T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ BAM 20. HUKUK DAİRESİ
T.C.
ANKARA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
20. HUKUK DAİRESİ
ESAS NO : 2025/1835
KARAR NO\t: 2026/105
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
\t K A R A R
BAŞKAN \t\t: ... \t ...
ÜYE\t\t: ...\t ...
ÜYE \t\t: ...\t ...
KATİP\t\t: ...\t ...
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t\t: ANKARA 4. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
TARİHİ\t\t: 21/10/2024
NUMARASI\t\t: 2023/288 E. - 2024/448 K.
DAVANIN KONUSU\t:Tasarım Hükümsüzlüğü
\tTaraflar arasında görülen davada Ankara 4. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesince verilen 21/10/2024 tarih ve 2023/288 E. - 2024/448 K. sayılı kararın Dairemizce incelenmesi taraflarca istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ: Davacı vekili, müvekkili şirketin ... markası ile tanınmış ve peynir ticareti yapan bir şirket olduğunu, müvekkilinin büyük AR-Ge yatırımları ve yıllarca süren bilgi ve emek sonucunda “...” olarak piyasada anılan peynirin tasarımını bularak Türkiye’de ve dünyada satışa sunduğunu, müvekkili şirketin ... tasarımının 2010/01127, 2011/04935, 2013/00646 işlem numaraları ile tescil edildiğini, müvekkili şirketin ... şeklinin 2015/28257 işlem numarası ile şekil markası olarak tescil edildiğini, müvekkili tarafından bulunan ... şeklinin 556 sayılı KHK’nın 7/1-c maddesi anlamında peynir emtiası bakımından tescil engelinin olmadığının Ankara 1. Fikri ve sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2015/488 E. sayılı dosyası ile karara bağlandığını, davalı şirketin müvekkiline ait ... tasarımının birebir aynısını “...” markası ile piyasaya sürdüğünü, davalının ürettiği ürünleri 2014/08824 sayılı tasarımın sahibi ...’ndan lisans alarak kullandığı iddiasının doğru olmadığını, zira 2014/08824 sayılı çoklu tasarım ile müvekkilinin tasarımlarının farklı olduğunu, bunun Ankara 4. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2017/5 D. İş sayılı dosyasında alınan bilirkişi heyet raporu ile de mütalaa edildiğini, davalının ürettiği peynir tasarımının ise 2014/08824 sayılı çoklu tasarımının değil, müvekkili şirketin tescilli tasarımının birebir aynısı olduğunu, davalının eylemlerinin 6769 sayılı SMK’nın 81. maddesinde düzenlenen tasarım hakkına tecavüz fiilini oluşturduğunu ileri sürerek 10.000,00 TL maddi ve 50.000,00 TL manevi tazminata karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı şirket vekili, müvekkili şirketin davacıya ait 2010/01127, 2011/04935, 2013/00646 işlem numaralı tasarımların yeni ve ayırt edici olmadığı gerekçesi ile İstanbul 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2018/210 E. Sayılı dosyası üzerinden tasarım hükümsüzlük davası açtığını, iş bu davada sunulan deliller incelendiğinde davacının tasarımlarının yeni ve ayırt edici olmadığının kolayca tespit edileceğini, müvekkiline ait “...” markası altında üretilen ürünlerin 2016/08409 işlem numaralı tasarım sahibi Murat Akın’dan alınan lisans hakkına dayandığını, müvekkili şirket tarafından çok az sayıda üretilen “...” markalı ürünlerin 2016/08409-01 sayılı tasarımın birebir aynısı olduğunu, davalının dava konusu tasarımları ile müvekkilinin ürettiği ürünlerin tasarımının birbirinden farklı olduğunu, davacının tasarımlarının birden çok peynir parçasının birbirine sarılmasından oluştuğunu, müvekkilinin tasarımının ise yekpare bir parçadan makineden çıkış sırasında kesitler yapılarak oluşturulduğunu, taraf tasarımlarının uç kısımları da incelendiğinde davacı tasarımlarının uç kısımları iç içe geçmiş iken müvekkilinin ürününün uç kısmının bir daire etrafında oluşan 6 kesitten oluştuğunu, davacının “...” markası ile piyasaya sunduğu tasarımın tescilli tasarımları ile aynı olmadığını, bu nedenle müvekkili firmanın ürünleri ile davacının satışa sunduğu ürünlerin karşılaştırılmasının ciddi hatalara sebebiyet verdiğini, müvekkilinin “...” markası altında satışa sunduğu ürün tasarımının 2016/08409-1 nolu tasarıma uygun olup, olmadığının tespiti için müvekkili şirket tarafından Konya 3. Asliye Hukuk Mahkemesinde 2018/23 D. İş sayılı delil tespit davasının açıldığını ve bu dosyadan henüz bir rapor tanzim edilmediğini savunarak davanın reddini istemiştir.
