T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
ESAS NO\t: 2022/2319
KARAR NO\t: 2025/1907
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
K A R A R
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 29/09/2022
NUMARASI: 2019/84 Esas - 2022/557 Karar
DAVA: Alacak
DAVA TARİHİ: 20/03/2019
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 20/11/2025
Davanın kısmen kabulüne ilişkin verilen kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA: Davacı vekili; müvekkili şirketin İsviçre'de mukim dava dışı ... firmasından 18/09/2018 tarihli fatura kapsamı 20.976 kg 65.025,60-USD bedelli iplik cinsi emtia satın aldığını, teslim şeklinin CİF olarak belirlendiğini, emtianın Sri ...'dan yüklenerek Ambarlı Limani'nda tesliminin kararlaştırıldığını, fatura tutarının akreditif yoluyla tedarikçi firmaya ödendiğini, göndereni Isın ... Pvt Ltd, taşıyanı ise Emhassy ... Line olan konşimentoya konu emtianın deniz taşıması ile Ambarlı Limanı'na tahliye edildiğini, ancak konşimentoya göre teslim ile görevli davalı yetkililerinin yapılan görüşmelere rağmen malların teslimine yanaşmadığını, ordinoları müvekkiline vermediğini, davalı firma yetkililerinin ... firmasından olan alacaklarını gerekçe gösterdiğini, davalının 07.01.2019 tarihinde keşide edilen ihtarnameye de kayıtsız kaldığını, bunun üzerine müvekkilin ithalatını gerçekleştirdiğini, davalı şirketin hukuka aykırı davranışları sonucunda müvekkilinin emtiayı İstanbul 17. ATM'nin verdiği tedbir kararı ile aldığını, ihtiyati tedbir kararının ilgili gümrük idaresi nezdinde uygulanarak emtianın gümrük çıkış işlemlerinin tamamlandığını, konşimentoya konu emtianın ... Lojistik AŞ'ye ait tesislerde olduğundan malların müvekkilince teslim alınabilmesi için dava dışı bu firmaya 48.673,72-TL depolama ücreti ödenmek zorunda kalındığını, davalıya rücu için 15.02.2019 tarihli ihtarnamenin gönderildiğini, davalı firmanın yasal hiçbir hakkı olmadığı halde malları teslim etmeyerek müvekkilini zarara uğrattığını belirterek müvekkilinin davalıya borcu bulunmadığının tespitine, emtianın teslim alınabilmesi için ödenen ücretler nedeniyle oluşan 50.091,26-TL zararın tazminine, 08/02/2019 tarihli teminat mektubunun müvekkiline iadesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili; müvekkilinin taşıma işini dava dışı ... firmasının Türkiye temsilcisi ... ...AŞ ile aralarındaki sözleşmeye binaen gerçekleştirdiğini, müvekkilinin asıl ilişkinin tarafı olmadığını, navlun faturasının ... adına düzenlendiğini, konşimentoda davacının alıcı olarak görünmediğini, navlunun karşı ödemeli olarak düzenlendiğini, bu yükün teslimi için yükleme sonrası limana ulaşmadan önce gereken ödemenin yapıldığına dair ... BL prosedürüne uyulmadığını, teslim yükümlülüğünü doğuran konşimentonun orjinal kopya olarak tesliminin gerçekleştirilmediğini, müvekkili şirketin gerek ... House gerekse taşıması yapılan diğer firmaların ... ... ve ... ile olan iç ilişkilerini, anlaşmalarını, yük ile ilgili ödeme alıp almamalarını bilmesi ve takip ermesinin mümkün olmadığını, davacı şirketin davasını gerekli yükümlülüklerini yerine getirmeyen ... ... ve ... Şirketlerine yöneltmesi gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEME KARARI: Mahkemece; konşimentolara göre SBB ...'in akdi taşıyan, ... ... Line firmasının fiili taşıyan, davalının teslim acentesi, davacının gönderilen konumunda olduğu, davalı tarafça davacının lokal masrafları ödememesi nedeniyle teslimden kaçındıkları ileri sürülmüş ise de 2019/8 D.iş sayılı dosyasında dava konusu taşımaya ilişkin navlun bedeli ile dava dışı taşıtan ... ile arasında kurulan başka navlun sözleşmelerinden kaynaklanan alacakların ödenmemesinin gerekçe gösterildiği, dosya