T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
14. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2022/1219
KARAR NO\t: 2026/31
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 16. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 24/03/2022
NUMARASI\t: 2017/398 Esas - 2022/217 Karar
DAVANIN KONUSU: Rücuen Tazminat (Nakliyat sigortasından kaynaklı)
Taraflar arasındaki tazminat davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın kabulüne dair verilen karara karşı, davalı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; sigortalı ... AŞ'ye ait ... Amonyak sistemi ve ilgili ekipmanların, müvekkili şirket tarafından .../0 nolu Emtia Nakli ... Poliçesi kapsamında nakliyat muhataralarına karşı sigortalandığını, sigortalı emteanın ... Liman'dan Mardin ... tesislerine taşınması işinin davalı tarafından üstlenildiğini, 21/04/2016 tarihli “trafik kazası tespit tutanağı” ile de sabit olduğu üzere, ...plakalı aracın üzerinde yüklü sigortalı ... 2016 model Preneutralizer ünitesinin, ... D-400 karayolu ... Köprüsü altından geçiş yapmak isteyen taşıyanın kusuru neticesinde alçak köprüye çarpmak suretiyle ağır hasara uğradığını, ... ekspertiz çalışması sonucu alınan rapora göre kdv hariç 97.800,00 USD hasar tespit edildiğini, sigortalının söz konusu tutara isabet eden dava konusu nakliyat hasarı nedeniyle sahip olduğu tüm talep ve dava haklarının, dava dışı sigortalı şirket tarafından müvekkili şirkete devir ve temlik edildiğini, davalı taşıyıcının emteanın teslim alındığı andan teslim edildiği ana kadar tüm ziya ve hasarlarından sorumlu olduğunu beyanla ... tazminatı kapsamında 97.800,00 USD bedelin davalıdan tahsiline, dava konusu alacağa 3095 sayılı Kanunun 4/a maddesi uyarınca ödeme tarihlerinden itibaren USD para birimi cinsinden mevduata uygulanan en yüksek faizin işletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili, savunmasında özetle; davanın zamanaşımına uğradığını, TTK'nın 855/3. maddesi uyarınca 3 aylık bir bildirim yükümlülüğünün getirildiğini, dava konusu kazanın 21/04/2016 tarihinde gerçekleştiğini, davacının sigortalısının aynı tarihte zararı ve rücu borçlusunu öğrendiğini ancak bu tarihten itibaren 3 ay içerisinde taşıyıcı konumundaki müvekkiline herhangi bir bildirimde bulunulmadığını, dava dışı sigortalının müvekkili şirketten ... - ... güzergahı arasında 12 adet konteynerin taşınmasını talep etmesi üzerine müvekkili şirketin sigortalı şirketin onayı ile taşıma işini, kendi grup şirketlerinden ... Lt. Şti.'ye devrettiğini, taşımalara ilişkin tüm operasyon işlemlerinin sigortalı şirket ile ... arasında yürütüldüğünü, ...'in de söz konusu taşıma işini ... Tarım ve ... Tic. Ltd. Şti.'ye devrettiğini, 12 konteynerden hasara konu olan konteynerin D-400 karayolu üzerinde ... köprüsünden geçiş yapacağı sırada konteyner içerisindeki 4.10 metre uzunluğundaki enerji kazanının uç kısımlarının ... köprüsünün beton kısımlarına çarpması neticesinde hasarın meydana geldiğini, kazanın meydana gelmesinde müvekkilinin hiçbir kusurunun bulunmadığını, hasarın meydana gelmesinden ..., ... ve ... Şirketlerinin sorumlu olduğunu, konteynerlerin yüklemesinin ... Şirketi'nin sorumluluğunda yapıldığını, emteanın yükleneceği konteynerin seçimi ile yükleme işinin tamamen ... Şirketinin sorumluluğunda gerçekleştiğini, Karayolu Trafik Yönetmeliği'nin 128. maddesinde yer alan azami araç yüksekliğinin ... tarafından dikkate alınmadığını, hasarın bu nedenle oluştuğunu, TTK'nın 878. maddesi uyarınca müvekkilinin söz konusu hasardan sorumlu tutulmasının mümkün olmadığını, söz konusu kazada ... ve ... Şirketlerinin ise fiili taşıyıcı konumunda olduklarını ve hasardan sorumluluklarının bulunduğunu, müvekkilinin sorumluluğu kabul edilmemekle birlikte ancak ... şirketi tarafından sigortalısına yapılan ödeme kadar olacağını savunarak, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ
İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; \"... Davacı tarafından, dava dışı ... A.Ş.'ye ait ... Amonyak sistemi ve ilgili ekipmanların, .../0 nolu Emtia Nakli ... Poliçesi kapsamında, 10.000.000 EURO teminat ile 27/01/2016-21/01/2017 tarihleri arasında geçerli olmak üzere ... edildiği, bu poliçeye bağlı olarak 22/04/2016 tarihinde ...