T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2022/2035
KARAR NO\t: 2025/2141
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 17/05/2022
DAVA: Menfi Tespit
DAVA TARİHİ: 14/07/2020
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 25/12/2025
Davanın reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;\t
DAVA: Davacı vekili; taraflar arasında 15.05.2018 tarihinde akdedilen 3 ayrı sözleşmeye dayalı olarak müvekkilinin davalı lehine her biri 16.05.2018 tanzim tarihli ve 10.000-TL tutarlı 49 adet senet keşide ettiğini, senetlerin sözleşmelerde adı geçen ürünlerin kiralama bedeline esas olarak taksitlendirilmiş tutarlar olduğunu, adı geçen ürünlerin davalı tarafa iade edilmesine rağmen senetlerin iade edilmediğini, 20.10.2018, 01.11.2018 ve 15.11.2018 ödeme tarihli 3 senedin tahsili için İstanbul 20.İcra Dairesi'nin ... sayılı takibinin başlatıldığını, taraflar arasındaki üç sözleşmenin de kira sözleşmesi olduğunu, ... (...) isimli cihaza ilişkin sözleşmenin de kira sözleşmesi niteliğinde olup istek üzerine bir yıllık kiralama sonunda satımının yapılacağının düzenlendiğini, bahse konu bonoların kira bedeli nispetinde periyodik vadelerle düzenlendiğini, ürünlerden Ioma Sphere II cihazı ve ... cihazının müvekkiline teslim edildiğini, ancak 1 adet ... cihazının teslim edilmediğini, müşteri olmaması nedeniyle beklediği faydaları elde edemediği sözleşme konusu ürünlerin iade alınmasının, teslimi yapılmayan ürünün ise teslim edilmemesinin davalıya ihtar edildiğini, devam eden süreçte taraflar arasında 31.07.2018 tarihli iade tutanağının düzenlendiğini, bahse konu ürünlerin davalı şirket yetkilisi tarafından iade alınmasına rağmen senetlerin müvekkiline iade edilmediğini, ürünlerin iade alınarak söz konusu senetlere dayanak kira ilişkisi sona ermiş olmasına rağmen davalı tarafından İstanbul 20.İcra Dairesi’nin ... E.sayılı dosyaları ile 20.10.2018, 01.11.2018 ve 15.11.2018 ödeme tarihli, her biri 10.000-TL tutarında üç adet senet için yasal takip başlatıldığını belirterek İstanbul 20.İcra Dairesi’nin ... sayılı icra takibine dayalı senetler yönünden müvekkilinin davalıya borçlu olmadığının tespitine, müvekkili lehine tazminata hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili; taraflar arasında akdedilen sözleşmelerle dava konusu makinaların kiralanması ve satışı koşullarının kararlaştırıldığını, ayrıca müvekkili firmaya ait ürünlerin satışının yapılması amacıyla 15.05.2018 tarihinde sözleşme akdedildiğini, taraflarına iade edilmeyen 1 adet ... marka LR1818 cihazın sözleşmede de görüleceği üzere 36 adet bononun ifa uğruna edim karşılığında verildiğini, bunun üzerine söz konusu cihazın davacıya teslim edildiğini ve mülkiyetinin davacıya geçtiğini, davacının ilgili sözleşmeye istinaden edimini belirli vadelerle düzenlenmiş ve imzası ikrar edilmiş bonolar ile yaptığını, davacının zilyet konumunda olduğu cihazları tam ve eksiksiz şekilde iade etmediğini, ancak kötü niyetli olarak bunları iade etmiş gibi göstermeye çalıştığını belirterek haksız davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEME KARARI\t: Mahkemece; taraflar arasında 15/05/2018 tarihli 3 adet satım/kiralama sözleşmenin imzalandığı, satım/kiralama bedeli olarak sözleşmelerde belirtilen bonoların davacı tarafça düzenlenerek davalıya teslim edildiği, sözleşme konusu malların bir kısmının davalıya iade edildiği, takip konusu bonolarda ihdas nedeni olarak malen kaydının bulunduğu, bu durumda kural olarak söz konusu bonoların mal satışı kapsamında düzenlendiğinin kabulü gerektiği, lehdar olan davalı tarafça taraflar arasında imza edilen satım