Birleşen davada davacı vekili, davalı tarafın kötüniyetle hareket ederek yenilik vasfı taşamayan tasırımlarını Türkiye'deki endüstriyel tasarım verilebilirlik şartlarındaki eksiklikler/aksaklıklardan faydalanarak kendi adına 2010/001127, 2011/04935, 2013/00646 tescil no ile locarno sınıfı 01.01'de tescil ettirdiğini, bu tescillerinin SMK'daki yenilik ve ayırt edici nitelik şartını taşımadığını ileri sürerek 2010/001127, 2011/04935, 2013/00646 tescil nolu tasarımların hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Birleşen davada davalı vekili, Ankara 4. FSHHM'de 2018/96 esas sayılı dosyası ile tasarım hakkına tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti, önlenmesi ile maddi-manevi tazminat istemli dava açtıklarını, bu davanın henüz derdest olduğunu, açılan davayı işlevsiz bırakmak amacı ile hükümsüzlük davasını farklı bir mahkemede tecavüz davasının sürüncemede bırakılması amacı ile kötüniyetle açtığını, müvekkilinin Türkiye de yerleşik peynir firması olduğunu, davacı yanın müvekkilinin tasarımlarına hükümsüzlüğü yönünden gerekçe yaptığı dellilerin tasarım olmadığını, davacının 9 yıldır piyasası oluşturulan peynir için 9 yıl sonra hükümsüzlük davası ikame ettiğini, müvekkiline ait peynir tasarımları ile söz konusu patent görsellerinin hiçbir benzerliği bulunmadığından bahisle mahkememizde açılan hükümsüzlük davası ile Ankara 4.FSHHM'de açılmış ve halen derdest olan 2018/96 esas sayılı davanın birleştirilmesine, haksız ve kötüniyetli davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: Mahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, asıl davanın kısmen kabulüne, asıl davada davalı taraf eyleminin davacıya ait tescilli marka ve tescilli tasarım hakkına yönelik tecavüz ve haksız rekabet oluşturduğunun tespiti ile davalının bu tür eylemlerinin önlenmesine, davacı tarafça talep edilen ve bilirkişi heyet raporunda hesap edilen 1.652,79 TL'nin dava tarihinden itibaren yürütülecek ticari faizi ile birlikte davalıdan alınıp davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, davacı tarafça talep edilen manevi tazminat istemiyle ilgili olarak takdiren 10.000 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren yürütülecek ticari faizi ile birlikte davalıdan alınıp davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin kısmın reddine, 09/05/2018 tarihli ihtiyati tedbir kararıyla el koyulan ürünlerin imhasına, kararın hüküm özetinin Türkiye genelinde yayınlanan ve tirajı 100.000 adetin üzerinde olan bir gazetede masrafı sonradan davalıdan tahsil edilmek üzere bir kez ilan edilmesine, birleşen dosyada açılan davanın kısmen kabulüne, davalı tarafa ait 2013/00646 nolu 1-2-3 sıra sayılı tasarımların ayrı ayrı hükümsüzlüğüne, sicilden terkin edilmesine, dava konusu diğer tasarımlara yönelik açılan hükümsüzlük istemli davanın reddine karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Asıl davada davacı birleşen davada davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde, alınan ek raporun kök rapor ile çelişki oluşturması sebebi ile çelişkinin giderilmesi