-... nakliyesi için ...plakalı aracın da dahil olduğu taşıma yönünden toplam 2.056,85 TL bedelle tek seferlik nakliye poliçesinin düzenlendiği, dava dışı sigortalı ile davalı arasında, sigortalıya ait 38 kap- 54.030 kg ... amonyak sistemi ile ilgili ekipmanların ... Limanı'ndan Mardin ...'na taşınması işi için yazılı olmayan taşıma sözleşmesi yapıldığı, davalı tarafından navlun faturasının düzenlendiği ve taşıma işinin dava dışı ... Ltd. Şti.'ye devredildiği, bu şirket tarafından ise dava dışı ... Ltd. Şti. ile 22/04/2016 tarihli alt taşımacılık sözleşmesinin akdedildiği, emtianın dava dışı ... Şirketi'nin sorumluluğunda bulunan ...plakalı araca ... Limanı'ndan yüklendiği ve ...'na taşınması sırasında hasara uğradığı, hasarın, aracın ... D-400 karayolu...köprüsü altından kontrolsüz şekilde geçişi esnasında taşıdığı yükten alçak olan köprüye preneultralizerin üst kısmıyla çarpması sonucu meydana geldiği, davalının söz konusu karayolu taşıma işinde taşıyıcı olduğu konusunda taraflar arasında bir uyuşmazlığın söz konusu olmadığı anlaşılmıştır. Davacı taraf emtiada meydana gelen hasarın tamamen davalının kusurundan kaynaklandığını ve davalı tarafından tüm zararın tazmin edilmesi gerektiğini, davalı taraf ise talebin zamanaşımına uğradığını aksi halde ise, emtianın konteynerlere yüklenmesi ve konteynerlerin seçiminin dava dışı sigortalı tarafından gerçekleştirilmesi sebebiyle kendisinden hasar bedeli talep edilemeyeceğini iddia etmektedir. TTK'nın eşya taşımaya ilişkin kısmında yer alan 855. maddesinde; bu kitap hükümlerine tabi taşımalarda, yolcunun bir kaza sonucu ölmesi veya bedensel bütünlüğünü zedeleyen bir zarara uğraması hâlinde istem haklarının on yılda, diğer zararlarda ise bir yılda zamanaşımına uğrayacağı, bu sürenin, eşya taşımasında, eşyanın gönderilene teslim tarihinden başlayacağı, rücu haklarına ilişkin zamanaşımının, rücu alacaklısının, zararı ve rücu borçlusunu öğrendiği tarihten itibaren, üç ay içinde zarar hakkında rücu borçlusuna bildirimde bulunmuş olması şartıyla, rücu alacaklısına karşı mahkeme kararının kesinleştiği günden, kesinleşmiş mahkeme kararı bulunmayan hâllerde ise, rücu alacaklısının borcu ifa ettiği tarihten itibaren işlemeye başlayacağı, taşıyıcının kastından veya pervasızca bir davranışıyla ve böyle bir zararın meydana gelmesi ihtimalinin bilinciyle işlenmiş bir fiilinden veya ihmalinden dolayı eşya zıyaa, hasara uğramış veya geç teslim edilmişse, taşıyıcının sorumluluğunun üç yılda zamanaşımına uğrayacağı, 875. maddesinde; taşıyıcının eşyanın taşınmak üzere teslim alınmasından teslim edilmesine kadar geçecek süre içinde, eşyanın zıyaından, hasarından veya teslimindeki gecikmeden doğan zararlardan sorumlu olduğu ancak zararın oluşmasına, gönderenin veya gönderilenin bir davranışı ya da eşyanın özel bir ayıbı sebep olmuşsa, tazminat borcunun doğmasında ve kapsamının belirlenmesinde, bu olguların ne ölçüde etkili olduğunun dikkate alınacağı, 876. maddesinde; zıya, hasar ve gecikmenin, taşıyıcının en yüksek özeni göstermesine rağmen kaçınamayacağı ve sonuçlarını önleyemeyeceği sebeplerden meydana gelmesi halinde taşıyıcının sorumluluktan kurtulacağı, yine zıya, hasar ve gecikmenin 878. maddede sayılan eşyanın gönderen tarafından işleme tabi tutulması, yüklenmesi ve boşaltılması gibi hallere bağlanması durumunda taşıyıcının sorumluluktan kurtulacağı, 879. maddesinde; taşıyıcının, kendi adamlarının, taşımanın yerine getirilmesi için yararlandığı kişilerin, görevlerini yerine getirmeleri sırasındaki fiil ve ihmallerinden, kendi fiil ve ihmali gibi sorumlu olduğu kabul edilmiştir. Açıklanan yasal düzenlemeler ışığında öncelikle zamanaşımı itirazı yönünden yapılan değerlendirmede; her ne kadar davalı taraf davacının 3 aylık bildirim yükümlülüğüne uymadığını ve rücu hakkının zamanaşımına uğradığını iddia etmiş ise de; TTK'nın 855/3. maddesi taşıyıcının bir diğer taşıyıcıya rücusu ile ilgili olup ... şirketinin açtığı rücu davasında uygulanmayacağı, TTK'nın 1472. maddesi gereğince yasal halefiyet hakkına sahip olan davacının, selefi bulunduğu kişinin davayı hangi zamanaşımı süresi içinde açması gerekiyorsa, o süre içinde açması gerektiği, (Emsal için bkz. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi; 2015/10555 Esas, 2015/13742 Karar, 21/12/2015 Tarihli ilam), kaldı ki davacı tarafından 20/04/2017 tarihli temlikname ile alacağın dava dışı sigortalıdan temlik alındığı, davalı tarafından sunulan 21/04/2016 tarihli e-mail içeriğine göre yüklemenin-teslimin 21/04/2016 tarihinde yapıldığı ve davanın, emtianın teslim tarihinden itibaren 1 yıllık süre içerisinde 21/04/2017 tarihinde açıldığı, zamanaşımına uğramadığı anlaşılmıştır. 