T.C. KONYA . ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ\tEsas-Karar No: ... Esas - ...
\tT.C.
\tKONYA
. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO\t:
KARAR NO\t:
BAŞKAN\t:
ÜYE\t:
ÜYE\t:
KATİP\t:
DAVACI \t:
VEKİLİ\t:
DAVALI \t: 1-
VEKİLİ\t:
DAVALI \t: 2-
VEKİLİ\t:
DAVA\t: Menfi Tespit
DAVA TARİHİ\t:
KARAR TARİHİ\t:
KARAR YAZIM TARİHİ\t:
Mahkememizde görülmekte olan davanın yapılan açık yargılaması sonunda,
HEYETİMİZCE GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
TALEP :
Davacı vekili 24/10/2024 tarihli dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı ... arasında taşınmaz ve araç satışı hususunda düzenlenen 09/02/2023 tarihli sözleşme gereği davaya konu ... Bankası ... Şubesine ait ... seri numaralı, 25.08.2023 keşide tarihli, keşide yeri Ereğli olan 545.000,00 TL bedelli ve ... Bankası ... Şubesine ait ... seri numaralı, 25.12.2023 keşide tarihli, keşide yeri Ereğli olan 5.000.000,00 TL bedelli çeklerin davalıya verildiğini, sözleşme gereği davalının edimini yerine getirmediği, taşınmaz ve araç devirlerinin yapılmadığını, verilen çeklerin davalı taraftan geri alınamadığını, daha sonra taraflar arasında yeniden düzenlenen 27/10/2023 tarihli sözleşme ile çek bedellerinin davalı tarafça peyderpey ödenmesine, 15/12/2024 tarihine kadar ödenmemesi halinde taşınmazın dava dışı ...'e devredilmesine karar verildiğini ancak davalı tarafın bu sözleşmeye de uymayarak ne çek bedellerini ödediğini, ne de taşınmaz devrini yaptığını, verilen çeklerin sözleşme gereği iade edilmesi gerekirken davalı tarafça icra takibine konulduğunu, davalılar hakkında karşılıksız çek nedeniyle suç duyurusunda bulunulduğunu, icra ceza mahkemesinde de karşılıksız çek suçundan yine şikayetten bulunulduğunu, çek bedellerine karşılık edimin yerine getirilmediğini, davalı tarafın kötü niyetli olarak çekleri icra takibine koyduğunu, taraflar arasında başkaca ticari ilişki olmadığını beyanla öncelikle çeklerin icra takibine konulmaması yönünde tedbir kararı verilmesine, müvekkilinin bu çeklerden dolayı borçlu olmadığının tespitine, davalıların davalıların %20'den az olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkum edilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAPLAR:
Davalı ... vekili 29/11/2024 tarihli cevap dilekçesinde özetle; davaya konu çeklerde davalıların dava arkadaşlığının olmadığını, çekler yönünden davanın tefrik edilmesine karar verilmesi gerektiğini, tüm çekler yönünden yapılan arabuluculuk görüşmelerinin usulünce yapılmadığını bu nedenle de öncelikle davanın usulden reddine karar verilmesin gerektiğini, söz konusu davada ispat yükünün davacı tarafta olduğunu, dava dilekçesinde bahse geçen sözleşmelerin sunulmadığını, davanın yazılı delille ispat edilmesi gerektiğini, tensiben davacıya verilen kesin süre ihtaratlı harç ikmalinin tamamlanmadığını bu nedenle eksik harç nedeniyle dosyanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi gerektiğini beyanla açılan davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... İnş. ... Ltd. Şti. vekili 29/11/2024 tarihli cevap dilekçesinde özetle; davaya konu çeklerde davalıların dava arkadaşlığının olmadığını, çekler yönünden davanın tefrik edilmesine karar verilmesi gerektiğini, tüm çekler yönünden yapılan arabuluculuk görüşmelerinin usulünce yapılmadığını bu nedenle de öncelikle davanın usulden reddine karar verilmesin gerektiğini, söz konusu davada ispat yükünün davacı tarafta olduğunu, dava dilekçesinde bahse geçen sözleşmelerin sunulmadığını, davanın yazılı delille ispat edilmesi gerektiğini, tensiben davacıya verilen kesin süre ihtaratlı harç ikmalinin tamamlanmadığını bu nedenle eksik harç nedeniyle dosyanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi gerektiğini beyanla açılan davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER:
Mahkememizce, Ereğli Tapu Müdürlüğünden ilgili tapu kayıtları, ... Bankası Genel Müdürlüğünden davaya konu edilen çeklere ilişkin bilgi ve belgeler, Ereğli Mal Müdürlüğü ve Ereğli Vergi Dairesi Müdürlüğünden tarafların ticari ilişkisine ilişkin dönemlere ait BA-BS formları celp edilmiştir.
