T.C. BURSA BAM...HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No:
T.C.
BURSA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
...HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
G E R E K Ç E L İ İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO\t:
KARAR NO\t:
BAŞKAN\t\t:
ÜYE\t\t:
ÜYE\t\t:
KATİP\t\t:
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: .
TARİHİ\t\t:.
NUMARASI\t\t: ....
DAVACI\t: ...
DAVALI\t:...
DAVANIN KONUSU\t: Reddi Hakim / Hakimin Çekinmesi İncelemesi
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosya içindeki tüm belgeler ile dairemiz üyesi tarafından hazırlanan ön inceleme ve inceleme raporu incelendi.
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
6100 sayılı HMK'nın 36/1 maddesinde ''Hâkimin tarafsızlığından şüpheyi gerektiren önemli bir sebebin bulunması hâlinde, taraflardan biri hâkimi reddedebileceği gibi hâkim de bizzat çekilebilir.'' düzenlemesi bulunmaktadır.
Hakimin reddini talep eden, reddi hakim dilekçesinde özetle;...Asliye Ticaret Mahkemesi'nde görülmekte olan ... Esas numarası ile yargılaması devam olunan davanın, 02/07/2025 tarihli duruşma zaptında hakimin ifade ettiği ''Son rapor düzenleyen bilirkişi heyetine daha önce rapor düzenleyen heyette bulunan deniz taşımacılığında uzman Prof.Dr...'un eklenerek davacının davalı tarafından yapılan ayıplı ilaçlama bedelinin davacıya iadesi gerektiği belirlenmiş olmakla davacının diğer zarar kalemleri olan demuraja ilişkin zararları, dava dilekçesinde talep ettiği diğer zarar kalemleri ile ikinci ilaçlama bedeli ile ilk ilaçlama bedeli arasındaki farklara ilişkin rapor tanzim edilmesinin istenilmesine,'' ifadelerinde geçen '' davacının davalı tarafından yapılan ayıplı ilaçlama bedelinin davacıya iadesi gerektiği belirlenmiş olmakla'' ifadesinin bilirkişi raporunun izahı niteliği taşımadığını, bu durumun, hakimin davaya ilişkin ön yargı ve kanaatini ortaya koyduğunu gösterdiğini, tarafsızlık ve objektiflik ilkesinin zedelendiğini, adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini, davanın sonucuna dair bir kanaatin önceden açıklanması anlamına gelmekte olup hukuk yargılamasının temel ilkelerinden olan tarafsız yargılamaya aykırı olduğunu,HMK m.36/1-b hükmünde düzenlenen hakimin reddi sebeplerinden “davada, iki taraftan birine veya üçüncü kişiye kanunen gerekmediği hâlde görüşünü açıklamış olması” fiilini oluşturduğunu ve ihsası rey teşkil ettiğini, hakimin iddia etmiş olduğu gibi ''önceki bilirkişi kurulu tarafından ayıplı ilaçlama bedelinin iadesinin gerektiğinin belirlenmiş olduğuna'' ilişkin herhangi bir anlatımın olmadığını, hakimin reddi isteminin, dava sürecini uzatmak maksadıyla yapılmadığını, duruşma tutanağının, duruşmalar sırasında mahkeme tarafından tutulan ve duruşmada gerçekleşen tüm işlemleri yazılı olarak kayıt altına alan resmi bir belge olduğunu, duruşmaya, davalı vekilinin bizzat kendisinin ya da yetkili kılmış olduğu başka bir meslektaşının katılmış olmasının hakimin reddi talebini mesnetsiz kılmayacağını, yetkili kılınan Av. ....'ın, söz konusu duruşmada hakimin görüş bildirdiğine dair herhangi bir ifadesi yahut itirazı olmadığından bahsedilmesi de son derece tutarsız olduğunu, hakimin reddi talebinde bulunulması için avukatın söz konusu duruşmada bu konuya ilişkin bir itirazının olması gerektiğine dair herhangi bir ön şart söz konusu olmadığını, hakimin “önceki bilirkişi raporu doğrultusunda davacıya bedel iadesinin gerektiğini belirttiği” yönündeki tutanağa geçmiş beyanının, dosyanın sonucuna dair peşin kanaat açıklaması niteliğinde olup ihsas-ı rey teşkil ettiğini, hükmedilen disiplin para cezasına ilişkin kötü niyet olgusunu kanıtlar nitelikte herhangi bir gerekçe gösterilmediğini, gerekçeli karar alma haklarının ihlal edildiği gerekçeleri ile redd-i hakim talebinde bulunmuştur.
