T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
ESAS NO\t: 2022/2376
KARAR NO\t: 2025/1906
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
K A R A R
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 21. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 03/10/2022
NUMARASI\t: 2020/398 Esas - 2022/624 Karar
DAVA: İstirdat
DAVA TARİHİ: 19/08/2020
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 20/11/2025
Davanın kabulüne ilişkin verilen kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA: Davacı vekili; davalı şirketin müvekkili aleyhine ... Merkez Şubesine ait 22.573-TL bedelli, 10/07/2020 tarih ve 0027334 nolu çeke istinaden 24/07/2020 tarihinde İstanbul 28. İcra Dairesi'nin... sayılı dosyası üzerinden takip başlattığını, ayrıca öncesinde ihtiyati haciz kararı uygulattığını, icra tehdidi altında kalan müvekkilinin aynı gün anılan icra dosyasına 31.534-TL tutarında ödeme gerçekleştirdiğini, takibe dayanak çekin müvekkili tarafından keşide edildiğini, çekin ... isimli kuryeye zimmetliyken 03/04/2020 günü kuryenin teslimat yaptığı esnada kargo aracından çalındığını, bu nedenle çekte lehtar olarak görünen ... Medya Hizm. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından teslim alınamadığını, çekin kargoda çalındıktan sonra üçüncü kişiler tarafından takas yoluyla tahsil edilmesi maksadıyla bankaya sunulduğunu, ancak ödemeden men kararı alındığından dolayı banka tarafından ödeme yapılmadığını, çekin ise ibraz eden kişiye iade edildiğini, müvekkili tarafından İstanbul 28. İcra Dairesi'nin... E. sayılı dosyasına haksız ve mükerrer olarak ödenen paranın iadesi için huzurdaki davayı açtıklarını belirterek haksız olarak ödenen 31.534-TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faiziyle beraber davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili; zorunlu arabuluculuk başvurusu yapılmadığını, iş bu sebeple davanın usulden reddi gerektiğini, davacının iddialarının aksine dava konusu çekin çalındığı ve kargoya teslim edildiği hususunun ispat edilemediğini, davacının basiretsiz ve ağır kusurlu davranışıyla oluşan zarardan tek başına sorumlu olduğunu, müvekkilinin dava konusu çekin meşru, haklı ve iyiniyetli hamili olduğunu, bu nedenle çekin zayi edilmiş olması müvekkilinin yetkili hamil olmasına engel teşkil edemeyeceğini, davacı tarafın çekin kötü niyetle iktisap edildiğini kesin delillerle ispat yükü altında olduğunu, çek iptali davası takip alacaklısının takip hakkını engelleyemeyeceğini belirterek, haksız ve mesnetsiz davanın reddine, İİK m.72 uyarınca davacının %20'den az olmamak üzere tazminat ödemesine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEME KARARI: Mahkemece; davalı her ne kadar faktoring ilişkisi gereği mevzuata uygun olarak takip ve dava konusu kıymetli evrakı ele geçirdiğini beyan etmişse de alınan bilirkişi raporları incelendiğinde davacı ile cirantalar arasında bir ticari ilişkinin olmadığı, diğer cirantalar ile ticari ilişkinin ispatlanamadığı ve davalının hangi ticari ilişkiye istinaden çeki iktisap ettiğinin belirlenemediği, davacının icra baskısı altında icra dosyasına 31.534-TL ödediği gerekçesiyle davanın kabulüne, davacının İstanbul 28. İcra Dairesi'nin... Esas Sayılı dosyasına ödediği 31.534-TL'nin ödeme tarihi olan 06/08/2020 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ: Davalı vekili; Dava konusu çekin faktoring ile bir ilgisinin bulunmadığını, gerekçenin dava konusuna uygun olmadığını, bu hususun dahi kararın kaldırılmasını gerektirdiğini, çekin rıza dışı elden çıkmasının yanında müvekkilinin kötü niyetli veya ağır kusurlu olduğunun da ispat edilmesi gerektiğini, ispat yükünün davacıya ait olduğunu, ancak müvekkilinin kötüniyetli ya da ağır kusurlu olduğuna ilişkin bir delil bulunmadığını, dava konusu çekin çalındığına ya da kargoya teslim edildiğine ilişkin bir delil bulunmadığını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
GEREKÇE: Dava, davacı tarafından keşide edilen çekin lehtara ulaşmadan kuryede çalınması sonrasında davalının eline geçen çeke dayalı olarak başlatılan takipte icra zoru altında ödenen tutarın istirdadı istemine ilişkindir. Davacı, dava konusu çekin, çekte lehtar olarak görünen ... Medya ...Ltd Şti firmasına ulaştırılmak üzere kurye uhdesinde iken 03/04/2020 tarihinde çalınması nedeniyle lehtara teslim edilemeyen çekin davalının eline geçtiğini, 13/07/2020 tarihinde çek tutarında lehtara ödeme yapıldığını, bunun dışında davalının başlattığı icra takibinde icra zoru ile icra dosya borcunun ödendiğini belirterek icra dosyasına ödenen tutarın istirdatını talep etmiştir.TTK'nın 818/1-c maddesi atfıyla çekler hakkında da uygulanması gereken TTK'nın 677. maddesinde düzenlenen \"imzaların istiklali (bağımsızlığı)\" ilkesine göre, senet lehtarının veya diğer cirantaların ciro imzasının sahte olması hali, diğer imza sahiplerinin ve özellikle senedin asıl borçlusu olan keşidecinin senetten kaynaklanan sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Zincirleme ve birbirine bağlı, lehtardan hamile tam ve düzenli yani kesintisiz cirolar hak sahipliğine karine sayılır. Cirolar arasındaki zincirleme bağlılığın gözlenmesi sadece dış görünüm bakımından yapılır. Başka bir anlatımla, ciro zincirinin muntazam bir şekilde birbirini takip edip etmediğini incelerken dış görünüşü incelemek yeterli olup, cirantalardan birinin imzasının sahte olması veya temsilci sıfatıyla senedi imzalayan şahsın imza yetkisinden yoksun olması ciro zincirini etkilemez.