DAVANIN NİTELİĞİ, DELİLLER, DEĞERLENDİRİLME VE GEREKÇE:
Dava, çekten dolayı borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir.
Yargılama sırasında Mahkememizce verilen ara karar gereğince, dava konusu ... Bankası ... Şubesine ait ... seri numaralı, 25.12.2023 keşide tarihli, keşide yeri Ereğli olan 5.000.000,00TL bedelli çek yönünden dosya tefrik edilerek mahkememiz ... esasına kaydedilmiştir. Bu aşamadan sonra iş bu davaya; ... Bankası ... Şubesine ait ... seri numaralı 25/08/2023 keşide tarihli 545.000,00TL bedelli çek yönünden devam edilmiş, bahse konu çekte davalı ... ciranta, avalist veya keşideci olarak isminin yer almadığı ve dolayısıyla kendisine husumet yöneltilmediği anlaşıldığından yargılamaya sadece davalılar ... İnşaat ve ... yönünden devam edilmiştir.
İcra ve İflas Kanunu'nun 72.maddesi gereğince borçlu icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu olmadığını ispat için menfî tespit davası açabilir. Kural olarak, bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran/iddia eden taraf, o vakıayı ispat etmeye mecburdur (4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 6.maddesi).
İspat yüküne ilişkin bu genel kural, menfi tespit davaları için de geçerlidir. Yani, menfi tespit davalarında da, tarafların sıfatları değişik olmakla beraber, ispat yükü bakımından bir değişiklik olmayıp, bu genel kural uygulanır. Bu davalarda da bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran (iddia eden) taraf o vakıayı ispat etmelidir.
Menfi tespit davasında borçlu ya borçlanma iradesinin bulunmadığını ya da borçlanma iradesi bulunmakla birlikte daha sonra ödeme gibi bir nedenle borcun düştüğünü ileri sürebilir. Borçlu borcun varlığını inkar ediyorsa, bu durumlarda ispat yükü davalı durumunda olmasına karşın alacaklıya düşer. Borçlu varlığını kabul ettiği borcun ödeme gibi bir nedenle düştüğünü ileri sürüyorsa, bu durumda doğal olarak ispat yükü kendisine düşecektir.
Menfi tespit davasında kural olarak, hukuki ilişkinin varlığını ispat yükü davalı/alacaklıdadır ve alacaklı hukuki ilişkinin (borcun) varlığını kanıtlamak durumundadır. Borçlu bir hukuki ilişkinin varlığını kabul etmiş, ancak bu hukuki ilişkinin senette görülenden farklı bir ilişki olduğunu ileri sürmüşse bu kez, hukuki ilişkinin kendisinin ileri sürdüğü ilişki olduğunu ispat külfeti davacı borçluya düşmektedir. Zira, davacı borçlu senedin bir hukuki ilişkiye dayanmadığını değil, başka bir hukuki ilişkiye dayandığını ileri sürmekte; temelde bir hukuki ilişkinin varlığını kabul etmektedir (Hukuk Genel Kurulu’nun 17.12.2003 gün ve E:... , K:... ; 12.10.2011 gün ve E:... , K:... ; 04.12.2013 gün ve E... , K:... ; 14.05.2014 gün ve E:... , K:... ; 17.04.2015 gün ve E:... , K:... sayılı ilamları).
Yargılama sırasında 05/03/2025 tarihli celsenin (5) numaralı ara kararı ve 02/07/2025 tarihli celsenin (4) numaralı ara kararı ile davacının iddia ve taleplerinin somutlaştırılması ve aydınlatılması için davacı vekiline;
\"a)Dava konusu 545.000,00TL bedelli ... seri numaralı çek için hangi davalıya husumet yönelttiklerini açıklamak ve bu çekin hali hazırda kimin elinde veya hangi icra takip dosyası içerisinde olduğunu bildirmek,
b)Dava dilekçesinde sözü edilen soruşturma veya ceza dava dosyaları ile icra dosyalarının numaralarını bildirmek,
c)Dava dilekçesinde sözü edilen sözleşmenin kendisi tarafından onaylanmış bir suretini dosyaya sunmak\"
Üzere süre verilmiş ise de, her iki ara karar gereği verilen sürülere karşılık dosyaya açıklayıcı ve bilgilendirici bir dilekçe veya belgenin ibraz edilmediği, iddia ve taleplerin somutlaştırılıp delillendirilemediği anlaşılmıştır.