6100 sayılı HMK'nin 38.maddesi hâkimin reddinin dilekçeyle talep edileceğini ve öncelikle reddedilen hâkimin bir hafta içinde dosyayı inceleyerek ret sebeplerinin kanuna uygun olup olmadığı hakkındaki düşüncesini yazı ile bildireceğini düzenlemektedir.
İncelenen dosya içeriğinde reddedilen hakimin reddi hakimin reddi koşullarının oluşmadığı şeklinde görüş bildirdiği görülmektedir.
Yine 6100 sayılı HMK'nin 40.maddesinde incelemeyi yapacak merci düzenlenmektedir. Buna göre; ret talebi öncelikle toplu mahkemede reddi istenen hâkim katılmaksızın mensup olduğu mahkemece ve reddedilen hakim tek hakimli mahkemede görev yapan bir hakim ise madde de ayrıntılı olarak düzenlenen merci tarafından incelenecektir.Buna göre belirlenen inceleme merci olan Bursa..... Asliye Ticaret Mahkemesi’nin ....Karar sayılı kararı ile hakimin reddi talebinin reddine ve 5.000,00 TL disiplin para cezasına karar verildiği görülmektedir. \t
6100 sayılı HMK'nin 43/2.maddesinde ''Esas hüküm bakımından istinaf yolu açık bulunan dava ve işlerde ise ret talebi hakkındaki merci kararlarına karşı tefhim veya tebliği tarihinden itibaren bir hafta içinde istinaf yoluna başvurulabilir; bu hâlde 347 nci madde hükmü uygulanmaz. Bölge adliye mahkemesinin bu husustaki kararları kesindir.'' düzenlemesi bulunmaktadır.\t
Hakimin reddi talebinin reddine ilişkin merci kararına karşı davalı vekilinin istinaf yoluna başvurduğu anlaşılmaktadır.
6100 sayılı HMK'nin 36.maddesinde hakimin ret sebepleri sayılmış olup bu sebepler sınırlıdır. Tarafsızlığından şüpheyi gerektiren önemli bir sebebin bulunması hali genel bir düzenleme olup, maddede sayma yolu ile gösterilmemiş olsa dahi, hakimin tarafsızlığından şüpheyi gerektiren diğer sebeplerle de reddi mümkündür.
Anayasa Mahkemesi'nin 08.09.2015 tarihli ve 2013/1876 Başvuru numaralı Ünal Aslantürk başvurusu kararında açıklandığı üzere; Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (Sözleşme) 6. maddesinde açıkça; kişilerin, adil yargılanma hakkının bir unsuru olarak davanın tarafsız bir mahkemede görülmesini isteme hakkından söz edilmiştir. Anayasa’nın bütünselliği ilkesi gereği, Anayasa’nın 36., 138., 139. ve 140. maddeleri bir arada değerlendirildiğinde mahkemelerin tarafsızlığı ve bağımsızlığının birbirini tamamlayan iki unsur olduğu ve tarafsız bir mahkemede yargılanma hakkının adil yargılanma hakkı kapsamında olduğu kabul edilmelidir.
Genel olarak tarafsızlık, davanın çözümünü etkileyecek bir önyargı, tarafgirlik ve menfaate sahip olunmaması ve davanın tarafları karşısında ve onların leh ve aleyhlerinde bir düşünce veya menfaate sahip olunmamasını ifade eder (Tahir Gökatalay, B. No: 2013/1780, 20/3/2013, § 61).
