T.C.
İZMİR
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
11. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t: 2025/201
KARAR NO\t\t: 2026/57
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: İZMİR FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
TARİHİ\t\t: 07.10.2020
NUMARASI\t\t: 2018/280 Esas - 2020/27 Karar
DAVANIN KONUSU\t: Tasarıma Tecavüz Tespiti, Maddi Tazminat
DAVA TARİHİ \t: 27/12/2018
KARAR TARİHİ \t: 16/01/2026
KARAR YAZIM TARİHİ \t: 16/01/2026
İzmir Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 07.10.2020 tarih 2018/280 Esas 2020/27 sayılı kararı hakkında Dairemizce verilen 29.09.2023 tarih 2021/10 Esas, 2023/1334 Karar sayılı kararı Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 22.10.2024 tarih ve 2023/5929 Esas 2024/7432 Karar sayılı ilamı ile kararın bozulması üzerine HMK'nın 356. maddesi uyarınca duruşma açılarak yapılan yargılama sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA : Davacı vekili, müvekkilinin “Oyun grubu ve kent ekipmanlarında kullanılmak üzere unsur/eleman bağlantısına olanak sağlayan bağlantı adaptörü” başlıklı, 2013/13388 nolu faydalı modelini 18.11.2013 tarihinde, “Ağ ve ip tırmanmalı oyun grubu gerdirme tertibatında yenilik” başlıklı 2015/14705 nolu faydalı modelini 20.11.2015 tarihinde, “Çocuk Oyun Parkı Ekipmanı” ürün adı ile 34 adet oyun ekipmanı tasarımını 2015/01663 nolu olarak tescil ettirdiğini, bu ekipmanların davalı tarafından birebir üretilerek Çiğli Belediyesi’ne satıldığını,... mah. Çiğli/İzmir adresindeki ... Parkında kurulu olduğunu iddia ederek, müvekkilinin fikri ve sınai haklarına vaki tecavüz fiilinin men ve önlenmesine, taklit ürünlerin toplatılmasına, üretimde kullanılan araç, gereç ve ekipmanların muhafaza altına alınmasına, şekillerinin değiştirilmesine, bu mümkün olmaz ise imhasına, ayrıca 5.000,00 TL maddi, 10.000,00 TL manevi tazminatın haksız fiil tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP : Davalı vekili, davacının faydalı modellerinde yenilik olmadığını, yabancı firma ürünlerinin taklitleri olduğunu, müvekkilinin ürünlerinin davacıya ait faydalı modellerin koruma kapsamına girmediğini, ihlal bulunmadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DAİREMİZİN KALDIRMA KARARINDAN ÖNCEKİ İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ : Mahkemece, davalı ürünlerinin davacı adına kayıtlı 2013/13388 ve 2015/14705 nolu faydalı modellerin koruma kapsamında kalmadığı, davalı ürünlerinin SMK'nın 141/1. maddesi uyarınca davacı faydalı modellerine tecavüz oluşturmadığı, davalı tasarım ihlali olan ürününün kendilerine ait ürün olmadığı veya dava dilekçesinde ekli fotoğrafı kabul etmediği ileri sürmediğinden bilirkişinin dava dilekçesindeki fotoğrafla değerlendirme yapmasının uygun bulunduğu, 04.07.2019 tarihli bilirkişi raporu dikkate alındığında davalı ürününün davacıya ait 2015/01663 nolu tasarımla ayırt edilmeyecek düzeyde benzer olduğu davalının eyleminin SMK'nın 81/1-a maddesi uyarınca davacının tasarımına tecavüz oluşturduğu sonucuna varılarak, davanın kısmen kabulüne, davalı şirketin davacıya ait 2015/01663-21 nolu tasarımını ihlal ettiğinin, tasarıma tecavüz ve haksız rekabette bulunduğunun tespitine, tecavüzün giderilmesine, tasarıma ihlal ürünün toplatılmasına, şeklinin değiştirilmesi mümkün değilse imhasına, 1.000,00 TL manevi tazminatın, 1.017,60 TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren yasal faiziyle davalıdan tahsiline, fazlaya ilişkin taleplerinin reddine karar verilmiştir.
Karara karşı taraf vekilleri tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.
