T.C.
İZMİR
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
11. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t: 2023/1030
KARAR NO\t\t: 2026/11
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: İZMİR 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t\t: 28/02/2023
NUMARASI\t\t: 2020/510 Esas - 2023/147 Karar
BİRLEŞEN İZMİR 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNNİ 2021/2 E 2021/336 K SAYILI DAVADA
DAVANIN KONUSU\t: İtirazın İptali
KARAR TARİHİ \t: 07/01/2026
KARAR YAZIM TARİHİ \t: 07/01/2026
\tTaraflar arasındaki davadan dolayı İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 28/02/2023 gün ve 2020/510 Esas - 2023/147 Karar sayılı hükmün istinaf yoluyla Dairemizce incelenmesi Davalı ... ve ... vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için üye ... tarafından düzenlenen rapor dinlenip ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendi.
\tGEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
\tASIL DAVA : Davacı ... ve davalı-borçlu ...'nin .... Şti.'nin ortaklarından olduğunun, davalı-borçlu ...' nin ortaklık payının %35 olduğunun, davacının ortağı olduğu .... Şti.'nin Gaziemir Vergi Dairesine olan toplam 213.430.-TL borcunu ödemek zorunda kaldığının, ödemeler devam ettiğinden davacı tarafından ödenmekte olup aynı takip ve dava konusu yapılacağının ve buna yönelik talep haklarının saklı olduğunun, davacı tarafından ödenmek zorunda kalınan 213.430.-TL şirket borcunun davalı-bonçluya düşen %351ik miktarın 74.700,68-TL olduğunun, davalının tüm taleplere rağmen sorumlu olduğu borcunu ödemediğinin, ayrıca davacının... Şti'nin Sosyal Güvenlik Kurumuna olan toplam 84.449,35.-TL borcunu da ödemek zorunda kaldığının, ödemeler devam ettiğinden davacı tarafından ödenmekte olup aynı takip ve dava konusu yapılacağının ve buna yönelik talep haklarının saklı olduğunun, davacı tarafından ödenmek zorunda kalınan 84.449,35.-TL şirketin SGK borcunun davalı-bonçluya düşen %351ik miktarının 29.557,27.-TL olduğunun, davacının İzmir 26.lcra Müdürlüğü'nün 2019/5432E. sayılı dosyasıyla 104,257,5.-TL toplam asıl alacak için icra takibine başlandığının, davalı-borçlunun süresi içinde itiraz ederek takibin durdurulmasını sağladığını beyan ederek davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
\tBİRLEŞEN İZMİR 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'NİN 2021/2 ESAS 2021/336 KARAR SAYILI DAVA: Davalı-Borçlu ...,....Şti'nin ortakları olduğunu, Davalı-Borçlu ...'nin, ....Şti'nde ki ortaklık payının %35 olduğunu, müvekilinin ...Şti'nin vergi dairesine olan 61.335,86-TL borcunu ve SGK'ya olan 32.379,95-TL borcunu ödemek zorunda kaldığını, Davalı-Borçlu ...'nin vergi borcundan ve SGK borcundan sorumlu olduğu ve ortaklık payına düşen 21.467,55-TL olan vergi borcu ile 11.333,00-TL SGK borcunu ödemediğini, müvekkili İzmir 26.İcra Müdürlüğü'nün 2019/5432 E. sayılı dosyasında, ...Şti'nin bir kısım borcunu ödediğini ve davalıdan ortaklık hissesine düşen %35'ini talep ettiğini, davalının icra takibine itiraz ettiğini beyan ederek davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
\tİLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ : Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, dava dışı şirketin vergi borcunu ödeyen davacının şirketin ödeme kabiliyeti bulunmamasından kaynaklı olarak şirket ortağı davalıya rücu etme isteminde bulunduğu, davacının şirket ortaklarına rücu edebilmesi için şirketin ödeme kabiliyetinden mahrum olması gerektiği, gelen vergi kayıtları ile şirketin faal olmadığı, yapılan araştırmada şirketin başkaca malvarlığının bulunmdağı, davacının ödediği vergi borcundan davalının şirket hissesi oranında sorumlu olduğu, buna ilişkin vergi dairesi kayıtları üzerinde yapılan inceleme neticesinde davacının ana dosya ve birleşen dosyadaki talep miktarı kadar davalıya rücu hakkının bulunduğu anlaşılmakla ana dosya ve birleşen dosyadaki davaların kabulüne İzmir 26.