21/04/2016 tarihinde düzenlenen kaza tespit tutanağında ve alınan tüm bilirkişi raporlarında tespit edildiği üzere hasarın, KTK'nın 65/1-g maddesinde yer alan gabari dışı yük yükleme kuralının ihlali nedeniyle oluştuğu, dava konusu taşıma sırasında emtianın toplam yüksekliğinin 4.80 metre olduğu, KTK ve Karayolları Trafik Yönetmeliği uyarınca aracın azami yüksekliğinin 4.00 metreyi aşması nedeniyle Karayolları Genel Müdürlüğü'nden izin alınması ve araç ile güzergahın emtianın durumuna göre belirlenmesi gerektiği, her ne kadar davalı taraf sorumluluğun dava dışı sigortalıda olduğunu iddia etmiş ise de; iddiasında konteyner seçimi ile emtianın konteynere yüklenmesi işinin dava dışı sigortalı tarafından gerçekleştirildiğini beyan ettiği, bu hususta sunulmuş delil olmamakla birlikte konteynerlerin araca yüklenmesinin ve aracın seçiminin kendisi tarafından yapıldığının da kabul edildiği, buna göre taşıyıcı olan davalının TTK'nın 878. maddesinde yer alan sorumsuzluk halinden faydalanmasının mümkün olmadığı, alt taşıyıcı konumunda olan şirketlerin ve araç işleteninin özel izin alma prosedürüne uymamaları, aracı ve güzergahı belirlerken yasal düzenlemelere ve trafik güvenliğine aykırı davranmaları şeklinde gerçekleşen ve pervasızca hareket kapsamında kabul edilecek eylemleri nedeniyle oluşan hasardan sorumlu olduğu, hasarın tazmininde TTK'nın 886. maddesi uyarınca 882. maddesinde yer alan üst sınırın uygulanmayacağı, davacı tarafça sunulan fatura ve ekspertiz raporu ile ödeme dekontlarına göre emtiadaki hasar nedeniyle oluşan toplam zararın 97.800 USD olduğu, alınan ekspertiz raporunda emtianın onarımının yapıldığı ve değişen hasarlı parçaların ticari-sovtaj değerinin olmadığının tespit edildiği, her ne kadar ilk bilirkişi heyetince düzenlenen raporda sovtaj indirimi yapılması gerektiği beyan edilmiş ise de, davalı tarafın cevap dilekçelerinde hasar bedeline yönelik bir itirazda bulunmadığı, sovtaj indirimi yapılması gerektiğine dair bir talebinin olmadığı, sorumluluğunun ... şirketinin sigortalısına ödediği miktar ile sınırlı olduğunun beyan ve kabul edildiği, davacı tarafından dava dışı sigortalısına 97.800 USD ödeme yapıldığı ve bu bedelin tamamının talep edilebileceği, her ne kadar davalı taraf zararın USD cinsinden talep edilemeyeceğini iddia etmiş ve bilirkişi raporlarında da prim ödemelerin TL cinsinden olması sebebiyle bu yönde bir görüş bildirilmiş ise de; davacı ... şirketi, sigortalısının haklarına halef olarak davalıya husumet yönelttiğinden, sigortalı ile davalı arasındaki hukuki ilişkinin kurallarına göre davalının sorumluluğunun belirlenmesi gerektiği, sunulan faturaların USD cinsinden olması sebebiyle dava dışı sigortalı tarafından zararın davalıdan USD olarak talep edilebileceği, bu nedenle davacının da alacağını USD cinsinden talep etmesinde hukuka aykırılık olmadığı anlaşılmakla davanın kabulü ile toplam 97.800 USD tazminatın ödeme tarihlerinden itibaren işletilecek, 3095 sayılı Kanunun 4/a maddesi uyarınca kamu bankalarınca USD cinsinden açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödenen en yüksek faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş, dava değeri dava tarihindeki merkez bankası efektif satış kuru üzerinden (3.6512) belirlenerek harç ve vekalet ücretine hükmedilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir...\" gerekçesiyle, davanın kabulü ile 97.800 USD tazminatın 27.800 USD'lik kısmına 04/06/2017 ve 70.000 USD'lik kısmına 20/04/2017 tarihinden itibaren işletilecek 3095 sayılı Kanun'un 4/a maddesi uyarınca kamu bankalarınca USD cinsinden açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödenen en yüksek faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.
Bu karara karşı, davalı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ
Davalı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; Müvekkilinin dava dışı ... AŞ'nin taşıma işlerini yürüttüğünü, mail üzerinden anlaşma sağladıklarını, dava dışı şirketin müvekkili şirketten ...-... güzergahı arasında 12 adet konteynerin taşınmasını talep ettiğini, şirketin onayı ile müvekkilinin taşıma işini ... .. Ltd Şirketine devrettiğini, tüm operasyon işlemlerinin dava dışı sigortalı şirket tarafından yürütüldüğünü, 12 konteynerin .../33 - ... plakalı araca yüklendiğini, D-400 karayolu üzerinde seyir halindeki iken ... köprüsünden geçiş yapacağı esnada konteyner içerisindeki 4.10 metre uzunluğundaki enerji kazanının uç kısımlarının ... Köprüsünün beton kısımlarına çarpması sonucunda hasar meydana geldiğini, mahkeme tarafından bir yıllık zamanaşımına uğramadığına karar vererek hüküm tesis edildiğini, hasara konu yüklemenin davacı ... şirketinin sigortalısı tarafından gerçekleştirildiğini, kararın hatalı olduğunu, bilirkişi raporunda yüklemenin müvekkili tarafından gerçekleştirildiğine kanaat getirildiğini, mail yazışmasının delil olarak dosyaya sunulduğunu, müvekkili tarafından herhangi bir yüklemenin gerçekleştirilmediğini, hasara konu olan yükün yüklü olduğu konteynerin numarasından cinsine kadar