yönündeki itirazı giderecek mahiyette yeni ve ehil bilirkişilerden 3. rapor alınmadığını, itirazlı rapor ile hüküm oluşturulduğunu, bilirkişilerin, önceki tarihli kök raporlarında yeni ve ayırt edici olduğunu beyan ettikleri tasarım yönünden yeni olmadığını beyan ederek kendi raporları ile çelişki oluşturduklarını, bilirkişilerin ABD Patent Ofisinin makine patent sayfalarında yer alan makine görsellerini gerekçe göstererek davaya konu tasarımın yeni olmadığı sonucuna ulaştıklarını, makineden çıkış anı çizilen görselden yola çıkılarak peynir tasarımının yeni olmadığı görüşünün tasarım mevzuatına açıkça aykırı olduğunu, bilirkişilerin müvekkiline ait 2010/ 001127 nolu tasarımı gerekçe göstererek müvekkiline ait 646/3 nolu tasarımın yeni olmadığını iddia ettiklerini, bu tespitin de diğerleri gibi tasarım hukukuna ve dosya içindeki delillere açıkça aykırı olduğunu, her iki tasarımın farklı olduğunu, takdir edilen manevi tazminat miktarının zararı gidermekten uzak ve cüzi bir tutar olarak kaldığını, somut olaya aykırı tespitler ile sembolik tutarda maddi tazminat belirlendiğini ileri sürerek, asıl davanın kabulü ile birleşen davanın tümden reddine karar verilmesini istemiştir.
Davalı şirket vekili istinaf başvuru dilekçesinde, asıl davada hükme esas alınan bilirkişi raporunun hüküm kurmaya elverişli olmadığını, dosyaya sunulan delillerin bilirkişi raporlarında tartışılmadığını, bilirkişilerin, davacı tarafından oluşturulmuş, 2010/01127, 2011/04935, 2013/00646-1-2-3-4-5 sıra nolu tasarımlar ve yine davacıya ait 2015/28257 sayılı marka ile müvekkiline ait müvekkili tarafından kullanıldığı iddia edilen ürünün şerit sayılarının farklı olmasına rağmen benzer olduğunu iddia ettiklerini, davacının bizzat 2013/00646 tescil nolu tasarımda her eklenen şeridin ürüne tasarımsal yenilik kattığı, görüntülerin farklılaştığı ikrarına rağmen bilirkişilerin bunu görmezden gelmesinin anlaşılamadığını, davacı her eklediği şerit sayısı ile ürüne yenilik kattığını iddia ederek, tasarım tescili alarak eklenen şerit sayısının ürüne özgünlük kattığını kabul ettiğini, kabul etmemekle birlikte aksi düşünülse dahi, davacının tanınır olmasının iş bu davaya hiçbir tesiri olmayacağını, birleşen davaya yönelik olarak, 27.02.2025 tarihli rapora yönelik itirazların dikkate alınmadığını, 2013 00646 4 ve 5, sıra nolu, 2010 001127 ve 2011 04935 nolu tasarımlar için dosyaya sunulan delillerin bilirkişiler tarafından detaylıca irdelenmediğini, neden sonuç ilşikisi bakımından bilirkişi raporlarının denetlenebilir olmadığını ileri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını, birleşen dosyada hükümsüzlük davasına ilişkin verilen kararın istinaf incelemesi ile kaldırılarak davanın tüm talepler yönü ile kabulüne karar verilmesini, asıl dosyada verilen kısmen kabul kararının istinaf incelemesi ile kaldırılarak davanın reddine hükmedilmesini istemiştir.
GEREKÇE\t: Dava, marka ve tasarım hakkına tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti, önlenmesi ile maddi ve manevi tazminat ile tasarım hükümsüzlüğü istemine ilişkindir.
\tİnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
\tDosya kapsamından, davacı tarafın, 2015/28257 sayılı tescilli markası ile 2010/01127, 2011/04935 ve 2013/00646 sayılı tescilli tasarım haklarının davalı tarafça üretilip satışa sunulan “...” markalı ürün üzerinde izinsiz olarak kullanılarak haksız rekabet oluşturacak şekilde, marka ve tasarım tecavüzünde bulunulduğunu iddia ettiği, davalı tarafın ise peynir ürününe ait tasarım ile davacı tasarımları arasında benzerlik olmadığından ihlal oluşmadığını, ayrıca lisans alınan tasarıma bağlı üretim yapıldığını, diğer yönden davacının mesnet tasarımların yenilik ve ayırt edicilik vasfı bulunmadığından hükümsüz kılınması gerektiğini savunduğu anlaşılmaktadır.
\tYukarıda yapılan özetten de anlaşılacağı üzere, ilk derece mahkemesince, asıl davada davalı taraf eyleminin davacıya ait tescilli marka ve tescilli tasarım hakkına yönelik tecavüz ve haksız rekabet oluşturduğunun tespitine, birleşen dosyada ise davalı tarafa ait 2013/00646 no'lu 1-2-3 sıra sayılı tasarımların ayrı ayrı hükümsüzlüğüne, dava konusu diğer tasarımlara yönelik açılan hükümsüzlük istemli davanın reddine karar verilmiş ise de, mahkemece yapılan inceleme ve araştırma hüküm kurmaya yeterli bulunmamaktadır.
\tZira, ilk derece mahkemesince alınan 09/06/2020 tarihli raporda; davalının ürettiği peynir ürününün lisans sözleşmesine konu 2016/08409-01 sıra numaralı tasarım ile aynı olmadığının, davalının ürettiği ürün ile davacının 2010/01127, 2011/04935 ve 2013700646 sayılı tasarımları ve 2015/28257 sayılı şekil markasının ayırt edilemez derecede benzer olduğunun, davalının eyleminin davacının tasarım haklarını ihlal ettiğinin belirlendiği görülmekte olup, Dairemizin kararından sonra alınan 28/06/2024 tarihli ek raporda, davalı firmanın \"...\" markalı peynir ürünü ile davacı firmanın şekil ibareli 2015/28257 sayılı markası arasında ortalama düzeydeki tüketici nazarında iltibas düzeyinde benzerlik oluşturduğunun, davalı firmanın \"...\" markalı satışa sunduğu peynir ürünü ile davacı firmanın birleşen davada hükümsüz kılınan 2013/00646 nolu 1-2-3 sıra sayılı tasarımlar dışında olan 2010/01127 ve 2011/04935 sayılı tasarımları arasında bilgilenmiş kullanıcı açısından belirgin benzerlik bulunduğu belirlenmiştir.
\tDosya kapsamında bu şekilde bir çelişki oluştuğu gibi birleşen davada davacı tarafından sunulan delillerin denetime elverişli olacak biçimde değerlendirilmediği, yenilik ve ayırt edicilik hususunda genel değerlendirmeler yapıldığı görülmüştür. Zira, hükümsüzlükleri istenilen tasarımların genel formlarının benzer olmasına rağmen, mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda, yeterli değerlendirme yapılmadan, 2013 00646-3 sıra nolu tasarımın 2010 001127 nolu tasarım karşısında yenilik ve ayırt edicilik niteliklerini haiz olmadığı belirlenmiş olmasına rağmen, 2013 00646 4 ve 5 sıra nolu, 2010 001127 ve 2011 04935 nolu tasarımlar için yenilik ve ayırt ediciliklerini öldüren bir dokümana rastlanmadığı belirtilmiştir.
\tOysa, birleşen davada davacı tarafından sunulan delillerin, dava konusu tasarımların yeniliklerini kıracak nitelikte olup olmadıklarının belirlenmesinden sonra şayet bu deliller yenilik kıracak nitelikte iseler, dava konusu tasarımlarla bu görsellerin denetime elverişli olacak biçimde karşılaştırılmaları, ortak ve farklı yönlerinin tek tek sayılması ve buna göre dava konusu tasarımların yenilik ve ayırt edicilik niteliklerini taşıyıp taşımadıklarının tespit edilmesi, ayrıca dava konusu tasarımların mutlak yenilik kriterini haiz olup olmadıklarının ve davalı taraf kullanımının davacının markasına tecavüz edip etmediğinin da değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu durumda, mahkemece anılan hususların tespiti için yeni bir bilirkişi raporu alınmak suretiyle hüküm tesisi yerine yazılı şekilde eksik incelemeye dayalı olarak hüküm tesisi doğru olmamıştır.
