T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO: 2023/1303 Esas
KARAR NO\t: 2025/1793
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: Bakırköy 2. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi
TARİHİ: 12/07/2023
NUMARASI\t: 2022/149 E. - 2023/218 K.
DAVANIN KONUSU: Faydalı Model Belgesi (Faydalı Model Belgesinin Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 23/12/2025
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü :
DAVA DİLEKÇESİ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının madeni mutfak eşyaları sektöründe faaliyet gösterdiğini, davalı da aynı sektörde faaliyet gösterdiğini, davalı ... tescil numaralı \"Metal Tepside Geliştirme\" başlıklı faydalı model tescilinin sahibi olduğunu, ... tescil numaralı \"Metal Tepside Geliştirme\" başlıklı faydalı modelin tarifname ve istemlerinden davalının metal malzemeye tepsi ayaklarını vida ile sabitleme usulünü faydalı model tescili altında kendisi adına koruma altına aldığı anlaşıldığını, SMK 83. maddesinde faydalı modelin tescil edilebilirlik şartları düzenlenmiş, SMK 144 maddesinde tescil edilebilirlik koşullarının aynı zamanda hükümsüzlük koşulları olduğu ifade edildiğini, ayrıca SMK 142/ç hükmünde \"ç) Usuller veya bu usuller sonucu elde edilen ürünlere ilişkin buluşlar, faydalı model ile korunmaz.\" denmekle usullerin korunması için faydalı model tescili yapılamayacağı ifade edildiğini, buna karşılık somut olayda davalının SMK 142/ç hükmüne aykırı bir biçimde metal malzemeye tepsi ayaklarını vida ile sabitleme usulünü faydalı model tescili altında kendisi adına koruma altına aldığı görülmekte olup, iş bu sebeple evvela bu gerekçe ile davalının ... tescil numaralı faydalı modelinin hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine karar verilmesi gerektiğini, ... tescil numaralı \"Metal Tepside Geliştirme\" başlıklı faydalı modelin koruma altına aldığı tepsi ayağı montajı uzun yıllardır zaten piyasada var olan ve SMK 83. maddesinde ifade edilen yenilik unsurundan yoksun olmasına rağmen alınmış bulunan bir faydalı model tescili olduğunu,https://www....-... internet alanında 2015 yılından beri satılmakta olan ayaklı tepsiye kıyasla davalı faydalı modelinin yenilik unsuruna sahip olduğunun kabulü olanaksız olduğunu, konu ile ilgili HMK 293. maddesi uyarınca Makine Mühendisi Marka Patent Vekili Zafer Güzey' den alınan uzman mütalaasında \"davalının tescilinin yenilik unsurundan yoksun olduğu ve aynı zamanda SMK 142/ç hükmüne aykırı bir biçimde usul tescili olduğu, bu sebeple tescilin hükümsüzlük koşullarının bulunduğu\" mütalaa edildiğini, yargılama esnasında davalının ... tescil numaralı \"Metal Tepside Geliştirme\" başlıklı faydalı modelin şekli tesciline dayanak müvekkili hakkında hukuki işlemler yapacağı, ticari rakibi olan müvekkili haksız biçimde baskı altına alarak müvekkile zarar vereceği, haksız kazanç elde edeceği aşikar olduğunu, açıklanan nedenlerle, davanın kabulü ile SMK hükümleri uyarınca davalıya ait ... tescil numaralı \"Metal Tepside Geliştirme\" başlıklı faydalı modelin hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine, karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP DİLEKÇESİ:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafın iddialarının aksine müvekkiline ait ... sayılı faydalı model yenilik özelliğine sahip olduğunu, davacı tarafından müvekkiline ait ... sayılı \"Metal Tepsilerde Geliştirme\" başlıklı Faydalı Modele konu