belirli olduğunu, müvekkilinin yüklü olan konteyneri teslim almaya ... Limanına gittiğini ve limanda bulunan gönderen sorumluluğundaki kişilerce konteynerin vinç yardımı ile araca yüklendiğini, ayrıca müvekkili tarafından yükleme yapılmasının mümkün olmadığını, yükün hali hazırda konteynere yüklü olduğunu, gönderen şirketin ... Limanına yakın mesafede Mardin/...'da fabrikasında bulunduğunu ve söz konusu fabrikaya ... Limanından devamlı şekilde sevkiyat yapıldığını, limanda sürekli olarak kendi personellerini ve ekipmanlarını bulundurduğunu, mail yazışmalarında açıkça görüleceğini, söz konusu mailde dava konusu hasara dair yük ile beraber 17 farklı yükün taşındığını, bir kısım konteynerlerin diğer sevkiyatlar için limana geri döneceğinin kararlaştırıldığının tespit edildiğini, ... AŞ'nin sevkiyatları ve yüklemeleri kendisinin organize ettiğini, dosyada iki farklı rapor hazırlandığını, raporlardan birinin yüklemenin ... AŞ tarafından gerçekleştirildiğini diğerinin ise müvekkili tarafından gerçekleştirildiğine kanaat getirildiğini, dava dosyasının en başından beri ısrarlı şekilde yükleme işleminin gönderen ... Aş tarafından gerçekleştirildiğinin ileri sürdüklerini ve 5 kez bilirkişi raporu alındığı gerçeği karşısında yükleme işleminin müvekkili tarafından yerine getirildiğinin kabul edilmesinin merak edildiğini, yerleşik içtihatlara göre gabari dışı yükleme yapılması sebebiyle yükte hasar meydana gelmesi durumunda gönderen ve taşıyıcının meydana gelen hasardan %50 oranında sorumlu olacağını, hasar ödemesinin döviz cinsinden yapılmasının mümkün olmadığını, kararın hatalı ve hukuka aykırı olduğunu, poliçenin 7.maddesinde; tazminat ödemelerinin TL olarak ödeneceğini, primlerin döviz olarak ödenmesi halinde hasar ödemelerininde döviz cinsinden değerlendirileceğinin düzenlendiğini, sigortalı tarafından TL prim ödemesi yapıldığının görüleceğini, abonman poliçede prim ödemelerinin TL cinsinden yapılması halinde hasar ödemelerinin TL cinsinden ödeneceğinin hüküm altına alınmasına, sigortalınında TL cinsinden prim ödemesi yapmasına rağmen döviz cinsi ödemesi üzerinden hasar ödemesinde bulunulduğunu, poliçe kapsamında ödeme yapılması gerektiğini, teminat dışında kalan sebeplere dayalı ödeme yapan ... şirketinin lütuf ödemesi gerçekleştirdiğinden rücu hakkını kaybedeceğini, mahkeme tarafından zamanaşımına uğrayan alacakların hüküm altına alındığını, hasarın 21.04.2016 tarihinde gerçekleştiğini, davanın ise 21.04.2017 tarihinde ikame edildiğini, 27.800,00 USD tutarındaki ödemenin dava açıldıktan 1,5 ay sonra 04.06.2017 tarihinde sigortalısına ödendiğini iddia ederek, kararın kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE
Dava, emtia nakliyat abonman sözleşmesine bağlı ... poliçesi kapsamında ödenen hasar bedelinin rücuen tahsili istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne karar verilmiş; bu karara karşı, davalı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Taraflar arasında, davalı şirket ile dava dışı sigortalı şirket arasında taşıma ilişkisinin varlığı, dava dışı sigortalıya ait emtianın taşınması esnasında hasarın meydana gelmesi konularında herhangi bir uyuşmazlık mevcut değildir. Uyuşmazlık, dava konusu alacağın zamanaşımına uğrayıp uğramadığı, meydana gelen hasarda dava dışı sigortalının kusur ve sorumluluğunun bulunup bulunmadığı, hasarlanan konteynerin taşıma konusu araca gönderici tarafından yüklenip yüklenmediği, ... hasar bedeline ilişkin tazminatın döviz cinsi üzerinden kabulünün ... poliçesine uygun olup olmadığına ve sonuçta kararın usul ve yasaya uygun olup olmadığına ilişkindir. Dosya kapsamından, dava dışı ... AŞ şirketi ile davacı ... şirketi arasında 22.04.2016 tarihli emtia nakliye ... poliçesinin düzenlenmiş olduğu, abonman poliçesinde kalkış şehrinin ..., varış şehrinin Mardin/ ... olarak belirtildiği, vasıta plakalarına yer verildiği, emtia cinsinin granulatör (gübre tesisi ilgili ekipmanlar) amonyak sistemi ile ilgili ekipmanlar toplam 38 kap olarak belirtildiği, ... bedelinin EURO/TL olarak ayrı ayrı gösterildiği, prim ödeme tablosunda ödeme tutarının 2.056,85 TL olduğunun belirtildiği, dava dışı sigortalı şirket ile davalı taşıyıcı şirket arasında 20.04.2016 tarihli mail yazışmaları ile ...nakliyesi için yazışmaların gerçekleştirildiği, dava dışı şirket tarafından 21.04.2016 tarihli mailde; yapılacak yükleme planının belirtildiği, söz konusu mailin dava dışı ... Şirketi yetkilisi tarafından ilgili firmanın operasyon birimine gönderilmiş olduğu, dava dışı sigortalı şirket ile davalı taşıyıcı şirket arasında gerçekleşen maillerde yüklemenin kim tarafından veya ne şekilde yapılacağına dair