sözleşmelerine karşılık takip konusu senetlerin düzenlendiği savunulduğundan senetleri ta'lil eden davacı tarafın iddiasını ispatla mükellef olduğu, davalı tarafça sözleşme konusu ... adlı ürünün iade edilmediğinin savunulduğu ve İstanbul 23. İcra Dairesi'nin ... E. Sayılı takip dosyası kapsamında bahsi geçen cihazın davacının elinde iken haczedildiği nazara alındığında geçerli bir satış sözleşmesi kapsamında davalıya teslim edilen takip konusu bonoların bedelsiz kaldığı iddiasının ispat edilemediği, fiili haciz sonucunda muhafaza altına alınan ürünlerin satışının gerçekleşmesi halinde satış bedelininin mahsubu işlemlerinin infaz aşamasında değerlendirileceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ : Davacı vekili; taraflar arasındaki sözleşmenin satış sözleşmesi olarak değerlendirilemeyeceğini, taraflar arasındaki sözleşmenin kira sözleşmesi olduğunu, sözleşmedeki kiralama bedeli ve taksit sayısının dahi belli olduğunu, sözleşmede bir yılın sonunda alacağın kalan 24 senedi geri almak kaydıyla kiralamadan vazgeçebileceğinin sözleşmede açıkça düzenlendiğini, alıcının makineyi almasının kendi tercihine bağlı bir durum olduğunu, mahkemece salt ... cihazının iade edilmeyip, müvekkilinin elinde haczedildiği gerekçesiyle sözleşmenin satış sözleşmesi olarak kabulünün hatalı olduğunu, fiili haciz sonucunda muhafaza altına alınan ürünlerin satış bedelinin bilirkişi raporunda yer almadığını, muhafaza altına alınan ürünlerin ne kadarsa satıldığının anlaşılamadığını, raporun bu şekilde eksik ve hatalı tanzim edildiğini, senetlerin kiralama bedeli nispetinde periyodik vadelerle düzenlendiğini, kiralama sözleşmesine bağlı ürünlerin davalı şirket yetkilisine teslim edildiğinin tutanakla sabit olduğunu, bilirkişi raporuna karşı itirazların incelenmeksizin karar verildiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
GEREKÇE:\tDava, sözleşme ilişkisi kapsamında davalı lehine keşide edilen ve icra takibine konu edilen bonolardan dolayı borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.
Davacı vekili; müvekkili ile davalı arasında 3 adet sözleşme imzalandığını, sözleşmeye istinaden müvekkili tarafından her biri 10.000-TL bedelli farklı vade içeren toplam 49 adet bono imzalanarak davalıya teslim edildiğini, sözleşme konusu mallardan birinin teslim edilmediğini, diğer ikisinin davalıya iade edildiğini, bu mallar karşılığı verilen bonoların taraflarına iade edilmediği gibi davaya konu 3 adedinin takibe konulduğunu belirterek takibe konu bonolardan dolayı borçlu olmadığının tespitini talep etmiş, mahkemece ise davanın reddine karar verilmiştir. Taraflar arasında 15/05/2018 tarihli 3 adet satım/kiralama sözleşmesi imzalandığı, sözleşmelerde satım/kiralama bedeli olarak sözleşmelerde belirtilen bonoların davacı tarafça düzenlenerek davalıya teslim edileceğinin kararlaştırıldığı, söz konusu bonoların davalıya teslim edildiği, davacıya sözleşme konusu mallardan ... cihazının teslim edilmediği, 1 adet Ioma Sphere II ve Ioma Cilt bakım ürünlerinin ise davalıya iade edildiği uyuşmazlık konusu değildir. Davalı takip konusu bonoların da içinde yer aldığı 49 adet bononun iş bu satım/kiralama sözleşmeleri uyarınca düzenlenerek teslim edildiğini kabul etmekte olup, uyuşmazlık sözleşme konusu Leonnardo ... adlı ürünün iade edilip edilmediği, takip konusu bonoların bedelsiz kalıp kalmadığı noktasında toplanmaktadır.Sözleşmede davacıya kiralanması ve bedeli ödenerek davacı tarafından satın alınması koşullarının düzenlendiği ... cihazının bedelinin 236.000-TL olarak belirlendiği, makine kiralama bedellerinin 36 eşit taksitte ödeneceği, bir yılın