DAİREMİZİN KALDIRMA KARARININ ÖZETİ : Dairemizin 29.09.2023 tarihli 2021/10 E., 2023/1334 K. sayılı kararı ile, davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine; davalı vekilinin istinaf başvurusunun vekalet ücreti yönünden kabulü ile HMK'nın 353/1-b-2 maddesi uyarınca kaldırılmasına, davanın kısmen kabulüne, davalının davacıya ait 2015/01663-21 nolu tasarımını ihlal ettiğinin, tasarıma tecavüz ve haksız rekabette bulunduğunun tespitine, tecavüzün giderilmesine, tasarıma ihlal ürünün toplatılmasına, şeklinin değiştirilmesi mümkün değilse imhasına, 1.000,00 TL manevi tazminat ile 1.017,60 TL maddi tazminatın yasal faiziyle dava tarihinden itibaren davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin maddi-manevi tazminat taleplerinin reddine, davalının 2013/13388 ve 2015/14705 nolu faydalı modellere tecavüz ettiğinin tespitine ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.
Karar karşı davacı vekili tarafından temyiz yoluna başvurulmuştur.
YARGITAY BOZMA İLAMININ ÖZETİ: Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 22.10.2024 tarihli 2023/5929 E. 2024/7432 K. sayılı bozma ilamı ile; davacının, davalı tarafından üretilerek Çiğli Belediyesine teslim edilen çocuk parkına monte edilerek kullanıma açılan ürünlerin faydalı model ve tasarımına tecavüz oluşturduğunu ileri sürdüğü, mahkemece deliller toplandıktan sonra alınan ilk bilirkişi raporunda belirtilen ürünlerin fotoğrafları üzerinde inceleme yapıldığı, davacının faydalı model istemleri ile davalı tarafından üretilerek oyun parkına montajı yapılan ip tırmanma ürünlerindeki karşılaştırma için davalı imalatının gerdirme tertibatı ve üst kürenin sökülerek, dağıtılarak edilerek görülemeyen eşleştirmeler ile tespit edilebileceğinin belirtildiği, itiraz üzerine alınan ikinci bilirkişi raporunda da faydalı modele tecavüz oluşturup oluşturmadığı incelenen ürünlerin istemlerinin ne olduğu açıkça tespit edilmeden eksik inceleme yapılıp bu şekilde rapor düzenlendiği, itiraz üzerine alınan ek rapora karşı duruşmada beyan alındığı, ancak alınan beyan imza ile doğrulanmadığı, faydalı modele tecavüz olup olmadığının tespiti için bizzat ilgili ürünler üzerinde ve ürünlerin istemlerinin ne olduğu tespit edilerek, faydalı model istemleri ile tek tek karşılaştırması yapılarak anılan ürün parçalarının faydalı model istemlerinde tanımlanıp tanımlanmadığının saptanması gerekirken bu şekilde bir inceleme yapılmadığı; ayrıca alınan iki rapor arasındaki faydalı modele tecavüz konusunda yapılan tespitler arasındaki çelişkilerin giderilmediği, hem bilirkişi raporları arasındaki çelişkilerinin giderilmesi hem de ürünlerin bizzat montajının yapılmış olduğu parktaki ürünler üzerinde inceleme yaptırılarak, gerekirse incelenmesi gereken parçaların sökülerek, söküldükten sonra faydalı model istemleri ile karşılaştırılması için alanında uzman yeni bir bilirkişi heyetinden rapor alınması ve çelişkiler giderildikten sonra karar verilmesi gerektiği, tasarıma ilişkin tecavüz iddiası yönünden de, davacının 6769 sayılı Kanun'un 151. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi uyarınca mütecavizin elde ettiği net kazancı talep ettiği, mahkemece sadece davalı tarafından ibraz edilen faturadaki tek ürün üzerinden yapılan hesaplamaya göre karar verildiği, oysa ürünlerin tamamı yönünden tasarıma tecavüz olduğunun belirtildiği, tasarıma tecavüz olduğu belirtilen, üretilip satılan tüm ürünler üzerinden mütecavizin elde ettiği karın belirlenerek sonucuna göre karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.
\tYargıtay bozma ilamı ile duruşma günü taraflara tebliğ edilmiş ve duruşma açılmış, dairemizce, usul ve yasaya uygun bulunan bozma ilamına uyulmasına karar verilmiştir.