buluşun uzun yıllardır firmaları tarafından kullanılmakta olduğunu ve usul patenti olduğu ve bu nedenlerle hükümsüz kılınması gerektiği iddia edildiğini, gerek görsellerden gerekse faydalı modele ilişkin tarifnameden anlaşılacağı üzere müvekkili faydalı modeline konu buluş sayesinde metal malzemeden mamul tespit gövdesinde takılıp çıkartılabilir ayak kullanılması sayesinde kullanıcılara hem daha kullanışlı hem de daha estetik bir ürün sunulduğunu, müvekkiline ait faydalı modele konu buluş sayesinde farklı form ve desende ayaklar kullanılabilmesi sayesinde kullanıcılara farklı alternatifler sunulabildiğini hem de herhangi bir nedenle ayaklardan birinin zarar görmesi halinde yenisi ile değiştirilebilmesi sağlandığını, öncelikle davacı tarafından dayanak gösterilen https://www....-... sitesinde yer alan ürüne bakıldığında, dayanak tepsinin ayaklı olmasına karşın ayakları sabit olduğunu, dolayısıyla müvekkiline ait faydalı modelin yeni olmadığına iddiasına dayanak gösterilmesi mümkün olmadığını, zira faydalı model ile korunan buluşun yeni olmadığından söz edilebilmesi için, buluşun istemlerinde bahsedilen unsurların tamamının, dayanak gösterilen ürünlerde bulunması gerektiğini, ... .ORG sitesinde (https://..ile-korunabilir-bulus-konusu/) 12/05/2022 tarihinde yayınlanan faydalı model ile korunabilir buluş konusu başlıklı makalede davacı tarafın ve teknik uzman’ın iddialarını çürütecek açıklamalarda bulunulmuş olduğu gibi teknik uzman olmayan kişilerin de anlayabileceğini sağlayabilecek örnekler de verildiğini, bu tür bir istemin faydalı modelle korunabilir buluş konusuna dahil olduğu ancak aynı masa usul sonucu üretilen bir ürün şeklinde tanımlandırsa da faydalı model kapsamına giremeyeceği belirtildiğini, sonuç olarak davacı tarafından müvekkiline ait dava konusu buluşun yeni olmadığına ilişkin dayanak olarak gösterilen amazon sitesinde yer alan üründe ayaklar sabit olup vida, sabitleme kanalı, ayak oturma yüzeyi, vida yuvası mevcut olmadığını, davacı tarafından müvekkili faydalı modelinin yeni olmadığı iddiasına ilişkin olarak da başkaca bir delil sunulmadığından davacının davasını ispat edemediği açık olduğunu, müvekkiline ait faydalı modele konu buluş bir usule ilişkin olmayıp bu yönüyle de davacı tarafın iddiaları hukuki ve somut dayanaktan yoksun kaldığını, ayrıca davacı tarafından delil olarak sunulan uzman görüşünün de teknik ve faydalı model hukuku açısından hatalı ve objektif olmadığını, açıklanan nedenlerle, aleyhlerine açılan haksız ve hukuka aykırı davanın reddine, karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:
İlk Derece Mahkemesi kararıyla; Somut olayın değerlendirilmesinde, davaya konu faydalı model belgesinin 1 bağımsız ve 1 bağımlı olmak üzere 2 istemden oluştuğu; bağımsız isteminin \"metal malzemeden mamul tepsi gövdesi üzerinde bulunan sabitleme kanalları\"'nı; 2 nolu bağımlı isteminin \"vida yardımı ile tepsi gövdesi üzerine sabitlenen metal malzemeden mamul ayaklar\" özelliklerini koruma kapsamına aldığı, yenilik kırıcı olarak dosyaya sunulan ve res'en araştırma ile bulunan tüm görsel ve ürünlerde, davalıya ait faydalı model belgesinin 1 nolu bağımsız istemindeki tüm unsurların bulunmadığı, buna göre söz konusu ürün görsellerinde sabitleme kanallarının, vida yardımı ile sabitlemenin yahut metal malzemeden mamul ayaklar unsurlarının ya bulunmadığı ya da açıklanmadığı, bu itibarla yenilik kırıcı olarak değerlendirilemeyeceği anlaşılmıştır.