ayrıntıya yer verilmediği, davalı taşıma şirketi ile dava dışı ...... Ltd Şirketi arasında 22.04.2016 tarihinde taşıma sözleşmesinin imzalanmış olduğu, adi şekilde düzenlenen taşıma sözleşmesinde ,dava dışı ...... Ltd şirketinin taşıyan, davalı şirketin ise taşıtan olarak yer aldığı, boşaltma yerinin Mardin ... olarak belirtildiği, şöforlerin yükledikleri aracı eksiksiz ve tam olarak teslim etmek zorunda olduğuna sözleşmenin 2.maddesinde yer verildiği, 2.maddenin başlığının, araç yükleme, boşaltma, navlun ve ödeme detaylarına ilişkin olduğu, 21.04.2016 tarihli trafik kaza tespit tutanağında, sürücü ... sevk ve idaresindeki ... plakalı çekici ve ... plakalı yarı römokun üzerinde 70 cm yüksekliğinde konteyner ve bu konteynerin üzerinde 4 metre 10 cm yüksekliğinde enerji kazanı yüklü vaziyette öncüsü ve artçısı bulunmadan batıdan doğuya D-400 kara yolu üzerinde kamyon üzerinde seyredip ... köprüsü otoyol bağlantı yolu altında geçiş yapacağı sırada yarı römorkün üzerinde bulunan enerji kazanının uç kısımlarının ... Köprüsünün beton kısımlarına çarparak yol üzerine düşmesi sonucunda maddi hasarlı trafik kazasının meydana geldiği, olayda sürücünün gabari dışı yük yüklemek kuralını ihlal ettiği görüşünün bildirildiği, 10.04.2017 tarihli ekspertiz raporunda, sigortalı Kastamonu merkezli ... AŞ tarafından İspanya'da bulunan firmadan 16.02.2016 tarihli mal faturası karşılığı satın alınan 38 kap granülatör gübre tesisi ve ilgili ekipmanların, amonyak sistemi ve ilgili ekipmanların 6 adet konteyner içerisinde ... Limanından kara yolu ile sigortalının Mardin ...'na işletmesine sevk edildiği, sevkiyat esnasında aracın üzerinde yüklü bulunan konteynerin köprü altında geçişi esnasında yükün üst kısımdan köprüye çarparak hasar gördüğü durumun adli makamlara ve ... şirketine bildirildiği, kaza mahalli ve çekilen hasar fotoğrafları incelendiğinde söz konusu tır üzerinde yüklü bulunan ünitenin köprü altına geçişi esnasında üst kısımdan çarparak ünite konik gövde üst orta ve alt saçlarında ezilme, içe doğru göçme vb görüldüğü, hasarlı emtianın onarımının yapılmış olduğu, 09.02.2017 tarihli onarım faturasının düzenlediği, KDV'li toplam onarım bedelinin 115.404,00 USD olduğu, onarım bedelinin piyasa rayiçlerine uygun olduğu, hasar bedelinin KDV'ye dahil olmadığı, KDV'siz bedelinin 97.800,00 USD karşılığı 277.145,64 TL olduğu, hasardan taşıyıcı şirketlerin sorumluluğunun bulunduğunun belirtildiği, onarım bedeline dair dava dışı ...... AŞ şirketi tarafından dava dışı sigortalı şirkete düzenlenen 09.02.2017 tarihli faturada KDV'siz tutarın 97.800,00 USD olduğu, 20.04.2017 tarihli düzenlenen temlikname ile 97.800,00 USD tutarın kayıtsız şartsız ... şirketine devir ve temlik edildiğinin, poliçe edimlerinin ... şirketi tarafından yerine getirildiğinin belirtildiği, davacı ... şirketi tarafından ödeme sonrasında 21.04.2017 tarihinde toplam 97.800,00 USD tutarındaki ödemenin tahsili istemi ile iş bu davayı açmış olduğu anlaşılmıştır. Tarafların delillerini dosyaya ibraz etmesi ile birlikte bilirkişi incelemesi gerçekleştirilmiştir. 08.02.2018 tarihli bilirkişi heyet raporu alınmış, davacı ... şirketi tarafından rapora karşı beyan dilekçesinde; raporun tam olarak değerlendirilmesi durumunda davalının sorumluluğunun tam olduğunun tespit edildiğini, taşınan yükün özel nitelikli proje yükü olarak taşındığını ve ona göre güzergah ve yol şartlarını gözetmek gereken bir yük olduğunu belirterek, davanın tam kabulüne karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili rapora karşı itiraz dilekçesinde; davanın TTK'nın 855. maddesi gereğince zamanaşımına uğradığını, davanın kaza tarihinden bir yıl sonra ikame edildiğini ancak üç ay içinde müvekkiline yazılı bildirimde bulunulmadığını, ... poliçesinin hasarı kapsayıp kapsamadığının değerlendirilmediğini, yüklemenin dava dışı gönderen şirket tarafından yapılması nedeniyle müvekkili şirketin ancak TTK'nın 863. maddesi gereğince müterafik kusur bakımından sorumlu olabileceğini, emtia yüklemesinin dava dışı ... AŞ tarafından yapıldığını, müvekkili sorumluluğunun sınırlı sorumluluk olduğunu belirterek ek rapor alınmasını talep etmiştir. İtiraz ve beyanlar değerlendirilmek üzere, aynı heyetten16.10.2018 tarihli ek bilirkişi raporu alınmıştır. Davacı vekili ek rapora karşı beyan dilekçesinde; sovtaj indirimine ilişkin itirazlarını aynen tekrar ettiklerini, davalının hasara pervasızca hareket ile sebebiyet verdiğini belirterek, davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili rapora karşı beyan dilekçesinde; raporun eksik ve hatalı olduğunu, yapılan ödemenin poliçe kapsamı dışında olduğunu, davacı ... şirketi tarafından akdedilen abonman poliçede prim ödemelerinin TL cinsinden yapılması halinde hasar ödemelerininde TL cinsinden ödeneceği hususunun hüküm altına alındığını, davacı ... şirketinin sigortalısına TL cinsinden prim ödemesi yapmasına rağmen sigortalıya hasar ödemesini döviz cinsinden yaptığını, bunun lütuf ödemesi olduğunu, kusur tespitinin içtihatlara aykırı olduğunu iddia ederek, yeniden rapor alınmasını ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.17.12.2021 tarihli bilirkişi heyet raporunda; ... ... ile ... Anonim Şirketi arasında 22.04.2016 tarihinde ...