T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO: 2024/454 Esas
KARAR NO\t: 2025/1406
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 17/10/2023
NUMARASI\t: 2023/416 Esas, 2023/737 Karar
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ: 12/11/2025
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirket tarafından keşide edilen, ... Bankası Meydan Gaziosmanpaşa Şubesi’ne ait ... çek nolu, keşide yeri İstanbul olan, 20/12/2018 keşide tarihli 80.000 TL bedelli çeke istinaden İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2018/803 Esas sayılı dosyasıyla, dava dışı çek lehtarı aleyhine, sözleşmenin feshi ile çekten dolayı müvekkilinin borçlu olmadığının tespitine dair menfi tespit davası açıldığını, davanın kabul edildiğini, sözleşmenin feshine ve müvekkilinin çeklerden ötürü lehtara borçlu olmadığının tespitine karar verildiğini, kararın kesinleştiğini, bu davada aynı çekten dolayı müvekkilinin davalı çek hamiline karşı da borçlu olmadığının tespitinin istenildiğini, çeke istinaden İstanbul 3. İcra Dairesi'nin ...Esas sayılı dosyasıyla davalı tarafından müvekkilinin aleyhine icra takibi başlatıldığını, davalı çek hamili ile keşideci müvekkili arasında yalnızca lehtarın cirosunun olduğu, müvekkilinin davalı çek hamili ile aralarında hiçbir ticari ilişki olmadığını, davalının müvekkilinden hiçbir hak ve alacağının bulunmadığını, davalının davacı ile arasındaki ticari ilişkiyi ve alacaklı olduğunu kanıtlaması gerektiğini, menfi tespit davalarında ispat yükünün davalı alacaklıda olduğunu, davalı tarafın çeki aldığı teslim lehtar ile olan ticari ilişkisini ve bu ilişkiye istinaden lehtardan alacaklı olduğunu da ayrıca belgelemeli ve ispatlamasının gerektiğini, davalı ile lehtar arasındaki ilişkinin tamamen danışıklı ve muvazaalı olduğunu, aralarında çekin devrini gerektirir gerçek bir ticari ilişki veya geçerli bir hukuki sebebin bulunmadığını, davacının çek lehtarına karşı borçlu olmadığını ileri sürerek davanın kabulünü, davacının dava konusu çekten ötürü davalıya borçlu olmadığının tespitini, müvekkili şirketçe keşide edilen, ... Bankası Meydan Gaziosmanpaşa Şubesi’ne ait ... çek nolu, keşide yeri İstanbul olan, 20/12/2018 keşide tarihli 80.000 TL bedelli çekin ve bu çeke dayalı olarak başlatılan İstanbul 3. İcra Dairesi'nin ...Esas Sayılı dosyasının TTK md. 814 uyarınca zamanaşımına uğradığının tespitini ve iptalini, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı yanın İstanbul 3. İcra Müdürlüğü'nün ...Esas sayılı dosyası ile başlattıkları takipte, müvekkiline karşı borçlu olmadığının tespiti ile çekin zaman aşımına uğramış olması ve dosyanın takipsiz bırakılmış olması nedenleri ile takibin iptaline karar verilmesini talep ettiklerini, menfi tespit davalarında “hukuki yarar” şartının çok önemli bir husus olduğunu bu davalarda hukuki yararın tespit edilmesi ve neticelendirilmesinin son derece teknik ve geniş çaplı bir hukuki değerlendirme yapmayı gerektirdiğini, davacının iş bu davayı açmakta hukuki menfaatinin bulunmadığını, davacı yanın keşide etmiş olduğu; ... Bankası A. Ş. - ... Gaziosmapaşa /İstanbul Şubesi 'nin 20.12.2018 vade tarihli, ... Çek Seri Numaralı, 80.000,00-TL bedelli çekin karşılıksız çıktığını, müvekkili şirketin çekin meşru hamili olduğunu, alacağın tahsili cihetiyle İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2019/74 D. İş, 2019/63 Karar sayılı ihtiyati haciz dosyasından verilen ihtiyati haciz kararı uygulanarak; İstanbul 3. İcra Müdürlüğü' nün ...Esas sayılı icra dosyasından alacağın tahsili amacıyla esas takip başlatıldığını, davacı yanın, İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesi' nin 2018/803 Esas 2021/566 Karar sayılı dosyasında dava açmış ve davacının, ... Bankası A. Ş.