edilmiş 1.794,50-TL üzerinden %20 oranında icra inkar tazminatına karar verilmesi isabetli değildir. Fakat aleyhe istinaf bulunmadığından, tekrar davacı lehine kesinleşmiş 1.794,50-TL üzerinden %20 oranında icra inkar tazminatına ve fazla istemin reddine karar verilmiştir.
Açıklanan nedenlerle, davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken, davanın kısmen kabulüne karar verilmesi yerinde olmadığından, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılarak yapılan hata nedeniyle yeniden yargılama yapılmasına gerek olmadığından yeniden karar verilerek, itirazın iptaline ve kesinleşmiş 1.794,50-TL üzerinden %20 oranında icra inkar tazminatına, bu hususta fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenlerle:
Davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne; İstanbul Anadolu ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .../01/2022 Tarih 2020/633 Esas - 2022/33 Karar sayılı kararın HMK'nın 353(1)b-2 gereği KALDIRILMASINA;
\"Davanın kabulü ile İstanbul Anadolu .... İcra Dairesi'nin ...esas sayılı dosyasına davalı tarafından yapılan itirazın 81.069,76-TL asıl alacak bakımından iptaline, asıl alacağa takip tarihinden itibaren değişen oranlarda avans faizi uygulanarak takibin devamına,
1.794,50-TL üzerinden %20 oranda hesaplanan 358,90-TL icra inkar tazminatının davalılardan tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin sitemin reddine\"
İlk derece yargılamasına ilişkin olarak ;
\"Alınması gereken 5.537,87-TL karar ve ilam harcından mahkeme veznesine yatan 979,12-TL, icra veznesine yatırılan 405,35-TL olmak üzere toplam 1.384,47-TL peşin harcın mahsubu ile kalan 4.150,40-TL'nin davalılardan müteselsilen alınarak Hazineye gelir kaydına,
Davacı tarafça yatırılan 1.438,87-TL peşin harçların davalılardan müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
Davacı tarafından yapılan 3.300-TL bilirkişi ücreti ve 99,10-TL tebligat gideri olmak üzere toplam 3.399,10-TL yargı giderinin, davalılardan müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
Davacı lehine taktir olunan 45.000-TL vekalet ücretinin davalılardan müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
1.320-TL arabuluculuk ücretinin davalılardan müteselsilen alınarak Hazine'ye gelir kaydına,
Karar kesinleştiğinde ve talep halinde kullanılmayan gider avansının yatıran tarafa iadesine\"
Yatırılan 80,70-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde davacıya iadesine,
Davacı tarafından yapılan 154-TL istinaf yargı giderinin davalılardan müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
Gerekçeli kararın bir örneğinin taraf vekillerine tebliğine, \t
HMK'nın 361/1. maddesi uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabileceğine, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oy birliğiyle karar verildi. 18/12/2025