\tDiğer taraftan, davacı adına üç boyutlu peynir şeklinden ibaret tescilli 2015/28257 sayılı marka bulunmaktadır. Söz konusu marka tescilli olduğu için korunması gerektiği tabii ise de, tanımlayıcı olmamakla birlikte tanımlayıcılığa yakın olan markaların koruma düzeyinin düşük tutulması gerekmektedir. Öte yandan, markalar arasında iltibasa yol açacak derecede bir benzerlik olup olmadığının tespitinde her iki markaya konu işaretin, ayırt edici ve baskın unsurları dikkate alınarak bütünü itibariyle görsel, işitsel ve anlamsal olarak bıraktıkları izlenimin esas alınması gerekmektedir. Bu değerlendirme yapılırken önceki markanın ayırt edici niteliği de göz önünde bulundurulmalıdır. Zira, ayırt edici niteliği zayıf olan markalar yönünden iltibas ihtimali daha düşük olacaktır. Diğer bir deyişle, tescili istenilen mal ve hizmetleri, diğer işletmelerin mal ve hizmetlerinden ayırt etme gücü düşük kalan, zayıf marka olarak nitelendirilebilecek markaların koruma alanı daha dar bulunmaktadır (Yargıtay 11. HD, 2020/1574 Esas, 2021/1670 Karar). Hükme esas alınan bilirkişi raporunda davalı firmanın \"...\" markalı peynir ürünü ile davacı firmanın şekil ibareli 2015/28257 sayılı markası arasında ortalama düzeydeki tüketici nazarında iltibas düzeyinde benzerlik oluşturduğu belirtilmiş olmasına rağmen, az önce belirtilen hususlarda hiçbir değerlendirme yapılmaması ve denetime elverişli bir inceleme yapılmadan hüküm tesis edilmesi de yerinde bulunmamıştır.
\tYukarıda açıklanan ve somut uyuşmazlığın çözümünde esasa etkili delil niteliğinde olan hususların değerlendirilmediği anlaşıldığından, taraf vekillerinin istinaf itirazlarının kabulü ile HMK’nın 353/1-a-6. maddesi gereğince ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, dosyanın davanın yeniden görülebilmesi için mahkemesine iadesine, kararın niteliğine göre, taraf vekillerinin diğer istinaf itirazlarının bu aşamada incelenilmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM\t: Gerekçesi yukarıda belirtildiği üzere;
\t1-Taraf vekillerinin istinaf başvurularının HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kabulü ile Ankara 4. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesince verilen 21/10/2024 gün ve 2023/288 E. - 2024/448 K. sayılı kararının KALDIRILMASINA;
\t2-Dosyanın, davanın yeniden görülmesi için mahkemesine İADESİNE,
\t3-Taraf vekillerinin diğer istinaf itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına,
\t4-Davacı karşı davalı tarafından istinaf başvurusunda peşin olarak yatırılan toplam 615,40x2=1.230,80-TL istinaf karar ve ilam harcının istek halinde davacı karşı davalıya iadesine,
\t5-Davalı karşı davacı tarafından istinaf başvurusunda peşin olarak yatırılan 615,40-TL istinaf karar ve ilam harcının istek halinde davalı karşı davacıya iadesine,
\t6-İstinaf aşamasında duruşma açılmadığından taraflar lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
\t7-İstinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince yapılacak yargılamada değerlendirilmesine,
\t8-Kararın tebliği ve harç işlemlerinin yerel mahkeme tarafından yaptırılmasına,\t
\tDair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliği ile 16/01/2026 tarihinde HMK 353/1-a-6 maddesi uyarınca KESİN olmak üzere karar verildi.
GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 23/01/2026
\t\t\t\t
Başkan
...
Üye
...
Üye
...
Katip
...