-... Gaziosmapaşa /İstanbul Şubesi 'nin 20.12.2018 vade tarihli, ... Çek Seri Numaralı, 80.000,00-TL\" bedelli çek yönünden borçlu olmadığının tespitine karar verildiğini, müvekkilinin davaya konu çeki ciro suretiyle devir aldığını, müvekkilinin davacı yan ile arasındaki ticari ilişkiyi ispat etmek gibi bir mükellefiyetinin olmadığını, davaya konu kıymetli evrakın soyut olduğunu, müvekkilinin davacı ile İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesi' nin 2018 / 803 Esas - 2021/566 Karar sayılı dosyasında davalı ile arasındaki ticari ilişkiyi bilmesi ve bilebilmesinin mümkün olmadığını, davacının iddialarını ispat etmesinin gerektiğini, davacının İstanbul 3. İcra Müdürlüğü' nün ...Esas sayılı dosyasında çekin zaman aşımına uğradığı ve icra dosyasının takipsiz bırakıldığına ilişkin iddiasının yersiz olduğu, bu hususun dosyanın incelenmesi ile anlaşılacağını, takip hukukuna ilişkin bu talebin icra mahkemeleri nezdinde ileri sürülmesinin gerektiğini, mahkemenin bu talep bakımından görevsiz olduğunu, bu talep bakımından mahkemenin görevine itiraz ettiklerini savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:
İstanbul 5.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 17/10/2023 tarih ve 2023/416 Esas, 2023/737 Karar sayılı kararıyla; \"...Davacı tarafça, takibe konu çekte yer alan imzanın müvekkiline ait olmadığından bahisle İstanbul 15. Asliye Ticaret Mah. 2018/803 Esas sayılı dosyasıyla dava dışı ... ALUMİNYUM İNŞAAT VE SAN. TİC. LTD. ŞTİ aleyhine menfi tespit davası açıldığı, anılan davada alınan bilirkişi raporunda Şüpheli imzanın h benzeri bir harf ile başlayan, u biçimi buklelerle devam eden sonda ne olduğu belirsiz soru işareti şeklinde 2 garama ve bir noktayla bitirilen bir imza olduğu, ortasında geçen yatay bir çizgi yapıldığı, mevcut imza örneklerine göre ...'ün imzası ise H,u,H gramalarıyla oluşturulan ve sonuna bir nokta ve eğik bir çizgi koyulan ortasından da imzanın sonundan çıkarılan bir yatay çizginin baş tarafa döndürülmesiyle oluşturulan kısa basit bir imza olduğu, şüpheli ve örnek imzaların aynı dizaynda oluşturulmaya çalışıldığı için bazı benzerlikleri gösteren fakat şekil, konstrüksüyon, çizgi oluşumu ve rıtm form unsurları bakımından farklı olan yapay görünümlü imzaların olduğu, bu sebeplerle ihtilaf konusu çek altındaki şüpheli imzanın davacı şirketin imza yetkilisi ... 'ün eli ürünü olmadığı, kendisinin imzasını takliden atılmış olduğu sonucuna varıldığı belirtildiği, buna istinaden mahkemece davacının dava konusu ... çek numaralı 20/12/2018 keşide tarihli 80.000 TL bedelli çekten dolayı davalıya borçlu bulunmadığına karar verildiği, kararın 20/12/2021 tarihinde kesinleştiği, böylece anılan dava ile takibe konu çekteki imzanın davacı şirket yetkilisine ait olmadığının sabit hale geldiği anlaşılmakla, imza itirazının herkese karşı ileri sürülebilen defilerden olması nedeniyle çek hamili olan işbu dosyamız davalısına karşı da hüküm ifade edeceğinden, davanın kabulü ile, davacının İstanbul 3. İcra Müdürlüğünün ...Esas sayılı dosyasında takibe konu çek nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespitine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis etmek gerekmiştir. HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davanın KABULÜNE, 2-Davacının İstanbul 3. İcra Müdürlüğünün ...Esas sayılı dosyasında takibe konu çek nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespitine,...\" karar verilmiştir.