Her ne kadar davacı yan, davaya konu faydalı modelin koruma kapsamının bir üretim yöntemi olarak tanımlandığı ve SMK'nun 142/2-ç maddesi kapsamında hükümsüzlük koşullarının oluştuğunu iddia etmiş ise de; faydalı modelin sanayiye ve üç boyutlu bir ürüne uygulanabilen, buluş basamağını haiz olmayan basit bir çözümü içeren küçük bir buluş (Tekinalp, Ünal, Fikri Mülkiyet Hukuku, s.667) olarak tanımlandığı dikkate alındığında, davaya konu faydalı modelin üç boyutlu bir ürüne (tepsiye) uygulanabilen, kullanım ve üretim amaçları için yapısal kullanışlılığı karşılayabilen bir belge olduğu ve madde kapsamında hükümsüzlük koşullarının oluşmadığı kanaatine varılmıştır. Zira her ürünün, bir usul sonucu üretiliyor olduğu ileri sürülebilir ve bu yaklaşım hiçbir ürünün faydalı model belgesi ile korunamayacağı sonucunu doğurabilir. Dikkate alınması gereken husus, faydalı modelin başlı başına yöntemle (usulle) ilgili bir gelişmeyi içermemesi, buluşun özünün ve karakteristik özelliğinin bu nesnenin nasıl üretildiği ile ilgili olmamasıdır. Davaya konu olaydaki gibi bir ürünün istemindeki yöntem özellikleri, isteme konu ürünün önceki teknikteki bilinen ürünlerden farklı özelliklere sahip olmasına sebep oluyorsa faydalı model belgesi ile korunabilmelidir. Burada kanun koyucunun, patent belgesindekinin aksine buluş basamağını aramaması, onun yerine \"teknik katkı\" tabirinin kullanılması, uygulamada da faydalı modelin bir sorunu çözen, tekniğin bilinen durumunu aşmayan basit ve küçük bir buluş olarak nitelendirmesi karşısında, davaya konu faydalı modelin yeni, sanayiye uygulanabilen ve teknik katkı sağlayan, \"bilimsel ve teorik temelleri yetersiz veya tartışmalı; ancak pratik, küçük katkılar sağlayıcı; buluş adımının zayıf ve eksik\" olarak tanımlanan (Güneş, İlhami, Patent ve Faydalı Model Hukuku, s.457) kapsama girdiği, hükümsüzlük koşullarının oluşmadığı\" gerekçesi ile,
-Davacının davasının REDDİNE,\" karar verilmiştir.
İSTİNAF:
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Müvekkilinin madeni mutfak eşyaları sektöründe faaliyet gösterdiğini, davalının sahip olduğu ... tescil numaralı \"Metal Tepside Geliştirme\" başlıklı faydalı modelin metal malzemeye tepsi ayaklarını vida ile sabitleme usulünü koruma altına aldığını, bu tescilin yenilik unsurundan yoksun ve Sanayi Mülkiyet Kanunu (SMK) 142 ç maddesine aykırı bir usul tescili olduğunu iddia ettiğini, ancak mahkeme tarafından davanın reddine karar verildiğini, bu kararın eksik inceleme ve hatalı değerlendirmeye dayandığını ileri sürerek istinaf kanun yoluna başvurduğunu, mahkemenin hükme esas aldığı bilirkişi raporunda SMK 142 ç hükmü ve tescilin usul tescili olup olmadığı hususunda hiçbir değerlendirme yapılmadığını, oysa \"tepsi ayağının, tepsi gövdesine vidalama ile tutturulma usulünün\" faydalı model ile korunamayacağını, bu yöntemin fikri çalışma içermeyen, tepsiler dahil birçok alanda uzun yıllardır kullanılan harcıâlem bir montaj usulü olduğunu ve çelik gövde ile zamak/alüminyum ayakların birleştirilmesinin teknik zorunluluk gereği vidalama yöntemiyle yapıldığını, bu teknik zorunluluğun faydalı model tesciline konu edilemeyeceğini belirttiğini, ayrıca bilirkişi heyetine sektör bilirkişisi dahil edilmediğinden yeterli teknik inceleme yapılmadığını ve hükümsüzlük davalarının gerektirdiği resen araştırma prensibine uygun hareket edilmediğini, davalının \"metal tepsilerde ayak bulunmamaktadır\" şeklindeki açıklamasının gerçeğe aykırı olduğunu, dosyaya sunduğu 2018 yılı öncesine ait, internet aramaları (...) ve kataloglarla sabitlenmiş, ayakları vida ile tutturulmuş metal tepsilerin varlığını gösteren delillerin bilirkişilerce göz ardı edildiğini ve bu delillerin tescilin yenilik unsurunu kırdığını ifade ettiğini, tüm bu sebeplerle istinaf taleplerinin kabulünü, usul ve yasaya aykırı mahkeme kararının kaldırılmasını, itirazları çerçevesinde sektör bilirkişisinin de dahil olduğu yeni bir heyetten rapor alınarak dosyanın mahkemeye iadesini ve davanın kabulüne karar verilmesini, talep etmiştir.