kapsamında davacıya yükletilen lokal masrafa dair delile rastlanmadığı, dava konusu satışın CİF teslim şekline göre yapıldığı, navlun faturasının dava dışı satıcı adına düzenlendiği, yükün dava dışı satıcı ...'nın bu taşıma ve diğer taşımalar nedeniyle navlun borcunun ödenmemesi nedeniyle teslim edilmediği, dava konu taşımaya ilişkin olan navlun bedelinin 07/01/2019 tarihinde ödendiği, TTK'nın 1201. maddesi gereğince taşıyanın hapis hakkına sahip olduğu, TTK'nın 1204. maddesine göre ise taşıyanın sadece 1203. maddede öngörülen alacaklar için gönderilene karşı hapis hakkı kullanabileceği, gönderilenin tesilminin dayanağı olan konşimentoda navlunun varış yerinde ödeneceği kaydının bulunduğu, taşıyanın navlun bedelinin ödenmemesi nedeniyle gönderilene karşı hapis hakkını kullanabileceği, navlun ödemesinin 07.01.2019 tarihinde yapıldığı, bu tarih itibariyle davalının yük teslim belgesinin davacı yana teslim etmesi gerektiği, davalının ordinoyu başka alacaklarından dolayı davacı yana teslim etmeyerek eşyaların 21.02.2019 tarihine kadar ardiyede kalmasına sebebiyet verdiği, navlun ödemesi yapıldıktan sonra meydana gelen ardiye bedelinden davalının sorumlu olduğu, bilirkişi raporunda bu bedelin 37.878,72-TL olarak belirlendiği, 2019/8 D.iş sayılı dosyasına sunulan ...Bankası Haliç Ticaret Şubesi tarafından düzenlenen 08/02/2019 tarih 12.000-TL tutarlı teminat mektubunun iadesi gerektiği, ayrıca 2019/8 D.iş sayılı dosyada oluşan 1.417,54-TL tercüme ve ihtarname giderlerinin tahsilini talep etmiş ise de bu bedellerin yargılama gideri niteliğinde olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, 37.878,72-TL asıl alacağın dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, fazlaya ilişkin talebin reddine, davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine, İstanbul 17. ATM'nin 2019/8 D.iş sayılı dosyasına sunulan ...Bankası tarafından düzenlenen 08/02/2019 tarih 12.000-TL tutarlı teminat mektubunun karar kesinleştiğinde davacıya iadesine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ: 1-Davacı vekili; davalının teslim yeri acentesi olduğunu, taşıyan sıfatına sahip olmadığı için sadece taşıyana özgü olan hapis hakkından yararlanamayacağını, bizzat müvekkilinin ödemekle yükümlü borç bulunmadığı için müvekkiline karşı hapis hakkı kullanılamayacağını, müvekkilinin 10.795-TL depo masraflarından sorumlu tutulmasının mevzuata aykırı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
2-Davalı vekili; bilirkişi raporlarının kabulünün mümkün olmadığını, bilirkişi raporunda ordinoların gerekli olmadığına dair ifadenin hatalı olduğunu, somut olayda müvekkilinin yükle ilgili olarak rehin hakkını kullanmadığını, yükle ilgili ödemeler yapılana ve orjinal konşimentolar müvekkiline teslim edilene kadar oluşabilecek muhtemel liman ardiyesi ve konteyner demurajının artmasını önleyebilmek adına konteyneri gümrüklü antrepoya çekerek boşalttığını, konşimento şartlarında taşıyıcının yükle ilgili alacaklarına karşılık hapis hakkı kullanabileceğinin açıkça düzenlendiğini, davacının bir önceki yüklemesinin 26/11/2018 tarihinde geldiğini ve navlun ödemesinin ... tarafından yapılmamasına rağmen müvekkilinin kendi uğradığı zararı görmezden gelerek yükü davacıya teslim ettiğini, davacının ... ve ... BL orijinallerini müvekkiline teslim etmediğini, tüm uyarılarında rağmen davacının üzerine düşen yükümlülüğü yerine getirmediğini, ordinoların teslimi için sadece navlunun ödenmesinin yeterli olmadığını, ... orjinallerinin de müvekkiline verilmesi gerektiğini belirtilerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
GEREKÇE: Dava, yük teslim belgesinin geç teslim edilmesi nedeniyle meydana gelen zararın tazmini istemine ilişkindir.