İcra müdürlüğü 2019/5432 Esas sayılı dosyasına yapılan itirazın iptali ile takibin devamına, hüküm altına alınan alacak miktarı olan 104.257,95 TL nin %20 si oranında icra inkar tazminatının davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, alınması gerekli olan 7.121,86 TL karar ve ilam harcından davacı tarafından peşin yatırılan 1.229,10 TL peşin harcın mahsubu ile kalan 5.892,76 TL nin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak hazineye irat kaydına, Davacı tarafından yatırılan 1.229,10 TL peşin harç, 44,40 TL başvurma harcı, 1.000,00 TL bilirkişi ücreti ve 417,00 TL posta-tebligat gideri olmak üzere toplamda 2.690,50 TL yargılama giderinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, Davacı taraf kendisini vekille temsil ettiğinden karar tarihi itibariyle yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi maddesine göre 16.638,69 TL vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, 1.320,00 TL arabuluculuk ücretinin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına, karar kesinleştiğinde yatırılan gider avansından artan kısmın talep halinde yatırana iadesine, Birleşen İzmir 4.Asliye Ticaret Mahkemesi 2021/2 Esas sayılı dosyası ile açılan davanın kabulüne; İzmir 13.İcra müdürlüğü 2020/5238 Esas sayılı dosyasına yapılan itirazın iptali ile takibin devamına, Hüküm altına alınan alacak miktarı olan 32.800,55 TL'nin %20 si oranında icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.
\tKarara karşı Davalı ... ve ... tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.
\tİSTİNAF NEDENLERİ : Davalı ..., mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, eksik inceleme sonucu bazı detayların gözden kaçırıldığı, müteveffa ... nın 2015 yılında hastalanarak matbaaya gidemez durumda kaldığı ve konu borçlardan bir kısmı süresinde dilekçe ekindeki tarihlerden de anlaşılacağı üzere ağır siroz hastası olarak yatmakta olduğu, bu zamanlarda basiretli tacir olarak kabul edilmesinin mümkün olmadığı, şirket toplantılarına katılamadığı, davacı ...'in şahsi lehine döndürülen kar paylarını düşünerek ....'yı hiçe sayarak şirkete borçlandırdığı, müteveffa .... nın vergi borçlarını kasten ya da sehven resmi olarak şirket üzerinden ve davacı ... tarafından borçlandırıldığı, dolayısıyla .... nın konu borçlardan sorumlu olmadığı, .... nın dava süresince akli basiretinin doğru işlemediği, yapılan savunmanın bu kapsamda yeterli bir savunma olmadığı, hastalık durumundan yararlanan ....'in şirket müdürünün mali sorumluluğunu yerine getirmediği, şirket gayrifaalken usule aykırı fatura kestiği ve bu süre zarfında borçlanma yapıldığı, bu borçlanma zamanında ....'in gerek müteveffa ...ve gerekse mirasçıları ile iletişime geçilmediği, belirtilen sebeplerle eksik inceleme ile hükmün kaldırılmasını istinaf nedenleri olarak ileri sürmekle kararın kaldırılmasını istemiştir.\t
\tDavalı ..., müteveffanın rahatsızlığı sebebiyle 2015 yılında hastalanarak matbaayı terk etmek zorunda kaldığı ve bu nedenle işleri şirket müdürü ve kanuni temsilci ...'e bıraktığı, hastane kayıtlarının ekte sunulduğu 2015-2019 yılları arasında şirket müdürünün sorumluluğunu yerine getirmeyip gayri faal ile usule aykırı işlemler yaptığı ve bu nedenle mahkemenin değerlendirmesinin doğru ve yerinde bir değerlendirme olmadığını istinaf nedenleri olarak ileri sürmekle kararın kaldırılmasını istemiştir.\t
\tGEREKÇE :Dava, limited şirketin kamu borçlarını ödediğini iddia eden davacı ortağın davalılar mirasbırakanı diğer ortaktan rücuen tahsili istemine ilişkin olup, ilk derece mahkemesince yukarıda yazılı gerekçeyle ana dosya ve birleşen dosyadaki davaların kabulüne karar verilmiştir.
\tDairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzenine ilişkin sebeplerle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır.
\tÖncelikle şu hususun belirtilmesinde fayda vardır; her ne kadar İDM'ce 22/05/2023 tarihli ek karar ile davalı ... yönünden istinaf harcının yatırılmaması sebebiyle istinaf başvurusunda bulunulmadığına yönelik karar verilmiş ise de adı geçenin ...'nın vefatı sebebiyle mirasçısı sıfatıyla davaya dahil olduğu ve davalılar arasında zorunlu dava arkadaşlığı olmakla birlikte diğer davalı ... tarafından muhtıra kapsamında eksik harç ve giderler tamamlandığı anlaşılmakla yapılan bu tamamlamada davalı ...'in de yararlanacağının kabulü neticesi mahkemece belirtilen ek karar yerinde olmadığından bu hususta ayrıca bir değerlendirme yapılmasına gerek görülmeyerek davalı ... in istinaf\t sebeplerinin de incelemesi yapılmıştır.
\tDavacı gerek asıl dosya gerek birleşen dosya üzerinden af kanunları ve indirimlerden faydalanılarak dava dışı şirketin vergi ve SGK borçlarını 6183 sayılı yasanın 35. maddesi kapsamında ödemek zorunda kaldığı ve tüm ihtarlara rağmen borcun davalılar mirasbırakanı tarafından ödenmemesi sebebiyle hissesi oranına karşılık tutarın tahsiline yönelik başlatılan icra dosyasına yapılan itirazın haksız bir itiraz olduğu belirtilerek itirazın iptali isteminde bulunulmuş olmakla davalı yanca cevap verilmeyerek davanın reddi yönünde savunmada bulunulmuştur.
\tTüzel kişi mükelleflerin kamu alacaklarından kaynaklanan yükümlülüklerinin yerine getirilmesinden, kanuni temsilcileri sorumlu tutulmuştur. Bu kapsamda 6183 sayılı yasanın 75. maddesindeki şartın gerçekleşmesine bağlı olarak temsilciden kamu borcu talep edilebilecektir. Limited şirketlerde kanuni temsilciler şirket müdürleri ise de getirilen bir düzenleme ile kanuni temsilciye ilaveten ortaklar da kamu borcundan sorumlu tutulmuştur.
\t Tüzel kişi temsilcileri, ödedikleri kamu alacağının “tamamını” öncelikle asıl mükelleften rücuen talep edebilirler. Kanuni temsilcilerin asıl mükellef dışındaki diğer sorumlulardan talepte bulunabilmesi için öncelikle bu kamu alacağının asıl yükümlüden tahsilinin mümkün olmaması gereklidir. Zira asıl yükümlüsünden tahsili mümkün olduğu halde bu alacağı kamu idaresine ödeyen kanuni temsilcilerin, asıl yükümlü dışındaki diğer sorumlulardan rücuen talepte bulunmaları mümkün değildir.
\tLimited şirket ortaklarının asli borcu, tüzel kişiliğe karşı taahhüt ettikleri sermayeyle sınırlı olup, ortak bu borcu yerine getirmekle sorumluluktan kurtulmuş olur. Bu nedenle, ortağın limited şirketin borçlarından dolayı kural olarak sorumluluğu bulunmamaktadır. Anılan kuralın istisnalarından biri, 6183 sayılı yasanın 35. maddesinde düzenlenen limited şirketin kamu idaresine karşı ödenmeyen veya ödenmeyeceği anlaşılan borçlarıdır. Ortaklar, bu borçlarından dolayı payları oranında idareye karşı sorumludurlar. Bu sorumluluk, idareye karşı bağımsız bir sorumluluk olup, anılan Kanuna 5766 sayılı Kanun ile yapılan değişiklikle payın devri halinde dahi ortadan kalkmayan bir nitelik kazanmıştır. (Yargıtay 11 HD'nin 2018/2099 esas ve 2019/3784 karar sayılı ilamı) Dolayısı ile Ortağın anılan bu borcu, onun limited şirkete karşı taahhüt ettiği veya ödediği sermaye borcundan ayrı, bağımsız bir borçtur. Sorumluluk, sermaye payı oranıyla sınırlıdır.\t
\t6183 sayılı Kanunun 35/1'inci maddesi limited şirket ortaklarının, şirketten tamamen veya kısmen tahsil edilemeyen veya tahsil edilemeyeceği anlaşılan amme alacağından sermaye hisseleri oranında doğrudan doğruya sorumlu olacaklarını düzenlemiş olup, madde metninden de anlaşılacağı üzere limited şirket ortaklarının şirketin amme borçlarından sorumlu olabilmeleri için amme alacağının borçlu şirketten tahsil edilememesi veya tahsil edilemeyeceğinin anlaşılmış olması bir ön koşul olarak kabul edilmiştir. (Yargıtay 11 HD'nin 2015/1125 esas ve 2015/6707 karar sayılı ilamı)
\t6183 Sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkındaki Kanununun 3. maddesinde ise “Tahsil edilemeyeceği anlaşılan amme alacağı terimi; amme borçlusunun haczedilen mal varlığına bu Kanun hükümlerine göre biçilen değerlerin amme alacağını karşılayamayacağının veya hakkında iflas kararı verilen amme borçlusundan aranılan amme alacağının iflas masasından tahsil edilemeyeceğinin anlaşılması gibi nedenlerle tahsil dairelerince yürütülen takip muamelelerinin herhangi bir aşamasında amme borçlusundan tahsil edilemeyeceği ortaya çıkan amme alacaklarını,... ifade eder.” düzenlemesi bulunmaktadır.
\tMahkemece bilirkişi incelemesine başvurulduğunda; raporun, olayın özelliklerine ve uyuşmazlığın çeşidine göre yapılması gerekli olan inceleme ve değerlendirmeleri içermesi, raporda hâkimin uyuşmazlığı çözmesi için gerekli olan tüm özel ve teknik bilgilere ve açıklamalara usulünce yer vermesi, tarafların iddia, savunma ve itirazlarını gerekçeleriyle ve olayın teknik özellikleriyle tartışması, bu tartışmanın da denetime elverişli olması gerekmektedir. Bilirkişi raporunun teknik özellikleri taşımaması, denetime elverişli olmaması, mevcut bilirkişi raporları ile çelişki oluşturması ya da verilen bilgilere göre somut olayın özellikleri ve var olan teknik verilere göre kendi içinde çelişki oluşturur tarzda olması hâlinde söz konusu rapor hükme esas alınamayacaktır. Hâkim bu durumda, davayı aydınlatma yükümlülüğünün de bir gereği olarak, eksiklik veya belirsizliğin ya da çelişkilerin giderilmesi ve gerçeğin ortaya çıkarılması için bilirkişiden ek rapor almalı ya da yeni bir bilirkişi incelemesi yaptırmalıdır. Bu çerçevede; dosyaya kazandırılan bilirkişi asıl ve ek raporunda dava dışı şirket adına 6736 sayılı yasa kapsamında davacı yanca yapılan ödeme tarihleri ve tutarları belirtilmiş olmakla hükme esas alınmış ise de ticaret sicil kaydına göre dava dışı şirket faal olarak gözükmekle birlikte vergi dairesi yazı cevabına göre 31/03/2016 tarihinde yani ...'nin vefatından çok önce resen terkin edildiği sabit ise de bu ödemenin gerek davacı yanca yapılması gerekse de davacı tarafından dava dışı şirketten değil de davalılar mirasbırakanından talep edilebilmesi bakımından \"aciz hali\" kapsamında bir inceleme ve değerlendirme yapılmadığı, şirket temsilcisi davacı yan olmakla birlikte gerek müteveffa tarafından rücu konusu borçların fiktif nitelikte olduğu ve bu yönde Danıştay 9. Dairesinin 2014/8986 esas sayılı dosyasının olduğu, şirket demirbaşları yönünden bir araştırma yapılmadan tanzim edilen raporun eksik inceleme oluşturacağı, mirasçı-davalı ... tarafından tahkikat aşamasında sunulan 22/11/2022 hava tarihli dilekçe ile yine şirketin aciz hali aksi yönde ciddi nitelikte itirazlarda bulunulmasına karşın bu itirazların karşılanması bakımından dava dışı şirketin kayıtlarının incelenmediği gibi bu yönde bir ara karar da kurulmadığı anlaşılmakla belirtilen yönlerden bilirkişi raporu ile İDM incelemesi yukarıda açıklanan ilkeler ışığında yetersiz olup, rücu talebi bakımından yapılan araştırma eksiktir. Eksik inceleme ve araştırma ile hüküm kurulamaz.