GEREKÇE \t: Dava, davacıya ait faydalı model ve tasarım tesciline tecavüzün ve haksız rekabette bulunduğunun tespiti, önlenmesi, ayrıca maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.
Davacı vekili, müvekkilinin 2013/13388 nolu “Oyun grubu ve kent ekipmanlarında kullanılmak üzere unsur/eleman bağlantısına olanak sağlayan bağlantı adaptörü” başlıklı ve 2015/14705 nolu “Ağ ve ip tırmanmalı oyun grubu gerdirme tertibatında yenilik” başlıklı faydalı modelleri ile 2015/01663 nolu “Çocuk Oyun Parkı Ekipmanı” tasarımının davalı tarafından birebir üretilerek dava dışı Çiğli Belediyesi’ne satıldığını iddia ederek davalının fikri ve sınai haklara tecavüz fiilinin men ve önlenmesine, taklit ürünlerin toplatılmasına, üretimde kullanılan araç, gereç ve ekipmanların muhafaza altına alınmasına, şekillerinin değiştirilmesine, bu mümkün olmaz ise imhasına, ayrıca maddi ve 10.000,00 TL manevi tazminat istemiyle eldeki davayı açmıştır.
Faydalı modele tecavüz iddiası yönünden yapılan yargılama sonucunda; 2015/14705 numaralı “Ağ ve İp Tırmanmalı Oyun Grubu Gerdirme Tertibatında Yenilik” konulu ve 2013/13388 numaralı “Oyun grubu ve kent ekipmanlarında kullanılmak üzere unsur/eleman bağlantısına olanak sağlayan bağlantı adaptörü” konulu faydalı model belgesinin 6769 sayılı SMK hükümleri kapsamında davacı adına tescilli olduğu ve dava tarihi itibariyle belgelerin yasal koruma şartlarının devam ettiği anlaşılmıştır.
Dairemizce; Yargıtay bozma ilamı doğrultusunda, dosyanın bir tasarım uzmanı/marka ve patent vekili ve iki makine mühendisi bilirkişiden oluşan heyete tevdii ile, davalı tarafından üretilen ve ....Parkı.... Mahallesi Çiğli/İzmir adresinde bulunan çocuk parkında kurulu ürünler üzerinde inceleme yapılarak, gerekirse incelenmesi gereken parçalar sökülerek, bu ürünlerin istemlerinin ne olduğu tespit edilerek, davacıya ait faydalı model istemleri ile tek tek karşılaştırması yapılarak, anılan ürün parçalarının faydalı model istemlerinde tanımlanıp tanımlanmadığının saptanması, ayrıca ilk derece mahkemesince Yargıtay bozma kararından önce alınan 08.02.2019 tarihli bilirkişi raporu ile 24.07.2019 tarihli asıl ve 22.10.2019 tarihli ek bilirkişi raporlarında faydalı modele tecavüz konusunda yapılan tespitler arasındaki çelişkilerin giderilmesi hususlarında bilirkişi raporu düzenlenmesi yönünde karar verilmiş olup, düzenlenen 30.04.2025 tarihli bilirkişi raporunda, bilirkişiler tarafından taraf vekillerinin refakati ile yerinde yapılan incelemede, dava konusu ürünün bir tarafındaki ayak kısmı sökülerek incelendiği, mahallinde tespit edilen üründe, davacıya ait 2013/13388 ve 2015/14705 numaralı faydalı model belgelerindeki 1 numaralı bağımsız istemlerde belirtilen unsurların tamamının yer almadığı, faydalı modelin lafzî tanımını karşılamadığı, teknik çözüm ve işlevsel farklılıklar nedeniyle ihlal oluşturmadığı tespit edilmiştir.
