T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ BAM 22. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2023/1857 - 2025/1705
T.C.
A N K A R A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ
22. H U K U K D A İ R E S İ
ESAS NO\t: 2023/1857 \t\t ( KABUL KALDIRMA)
KARAR NO\t: 2025/1705
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: ANKARA 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t\t: 07/06/2023
ESAS-KARAR NO\t: 2021/616 E 2023/438 K
DAVANIN KONUSU\t: İstirdat
KARAR TARİHİ\t: 29/12/2025
YAZILDIĞI TARİH\t: 29/01/2026
\tTaraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.
\tGEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ
İDDİANIN ÖZETİ
Davacı vekili; dava dışı ... Elek. Enj. İnş.taah. Tur. San. Tic. Ltd. Şti. firmasının müvekkili olan borcuna karşılık ... Bankası ... Şubesinin 8037464 seri numaralı, 25.08.2021 vadeli, 20.000,00TL tutarlı çek verdiğini, çekin müvekkili şirketin çalışanı tarafından rızası hilafına çekin kullanıldığını, Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı’nın 2021/147350 soruşturma numaralı dosya ile suç duyurusunda bulunulduğunu ve çalınan çekler için İstanbul Anadolu 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 2021/426 E. sayılı dosyasında iptal davası açıldığını, İstanbul Anadolu 1. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2021/46 E. sayılı iptal davasında, TTSG’ne ilan verilerek 30.07.2021, 09.08.2021, 17.08.2021 tarihlerinde kayıp çeklere ilişkin ilanların yayımlandığını, yine aynı mahkemece 30.09.2021 tarihinde davalı ... Elek. Müh. Taah. San. Ve Tic. Ltd. Şti. aleyhine istirdat davası açılması için süre verilmiş olup süresi içinde işbu davanın açıldığını, müvekkili şirketin yetkili hamil olduğu dava dışı ... Elek. Enj. İnş.taah. Tur. San. Tic. Ltd. Şti.’nin gönderdiği tahsilat fişlerinde çeklerin sahibi olduğunun görüldüğünü belirterek, müvekkilinin rızası hilafında elinden çıkan ... Bankası ... Şubesine ait 8037464 seri numaralı, 25.08.2021 tarihli, 20.000TL bedelli çekin istirdadına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
SAVUNMANIN ÖZETİ
Davalı vekili; davacı tarafından davanın müvekkiline haksız ve hukuka aykırı olarak yöneltildiğini, çekin iade edildiği ... firmasına davanın ihbarını talep ettiklerini, çünkü müvekkilinin davaya konu çeki dava tarihinden önce iade ettiği ve mahkeme yargılaması sonucu kararın iş bu firmayı da etkileyecek olduğunu, ayrıca dava konusu itibari ile davanın tüm çek cirantalarına da yöneltilmesi gerektiğini, müvekkilinin iyiniyetli hamil olup davacının iddiaları müvekkiline karşı ileri sürülemeyeceğinden davanın reddinin gerektiğini bildirerek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
İhbar olunan ... Elektrik İnşaat Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili; çekin arkasında açıkça görüleceği üzere müvekkili şirkete gelene kadar çek 7 ayrı tacir tarafından ciro edildiğini, çekin kanuni mahiyeti nazara alındığında, ciro silsilesi ile kendisine intikal eden çekin, kendisinden önceki ciroların sıhhatini müvekkili şirket araştırmak ile yükümlü olmadığını, hattı zatında müvekkili şirket çekin doğum anındaki mahiyetini ve kime neden ciro edildiğini de bilebilecek durumda olmadığını, müvekkili şirketin iyi niyetli olduğunu bildirerek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEME KARAR ÖZETİ