-Mardin ... nakliyesi için ...(Çekici)- ... (...) plakalı aracın da bulunduğu toplam 2.056,85 TL bedelle seferlik nakliye poliçesi tanzim edildiği, abonman sözleşmesine bağlı olduğu emtia cinsi gübre tesisi ve ilgili olarak belirtildiği ,ekipmanlar amonyak sistemi ve ilgili ekipmanların toplamda 38 kap 54.030 kilogram olarak poliçe tanzim edildiği, 14.06.2017 tarihinde ... ... AŞ adına ... Anonim Şirketi 27.800 USD, 20.04.2017 tarihinde 70.000 USD hasar tazminat bedeli olarak ödendiğinin sunulu dekont suretlerinden anlaşıldığı, taraflar arasında düzenlenen Nakliyat Abonman Sözleşmesi “G -Prim ve Hasar Ödemeleri başlığında belirtilen iş bu sözleşme çerçevesinde tanzim edilecek poliçe primleri TL ve peşin olarak tahsil edilecek olup bir hasar vukuunda tazminat TL olarak ödenecektir primlerin döviz olarak ödenmesi halinde hasar ödemeleri de aynı döviz cinsinden değerlendirilecektir. tazminat talepleri ... gerekli tüm belgeleri sigortacıya tevdi etmesini takiben en kısa sürede ödenecektir” özel şartı mevcut olduğu Nakliyat poliçesinin 2.056,85 TL Primle tanzim edildiği, Poliçe özel şartı gereği hasar tazminat talebinin bu yönde USD cinsinden talep etme imkanı bulunamayacağı, prim ödemesinin TL cinsinden yapıldığından hasar tazminat talebinin de TL cinsinden talep edilebileceği kanaatine varıldığı, dava dışı sigortalının, yükün ... limanında ... / ... plakalı araca yüklenmesi işini yerine getirdiği veya yüklemeye iştirak ettiğine yönelik dosyada herhangi bir delil veya belge bulunmadığı; taşıma sözleşmesinin genel şartlar m.2, 5 ve 6 düzenlemeleri de göz önüne alındığında, yükleme işinin ... limanında ... ... ve ... Taşımacılık tarafından yerine getirildiği, davalı taşıyıcının eylemlerinden sorumlu olduğu kişiler tarafından gabari dışı yükleme yapılması nedeniyle Karayolları Trafik Kanunu'nun 65. Maddesi ve Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin 128. maddesi gereği, araçların yüklenmesinde, belirlenen kurallara uyulmayarak aracın kanunen öngörülen ölçü ve boyutlara uygunluğunun sağlanmamış olduğu; bunun sağlanamaması halinde basiretli bir taşıyıcı olarak yol ve trafik güvenliğini tehlikeye düşürmemek adına gerekli önlemlerin alınması gerekirken, yol güvenliğini ve köprülerin durumu da gözetilmeyerek kazaya sebebiyet verildiği, bu nedenle kaza sebebiyle yüke gelen hasarın bütünüyle taşıyıcı sorumluluk alanında kaldığı ve davalı taşıyıcının T.T.K m.886'da tanımı yapılan “pervasızca hareketi” ile zarara sebebiyet vermesi halinin mevcut olduğu, dava dışı sigortalıya herhangi bir sorumluluk yüklenemeyeceği, TTK m.882'de yer alan taşıyıcının sorumluluğun sınırlandırılmasına ilişkin düzenlemelerin uygulama alanı bulamayacağı, mahkemece aksi kanaatte olunması halinde, taşıyıcının hasarlanan emtia-eşya için azami sorumluluğu belirtilen tarih itibarıyla hesaplandığı üzere 23.453,2816 USD'ye karşılık geleceği belirtilmiştir. Yukarıda yer verilen gerekçelere istinaden davanın USD cinsinden kabulüne dair hüküm tesis edilmiştir. Taşıma esnasında meydana gelen hasar bedelinin tahsili istemine ilişkin iş bu davada, taşıma ... ilinden Mardin ... arası gerçekleştirilmiş yurt içi taşıma olması nedeniyle olayda TTK'nın eşya taşımaya ilişkin hükümlerinin uygulanması gerekir. Taşıma işlerinde zamanaşımı TTK'nın 855. maddesinde düzenlenmiştir. Maddenin birinci fıkrasında, bu kitap hükümlerine tabi taşımalarda yolcunun bir kaza sonucu ölmesi veya bedensel bütünlüğü zedeleyen bir zarara uğraması halinde istem haklarının on yılda, diğer zararlarda ise bir yılda zamanaşımına uğrayacağı; ikinci fıkrasında ise bu sürenin, eşya taşınmasında eşyanın gönderilene teslimi, yolcu taşımasında yolcunun varma yerine ulaşma tarihinden başlayacağı, eşyanın tamamen zayi olmuş veya yolcunun gideceği yere ulaşamamış olması halinde zamanaşımı süresinin eşyanın teslimi veya yolcunun ulaşması gereken tarihten itibaren işlemeye başlayacağı; üçüncü fıkrada ise rücu haklarına ilişkin zamanaşımının rücu alacaklısının zararı ve rücu borçlusunu öğrendiği tarihten itibaren üç ay içinde rücu borçlusuna bildirimde