İSTİNAFA CEVAP
Davalı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafından istinaf gerekçeleri olarak ileri sürülen tüm hususların mahkeme tarafından kök ve ek bilirkişi raporları aldırılarak değerlendirilmiş olduğu ve gerek davacı tarafından sunulan deliller gerekse bilirkişi tarafından yapılan değerlendirme neticesinde müvekkilinin faydalı modele konu buluşun yenilik özelliğini kaldıracak nitelikte bir delile rastlanmadığını, müvekkiline ait faydalı modele konu buluşun bir usule ilişkin olmadığının alınan bilirkişi raporlarında da açıkça belirtildiğini, davacı tarafından iddiaların hukuki ve somut dayanaktan yoksun kaldığını ve davacı tarafından delil olarak sunulan uzman görüşü ve teknik ve faydalı modelin hukuki açısından hatalı olduğunu ileri sürerek açılan davanın tamamiyle haksız ve hukuka aykırı olduğunu ve davacı tarafın istinaf taleplerinin reddine karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE: İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Davanın konusu; davalı adına ... tescil numaralı \"Metal Tepside Geliştirme\" başlıklı faydalı model tescilinin yenilik unsurunu taşımadığından bahisle hükümsüzlüğüne karar verilmesi davasıdır.
Mahkemece bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. 05/12/2022 tarihli bilirkişi raporunda özetle;\"Davalıya ait ... no’lu faydalı modelin dosya kapsamındaki tüm deliller karşısında tüm istemlerinin yenilik içerdiği, davalıya ait ... no’lu faydalı modelin dosya kapsamındaki tüm deliller karşısında tüm istemlerinin sanayiye uygulanabilir olduğu, davalıya ait ... no’lu faydalı modelin buluş konusunun ilgili olduğu teknik alanda bir uzmanın onu uygulamaya koyabilmesini mümkün kılabileceği açıklıkta olduğu, davalıya ait ... no’lu faydalı modelin ilk yayımlandığı şekliyle kapsam aşımına uğramadığı\" belirtilmiştir.Mahkemece bilirkişi heyetine sektör bilirkişisi eklenerek alınan bilirkişi heyeti EK raporunda özetle;\" Davacı vekili tarafından sunulan ek dokümanlar karşısında; davalıya ait 2018/01725 no’lu faydalı model belgesinin D1, D2, D4 ve D5 dokümanları karşısında tüm istemlerinin yenilik kriterine haiz olduğu, davacı vekili tarafından sunulan D3 dokümanına ilişkin website üzerinde belirtilen görsele ulaşılamadığından hükümsüzlük incelemesinde değerlendirmeye alınamadığı, D1 dokümanında bahsedilen internet linkinin ... arama motorunda 12.08.2016 tarihli kayda sahip olduğu, fakat ilgili görselin arşiv kayıtlarında hangi tarihte yayımlandığına ilişkin bilgisine rastlanılamadığı, D3 dokümanında bahsedilen internet linkinin ... arama motorunda 28/05/2016 tarihli kayda sahip olduğu, fakat ilgili görselin arşiv kayıtlarında hangi tarihte yayımlandığına ilişkin bilgisine rastlanılamadığı ve isim-ürün teyidinin yapılamadığı\" belirtilmiştir.Faydalı model tescilinin ilk şartı, buluş olduğu iddia edilen konunun \"yeni\" olmasıdır. Bu yeniliğin kapsamı faydalı modelin istemlerine göre belirlenir.Bir buluşun yeni ve korumadan faydalanabilir olması için içerdiği tüm unsurların (istemlerin) tekniğin bilinen durumu ile birebir aynı özelliklere sahip olmaması gerekir. \"Tekniğin bilinen durumu\" kavramı ve kriterinin uygulamada geniş yorumlanması gerektiği kabul edilmektedir. Buluşun öncelik talep edilen tarihinden önce dünyada herhangi bir yerde açıklanmış, ulaşılabilir hale gelmiş bilgiler tekniğin bilinen durumunu oluşturur. Bir buluşun tekniğin bilinen durumuna dahil olması halinde patent tescili kabul edilmez; eğer inceleyen uzmanın gözünden kaçarak patent verilmiş olsa bile iptal edilmesi (hükümsüz kılınması) gerekir. Davacı vekili tarafından dava dilekçesi ekinde, teknik bilirkişi raporu sunulduğu, 16/06/2022 tarihli teknik bilirkişi raporunda özetle:\" ... firmasına ait 07.02.2018 başvuru tarihli ... nolu “METAL TEPSİLERDE GELİŞTİRME” buluş başlıklı faydalı model belgesinin; 6769'nolu SMK Madde 142-ç kapsamında faydalı model belgesi ile tescil edilemeyecek bir buluş olduğu, 6769 nolu SMK Madde 142 (2) kapsamında başvuru tarihi itibariyle yenilik vasfına haiz olmadığı, 6769 nolu SMK Madde 144 kapsamında hükümsüzlük şartlarının oluştuğu\" belirtilmiştir.Somut olayda toplanan tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde, mahkemece alınan bilirkişi raporunda, davaya konu faydalı modelin, 1 bağımsız ve 1 bağımlı olmak üzere 2 istemden oluştuğu; bağımsız isteminin \"metal malzemeden mamul tepsi gövdesi üzerinde bulunan sabitleme kanalları\"'nı; 2 nolu bağımlı isteminin \"vida yardımı ile tepsi gövdesi üzerine sabitlenen metal malzemeden mamul ayaklar\" özelliklerini koruma kapsamına aldığı, dosyaya sunulan ve res'en araştırma ile bulunan tüm görsel ve ürünlerde, davalıya ait faydalı model belgesinin 1 nolu bağımsız istemindeki tüm unsurların bulunmadığı, buna göre söz konusu ürün görsellerinde sabitleme kanallarının, vida yardımı ile sabitlemenin yahut metal malzemeden mamul ayaklar unsurlarının ya bulunmadığı ya da açıklanmadığı bu nedenle yeni olduğu ve hükümsüzlük koşullarının oluşmadığı belirtilmiş ise de, dava dilekçesi ekinde sunulan teknik bilirkişi raporunda ise, dava konusu faydalı modelin 6769 nolu SMK Madde 142 (2) kapsamında başvuru tarihi itibariyle yenilik vasfına haiz olmadığı tespit edildiği raporlar arasında çelişki bulunduğu, mahkemece bilirkişi raporları arasında ki çelişki giderilmeden eksik inceleme neticesinde karar verildiği anlaşılmıştır.
Tüm bu nedenlerle davacının istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına, mahkemece alınan rapor ile teknik bilirkişi raporu arasındaki çelişkinin giderilmesi için dosyanın ait olduğu mahkemeye iadesine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacı vekilinin istinaf isteminin KABULÜ ile;
2-Bakırköy 2. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 12/07/2023 tarih, 2022/149 E. 2023/218 K. Sayılı Kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince KALDIRILMASINA,
3-Dosyanın, yukarıda gösterilen biçimde inceleme ve değerlendirme yapılmak üzere mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
4-İstinaf yasa yoluna başvuran davacı tarafından peşin olarak yatırılan istinaf karar ve ilam harcının talebi halinde kendisine iadesine,
5-Dosya üzerinde inceleme yapılması sebebiyle vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,
6- İstinaf yasa yoluna başvuran tarafından istinaf aşamasında yapılan giderlerin ilk derece mahkemesince verilecek nihai kararda dikkate alınmasına,
6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. ve 362/1-g. maddeleri gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve KESİN olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. 23/12/2025