Somut olayda; davacının yurt dışında yerleşik satıcı ... firmasından satın aldığı 18.09.2018 tarihli fatura konusu 20.976 kg miktardaki 65.025,60-USD bedelli emtianın Sri ... ... Limanı'ndan Ambarlı Limanı'na akdi taşıyan olarak SBB ..., fiili taşıyan olarak ise ... ... Line tarafından taşındığı, davalının taşıyan adına teslim yeri acentesi, davacının ise gönderilen konumunda olduğu, dava konusu taşıma nedeniyle ... firmasına navlun faturasını düzenleyen davalının aynı zamanda akdi taşıyan sıfatına sahip olduğu, emtianın 24/12/2018 tarihinde limana giriş yaptığı, 25/12/2018 tarihinde ... Lojistik ...AŞ'ye ait depoya alındığı, ürünlerin davacıya İstanbul 17. ATM'nin 05/02/2019 tarihli 2019/8-15 D.iş sayılı ihtiyati tedbir kararıyla 21/02/2019 tarihinde teslim edildiği, ... Lojistik ...AŞ tarafından düzenlenen 21/02/2019 tarihli fatura için aynı gün davacı tarafça 48.673,72-TL ödeme yapıldığı anlaşılmaktadır.Davacı, davalının ordinoyu vermekten haksız olarak imtina ettiğini, ürünleri ihtiyati tedbir kararı ile teslim aldığı tarihe kadar ardiye ücreti ödemek zorunda kaldığını, ihtarname ve ihtiyati tedbir başvurusu için masraf yaptığını belirterek ihtiyati tedbir aşamasında yapılan ihtarname ve tercüme giderleri ile dava dışı ... ...AŞ'ye ödenen depolama ücreti olmak üzere toplam 50.091,26-TL maddi zararının tazminini talep etmektedir. Davalı ise dava dışı taşıtan ... firmasının gerek dava konusu taşıma gerekse başka taşımalar nedeniyle ödemesi gereken navlunları ödememesi ve konşimento asıllarının ibraz edilmemesi nedeniyle ordinonun teslim edilmediğini savunmaktadır. Uyuşmazlık, davacının hapis hakkının koşullarının oluşup oluşmadığı, yükü teslim için davalıya yük teslim belgelerini vermekte gecikip gecikmediği hususunda kaynaklanmaktadır. Davalı taraf, davacının lokal masrafları ödememesi, ... ve ... BL orjinallerini teslim etmemesi nedeniyle ordinonun teslim edilmediğini ileri sürmüştür. Ayrıca hem dava konusu taşıma hem de dava dışı taşıtan ... ... ile tarafından diğer taşımalardan dolayı oluşan navlun alacaklarının ödenmemesini gerekçe göstermiştir. Dosyaya sunulan konşimentolara göre hem ara hem ana konşimentonun arka yüzünde konşimentoların ciro yoluyla davalıya devredildiği, davacının teslime hak sahibi hamil ve gönderilen sıfatına sahip olduğu görülmektedir. Yine davacı lokal masrafları gerekçe göstermiş ise de bu hususta dosyada bir delil bulunmamaktadır. Bu durumda davalının ileri sürdüğü bu nedenler yerinde olmadığından değerlendirmenin navlun borcu çerçevesinde yapılması gerekmektedir. TTK m.1201 gereğince \"taşıyan, navlun sözleşmesinden doğan bütün alacakları için Türk Medenî Kanununun 950 ilâ 953 üncü maddeleri uyarınca eşya üzerinde hapis hakkına sahiptir.\" düzenlemesi bulunmaktadır. Aynı maddenin ikinci fıkrasında hapis hakkının sadece üzerinde hapis hakkı kullanılan eşyanın taşındığı yolculuktan doğan alacakları teminat altına aldığı düzenlenmiştir. Yine TTK'nın 1204. maddesinde taşıyanın 1203. maddede öngörülen alacaklar için gönderilene karşı hapis hakkı kullanabilmesine imkan tanınmıştır. Konşimentolara ve davalı tarafından düzenlenen navlun faturasına göre navlun sözleşmesi davalı ile dava dışı ... arasında kurulmuştur. Ancak konşimentoda navlunun varış yerinde ödeneceğine dair \"... collect\" kaydı bulunmaktadır. Bu durumda navlunun varış yerinde ödeneceği kararlaştırıldığından navlun ödenmediği sürece ordinoların teslim edilmemesinde davalının haksızlığından söz edilmesi mümkün değildir. Bu nedenle davalı akdi taşıyanın, bahsi geçen taşıma nedeniyle oluşan navlun alacağı ödenmediği sürece eşya üzerinde hapis hakkını kullanmasında hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Ne var ki somut olayda dava konusu taşıma nedeniyle ... firması tarafından navlun ödemesi 07.01.2019 tarihinde yapılmakla, bu tarih itibariyle davalının yük teslim belgesini davacıya teslim etmesi için bir engel kalmamıştır. TTK'nın 1201/2. maddesi gereğince, ... firmasının taşıyana başka taşımalardan kaynaklı navlun borcu olması, dava konusu taşımada ordinonun teslim edilmemesi için geçerli bir neden olarak ileri sürülmesi mümkün değildir. Bu durumda davalının yük teslim belgelerini başka alacaklarından dolayı davacı yana teslim etmeyerek eşyaların 07/01/2019 tarihinden 21.02.2019 tarihine kadar ... Lojistik ...AŞ'de kalmasında haksız olarak sebebiyet vermiştir. Dolayısıyla bu tarihler arasında doğacak antrepo ücretine davalının katlanması gerekmektedir. Bilirkişi raporunda 07/01/2019 - 21/02/2019 tarihleri arası için depolama ücreti 37.878,72-TL olarak hesaplanmış olup, mahkemece davalının sebebiyet verdiği bu tutara hükmedilmesinde bir isabetsizlik bulunmamaktadır. Yine, HMK'nın 323/1-ç maddesinde geçici hukuki koruma tedbirleri ve protesto, ihbar, ihtarname ve vekâletname düzenlenmesine ilişkin giderler yargılama gideri olarak sayıldığından davacı tarafından ihtiyati tedbir talebi kapsamında yapılan giderlerin yargılama giderleri kapsamında tarafların haklılık durumuna göre değerlendirilmesi yerindedir. Açıklanan nedenlerle; taraf vekillerine ileri sürülen istinaf nedenleri yerinde olmadığından, taraf vekillerinin istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle:
Davacı ve davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,Davacıdan alınması gereken 615,4-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 80,7-TL harcın mahsubu ile kalan 534,7-TL harcın davalıdan/davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,Davalıdan alınması gereken 2.587,49-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 648-TL harcın mahsubu ile kalan 1.939,49-TL harcın davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,Davalı ve davacı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına,Gerekçeli kararın bir örneğinin taraflara tebliğine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.20/11/2025