bulunmuş olması şartı ile rücu alacaklısına karşı mahkeme kararının kesinleştiği günden kesinleşmiş mahkeme kararının bulunmadığı hallerde ise rücu alacaklısının borcu ifa ettiği tarihten itibaren işlemeye başlayacağı hüküm altına alınmıştırSomut olayda, davacı ... şirketi, sigortalısına yaptığı ödemeyi taşıyandan temlik hükümleri gereğince talep etmektedir. Bu durumda ise TTK'nın 855/2. maddesi gereğince eşyanın teslim tarihinden itibaren bir yıllık zamanaşımı süresi bulunduğu gözetilerek bir karar verilmesi gerekir. Eldeki davanın konusu eşyanın trafik kazası neticesinde gönderilene teslim edilmeksizin 21.04.2016 tarihinde hasarlandığı ve onarımı için dava dışı şirkete ait parka çektirildiği sabittir. Ancak emtia, trafik kazası sonucunda zarara uğramış ise de davacı sigortalısı gönderilene teslim edilmiştir. Bu durumda davacı tarafça TTK'nın 855/2 hükmü gereğince 21.04.2016 tarihinden itibaren en geç 21.04.2017 tarihine kadar bir yıllık süre içerisinde alacak talebinde bulunulması gerekir. Davacı taraf, bir yıllık süre içerisinde 21.04.2017 tarihinde iş bu davayı açmıştır. Bu nedenle davanın zamanaşımı süresi içerisinde açılmış olduğunun kabulüne ilişkin verilen kararda bir isabetsizlik bulunmamıştır. Davalı vekili tarafından her ne kadar dava konusu hasar bedelinin 27.800,00 USD tutarındaki miktarın dava tarihinden sonra ödendiği ve ödeme tarihi olan 04.06.2017 tarihi itibariyle bir yıllık zamanaşımı süresinin dolduğu iddia edilmiş ise de yukarıda ayrıntılı şekilde yer verildiği üzere, kabul edilen alacak talebinin tamamı yönünden bir yıllık süre içerisinde dava açılmıştır. Ayrıca davacı ... şirketi tarafından halefiyet ilkesi yanında dava dışı sigortalı tarafından alacak 20.04.2017 tarihli temlikname ile temlik edilmiş olduğundan temlik hükümlerinin de iş bu uyuşmazlıkta değerlendirilmesi gerekeceğinden davanın zamanaşımı süresi içerisinde açılmış olduğunun kabulü uygun görülmüştür. TTK'nın 1472. maddesi uyarınca sigortacının sigortalısının haklarına halefiyet hakkının gerçekleşebilmesi için sigortacının hukuken geçerli bir ... poliçesi teminatı kapsamında sigortacısına tazminat ödemiş olması ve sigortalının zarar sorumlusuna karşı dava hakkına sahip olması gerekir. Sigortacı; ancak sigortalısının meydana gelen zarardan dolayı üçüncü kişilere karşı dava hakkı varsa bu hakka ödediği bedel oranında halef olacaktır.Somut olayda, dava dışı sigortalı ... AŞ şirketi ile davacı ... şirketi arasında 21.01.2016 başlangıç - 27.01.2017 bitiş tarihli nakliyat emtia abonman sözleşmesinin düzenlendiği, dava konusu taşımaya ilişkin ise poliçenin abonman poliçesi kapsamında düzenlenmiş olduğu çekişmesizdir. Nakliyat Abonman Sözleşmesi “G -Prim ve Hasar Ödemeleri başlığında belirtilen İş bu sözleşme çerçevesinde tanzim edilecek poliçe primleri TL ve peşin olarak tahsil edilecek olup bir hasar vukuunda tazminat TL olarak ödenecektir primlerin döviz olarak ödenmesi halinde hasar ödemeleri de aynı döviz cinsinden değerlendirilecektir. tazminat talepleri ... gerekli tüm belgeleri sigortacıya tevdi etmesini takiben en kısa sürede ödenecektir.” özel şartı mevcut olduğu, Nakliyat poliçesinin 2.056,85 TL primle tanzim edildiği, Poliçe özel şartı gereği hasar tazminat talebinin bu yönde USD cinsinden talep etme imkânı bulunamayacağı, prim ödemesinin TL cinsinden yapıldığından TTK'nın 1472.maddesine dayalı hasar tazminat talebinin de TL cinsinden talep edilebileceği söylenebilir ise de sigortacının açtığı eldeki rücu davasında halefiyetin, TTK'nın 1472. maddesinden değil, TBK'nın 183 vd. maddeleri gereğince alacağın temliki hükümlerinden kaynaklanmaktadır. Alacağın temliki hükümleri uyarınca davacı ... şirketi, demlik eden sigortalının tüm haklarına halef olmuştur. Nakliye sırasında hasarlanan emtianın tamir faturası USD cinsinden düzenlenmiştir. Bu nedenle hasar gören emtiaya ilişkin onarım faturanın USD döviz cinsinden düzenlenmiş olması ve ödemenin USD olarak yerine getirilmiş olması nedeniyle temlik hükümleri kapsamında hasar onarım bedelinin döviz kuru üzerinden talep edilmesinde ve hüküm tesisinde bir isabetsizlik görülmemiştir.Davalı vekili yükleme görevinin dava dışı sigortalı şirkete ait olduğunu ve bu nedenle TTK'nın 863 vd. hükümleri gereğince dava dışı sigortalı şirketin olayda kusurlu olduğunu iddia ve istinaf konusu yapmıştır. TTK'nın 863. maddesinde yükleme ve boşaltma düzenlenmiştir. Maddenin 1. Fıkrasında; \"(1) Sözleşmeden, durumun gereğinden veya ticari teamülden aksi anlaşılmadıkça; gönderen, eşyayı, taşıma güvenliğine uygun biçimde araca koyarak, istifleyerek, bağlayarak, sabitleyerek yüklemek ve aynı şekilde boşaltmak zorundadır. Taşıyıcı, ayrıca yüklemenin işletme güvenliğine uygun olmasını sağlamakla yükümlüdür...