Mahkemece; dava dışı ... Elektrik Enerji İnş. Taah. Tur. San. Tic. Ltd. Şti., resmi defterlerinde ... Bankası ... Şubesi’nin 8037464 seri numaralı, 25.08.2021 vadeli, 20.000,00TL tutarlı çekin davacı ... Elektrik San. ve Tic. A.Ş.’ye ait olduğu, davalının dava konusu çekin bedelini tahsil için ibraz ettiği, 02.09.2021 tarihinde “iş bu çek hakkında Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından 16.08.2021 tarihli 2921/147350 sayılı ödeme yasağı verildiği, herhangi bir işlem yapılamadığı, hesapta bulunan 29.000TL. blokeye alınmıştır” şerhiyle davalıya iade edildiği ve firmanın çek bedelini EFT yoluyla tahsil ettikten sonra çeki ciro eden şirkete dava tarih(19/10/2021)’inden önce iade edildiği, o hâlde, söz konusu çekin davalı şirket tarafından teslim alındığı/ iktisap edildiği tarihte muhatap banka nezdinde C. Savcılığınca soruşturma kapsamında çek davalı tarafından bankaya ibraz edilmekle ödeme yasağı bulunduğu halde çeki önceki cirantaya teslim ettiği tarihte çekin yasaklı olduğunu bildiği ve keza çek iptali davasında yapılan ilan ile TTK m. 760 gereğince çeki zayi davasını gören İstanbul Anadolu 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021/426 Esas sayılı dosyasında mahkemesine ibraz etmesi gerektiği halde elinden çıkararak önceki çek üzerindeki bedeli tahsille cirantaya verdiği, bu durumda davalı şirketin çeki iktisapta ağır kusurlu olduğu anlaşılmakla çekin yetkili hamili sayılamayacağı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiş, hükme karşı davalı vekilince istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.
İSTİNAF SEBEPLERİ
Davalı vekili; müvekkilinin iyiniyetli hamil olduğunu, hırsızlık suçuna taraf olduğuna dair bir delil bulunmadığını bildirerek, ilk derece mahkeme kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR
Uyuşmazlık, çek istirdatı için gerekli koşulların oluşup oluşmadığı noktasında toplanmaktadır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Dava; yetkili hamilin elinden rızası hilafına çıkan çekin istirdadı, istemine ilişkindir.
İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355.maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.
İstinafa gelen uyuşmazlık temelde; davalının çekin yetkili iktisabında kötü niyetli ya da ağır kusurlu olup olmadığı noktasındadır.
Dava konusu çekin davacı şirketin rızası hilafına elinden çıktığı, çekin bankaya ibraz edildiği, dava konusu çek için İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2021/426 Esas sayılı dosyası ile zayi nedeniyle iptal davası açıldığı ve gerekli ilanların yapıldığı, Ankara Cumhuriyet Savcılığında yürütülen soruşturma kapsamında 2021/147350 soruşturma numaralı dosyası ile verilen tedbir şerhinin bankaca çek üzerine şerh edildiği, davalı tarafın müdahale talebi üzerine eldeki istirdat davasını açmak üzere süre verildiği ve davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
TTK'nın 792. maddesine göre, çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür. TTK'nın 788/1. maddesinde, açıkça “emre yazılı” kaydıyla veya bu kayıt olmadan belirli bir kişi lehine ödenmesi şart kılınan bir çekin, ciro ve zilyetliğin geçirilmesiyle devredilebileceği, TTK'nın 790. maddesinde ise, cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişinin, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılacağı düzenlenmiştir. Ayrıca çizilmiş cirolar yazılmamış hükmündedir. Bir beyaz ciroyu diğer bir ciro izlerse, bu son ciroyu imzalayan kişi çeki beyaz ciro ile iktisap etmiş sayılır.
Dava konusu çekteki ciro silsilesi görünürde düzgün olup, şeklen çeki elinde bulunduran kişinin hamil sıfatını ispat eder niteliktedir. Ciro silsilesinde bir kopukluk söz konusu olmadığından hamil senedin illetten mücerret olması ilkesinden yararlanır.
Kanunda aksine özel bir düzenleme olmadıkça; taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlü (TMK 6), diğer bir ifadeyle, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran taraf ispat yükü altında (HMK 190) olup, bu temel kuralların da sonucu olarak herkes iddiasını ispat etmekle yükümlüdür. İspat yükü kendisinde olmayan diğer taraf da ispat yükünü taşıyan tarafın iddiasının doğru olmadığı hakkında delil sunabilir. Karşı ispat faaliyeti için delil sunan taraf, ispat yükünü üzerine almış sayılmaz (HMK 191).