Tarafsızlığın öznel ve nesnel olmak üzere iki boyutu bulunmakta olup bu kapsamda hâkimin birey olarak mevcut davadaki kişisel tarafsızlığının yanı sıra kurum olarak mahkemenin kişide bıraktığı izlenimin de dikkate alınması gerekmektedir (AYM, E.2005/55, K.2006/4, K.T. 5/1/2006).Yargılamayı yürüten mahkeme üyelerinin taraflardan biriyle veya anlaşmazlık konusu ile maddi veya manevi yakın bir bağının bulunması veya yargılama sürecinde sarf ettiği ifadeleri ile tarafsız olamayacağı yönünde meşru bir kanaat uyandırması, bunun yanı sıra davadan önce dava ile doğrudan bağlantılı bir konumda bulunması da tarafsızlığı ihlal edebilir. Ancak belirli bir uyuşmazlıkta, yargılamayı yürüten hâkimin, taraflardan birine yönelik önyargılı ve taraflı bir tutumunun, kişisel bir kanaatinin veya menfaatinin, bu bağlamda kişisel bir taraflılığının söz konusu olduğunu ortaya koyan bir delil bulunmadığı ve bu husus kanıtlanmadığı müddetçe tarafsız olduğunun bir karine olarak varsayılması zorunludur. Hakimin reddi, doğal hakim ilkesinin istisnası niteliğinde olduğundan hakimin tarafsız davranmadığı hususundaki iddianın yeterli deliller ile ispatı gerekir.
Genel açıklamalar ve yukarıdaki belirtilen ilkeler ışığında somut olay değerlendirildiğinde; 6100 sayılı\tHMK'nin 36.nmaddede hakimin reddi sebepleri düzenlenmiş olup aynı maddenin ihsas-ı rey olarak bilinen 1-b bendinde ihsas-ı rey \"Davada, iki taraftan birine veya üçüncü kişiye kanunen gerekmediği hâlde görüşünü açıklamış olması.\" şeklinde tanımlandığı, hakimin hukuki değerlendirme ve uygulaması ile buna ilişkin ara kararların ihsas-ı rey olarak sayılamayacağı, yasa yollarına müracaat halinde ileri sürülebileceği, somut olay bakımından önceki rapor ve davalının rapora itirazı ve talebi nazara alındığında ifade yanlışlığından kaynaklı davalı tarafça ileri sürülen hususların hakimin reddine dayanak yapılamayacağı ancak kanun yoluna başvurulmasının kötü niyetli sayılamayacağından disiplin para cezası verilmesinin yerinde olmadığı anlaşılmakla hakimin reddine ilişkin talebin reddine dair merci kararının istinafına yönelik istemin reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
H Ü K Ü M :Yukarıda açıklanan nedenlerle,
İstinaf başvurusunun KABULÜNE,
Bursa ..... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .... Karar sayılı 12/09/2025 tarihli kararın \"2-HMK'nun 42/4 maddesi uyarınca hakimin reddi yoluna başvuran davalının kötü niyetli red talebinde bulunduğu kanaatine varıldığından 5.000,00 TL disiplin para cezasının davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydedilmesine,\" şeklindeki 2 nolu bendinin karardan çıkarılarak DÜZELTİLMESİNE
İstinaf başvurusunun kabulüne karar verildiğinden Harçlar Kanunu uyarınca istinaf yasa yoluna başvuru sırasında ilk derece mahkemesince peşin olarak alınan istinaf karar harcının istinaf edene İADESİNE,
İstinaf kanun yoluna başvurma harcı iade edilmeyip yargılama giderlerine dahil edilmesi gerektiğinden, istinaf eden davalı tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harcı 1.683,10 TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
İstinaf gider avansının kullanılmayan kısmının Bölge Adliye ve Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdarî ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 207/1.maddesi uyarınca istinaf edene iadesine,
Dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, ... tarihinde oy birliği ile karar verildi.
KANUN YOLU\t: 6100 sayılı HMK 362/1 maddesi uyarınca kesin olmak üzere
GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 30/10/2025\t\t
...
Başkan
...
e-imza
...
Üye
...
e-imza
...
Üye
...
e-imza
...
Katip
...
e-imza