T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
14. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2025/1429
KARAR NO\t: 2025/1838
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: BAKIRKÖY 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 28/04/2025
NUMARASI\t: 2024/794 E. - 2025/466 K.
DAVANIN KONUSU: Alacak (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı)
Taraflar arasındaki tazminat davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın zamanaşımı nedeniyle reddine dair verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ
Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin yurt dışı firması ... ... şirketinden 23.02.2023 tarih ve 260192 nolu fatura içeriğinde yer alan ve toplam tutarı 13.530,20 EURO tutarında ürün satın aldığını, dava dışı ... ... Enerji Reklam ve İnş. Dış Tic. AŞ'nin bu ürünlerin, yurt dışından İstanbul'da bulunan müvekkiline taşınması işini üstlendiğini, bu şirketin taşıma işini ... plaka numaralı çekici ve dorse ile yaptığını, taşıma işlemi sırasında Budapeşte/Macaristan yakınlarında taşımayı yapan dorse ve çekicide yangın çıktığını, ürünlerin tamamının yandığını, bu nedenle ürünlerin müvekkiline teslim edilemediğini, davacının, konuya ilişkin olarak taşıma işini yapan dava dışı bu şirkete 13.530,20-EURO karşılığı olan, 368.914,84-TL bedelli fatura kestiğini, ancak dava dışı şirketin ödeme yapmadığını, bunun üzerine arabuluculuğa başvurulduğunu, anlaşma sağlanamadığından İstanbul 5.İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile ilamsız takip başlatıldığını, borçlu şirketin borca batık olması nedeniyle tahsilat yapılamadığını, yapılan araştırmada, taşımanın yapıldığı ... plaka numaralı çekici ve dorsenin davalıya ait olduğunun öğrenildiğini, davalının alt taşıyan olarak taşıma işini üstlendiğini, haricen yapılan araştırmalarda davalının hasar bedelini taşıma sigortası yaptığı şirketten tahsil ettiği ve yanlışlıkla dava dışı ... ... Enerji Reklam ve İnş. Dış Tic. AŞ'ye ödediğinin öğrenildiğini, yanan emtianın sahibi dava dışı ... ... AŞ olmayıp davacı olduğunu, davalının söz konusu hasardan dolayı müşterek ve müteselsilen sorumlu olduğunu, davacıya ait emtiaların taşıma sırasında yanarak kül olması nedeniyle davacının uğradığı zararın tazmini gerektiğini ileri sürerek, tahsilde tekerrür olmamak üzere 13.530,20-EURO'nun kaza tarihinden (28.02.2023) itibaren dövize işleyecek en yüksek banka mevduat faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili, savunmasında özetle; davalı müvekkilinin dava dışı ... ... AŞ ile yaptığı anlaşma gereği davacının Slovakyada mukim dava dışı ... ... isimli firmadan satın aldığı 3 palet ve brüt 1254 kg ağırlığındaki tekstil ipliği yükünün Slovakyadan Türkiyeye taşınması işini üstlendiğini, 28.02.2023 tarihinde teslim alınan yüklerin, taşınma sırasında çıkan yangın sonucu zayi olduğunu, bu kapsamda öncelikle söz konusu yükün akdi taşıyanı ... ... Enerji Reklam ve İnş. Dış Tic. AŞ'ye davanın ihbarı gerektiğini, söz konusu taşımadan kaynaklı olarak yaptırılmış olan sigorta kapsamında iddia olunan hasar bedelinin davalı müvekkilinin sigortacısı tarafından tazmin edilmiş olduğunu, sigorta şirketinin de yasal sorumluluğu doğabileceğinden davanın ayrıca ... Sigorta Aracılık Hizmetleri Ltd. Şti.'ne de şhbarı gerektiğini, ... md. 32/1 uyarınca talebin zamanaşımına uğradığını TTK md.1188 uyarınca hak düşrüücü sürenin geçtiğini, ... ... AŞ'nin müvekkili davalının sigortasına başvurduğunu, gerek davacı şirketin gerekse dava dışı ... ... AŞ'nin ortaklaşa hareket ederek