İSTİNAF İSTEMİ:
Davalı vekili istinaf dilekçesinde; Davacının iş bu davayı açmakta hukuki menfaati bulunmadığını, çekin meşru hamili olduğunu, alacağın tahsili cihetiyle İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2019/74 D. İş, 2019/63 Karar sayılı ihtiyati haciz dosyasından verilen ihtiyati haciz kararı uygulanarak; İstanbul 3. İcra Müdürlüğü' nün ... Esas sayılı icra dosyasından alacağın tahsili amacıyla esas takip başlatıldığını, İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesi' nin 2018 / 803 Esas - 2021 / 566 Karar sayılı dosyasından dava açıldığını, çek yönünden borçlu olmadığının tespitine karar verildiğini, Müvekkilinin, davaya konu çeki ciro suretiyle devir aldığını, Müvekkilinin davacı ile İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesi' nin 2018 / 803 Esas - 2021 / 566 Karar sayılı dosyasında davalı ile arasındaki ticari ilişkiyi bilmesi ve bilebilmesi mümkün olmadığını beyanla ilk derece mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
GEREKÇE:
Dava, menfi tespit istemlerine ilişkindir.İlk derece mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Karara karşı, davalı vekili tarafından yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Dosya incelendiğinde; Davanın terditli olarak açıldığı, davacı tarafından öncelikle uyuşmazlığa konu çekin ve icra takibinin zamanaşımına uğradığının tespitine ve takibin iptaline, bu talepleri kabul görmez ise çekten ve icra takip dosyasından dolayı davacının borçlu olmadığının tespiti ile takibin iptaline karar verilmesinin talep edildiği görülmüştür.Uyuşmazlığa konu çek suretinden; Çekin, ... Bankası Meydan Gaziosmanpaşa Şubesine ait İstanbul- 20/12/2018 keşide yer ve tarihli, 80.000,00 TL bedelli olduğu görülmüştür.İcra takip dosyası uyap kayıtlarından; 78.400,00 TL asıl alacak, 1.172,78 TL işlemiş faiz, 7.840,00 TL komisyon ,...v.s. Olmak üzere toplam 88.377,88 TL üzerinden icra takibi başlatıldığı görülmüştür.Davaya konu uyuşmazlık ile davacı sonuç talebi dikkate alındığında; Davada harca esas değer takip çıkış miktarı olduğu görülen 88.377,88 TL'dir. Bu miktar üzerinden hesaplanarak nispi karar harcının dosyaya alınması gerekirken davacı tarafından 8.000,00-TL üzerinden nispi karar harcı yatırıldığı , ilk derece mahkemesince de harç tamamlatmaksızın ve dolayısıyla huzurda usulüne uygun şekilde harçlandırılmayan talep hakkında sonuç hükmü kurulduğu görülmüştür. Harca ilişkin düzenleme kamu düzenine ilişkin olduğundan Dairemizce re'sen dikkate alınmıştır.Açıklanan nedenlerle, davalı vekilinin istinaf isteminin re'sen sebeplerle kısmen kabulüne, ilk derece mahkeme kararının kaldırılmasına, kamu düzenine ilişkin nedenle karar kaldırılmakla davalı vekilinin istinaf taleplerinin incelenmesine yer olmadığına, eksikliğin tamamlanması ve neticesine göre değerlendirme yapılarak yargılamaya devam edilmek üzere dosyanın ilk derece mahkemesine iadesine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davalı vekilinin istinaf isteminin KISMEN KABULÜNE,2-İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 17/10/2023 tarih, 2023/416 Esas, 2023/737 Karar. sayılı kararının KALDIRILMASINA, 3-Yukarıda gerekçede belirtildiği şekilde yargılamaya kaldığı yerden devam edilmek üzere dosyanın ilk derece mahkemesine İADESİNE, 4-İstinaf peşin harcının talebi halinde davalıya iadesine, 5-İstinaf aşamasında davalı tarafından yapılan yargılama gideri olan 1.169,40TL istinaf yoluna başvurma harcının davacıdan alınarak davalıya verilmesine,6-Davacının gider avansından kullanıldığı anlaşılan 170TL istinaf masrafının davacı üzerinde bırakılmasına,7-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, HMK'nun 353/1-a-6 maddesi uyarınca oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.12/11/2025