sonunda alıcının 24 senedi geri almak kaydıyla kiralamadan vazgeçebileceği, satın almak istemesi halinde ödediği rakamların mahsubu ile satın alınabileceği kararlaştırılmıştır. Dosyada bahsi geçen makinenin davacı tarafından satın alınmak istendiğine ilişkin bir delil bulunmadığı gibi davalının bu makine için düzenlediği faturanın davacı tarafından kabul edilmeyerek davalıya iade edildiği anlaşılmaktadır. Yine davacı tarafından davalıya gönderilen 26/07/2018 tarihli ihtarname ile bu cihazın iade alınması davalıdan talep edilmiştir. Bu durumda davacının sözleşmede makineyi satın alma hakkını kullanmadığı açık olup sorumluluğunun makineyi davalıya iade ettiği tarihe kadar doğacak kullanım tutarı ile sınırlıdır. Ioma Sphere II cihazının ise davacının keşide ettiği 26/07/2018 tarihli ihtarname üzerine davalı tarafından 31/07/2018 tarihinde ihtirazi kayıt ileri sürülmeksizin iade alındığı anlaşılmakla davacının bu cihaz nedeniyle davalıya karşı sorumluluğu bulunmamaktadır.Bahsi geçen ... cihazının davalı tarafından başlatılan takipte 28/09/2018 tarihinde davacının elinde iken haczedildiği, muhafaza işlemi uygulanarak yediemine tevdi edildiği, 18/02/2020 tarihinde alacağa mahsuben davalıya ihale edildiği, malın haczedildiği tarih itibariyle kiralama ilişkisinin son bulduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda davacı ... makinesini teslim aldığı 15/05/2018 tarihinde muhafaza işleminin uygulandığı 28/09/2018 tarihine kadar 4,5 aylık kullanım bedeli olan aylık 10.000-TL olmak üzere (4,5 X 10.000) 45.000-TL kadar borcu bulunmaktadır. Bunun dışında davacının defterlerinde davalıya borçlu göründüğü 61.738,27-TL tutarın da ilave edilmesi halinde davacının toplam 106.738,27-TL olan borcunun davalının İstanbul 23. İcra Dairesi'nin ... sayılı dosyasında takibe konulan 4 adet toplam 40.000-TL tutarlı senet bedeli ve davanın konusu olan İstanbul 20. İcra Dairesi'nin ... sayılı dosyasında takibe konulan 3 adet toplam 30.000-TL tutarlı senet bedeli olmak üzere toplam 70.000-TL senet bedelini aştığı anlaşılmaktadır. Bu durumda davacının davalıya olan borcu 7 adet senet bedelini aştığı anlaşılmakla, davanın bu gerekçe ile reddi gerekirken, sözleşmedeki satış hükümlerinin taraflar arasındaki hukuki ilişkide uygulanma kabiliyeti kazanmadığı halde, mahkemenin kararında davacının tüm senetlerden dolayı sorumluluğunu doğuracak biçimde gerekçeye yer verilmesi doğru olmamıştır. Açıklanan nedenlerle; davacı vekilinin istinaf başvurusunun hükmün gerekçesi yönünden kabulü ile kararın kaldırılmasına, bahsi geçen hata nedeniyle yeniden yargılama yapılmasına gerek bulunmadığından, değişen gerekçe ile davanın reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM :Yukarıda açıklanan nedenlerle:
Davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne; İstanbul 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 17/05/2022 Tarih 2020/350 Esas - 2022/366 Karar sayılı kararın HMK'nun 353(1)b-2 gereği KALDIRILMASINA; \"Davanın reddine,\"
İlk derece yargılamasına ilişkin olarak ;\"Alınması gereken 615,40-TL karar ve ilam harcından davacı tarafından yatırılan 512,33-TL harcın mahsubu ile kalan 103,07-TL'nin davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,Davacı tarafından yapılan giderlerin kendi üzerinde bırakılmasına, Davalı lehine takdir olunan 5.100-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,\" Davacı yatırılan 80,70-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde kendisine iadesine,Davacı tarafından yapılan istinaf yargı giderinin kendisi üzerinde bırakılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 25/12/2025