müvekkiline teyit vermek suretiyle hasar bedelinin ... ...AŞ'ye ödenmesi ve sonrasında ... ... AŞ'den davacıya ödenmesi noktasında anlaşma sağladıklarını, davacı firmanın muvafakati ile müvekkilinin ödemesini dava dışı ... ... AŞ'ye yaptığını, davacının hasarın ... ... AŞ'ye ödenmesine verdiği teyit kapsamında 27/06/2023 tarihinde dava dışı ... ... AŞ'ye 13.079,86 EURO bedelli fatura keşide ettiğini, bu faturayı her iki tarafın ticari defterlerine işlemek suretiyle muhasebeselleştirdiğini, davacının bu fatura bakımından kendi kayıtlarında KDV mahsubu dahi yaptığını, yani artık bu alacağın ... ... AŞ ile davacı arasında kesinleşmiş bir alacak haline geldiğini, buna istinaden de davacının yine bilgisi ve bu kestiği fatura ile teyidi kapsamında müvekkil şirket sigorta tarafından karşılanan hasar tutarını dava dışı ... ... AŞ'ye 25/08/2023 tarihinde ödediğini, bu nednele davacının mükerrer talepte bulunduğunu, bu mal bedelinin malın satıcısı olan ... ... s.r.o isimli firmaya ödenip ödenmediğinin de önemli olduğunu, davacının bu bedeli ödememesi halinde davacının uğradığı bir zarardan söz edilemeyeceği için huzurdaki davada da talep hakkı bulunmayacağını, kabul anlamına gelmemek kaydı ile ... Konvansiyonunun 23/3 maddesine göre sınırlı sorumluluk bulunduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİİlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; \"...Dava, taşıma hizmetinden kaynaklı zararların tazmini talepli alacak istemine ilişkindir.Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; davacı tarafından dava dışı ... ... şirketinden satın alınan 13.530,20-Euro bedelli ürünlerin dava dışı ... ...'in...plaka sayılı çekici ve dorse ile taşıma işinde davalı şirketin alt taşıyan olup olmadığı, taşıma esnasında ürünlerin yanması nedeni ile davacının zarara uğrayıp uğramadığı, zararı varsa karşılanıp karşılanmadığı, davalının taşıma sırasında hasarın meydana gelmesi halinde kusurunun olup olmadığı, kusuru var ise hasardan sorumlu olup olmadığı, sorumluluğunun ... Konvansiyonu kapsamında kalıp kalmadığı, varsa zararının miktarı, davalının hak düşürücü süre ve zamanaşımı itirazının kabul edilip edilmeyeceği, davacının davalıdan zarar tazminini talep edip edemeyeceği hususlarına ilişkin olduğu tespit edilmiştir.Mahkememizce duruşma ara kararı ile davacının iddiası, davalının savunması, dosyada bulunan taşımaya ilişkin belgeler ve tüm dosya kapsamına göre; davacı tarafından dava dışı ... ... şirketinden satın alınan 13.530,20-Euro bedelli ürünlerin dava dışı ... ...'in ... plaka sayılı çekici ve dorse ile taşıma işinde davalı şirketin alt taşıyan olup olmadığı, taşıma esnasında ürünlerin yanması nedeni ile davacının zarara uğrayıp uğramadığı, zararı varsa karşılanıp karşılanmadığı, davalının taşıma sırasında hasarın meydana gelmesi halinde kusurunun olup olmadığı, kusuru var ise hasardan sorumlu olup olmadığı, sorumluluğunun ... Konvansiyonu kapsamında kalıp kalmadığı, varsa zararının miktarı, davalının hak düşürücü süre ve zamanaşımı itirazının kabul edilip edilmeyeceği, davacının davalıdan zarar tazminini talep edip edemeyeceği hususlarında bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilmiş olup, mali müşavir ... ve ... - Taşıma Hukuk bilirkişisi ...'in 27/12/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle; Davacı tarafın ticari defter ve kayıtlarında, dava tarihi itibariyle dava dışı ... ... Enerji Reklam ve İnş. Dış Tic. AŞ’nden 13.079,86 EURO alacaklı olduğu, davalı tarafla herhangi bir cari hesap ilişkinin, borç veya alacak durumunun