Yargıtay . Hukuk Dairesinin ... esas, ... karar sayılı ilamında ve yine ... esas, ... karar sayılı ilamında uyguladığı üzere, bononun boş olarak verildiği ve sonradan anlaşmaya aykırı doldurulduğu yönündeki iddialar ile bononun aslında hatır senedi olduğuna yönelik iddiaların yazılı delille ispatı gerekmektedir. Davacı vekili tarafından her ne kadar müvekkilinin davalılara çekten dolayı borçlu olmadığı iddia edilmiş ise de, çekin illetten mücerret borç ikrarı niteliğini haiz alacağı kanıtlayan belge niteliğinde olması ve aksinin ancak yazılı delille ispatının gerekmesi karşısında söz konusu iddia yerinde görülmemiştir. Öte yandan aralarında ikili ilişki bulunmayan ve kendisine ciro yoluyla kambiyo senedi devredilen hamillere karşı menfi tespit talibinde bulunabilmek için hamilin kambiyo senedini iktisabında kötü niyetli olduğunun ispatı gerekmektedir. Dosya kapsamında bu ispat da sağlanamamıştır.
Davaya emsal Konya Bölge Adliye Mahkemesi . Hukuk Dairesi'nin 10/03/2023 tarih ve ... Esas ... Karar sayılı kararı: \"... HMK 226. Maddesi gereğince konusu suç teşkil eden vakıalar yemine konu olamayacağından bu hususta davalıya yemin teklif edilmesi de mümkün değildir. Ayrıca kambiyo senetlertinin ticari defterlere kayıt edilmesi zorunluluğu bulunmadığından dava konusu çekin davalı defterine kaydedilmemiş olması davalının çekten alacaklı olmadığı anlamına gelmez. Tüm bu hususlar birlikte değerlendirilerek mahkemece davanın reddine karar verilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı, davacı vekilinin istinaf taleplerinin yerinde görülmeyen istinaf taleplerinin HMK'nın 353/1.b.1. maddesi gereğince esastan reddi gerektiği sonuç ve kanaatiyle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur...\" şeklindedir.
Davacı vekili yemin deliline dayanmış ise de, yukarıda yer verilen İstinaf Mahkemesi kararında belirtildiği üzere bedelsiz senet veya kötü niyetli iktisap iddiaları taraf yemini deliliyle ispata elverişli olmadığından yemin delili hatırlatılmasına lüzum görülmemiştir. \tAyrıca bono bedelinin senetle ispat kuralının üzerinde olması, davalının açık rıza göstermemesi, yazılı delil başlangıcı mahiyetinde bir belge bulunmaması hususları karşısında davacının tanık dinletme talepleri kabul edilmemiştir.
Bu itibarla sübut bulmayan davanın reddi gerekmiştir.
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-DAVANIN REDDİNE,
2-Hazine tarafından karşılanan 3.800,00TL arabuluculuk giderinin davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
3-Dava açılırken alınan 9.469,48TL peşin harçtan, Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 615,40TL harcın mahsubu ile fazla alınan 8.854,08TL harcın karar kesinleştiğinde talep halinde davacıya iadesine,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin kendi üzerine bırakılmasına,
5-Davalı ... Tic. Ltd. Şti. tarafından yapılan 60,80TL vekalet harcı yargılama giderinin davacıdan tahsili ile adı geçen davalı şirkete verilmesine,
6-Davalı ... tarafından yapılan 60,80TL vekalet harcı yargılama giderinin davacıdan tahsili ile adı geçen davalıya verilmesine,
7-AAÜT'ye göre hesaplanan 87.750,00TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine,
8-Taraflarca yatırılan gider avansından arta kalanın karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilgili tarafa iadesine,
Dair; davacı vekili ile davalı Ağırlar İnş. Şirketi vekili ve davalı ... vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 6100 s. HMK'nın 345. maddesi gereğince (2) hafta içerisinde, ilgili BAM Hukuk Dairesi Başkanlığına sunulmak üzere Mahkememize verilecek dilekçe ile istinaf yolu açık olmak üzere ve oy birliğiyle verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 08/10/2025
Başkan Üye Üye Katip
e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır