T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
14. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2022/976
KARAR NO\t: 2025/1828
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: Bakırköy 1. Asliye Ticaret Mahkemesi
TARİHİ: 15.02.2022
NUMARASI\t: 2020/534 Esas - 2022/139 Karar
DAVA: İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın reddine dair verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ
Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; davalı şirket ile aralarındaki ticari ilişki nedeniyle satılarak teslim edilen emtia nedeniyle düzenlenen 01.09.2015 tarihli ve 47.430,35 TL fatura borcunun uyarılara rağmen ödenmemesi üzerine Küçükçekmece 2.İcra Müdürlüğünün... Esas sayılı dosyasında başlatılan takibe yönelik itirazın haksız olduğunu ileri sürerek, itirazın iptali ile takibin devamına ve %20 den az olmamak üzere icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı vekili, savunmasında özetle; davacı şirkete herhangi bir borçları bulunmadığını, davacı şirket ile dava dışı ... Ltd. Şti. arasında 21.12.2012 tarihli sözleşme gereğince davalı şirketin aracı ... şirketi vasıtası ile mal ve hizmet aldığını, dava dışı ... Ltd. Şti.'nin 47.430,35 TL fatura borcunu 06.10.2015 tarihli 520140 nolu çek ile davacıya ödediğini savunarak, davanın reddine ve %20 den az olmamak üzere kötü niyet tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ
İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; \"...Taraflar tacir olup delil olarak ticari defterlere dayanıldığından TTK'nun 83 ile 85 ve HMK'nun 222'nci maddeleri uyarınca tarafların ticari defter ve belgeleri üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilmiştir.Davacının ve davalının defter ve belgelerinin incelenmesinde; Taraflar arasındaki ticari ilişkinin varlığı fatura ve defter kayıtlardan anlaşılmaktadır. Davacı tarafça, satılan ürüne yönelik faturaların davalı adına kesildiği ve davalı tarafça da defter ve belgelerine kayıt edildiği görülmüştür. Ancak, taraflar arasında doğrudan bir akaryakıt sözleşmesi bulunmamaktadır. Arada, aracı firma olan dava dışı ... şirketi yer almaktadır. Dava dışı ... şirketi ile davacı şirket arasında akaryakıt satımına aracılık edilmesi ve müşteri temini noktasında yapılan bir sözleşme bulunmaktadır. Davacı tarafa, akaryakıt satımı için dava dışı ... şirketi müşteri bulmakta olup, bu müşteriye doğrudan satım ve teslim işlemini davacının yaptığı ancak ödemenin aracı şirket olan dava dışı ... şirket üzerinden yapıldığı anlaşılmaktadır. Taraflar arasındaki satım sonrası ödeme işlemi, hep bu şekilde yürütülmüştür. Dava dışı ... şirketi, davacı şirkete sözleşme kapsamında garantör sıfatıyla sorumludur. Ancak, davalı şirketin bu sözleşme kapsamında ya da başka bir türlü davacı şirkete herhangi bir garantörlük sorumluluğu bulunmamaktadır. Davalı şirket, hiçbir zaman doğrudan davacı şirkete ödeme yapmamış olup, hep dava dışı aracı firma olan ... şirketine ödeme yapmış ve akabinde de dava dışı ... şirketi de davacıya ödeme yapmıştır. Bu ödeme yöntemi tarafların kabulünde bu şekilde yürütülmüştür. Dava konusu yapılan alacak miktarı da, davalı şirket tarafından dava dışı ... şirketine ödenmiştir. Dava dışı ... şirketi tarafından da, davacı şirkete bu ödeme çek yoluyla yapılmıştır. Ancak, dava dışı ... şirketinin çekle yapmış olduğu ödeme, çekin karşılıksız çıkması sebebiyle gerçekleşmemiştir. Bu haliyle davacının 47.430,35 TL alacağı bulunmaktadır. Ancak, yukarıdaki belirtilen ve tarafların kabulünde olan ticari alışveriş ve ödeme yöntemi kapsamında, bu alacağın borçlusu davalı şirket olmayıp, dava dışı ... şirketidir. Bu şirketin, davacı ile aralarında yapmış oldukları sözleşme kapsamında sorumluluğu bulunmaktadır.Yukarıda açıklanan hususlar doğrultusunda, davacı tarafın iddiasını davalı şirket yönünden ispat edemediği ve davalı şirketin herhangi bir sorumluluğu olmadığı...\" gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir. Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ
Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; Davalı şirketin açık ikrarı ve faturadan anlaşılacağı üzere, müvekkilinin davalıya ürün teslim ettiğini, davalının teslim aldığı ürünün fatura borcunu ödememesi üzerine takip başlatıldığını, fatura içeriğinin ikrar edilmesine rağmen borcun ödenmediğini, teslim edilen mal faturasının borcunun üçüncü kişiye de (... ... veya başka bir kişiye) ödenmediğinin bilirkişi raporlarıyla tespit edildiğini; oysa cevap dilekçesinde, uyuşmazlığa konu fatura bedelinin dava dışı garantör şirkete nakden ödendiğinin ifade edildiğini, ödemeye ilişkin herhangi bir belge ibraz edilmediğini, davalı defterlerinin incelenmesinde de dava dışı garantör şirkete ya da müvekkiline ödeme yapıldığına ilişkin bir kayıt yer almadığını, davalı şirketin yalnızca, dava dışı ... ...'in garantör sıfatıyla müvekkil şirkete vermiş olduğu çek ile virman işlemi neticesinde müvekkili şirkete olan borcun ödendiğini kaydettiğini, garantör şirketin davalının borçlarının teminatı olarak çek vermesinin, dava dışı garantör şirkete tahsilat yapma yetkisi verildiği anlamına gelmediğini, müvekkil şirket tarafından dava dışı garantör şirkete tahsilat yapma yetkisi verilmediğini, ... ... Şirketinin, müvekkilinin akaryakıt satış faaliyetlerinde, müşteri temini ve müşteri portföyü oluşturulmasında aracılık faaliyet yüklendiğini, bu şirketin garanti hükümleri uyarınca aracılık faaliyetleri kapsamında ticari ilişki tesis edilecek müşteriler ile müvekkil arasındaki ticari ilişki nedeniyle, müşterilerin müvekkil nezdinde doğabilecek tüm borçlarını müşterek ve müteselsil olarak ödenmesinden garantör sıfatı ile sorumlu olduğunun kabul ve taahhüt edildiğini, ancak davalı şirketçe ... ...'e ödeme yapıldığının kanıtlanmadığını, ödeme yapılsa dahi üçüncü kişiye yapılan ödemenin davalı şirketin müvekkile olan borcunu sona erdirmeyeceğini, sözleşme çerçevesinde müvekkili tarafından ... ...'e tahsil yetkisi verilmediğini, kaldı ki dava öncesi dönemdeki borçlara ilişkin ... ... tarafından verilen çeklerin, ... ...'in garantör sıfatının gereği olduğunu, tahsilatın ... ... üzerinden yapıldığı şeklinde değerlendirilmenin hatalı olduğunu, ... ...'in müvekkili şirkete karşı garantör sıfatıyla sorumlu olmasının, davalı şirketin müvekkiline karşı asıl borçlu olduğu gerçeğini değiştirmediğini, müvekkilinin doğrudan davalıya akaryakıt temin edilerek fatura düzenlendiğini, davalının da ürünün teslim alarak faturaları kendi defterlerine işlediğini, bu davanın da müvekkilince fatura ile davalıya satılarak teslim edilen ve davalının defterlerinde kayıtlı olan satım faturasından kaynaklandığını, satım sözleşmesinin taraflarının davacı ve davalı şirket olduğunu, ... ... şirketinin dava konusu olayla tek ilişkisinin, davalının müvekkil şirket nezdinde doğacak borçlarının garantörü olmasından kaynaklandığını, Mahkemece hatalı şekilde satım faturası bedelinin yerleşmiş uygulama gereği dava dışı garantör şirket tarafından müvekkiline ödendiğinin kabul edildiğini, oysa müvekkili ile ... ... arasındaki ilişkinin tellallık sözleşmesi niteliğinde olduğunu, bu sözleşmenin esas unsuru olan, tellalın müvekkili şirket adına tahsil yapabilmesinin ancak özel yetkilendirme ile mümkün olabileceğini, oysa müvekkili ile ... ... arasında imzalanan Çerçeve Sözleşme'de müvekkil şirketçe ... ...'e bu yönde özel bir yetki tanımadığı gibi, aksine ... ...'in müvekkilin yalnızca akaryakıt satış faaliyetlerine müşteri temini ve müşteri portföyü oluşturulmasına aracılık etme faaliyeti ile sınırlı bir yetki verildiğini, ... ... Şirketinin garanti hükümleri uyarınca, ticari ilişki tesis edilecek müşteriler ile müvekkili şirket arasındaki ticari ilişkilerde, müşterilerin müvekkili şirket nezdinde doğabilecek tüm borçlarının ödenmesinden müşterek ve müteselsil olarak garantör sıfatı ile sorumlu olduğunu,Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne, karar verilmesini istemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE
Dava, satım sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili amacıyla başlatılan takibe yönelik itirazın iptali istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın reddine, karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Davacı taraf, davalıya akaryakıt satıp teslim edilmesi karşılığında düzenlediği fatura bedellerinin ödenmemesi üzerine davalı aleyhine takip başlattığını, davalının takibe itirazının haksız olduğunu ileri sürerek itirazın iptalini talep etmiştir. Davalı ise, davacı ile aralarındaki akaryakıt alım satımına ilişkin ticari ilişkinin dava dışı ... ...... Şirketi tarafından yürütüldüğünü, fatura bedellerinin tamamının dava dışı ... Şirketine verilen nakit ve çekler ile ödendiğini, dava dışı şirket tarafından da ödemelerin davacıya yapıldığını, tüm fatura bedellerinin ödendiğini, davacının bir alacağı var ise bunu dava dışı ... ... Şirketinden talep etmesi gerektiğini savunarak, davanın reddini istemiştir. Mahkemece yukarıda açıklanan gerekçe ile davanın reddine karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.Davacı vekili, davacı ile dava dışı ... ... Şirketi arasında borcun dış üstlenilmesinin söz konusu olmadığı, dava dışı şirkete alacak tahsilat yetkisi verilmediği, dava dışı şirketin yalnızca garantör olduğu ve ödenmeyen fatura bedellerinin asıl borçludan tahsil edilebileceği ileri sürülerek karar istinaf edilmiştir.Somut dosya kapsamından, davacı ile dava dışı ... ... Turizm İnşaat Tekstil Dış Ticaret Ve Sanayi Limited Şirketi arasında imzalanan 21.12.2012 tarihli Çerçeve Sözleşme ile dava dışı şirketin, davacıya akaryakıt satış faaliyetlerinde müşteri temini ve müşteri portföyü oluşturulmasında aracılık hizmeti vermeyi üstlendiği, sözleşmenin 2. maddesi ile dava dışı şirketin, davacı ... ÖTV'siz akaryakıt satışı yapabileceği müşteri grubunu tayin ve tespit ederek, tüm mali/ödeme sorumluluğu uhdesinde kalmak üzere ürün alım satımına dair ticari ilişkileri aracı olarak tesis edeceğinin, aracılık hizmeti verdiği müşterilerin, davacı nezdinde akaryakıt alımları sebebiyle doğabilecek her türlü borçlarını TBK'nın üçüncü kişinin fiilini taahhüt hükümleri çerçevesinde garantör sıfatıyla ifa edeceğinin, Garanti Hükümleri başlıklı 5. maddesinde ise, davacı ile müşterileri arasındaki ticari ilişki nedeniyle müşterilerin davacı nezdinde doğabilecek tüm borçlarının ödenmesinden müşterek ve müteselsil kefil olarak sorumlu olduğunun, müşteriler tarafından kabul edilen beyan ve taahhütlerin kendisi için geçerli olduğunun, müşterilerin borçlarının vadesinde ödenmemesi halinde, davacı tarafından herhangi bir ihtar ve ihbara gerek kalmaksızın iş bu garanti taahhüdünden doğan borçların tamamının muacceliyet kesbedeceği ve muaccel olan borçları muacceliyet tarihinden itibaren 10 gün içerisinde ödeyeceğinin kabul edildiği görülmüştür.Mahkemece tarafların ticari defterleri ile dosya kapsamı üzerinde inceleme yapılmak suretiyle alınan bilirkişi raporuna göre; tarafların ticari defterlerinin usulüne uygun tutulduğu, davacı şirketin uyuşmazlığa konu 47.430.35 TL bedelli faturaya ilişkin cari hesap bakiyesini dava dışı ... ... şirketinden tahsil edilen 06.10.2015 tarihinde 155.664,35 TL tutarlı ... 'a ait 520140 çek numaralı 03.12.2015 keşide tarihli çekle tahsil ettiği, bu çekin karşılığında fatura bedelinin davalı şirket cari hesabına virman yaparak hesap bakiyesini kapattığı, davacı şirketin cari hesabından çekin çıkarılarak cari hesap bakiyesi kadar alacaklı hale getirilebilmesi için söz konusu çekin şirkete iadesi gerekmekte ise de buna ilişkin bir belge bulunmadığı, buna ilişkin bir belge sunulmadığı ve fatura borcunun çekle tahsil edildiği tespit edilmiştir.