Eldeki davada, davacının öncelikle çekin yetkili hamili olduğunu, ardından davalı tarafın çeki kötüniyetli veya ağır kusurlu olarak iktisap ettiğini ispat etmesi gerekir. Bununla birlikte davalının çeki edinme nedenini açıklama mecburiyeti bulunmamaktadır, zira aksi düşüncenin kabulü çekin “mücerretlik” vasfını ortadan kaldırır niteliktedir.
TTK’nın 792. maddesi içeriği itibariyle önceki hamilin elinden herhangi bir şekilde çıkan çeki iktisap eden yeni hamilin, TMK’nın 3. maddesi anlamında iyi niyetli olduğunu kabul etmiştir. Burada ispat yükü üzerinde olan davacının, kötüniyete veya ağır kusura dair iddialarını her türlü delille ispat etmesi mümkündür. Bunun yanında kötüniyeti yahut ağır kusuru ispatlanması gereken kişi çeki hamil olarak elinde bulunduran ve davada taraf olan davalıdır.
Davaya konu çeklerde düzgün bir ciro silsilesi bulunmaktadır. Davacı taraf, dosyada bulunan bilgi ve belgelere göre, davalının dava konusu çeki davacının zararına olarak kötü niyetle iktisap etmiş olduğunu ve/veya iktisapta ağır bir kusurunun bulunduğunu ispatlaması gerekir.
Dava konusu çekle ilgili zayi nedeniyle iptal davası açılmış olması, savcılığa suç duyurusunda bulunulması, çeki elinde bulunduran davalının çeki kötü niyetle iktisap ettiğini veya iktisapta ağır kusurlu olduğunu göstermez. İyi niyet karinesi çekin geçerli ciro ile devredilmiş olması ve son hamilin bunu bilerek değil normal ticari ilişkide elde etmesi, iyi niyet karinesini oluşturur; bu karinenin çürütülmesi için somut delil gerekir. Tek başına çekin davacının rızası hilafına elinden çıkması yeterli değildir.
Bu haliyle davacı ile dava dışı şirket arasındaki temel ilişkiden ve ödeme yasağı ve davalının taraf olmadığı savcılık soruşturmasından bahisle davalının çeki kötü niyetli veya ağır kusurlu olarak iktisap ettiği ispatı noktasında araştırma ve inceleme yapılmadan eksik tahkikatla davanın kabulüne karar verilmesi isabetsizdir.
Dosyasının kapsamı ile mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri birlikte değerlendirildiğinde; mahkemenin hüküm kurmasını sağlayacak olan tüm esaslı delillerin toplanmamış, mahkemece değerlendirilmemiş olması nedeniyle, davalı yanın istinaf başvurusunun açıklanan nedenlerden ötürü kabulüne, kararın 6100 sayılı HMK’nun 353/1-a-6.maddesi uyarınca kaldırılmasına ve dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM :Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ ile;
Ankara 3. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2021/616Esas, 2023/438Karar ve 07/06/2023 tarihli kararının KALDIRILMASINA,
2-HMK.'nin 353/1-a-6.maddesi uyarınca davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye GÖNDERİLMESİNE,
3-İstinaf başvurma harcı dışında alınan istinaf karar ilam harcının istek halinde davalıya İADESİNE,
4-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından istinaf kanun yoluna başvuran lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
5-Davalı tarafça yapılan istinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince verilecek nihai kararda dikkate alınmasına,
6-Kararın tebliğinin ilk derece mahkemesince yapılmasına,
HMK'nin 362/1-g maddesi gereğince kesin olmak üzere dosya üzerinden yapılan inceleme sonucu 29/12/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.\t\t\t\t
Başkan
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Katip
e-imzalıdır
NOT: BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR.
\"5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur.\"