\" düzenlemesine yer verilmiştir. Somut olayda, dava dışı sigortalı şirket ile davalı taşıma şirketi arasında mail yolu ile gerçekleştirilen taşıma ilişkisi kapsamında eşyanın gönderen tarafından araca konularak istiflenmesi, sabitlenmesi, yüklenmesi gibi edimlerin mevcudiyetine dair herhangi bir bilgi ve belge dosyada mevcut değildir. Davalı taşıma şirketi ile dava dışı ...... Ltd. Şirketi arasında gerçekleştirilen 22.04.2016 tarihli adi yazılı şekilde düzenlenen taşıma sözleşmesinde, sözleşmenin 2. maddesinde; araçların yükleme, boşaltma, navlun bedeli ve ödeme detayları düzenlenmiş, maddenin son cümlesinde, şoförlerin yükledikleri aracı eksiksiz ve tam olarak teslim etmek zorunda olduğu ifade edilmiştir. Söz konusu taşıma sözleşmesinde her ne kadar dava dışı sigortalı şirket sözleşmenin tarafı değil ise de taşımaya konu konteynerler ve araçlar taşıma sözleşmesi kapsamındadır. Bu nedenle yüklemeden taşıyıcının sorumlu olduğunun kabulünde herhangi bir isabetsizlik görülmemiştir. TTK'nın 850. maddesinin 1. fıkrasında taşıyıcının taşıma sözleşmesi ile eşya veya yolcu taşıma işini veya ikisini birlikte üstlenen kişi olduğu, eşyanın her türlü yükü de kapsayacağı ifade edilmiştir. 2. fıkrada ise taşıyıcının taşıma sözleşmesi ile eşyayı varma yerine götürmeyi ve orada gönderilene teslim etmeyi veya yolcuyu varma yerine ulaştırmayı, buna karşılık eşya taşımada gönderen ve yolcu taşımada yolcunun taşıyıcıya taşıma ücretini ödemeyi borçlanacağı belirtilmiştir. Somut olayda, taşıma esnasında dava dışı araç sürücüsünün gabari dışı yük yükleme kuralına ihlal etmesi neticesinde 2918 sayılı KTK'nın 65. maddesi gereğince kusurlu olduğu trafik kaza tespit tutanağı ile belirlenmiştir. Somut olayda gabari dışı yüklemeyi yapan, davalının eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin, taşımayı yapabilmek için özel yük taşıma izin belgesi almadığı anlaşılmaktadır. Yol güvenliğini tehlikeye sokan ve gabari dışı yükleme sebebi ile kaza yapan davalı yardımcılarının, Karayolları Trafik Kanunu'nun 65. maddesi ve Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin 128. maddesi gereği, araçların yüklenmesinde, belirlenen kurallara uymayan araç işleteni (taşımacı) sıfatı ile sorumlu olduğu belirtilmiştir. Buna göre, gabari dışı yükleme yapılması, bu yükleme için özel yük taşıma izin belgesi alınmadan taşıma yapılması ve yol güvenliğinin tehlikeye sokulması, aracın kanunen öngörülen ölçü ve boyutlara uygunluğunun sağlanmamış olması taşıyıcının kusurlu olduğunu göstermektedir. Oysaki, aracın öngörülen ölçü ve boyutlara uygunluğunun sağlanmamış olması, diğer bir ifadeyle bu imkânın bulunamaması hâlinde, Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin 128. maddesi uyarınca, basiretli bir taşıyıcının dikkat etmesi gereken başka hususlar mevcuttur. Taşıyıcı, aracın öngörülen boyutlara uygunluğunu sağlama imkânı bulamazsa, bu kez taşıma sırasında yol ve köprülerin durumunun göz önünde bulundurularak trafik güvenliğinin tehlikeye düşürülmemesi ve gösterilecek güzergâh üzerinde, istenen gerekli güvenlik tedbirlerini almak zorundadır. Somut olayda taşıyıcı, gabari dışı yükleme yaparak yola çıkmış, yol güvenliğini ve köprülerin durumunu da gözetmeyerek kazaya sebebiyet vermiştir. Bu nedenle TTK ve hükümleri kapsamında taşıyanın sorumluluğu gereğince taşıma esnasında meydana gelen hasar nedeni ile hasarlanan emtianın onarım bedelinin tazmini talebinin kabulüne dair verilen kararda bir isabetsizlik görülmemiştir. Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararı usule ve yasaya uygun olup davalı vekilinin istinaf sebepleri yerinde görülmediğinden, davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki hüküm verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçelerle;
1-HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca, davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine,
2-Davalı tarafından yatırılan istinaf başvuru ve peşin karar harçlarının Hazineye gelir kaydına, bakiye 18.294,38 TL istinaf nispi karar harcının davalıdan tahsili ile Hazineye gelir kaydına,
3-Davalı tarafça yapılan kanun yolu giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
4-Gerekçeli kararın, Dairemiz Yazı İşleri Müdürlüğünce taraf vekillerine tebliğine dair;
HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, 15.01.2026 tarihinde, oy birliğiyle ve temyizi kabil olmak üzere karar verildi.
KANUN YOLU: HMK'nın 361. maddesi uyarınca, iş bu gerekçeli kararın taraf vekillerine tebliğ tarihlerinden itibaren iki haftalık süreler içinde temyiz yolu açıktır.