Davacı vekilinin bilirkişi raporuna itirazı üzerine alınan 04.07.2025 tarihli ek raporda, davalıya ait keşif alanındaki davalı tarafa ait marka unsurunun yer aldığı ürünlerin teknik yapılarının, davacıya ait her iki faydalı modelin bağımsız istemleri kapsamında tanımlanan teknik unsurları aynen taşımadığı, eşdeğer kabul edilebilecek nitelikte de olmadığı, bu nedenle teknik anlamda ihlale konu olamayacağı yönünde görüş bildirilmiş olup, Dairemizce alınan bilirkişi asıl ve ek raporlarının davacıya ait faydalı modele tecavüz iddiası yönünden Yargıtay bozma kararı öncesinde mahal mahkemesince alınan bilirkişi raporları ve dosya kapsamı ile uyumlu olduğu, davalının ürünlerinin davacıya ait faydalı modellere tecavüz oluşturmadığı kanaatine varılmıştır.
Tasarım belgesine tecavüz iddiasına yönelik yapılan yargılama sonucunda; Dairemizce Yargıtay bozma ilamı doğrultusunda, Samsun Nöbetçi Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesine talimat yazılarak, bir tasarım uzmanı/marka ve patent vekili ve iki SMMM bilirkişiden oluşacak bilirkişi heyetinden, davalı şirketin ticari defter ve kayıtları üzerinde inceleme yapılarak, davacı tarafa ait dava konusu 2015/01663 nolu tasarım hakkına tecavüz konusu olan ve davalı tarafça üretilip satılan tüm ürünler üzerinden davalının elde ettiği kârın tespitine ilişkin bilirkişi raporu düzenlenmesi istenilmiş olup, talimat mahkemesince alınan 02.12.2025 tarihli bilirkişi raporunda, davalının yasal defterlerinin TTK yönünden delil olma yeterliliğine sahip olduğu, davacının 2015/01663 sayılı faydalı modelinin davalı tarafından kullanıldığı tüm satışlar yönünden belirlenmesi için davalı şirketin 2018 yılı içerisindeki tüm satışları için tanzim edilen satış faturalarının incelendiği, faydalı modele ait satış faturalarında yer alan satışların araştırıldığı, ancak dosyada bir sureti bulunan 02.07.2018 tarihli C seri- 776576 nolu satış faturasında yer alan 24.000,00 TL tutarlı 1 adet kompozit ipli tırmanma ürünü kaydının haricinde başka herhangi bir satış kaydına rastlanılmadığı; davalı tarafından, davacıya ait 2015/01663 numaralı faydalı modelin bir defa taklit edilerek kullanıldığı, dosyada mevcut faturanın haricinde bir satış faturasında bu mala ait satışın bulunmadığı, bu satıştan dolayı davalının ortalama satış kâr yüzdesine göre 4.824,00 TL olası kar elde etmiş olabileceği hesaplanmıştır. Taraf vekillerince bu rapora karşı itiraz dilekçeleri sunulmuş ise de, itiraz dilekçelerinde sunulan itirazlarına dair açıklamaların bilirkişi raporunda denetime elverişli şekilde yer almış olmasına, Dairemizin kaldırma kararından önce ilk derece mahkemesi yargılaması sırasında alınan bilirkişi asıl ve ek raporlarındaki tespitler, Dairemizin kaldırma kararı ve Yargıtay bozma ilamında bozma konusu yapılan hususlar birlikte değerlendirildiğinde, dosyanın geldiği aşama dikkate alınarak, ek rapor alınmasının dosyaya fayda sağlamayacağı kanaatine varıldığından,taraf vekillerinin ek rapor alınması taleplerinin reddine karar verilmiştir.
\tAçıklanan tüm bu hukuki ve maddi vakıalar karşısında; davacıya ait 2013/13388 ve 2015/14705 numaralı faydalı modellere davalı tarafça tecavüz gerçekleştirildiği iddiasının kanıtlanamadığı, davacıya ait 2015/01663 nolu tasarım hakkının davalı tarafından ihlali yönünden ise Yargıtay bozma ilamında tecavüz fiiline ilişkin bir bozmanın bulunmadığı, Dairemizin kararının hesap yöntemi yönünden bozulmasına karar verildiği, Dairemizce bu kapsamda alınan bilirkişi raporuna göre davacının zararının 4.824,00 TL olduğu sonucuna varılarak, bozma kapsamı dışında kalan manevi tazminat istemi yönünden önceki karar aynen tekrar edilerek oluşan vicadani kanaatle aşağıdaki şekilde hüküm tesisi yoluna gidilmiştir.
\tGEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Yukarıda açıklanan nedenlerle;
\t1-Davanın KISMEN KABULÜNE,
\t2-Davalının davacıya ait 2015/01663-21 nolu tasarımı ihlal ettiğinin, tasarıma tecavüz ve haksız rekabette bulunduğunun TESPİTİNE, tecavüzün giderilmesine, tasarıma ihlal ürünün toplatılmasına, şeklinin değiştirilmesi mümkün değilse imhasına,
\t3-1.000,00 TL manevi tazminat ve 4.824,00 TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
\t4-Davacının 2013/13388 ve 2015/14705 nolu faydalı modellere tecavüzün tespiti isteminin ve fazlaya ilişkin maddi-manevi tazminat taleplerinin REDDİNE,
\t5-Karar kesinleştiğinde hüküm özetinin ulusal çapta yayın yapan gazetede giderleri davalıya yüklenilerek, ilan edilmesine, ilan için karar kesinleşmesinden itibaren 3 ay içerisinde başvuru gerektiğine, 3 ay içerisinde başvurmadığı takdirde ilan hakkının düşeceğine,
\t6-Alınması gereken 732,00 TL karar harcından davacı tarafından peşin olarak yatırılan 35,90 TL harcın mahsubu ile eksik 696,10 TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına, davacı tarafından peşin olarak yatırılan 35,90 TL harcın da davalıdan alınarak, davacı tarafa ödenmesine,
\t7-Davacı kendini vekil ile temsil ettirdiğinden, maddi tazminat davası kabul edilmekle, AAÜT'ne göre belirlenen 4.824,00 TL vekâlet ücretinin davalıdan alınarak, davacı tarafa ödenmesine,
\t8-Davacı kendini vekil ile temsil ettirdiğinden, manevi tazminat davası kısmen kabul edilmekle AAÜT'ne göre belirlenen hüküm konusu miktarı geçemeyeceğinden, 1.000,00 TL vekâlet ücretinin davalıdan alınarak, davacı tarafa ödenmesine,
\t9-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden kabul edilen tasarıma tecavüz ve haksız rekabet davası yönünden 55.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacı tarafa ödenmesine,
\t10-Davalı kendini vekil ile temsil ettirdiğinden, manevi tazminat davası kısmen reddedilmekle, AAÜT’ne göre belirlenen miktar, davacı yana hükmedilen kısmı geçemeyeceğinden, 1.000,00 TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalıya ödenmesine,
\t11-Davalı kendini vekil ile temsil ettirdiğinden, maddi tazminat davası kısmen reddedilmekle, AAÜT'nin 13/3 maddesine göre belirlenen 176,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak, davalıya ödenmesine,
\t12-Davalı kendini vekil ile temsil ettirdiğinden, faydalı modellere tecavüz davası reddedilmekle, AAÜT'nin 13/3 maddesine göre belirlenen 55.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak, davalıya ödenmesine,
\t13-Davacı tarafından ilk dava gideri, yargılama aşamasında ve istinaf aşamasında yapılan giderler olan; 35,90 TL başvurma harcı, 13,00 TL vekalet harcı, 314,00 TL keşif harcı, 120 TL keşif aracı, 10 tebligat gideri 104,35 TL, 2 müzekkere gideri 21,50 TL, 2.042 TL talimat gideri, 1.300 TL bilirkişi ücreti ve bozma sonrasında yapılan; 18.000,00 TL bilirkişi ücreti, 18.000,00 TL talimat bilirkişi ücreti, 480,00 TL talimat posta masrafı ve 110,00 TL tebligat masrafı olmak üzere toplam 40.540,75 TL yargılama giderinden davanın kabul/red oranına göre 15.405,48 TL'sinin davalıdan alınarak, davacı tarafa ödenmesine, kalan kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,\t
\t14-Davalı tarafından yapılan 6,40 TL vekalet harcının ve 4 tebligat gideri 33,50 TL olmak üzere, toplam 39,90 TL'nin davanın kabul/red oranına göre belirlenen 24,73 TL'nin davacıdan alınarak davalı tarafa ödenmesine, kalan kısmın davalı taraf üzerinde bırakılmasına,
\t15-Kalan ve kullanılmayan gider avanslarının karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,
\tDair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde Yargıtay ilgili hukuk dairesinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.16/01/2026
\t\t\t\t