olmadığı, davalı tarafın dosya muhteviyatına ticari defter ve kayıtlarını sunmadığı, davacı tarafın alacak talebinin sayın mahkemenin takdirine bırakıldığı, Davacının uğradığı zarardan ... konvansiyon hükümlerine göre davalının dava dışı ... firması ile birlikte sorumlu olduğu, ... m.23 hükümlerine göre davalının sorumlu tutulabileceği tazminatın 13.101,12 EURO hesaplandığı, sayın mahkemece hüküm tarihi kurlarından 10.445,82 SDR karşılığı EURO hesabı ile tazminat tutarının belirlenebileceği, 26.04.2024 tarihli takip gözetildiğinde öncesinde davalının temerrüde düşürüldüğü sabit olmamakla, ... m.27 gereği yıllık %5 hesabı ile faiz hesabının takip tarihinden itibaren yapılabileceği, tarafların tazminat, muhakeme masrafları ve benzeri taleplerinin mahkemenin takdirinde olduğu görüş ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir. Dava konusu emtianın Slovakya'dan Türkiye'ye taşınmak üzere taşıyana teslim edildiği, bu nedenle somut olayda Karayoluyla Eşya Taşınmasına İlişkin Uluslararası (...) hükümlerinin uygulanması gerektiği anlaşılmaktadır. Davalının zamanaşımı definin öncelikle incelenmesi gerekir: ...’nin 32/1. maddesinde, sözleşme kapsamındaki taşımalardan kaynaklanan davalar bakımından zamanaşımı süresi bir yıl olarak kabul edilmiştir. Taşımacının bilerek kötü hareket olarak kabul edilecek kusurlarının söz konusu olması halinde ise zamanaşımı süresi üç yıl olarak belirlenmiştir. Öte yandan, ...’nin 32/3. maddesi gereğince, zamanaşımının kesilmesi ve durması hususları ile ilgili olarak davanın açıldığı mahkemenin hukuku uygulanacak olup, bu durumda TBK'nın 146 ve devamı maddelerinin uygulanması gerekmektedir. ...'nin 32. maddesi gereğince hasarın bilerek kötü hareket veya mahkeme tarafından bilerek kötü hareket olarak kabul edilen bir kusurdan meydana geldiğinin kabul edilmesi halinde zamanaşımı süresi üç yıl olarak kabul edilmelidir. Dosya kapsamındaki belgelerden ve bilirkişi raporundaki tespitlere göre, 28/02/2023 tarihinde ... plaka sayılı çekiciye bağlı ... plaka sayılı dorsede yangın çıktığı, sürücünün yazılı beyanında göre aracın otoban üzerinde Budapeşte yönünde seyir halinde iken arka lastiğinin patlaması sonucu aracın emniyet şeridine alındığı, sürücü tarafından lastik değişimine hazırlanıldığı sırada bir anda alev aldığı, yangın tüpü ile müdahale ettiği ancak söndürülemediği, dorse içerisinde bulunan emtianın zarar gördüğü anlaşılmıştır. Dosyadaki belge ve kayıtlara göre, taşıyıcının hasarın oluşumunda ağır kusurlu olduğu veya bilerek bir kötü hareketi bulunduğu kanıtlanamamıştır. Bu durumda, ...'nin 32. maddesi gereğince zamanaşımı süresinin bir yıl olarak kabulü gerekmiştir. Yangın tarihi 23/02/2023'tür. Davacı şirket tarafından icra takibinin 25/04/2024 tarihinde başlatıldığı, arabuluculuk başvurusunun ise 26/06/2024 tarihinde yapıldığı göz önüne alınarak, 1 yıllık zamanaşımı süresinin dolduğu bu sebeple davanın zamanaşımına uğradığı kanaatine varılarak, davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.\" gerekçesiyle, davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir. Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ
Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; ihbar olunan ... ... AŞ ile iletişime geçildiğini, bir sonuç alınamadığından 12/01/2024 tarihinde arabulucuğa başvurulduğunu, Büyükçekmece Arabuluculuk Bürosu 2024/6896 arabuluculuk dosyası ile bu şirkete tebligat yapılamadığını, arabuluculuk görüşmesinin olumsuz sonuçlandığını, bunun üzerine şirket aleyhine İstanbul 5. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile ilamsız takip başlatıldığını, borçlu şirketin borca batık olması nedeniyle tahsilat yapılamadığını, ihbar olunan ... ... AŞ'ye yönelik olarak 12/01/2024 tarihinde arabulucuğa başvurulduğunu, tarihlere bakıldığında süresi içerisinde başvurulduğunu, somut olaydaki gibi taşıyıcının hak sahibine yani müvekkiline eşyayı teslim etmediği durumda, ...'nin 32.maddesindeki zamanaşımının uygulanmayacağını, davalının alt taşıyan olarak taşıma işini üstlendiğini, söz konusu hasardan müşterek ve müteselsil olarak sorumlu olduğunu, bilirkişi raporunda da \"Davacı tarafın ticari defter ve kayıtlarında, dava tarihi itibariyle dava dışı ... ... Enerji Reklam ve İnş. Dış Tic. AŞ’nden 13.079,86 Euro alacaklı olduğu... Davacının uğradığı zarardan ... konvansiyon hükümlerine göre davalının dava dışı ... firması ile birlikte sorumlu olduğu...\" şeklinde tespitte bulunulduğunu,Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE
Dava, ... hükümlerine tabi olarak uluslararası karayoluyla taşınan emtianın yangın sonucu zayi olması sebebiyle emtia bedelinin davalı fiili taşıyandan tahsili istemine ilişkindir.İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Dosya kapsamında yapılan inceleme sonucunda; davalı tarafından düzenlenen ... belgesine göre göndericinin ''... ..., sro'' alıcının davacı olduğu, 1254 kg ağırlığındaki 3 palet emtianın Slovakya'dan Türkiye'ye taşındığı, davalının taşıyıcı olarak yer aldığı, yükleme tarihinin 28.02.2023 olduğu, davacının sunduğu 23.02.2023 tarihli faturanın ''... ..., sro'' tarafından davacı adına düzenlendiği, davacının eldeki davada bu fatura uyarınca taşınan ve taşıma sırasında araçta yangın çıkması sonucu zarara uğrayan mal bedelinin davalıdan tahsilini talep ettiği anlaşılmaktadır. Slovakya'dan Türkiye'ye yapılan karayoluyla eşya taşıma işlemi sebebiyle somut olayda ... Konvansiyonu hükümlerinin uygulanması gerekmektedir. Müteselsil borçluluk; bir irade beyanı veya kanun hükmü dolayısıyla bir edimi birden ziyade borçlulardan her birinin tamamını ifa etmekle yükümlü bulunduğu, alacaklının ise tamamını ancak bir defa ifa etmek üzere edimi borçlulardan dilediği birinden talep etmeye yetkili olduğu ve borçlulardan birinin ifası veya ifa yerini tutan fiiliyle diğerlerinin bu oranda alacaklıya karşı borçtan kurtulacakları bir birlikte borçluluk hâlidir. Müteselsil borçlulukta, borçlulardan biri bakımından gerçekleşen bazı hukukî durumlar veya yalnızca borçlu tarafından yapılan bazı işlemler, diğer borçlulara mutlak surette sirayet eder. Öyle ki, söz konusu hukukî durum diğer borçlular için de tamamen gerçekleşmiş veya bir borçlunun yaptığı işlem, sanki diğer borçlular tarafından yapılmış sayılır. Bu sirayet eden durumlardan biri zamanaşımının kesilmesi durumudur. Nitekim TBK'nın 154.maddesine göre; borçlu borcu ikrar etmişse, özellikle faiz ödemiş veya kısmen ifada bulunmuşsa rehin vermişse, kefil göstermişse veya alacaklı, dava veya def’i yoluyla mahkemeye veya hakeme başvurmuşsa, icra takibinde bulunmuşsa ya da iflas masasına başvurmuşsa zamanaşımı kesilir. Aynı Yasanın 155/1 maddesine göre ise zamanaşımı, müteselsil borçlulardan veya bölünemeyen borcun borçlularından birine karşı kesilince, diğerlerine karşı da kesilmiş olur (Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 28.06.2022 tarihli ve 2021/4-902 Esas, 2022/1049 Karar sayılı kararı). Somut olayda, gerek mahkemece yapılan tespitte gerekse alınan bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre davalının fiili taşıyan olduğu, dava dışı ... ...AŞ'nin akdi taşıyan