İtiraz üzerine alınan ilk ek raporda ise, ödeme olarak ... şirketinden alınan çekin karşılıksız çıktığının banka yazısından anlaşıldığı, davalının bunun dışında fatura karşılığı ödeme yaptığının kanıtlanmadığı, bu durumda da davalının borcu ödemesi gerektiği tespit edilmiştir. Bu rapora da itiraz edilmesi üzerine bilirkişi tarafından düzenlenen 11.10.2021 tarihli ikinci ek raporda ise, önceki tespitler yapılarak davacının alacaklı olup olmadığı husunun mahkemece değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir.Bilirkişinin davalı kayıtlarını incelediği 11.01.2022 tarihli üçüncü ek raporda ise davacı şirketin daha önceki fatura bedellerini dava dışı ... şirketinden tahsil ettiği, 2015 yılında düzenlenen 4 faturanın tarafların defterinde kayıtlı olduğu, 3 adet faturanın davacı şirketçe ... şirketinden tahsil edildiği, davalı şirketin doğrudan davacıya yaptığı .bir ödeme bulunmadığı belirlenmiştir. Yapılan tüm bu tespitlere göre; taraflar arasındaki akaryakıt alım satımına dair ticari ilişkinin davacı adına hareket eden dava dışı ... ... Şirketi tarafından yürütüldüğü, dava dışı şirketin gerek davacı ile arasında imzalanan Çerçeve Sözleşme'nin yukarıda açıklanan maddeleri, gerekse taraflar arasında yürütülen ticari ilişkinin niteliği uyarınca dava dışı ... Şirketinin, davalı müşterinin, davacı nezdinde doğmuş/doğacak borçları yönünden garantör olduğu, garantör olan dava dışı şirketin borcunun davalının borcundan bağımsız nitelikte bir borç olduğu, bu doğrultuda davalı adına düzenlenmiş tüm fatura bedellerinin dava dışı şirket tarafından düzenlenen ve davacıya verilen çekler ile ödendiği, davalının ise fatura bedellerini dava dışı ... ... Şirketine ödediği, dava ve takip konusu fatura bedelinin davalı tarafından dava dışı şirkete ödendiği, dava dışı şirket tarafından da davacıya keşide edilerek çek verildiği, davacının dava dışı şirket tarafından çekle yapılan ödemeleri kabul ettiği, bu şekilde garantör olan dava dışı şirket tarafından verilen çeklerin karşılıksız çıkması sebebiyle bedellerinin yine dava dışı şirketten tahsil edilebileceği, davalıdan talep edilemeyeceği, bu kapsamda ilk derece mahkemesince verilen kararda yasa ve usule aykırılık bulunmamaktadır.İlk derece mahkemesince yargılama aşamasında alınan bilirkişi raporu ve ek raporların içeriğindeki tespitler, imzalanan çerçeve sözleşme hükümleri ile sunulu deliller değerlendirilerek ve gerekçesi yazılarak karar verildiği anlaşılmakla davacı vekilinin istinaf nedenleri yerinde görülmemiştir.Davacı vekilinin istinaf başvuru nedenleri ile sınırlı olarak dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, ilk derece mahkemesinin kararında ve gerekçesinde yasaya ve usule aykırılık bulunmadığı gibi kamu düzenine aykırılık da görülmediğinden, davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca esastan reddine dair aşağıdaki hüküm verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçelerle;
1-HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, 2-Davacı tarafından yatırılan istinaf başvuru ve peşin karar harçlarının Hazineye gelir kaydına, bakiye 534,70 TL istinaf karar harcının davacıdan tahsiline, Hazineye gelir kaydına,3-Davacı tarafça yapılan kanun yolu giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,4-Gerekçeli kararın ilk derece mahkemesince taraf vekillerine tebliğine,5-Dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair;HMK'nın 353.1.b.1 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, 20.11.2025 tarihinde, oy birliğiyle ve kesin olarak karar verildi.
KANUN YOLU : HMK'nın 362/1.a maddesi uyarınca dava değeri itibariyle karar kesindir.