Öte yandan TTK'nın 818/1-e maddesi atfıyla çekler hakkında da uygulanması gereken TTK'nın 687/1. maddesi “Poliçeden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def'ileri başvuran hamile karşı ileri süremez; meğer ki, hamil, poliçeyi iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun.” hükmünü haizdir. Bu hükme göre şahsî def’îlerin kural olarak hamile karşı ileri sürülmesi söz konusu değildir. Ancak hamil poliçeyi devralırken bile bile borçlunun zararına hareket ederse, bu durumda şahsî def’îler hamile karşı da ileri sürülebilecektir. Somut olayda; davacı tarafından dava dışı ... Medya ...Ltd Şti lehine keşide edilen ... Merkez Şubesine ait 22.573-TL bedelli, 10/07/2020 tarih ve 0027334 nolu çek üzerinde sırasıyla lehtarın, cirantalar ...y'ın, ... ... ...Ltd Şti'nin, davalının cirosunun bulunduğu, çekin ... Faktoring AŞ tarafından 26/06/2020 tarihinde bankaya ibraz edildiği, ancak ödemeden men yasağı nedeniyle ödeme yapılamaması üzerine çekin davalıya iade edildiği, davalı tarafından bahsi geçen çeke dayalı alınan 2020/393 D.iş sayılı ihtiyati haciz kararının infaza konulduğu ve dava konusu çeke istinaden İstanbul 28. İcra Dairesi'nin... sayılı takibinin başlatıldığı, icra dosya borcunun 06/08/2020 tarihinde 31.534-TL olarak davacı tarafından ödendiği hususu ihtilaf dışıdır. Bunun dışında dava dışı lehtar ... Medya ...Ltd Şti'nin icra dosyasına sunduğu itiraz dilekçesinde bahsi geçen çekin kendi ellerine geçmediğini bildirilmiş olup, davacı tarafından lehtara çek tutarının banka havalesi ile ödenmesi üzerine dava dışı lehtar ... tarafından davacının ibra edildiği dosyaya sunulan ibranameden anlaşılmaktadır.Davacının şikayeti üzerine başlatılan İstanbul CBS'nin 2020/59821 soruşturma sayılı dosyası ve kurye ifadesi, dava dışı lehtar ... Medya ...Ltd Şti tarafından düzenlenen ibraname dikkate alındığında bahsi geçen çekin lehtar firmaya ulaşmadan rıza dışı elden çıktığı sabittir. Bilirkişi incelemesinde bahsi geçen çekin davalının kayıtlarına dava dışı ... ... firmasından 06/04/2020 tarihinde girdiği, aynı tarihte faktoring hesabına çıkış yapıldığı tespit edilmiştir. Bahsi geçen çekin dava dışı firmadan ticari ilişki kapsamında alındığına dair herhangi bir fatura vs bir belge ibraz edilmemiş olup davalı da bu yönde bir iddia ileri sürmemiştir. Çekte davalıdan önceki cirantalar ..., ... ... ...Ltd Şti'nin cirolarının birbirinden farklı tarihlerde meydana gelen başka kargo hırsızlığı vakıalarına konu olan çeklerde de yer aldığı yargı kararları ile de sabittir. (Dairemizin 2022/920 E. 2025/517 K.; 2023/538 E. 2025/1729 K.). Bunun dışında farklı bir kargoda hırsızlık sonucu ele geçen çek nedeniyle ... ... yetkilisinin Küçükçekmece 5. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2023/164 E. 2024/307 K. sayılı ceza dava dosyasında nitelikli dolandırıcılık ve sahtecilik suçlarından mahkumiyetine karar verildiği anlaşılmaktadır. Bahsi geçen cirantaların ve davalının bir birbirinden farklı kargoda hırsızlık vakıaları neticesinde elden çıkan çekleri benzer veya farklı cirantalardan ciro yoluyla devralarak son hamil sıfatıyla icra takiplerine konu edilmiş olması nedeniyle davaların ve soruşturma dosyalarının muhatabı oldukları anlaşılmaktadır. Bu durumda, dava konusu çek hırsızlık sonucunda çalınarak ciro silsilesiyle davalının eline geçmiş olup gerçek bir ticari ilişki ortaya konulamadığından davalının iyiniyetli hamil iddiası dinlenebilir değildir. Davalının, davacı tarafından keşide edilen ancak lehtara ulaşmadan kargoda çalınan çeki yeterli araştırmayı yapmadan iktisabında ağır kusurlu olduğunun kabulü gerekir. Lehtar firmaya çek tutarı kadar nakden ödeme yapan davacının, rıza dışı elden çıkan çeki ağır kusurlu olarak iktisap eden davalıya borcu bulunmadığı gibi, davalının bu çeke dayalı olarak başlattığı icra dosya borcunu da ödemek zorunda kaldığı anlaşıldığından ödenen tutarın istirdatına karar verilmesi yerindedir.Açıklanan nedenlerle; davalı vekili tarafından ileri sürülen istinaf nedenleri yerinde olmadığından, davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle:
Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,Alınması gereken 2.154,08-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 540,7-TL harcın mahsubu ile kalan 1.613,38-TL harcın davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,Davalı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, davacı tarafından yapılan 108-TL istinaf yargı giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.20/11/2025