olduğu görümekte olup ...'nin 34 ve 36.maddelerine göre akdi ve fiili taşıyan taşıma sırasında meydana gelen hasardan müteselsilen sorumludurlar. Bu durumda somut olayda, davalı fiili taşıyan ile dava dışı akdi taşıyan ... ... AŞ'nin müteselsilen sorumluluğu söz konusudur. Ancak mahkemece zamanaşımı itirazı değerlendirilirken bu husus nazara alınmadan karar verilmesi hatalı olmuştur. Zira davacı vekili dava dilekçesinde dava dışı akdi taşıyan ... ... AŞ'ye karşı icra takibi başlattığını belirterek buna ilişkin bir kısım bilgi ve belgeler sunmuştur. Bu durumda dava dışı ... ... AŞ'ye yönelik davacı yanca yapılan ilamsız icra takibinin zamanaşımının hesaplanmasında dikkate alınması gerekir.Öte yandan, ...'nin 32/1.b maddesi uyarınca, zamanaşımı süresi, tam kayıplarda, kararlaştırılan zaman limiti bitiminden 30 gün sonra, kararlaştırılmış zaman limiti yoksa, yükün taşıyıcı tarafından teslim alınmasından sonraki 60'ıncı günde, bütün diğer durumlarda, taşıma mukavelesinin akdedildiği tarihten sonraki üç aylık dönemin sonundan işlemeye başlar Somut olayda, emtianın yanarak tamamen zayi olduğu ileri sürülmüştür. Davalı yanca da bunun aksi savunulmamıştır. Buna göre mahkemece, ...'nin 32/1.b maddesi uyarınca tam kayıp sebebiyle dava konusu emtianın teslimi gereken zamanın tespit edilerek zamanaşımı süresinin başlangıç tarihinin belirlenmesi gerekirken, yükleme tarihinden itibaren hesaplama yapılarak hüküm kurulması da hatalı olmuştur.Bu durumda mahkemece; davalı fiili taşıyan ile dava dışı akdi taşıyan ... ... AŞ'nin yasal düzenlemeler gereği müteselsilen sorumlu oldukları ve birine karşı zamanaşımının kesilmesi hâlinde bunun diğer borçlulara etkisi de dikkate alınmalıdır.Bu durumda Mahkemece, öncelikle emtianın teslim tarihinin tespit edilmesi, tespit edilememesi hâlinde bilirkişiden rapor alınarak teslimi gereken tarihin belirlenmesi ve buna göre zamanaşımının başlangıç tarihinin ortaya konulması gerekmektedir. Ardından davacının dava dışı akdi taşıyan ... ...AŞ'ye yönelttiği icra takibinin zamanaşımına kesip kesmediğinin araştırılarak davacı talebinin zamanaşımına uğrayıp uğramadığının tespit edilip sonucuna göre bir karar verilmesi geremektedir. Mahkemece bu hususlar nazara alınmadan talebin zamanaşımına uğradığından bahisle davanın reddine karar verilmesi usul ve yasaya uygun olmadığından ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir. Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.a.6 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının kaldırılmasına ve davanın yukarıdaki açıklamalar ışığında yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair aşağıdaki karar verilmiştir.
KARAR:Yukarıda açıklanan gerekçelerle;\t
1-HMK'nın 353/1.a.6. maddesi uyarınca, ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının kaldırılmasına, 2-Yukarıdaki açıklamalar ışığında davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine, 3-Davacı tarafından yatırılan istinaf peşin karar harcının, talep hâlinde, ilk derece mahkemesince davacıya iadesine,4-Kaldırılan kararın icrasıyla ilgili olarak İİK'nın 36. maddesi uyarınca yatırılan teminatların, yatıran taraflara iadesine,5-Yapılan kanun yolu giderlerinin, ilk derece mahkemesince, esas hükümle birlikte yargılama giderleri içinde değerlendirilmesine,6-Gerekçeli kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine dair;HMK'nın 353/1.a maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonunda, oy birliğiyle ve kesin olarak karar verildi.20.11.2025
KANUN YOLU:HMK'nın 353/1.a hükmü uyarınca karar kesindir.