T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO: 2024/673 Esas
KARAR NO\t: 2025/1557
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 09/02/2024
NUMARASI\t: 2022/695 Esas, 2024/73 Karar
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 09/09/2022
KARAR TARİHİ: 01/12/2025
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı tarafından davacı müvekkili aleyhine İstanbul 31. İcra Dairesi ... E.sayılı dosyası kambiyo takibi başlatıldığını, davalı aleyhine açtıkları icranın geri bırakılması davasının devam ettiğini, 10/07/2021 tarihinde zaman aşımı süresinin dolduğunu, bu süreden itibaren 1 yıl içerisinde davalı alacaklı tarafından TTK gereği 1 yıllık süre içerisinde sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanarak davalı alacaklı tarafından dava açılması gerekirken bu süre içerisinde de herhangi bir dava açılmadığını ileri sürerek, İstanbul 31. İcra Dairesi ... E. sayılı icra takibi nedeniyle borçlu olmadığının tespitine, alacağın %20'si oranında kötü niyet tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; arabuluculuk prosedürü ikame edilmeksizin dava açıldığını, davacının dava açmakta hukuki yararı olmadığını, davacının İstanbul 23. İcra Hukuk Mahkemesi ... E. sayılı dosya ile müvekkili aleyhinde mezkur icra dosyası ile ilgili olarak icranın geri bırakılmasını talep ettiğini ve bu talebinin kabul edilerek kesinleştiğini, mesnet icra dosyasının zaten zaman aşımına uğramış ve davacı tarafından bu konuda alınmış kesinleşmiş bir ilam olduğunu, dava açmakta hukuki yararının olmadığını savunarak, davanın reddini, dava değerinin %20'sinden aşağı olmayacak tazminatın davacıdan tahsilini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:
İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, davacı hakkında, İstanbul 31. İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı dosyasında, 07/01/2017 düzenleme tarihli, 17/03/2017 vade tarihli 210.000-TL bedelli ve 07/01/2017 düzenleme tarihli, 17/04/2017 vade tarihli, 225.000,00 TL bedelli bonolar nedeni ile takip başlatıldığı, takip tarihinden sonra alacaklı-davalı tarafından yapılan son işlem tarihinin 10/07/2017 tarihli haciz talebi olduğu, 10/07/2017 tarihinden 3 yıl sonra 10/07/2020 tarihinde bononun zamanaşımına uğramış olduğu, bu tarihten sonra 1 yıl içinde alacaklı tarafından TTK'nın 732. maddesi uyarınca sebepsiz zenginleşmeden kaynaklı dava ve talep hakkının kullanılmadığı, dava tarihi itibari ile alacağın zamanaşımına uğradığı gerekçesiyle, davanın kabulü ile davacının İstanbul 31. İcra Müdürlüğünün ... E.sayılı dosyasındaki takip nedeni ile davalıya borçlu olmadığının tespitine, kötü niyet tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF İSTEMİ:
Davalı vekili istinaf dilekçesinde cevap dilekçesindeki savunmalarını tekrar ederek; davacı tarafın dosyaya sunduğu Yargıtay kararında davanın haciz baskısı altında icra dosyasına kefaletin geçersizliği ve asıl borcun zamanaşımına uğradığından bahisle borçlu olunmadığının tespitine ilişkin olduğunu, davacının hukuki yararının haciz baskısı altında, hakkının tehlike altında olması şeklinde atıfta bulunulduğunu, oysa icra dosyasının zaten zamanaşımına uğradığını ve davacı tarafından bu konuda alınmış kesinleşmiş bir ilam bulunduğunu, ödemek zorunda olmadığı bir borç ile tehdit edilen kimse için menfi tespit davası açmakta hukuki yararın söz konusu olabileceğini ileri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir. \t
GEREKÇE:
Dava, menfi tespit talebine ilişkindir.
İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, yukarıda yazlı şekilde davanın kabulüne karar verilmiştir. Karar davalı vekili tarafından istinaf edilmiştir.Davalı tarafından davacı aleyhine İstanbul 31. İcra Dairesi ... E. sayılı dosyası ile 2 adet bonoya dayalı olarak kambiyo takibi başlatılmıştır. Davacı vekili işbu menfi tespit davası ile, davalı alacaklının 10/07/2017-10/07/2020 tarihleri arasında işlem yapmaması nedeniyle bononun zamanaşımına uğradığını ileri sürerek, dolayısıyla davacı vekili icra hukuk mahkemesinde ileri sürdüğü aynı gerekçelerle, takipten sonra gerçekleşen zamanaşımına dayalı olarak işbu menfi tespit davasını açmıştır. İİK.’nun 72. maddeye dayalı olarak açılan davalarda alacaklı veya borçlunun takip hukukuna ilişkin itirazları değil, borcun varlığına yönelik itirazlar incelenerek değerlendirilir. (Emsal Yargıtay 19.HD'nin 2009/3953 E- 2010/1526 K.sayılı ilamı) Davacı vekili tarafından İstanbul 23. İcra Hukuk Mahkemesi 2022/197 E. sayılı dosyası ile takipten sonra gerçekleşen zamanaşımı nedeniyle İİK'nın 33/a maddesine dayalı olarak icranın geri bırakılmasını talep etmiş, talep kabul edilerek karar kesinleşmiştir. İİK'nın 33/a maddesi uyarınca alacaklı, icranın geri bırakılması kararının kesinleştiğinin kendisine tebliğinden itibaren 7 gün içinde, zamanaşımının gerçekleşmediğini ispat için genel mahkemelerde dava açabilir. Aksi takdirde icrası istenen ilamın zamanaşımına uğradığı hususu kesin hüküm teşkil eder. Somut olayda alacaklı tarafından 7 gün içinde genel mahkemede dava açılmaması karşısında ilgili kararın kesin hüküm teşkil ettiği, bu durumda takipten sonra gerçekleşen zamanaşımı nedeniyle açılan menfi tespit davasının, hukuki yarar dava şartı yokluğundan reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde kabul kararı verilmesi doğru görülmemiştir.HMK'nın 353/1-b-2. maddesinde, yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber, kanunun olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığı takdirde veya kararın gerekçesinde hata edilmişse \"düzelterek yeniden esas hakkında\" duruşma yapılmadan karar verilmesi gerektiği düzenlendiğinden Dairemizce davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmiş ve davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜNE,2-6100 sayılı HMK.'nın 353/1-b-2 maddesi gereğince İstanbul 1.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 09/02/2024 gün ve 2022/695 E- 2024/73 K. sayılı kararının KALDIRILMASINA,
3-HMK'nın 114/1-h ve 115/2 maddesi uyarında HUKUKİ YARAR DAVA ŞARTI YOKLUĞUNDAN DAVANIN USULDEN REDDİNE,\t4-İlk derece yargılaması yönünden;a)Alınması gereken 615,40 TL harcın davacıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,b)Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,c)Davalı lehine Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenen 45.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
5-İstinaf yargılaması yönünden; \ta)İstinaf peşin harcının talebi halinde davalıya iadesine, b) İstinaf aşamasında davalı tarafından yapılan yargılama gideri olan 1.169,40 TL istinaf yoluna başvurma harcı ile 165,00 TL posta masrafı olmak üzere toplam 1.334,40 TL'nin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, c)İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, 6-Gerek ilk derecede gerekse istinaf aşamasında yatırılan gider avanslarından kullanılmayan kısımların karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince yatıran tarafa iadesine, Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.01/12/2025