\tAçıklanan ilkeler ışığında İDM'ce bahse konu 6183 sayılı yasanın 35 ve 3. maddeleri düzenlemesi nazara alınarak davacı tarafından yapılan ödemenin yasaya uygun olup olmadığı, rücuen istenip istenemeyeceği hususu yönünden dava dışı şirket kayıtlarının dosyaya ibrazı yönünde gerektiğinde taraflardan (davacı yanın son temsilci olduğu da göz önünde bulundurularak) da sorulmak suretiyle inceleme ve araştırma yapılması, temin edilememesi halinde ticari defter ve kayıtların dosyaya ibrazı için gerektiğinde ticaret sicile müzekkere yazılarak dosya ikmalinin sağlanması, az yukarıda da belirtildiği gibi tahkikat aşamasında sunulan şirketin malvarlığının bulunduğu, vergi borçlarının tahsil tarihi ve öncesinde bulunan şirket taşınır mallarının davacı tarafından akıbetinin belirsiz hale getirildiği, demirbaşların ortada olmadığı yani kayden aciz durumunun gerçeği yansıtmadığı ve bu kayden durumunun davacı yandan kaynaklandığı hatta fiktif kayıtlar yönünde idare mahkemesi nezdinde dava olduğu belirtildiğinden ve ileri sürülen söz konusu iddiaların ciddi nitelikte itirazlar olması sebebiyle bu itirazların şirketin kayıtları üzerinden (sicile kayıtlı demirbaşlar yönünden ilgili merciye müzekkere yazılarak) de araştırılarak akıbetleri hakkında araştırma yapılarak neticede aciz durumu yönünden fiili durum ile kayıt durumunun birbirleri ile örtüşüp örtüşmediğinin tespiti bunun haricinde bu ödemenin gerek davacı yanca yapılması gerekse de davacı tarafından dava dışı şirketten değil de davalılar mirasbırakanından talep edilebilmesi bakımından \"aciz hali\" kapsamında bir inceleme ve değerlendirme yapılması gerekirken (Yargtay 11 HD'nin 2015/9128 esas ve 2016/7852 karar sayılı ilamı) iş bu iddialar yeterince araştırılmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi yerinde görülmemiş, bu sebepler ile davalı istinaf itirazının yerinde olduğu kabul edilmiştir.\t
\tKabule göre de gerek asıl dava gerekse birleşen dava yönünden davalı ... mirasçıları davaya dahil edilip taraf teşkili sağlanmış ise de bu hususun gerekçeli karar başlığı altında birleşen dava yönünden gösterilmemesi de hatalı görülmüştür.
\tBu durumda, ilk derece mahkemesince uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış ve değerlendirilmemiş olması nedeniyle istinaf istemine konu karara yönelik denetim yapılması mümkün değildir. O halde, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-a-6 maddesi uyarınca istinaf başvurusunun esasa ilişkin hususlar incelenmeksizin kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve kaldırma kararının sebep ve şekline göre sair istinaf itirazlarının incelenmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekmiştir.
\tH Ü K Ü M :Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davalı ... ve ...'ın istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-a-6 maddesi uyarınca ESASA İLİŞKİN SEBEPLER İNCELENMEKSİZİN KABULÜNE,
2-İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 28/02/2023 gün, 2020/510 esas ve 2023/147 karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,
3-Dairemizin kararına uygun şekilde yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın mahal mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
4-İstinaf yoluna başvuran tarafından yatırılan istinaf karar harcının istek halinde istinaf yoluna başvurana iadesine,
5-Karar tebliği ve avans iadesi işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine,
Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-a-6 maddesi gereğince kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.07/01/2026
\t\t\t\t