T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2022/2298
KARAR NO\t: 2025/1786
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 23/06/2022
NUMARASI\t: 2022/29 Esas - 2022/686 Karar
DAVA: İtirazın İptali
DAVA TARİHİ: 29/09/2020
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 06/11/2025
Davanın kısmen kabulüne ilişkin verilen kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA:Davacı vekili; sigortalı dava dışı ... AŞ firması tarafından İngiltere'de bulunan ... ... House firmasına 21.05.2019 tarihli fatura kapsamında 2132 adet muhtelif elektrikli mutfak eşyası satıldığını, Türkiye'den İngiltere'ye kadar denizyolu nakliyesinin ... Gemi Acenteliği AŞ sorumluluğunda 6 adet konteyner içerisinde ... ... gemisi ile gerçekleştirildiğini, geminin Fe1ixstowe - İngiltere Limanına varışı sonrasında konteynerlerin nakliyeci firmanın deposuna alındığını, numaralı konteynerin alıcı firmaya karayoluyla sevk edilmek üzere alt taşıyıcı firma tarafından ... plakalı römork ile teslim alındığını, aracın karayolu sevkiyatı sırasında 05.06.2019 tarihinde saat 05.20 sularında yol kenarında park halinde teslim sırasını beklediği sırada konteynerin mühürünün kimliği belirsiz kişilerce kırılarak içerisinde bulunan emtiadan 36 adet davlumbazın çalındığını, ekspertiz raporunda 436 adet emtiadan 36 adet emtianın eksik olduğunun belirlendiğini, müvekkilinin dava dışı sigortalısına hasar ödemesinin yapıldığını belirterek İstanbul 2. İcra Dairesi'nin... esas sayılı dosyası ile yapılan takibe itirazın iptali ile takibin devamına, alacağın % 20'si tutarınca icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili; Konişmentonun 10.maddesi ile taşıma sözleşmesinden kaynaklanacak uyuşmazlıkların çözümü için uygulanacak hukukunun İngiliz Hukuku, yetkili mahkemenin ise Londra Mahkemeleri olduğunun kararlaştırıldığını, müvekkili şirketin somut olayda hiçbir kusurunun bulunmadığını, davaya konu taşımanın birleşik taşıma olduğuna ve konişmento arkasında bu hususa ilişkin taraflarca imza altına alınmış hüküm bulunmadığını, ekspertiz raporunun konteyner incelenerek düzenlendiğini, davacı sigorta şirketinin talep ettiği bedelin sigortalının iddia edilen zararından %10 daha fazla olduğunu belirterek davanın reddine, alacağın % 20'sinden az olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEME KARARI\t:Mahkemece; sigortalı dava dışı ... AŞ firması tarafından ... House firmasına 21.05.2019 tarihli fatura kapsamında muhtelif buzdolabı, bulaşık makinası, fırın, davlumbaz emtiasının satıldığı, Türkiye'den İngiltere'ye kadar denizyolu nakliyesinin ... Gemi Acenteliği AŞ sorumluluğunda gerçekleştirildiği, geminin limana varışı sonrasında ... numaralı konteynerin alıcı firmaya karayoluyla sevk edilmek üzere alt taşıyıcı firma tarafından ... plakalı römork ile teslim alındığı, aracın karayolu sevkiyatı sırasında 05.06.2019 tarihinde saat 05.20 sularında Raunds bölgesi yakınlarında yol kenarında park halinde teslim sırasını beklerken konteynerin mührünün kimliği belirsiz kişilerce kırılarak içerisinde bulunan emtianın bir kısmının çalındığı, konteynerin sevkiyat noktasına varışından sonra 36 adet davlumbaz emtiasının çalındığının anlaşıldığı, ekspertiz raporu ile belirlenen hasar bedelinin davacı tarafından sigortalısına ödendiği, bu hasara davalının sebebiyet verdiği, davalının itirazında haksız olduğu gerekçesiyle, davacı tarfından İstanbul 2. İcra Dairesi'nin... esas sayılı dosyasından başlatılan icra takibine davalı tarafından yapılan itirazın kısmen iptali ile takibin 2.170,61-Euro'nun takip tarihindeki karşılığı olan 13.791,18-TL asıl alacak ve 271,68-TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 14.062,86-TL üzerinden devamına, 2.758,23-TL icra inkar tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ : \tDavalı vekili; yetki itirazının değerlendirilmediğini, Londra mahkemelerinin yetkili olduğunu, müvekkilinin olayda hiç bir sorumluluğu bulunmadığını, bilirkişi raporundaki kusur değerlendirmesinin hatalı olduğunu, bilirkişilerce çalınan emtianın adedi konusunda da hiç bir değerlendirme yapmadıklarını, ayrıca aracın teslimatı gerçekleştirmek üzere yol kenarında durduğunu, bu noktanın müvekkiline bildirilen yer olduğunu, talimatı yerine getiren müvekkilinin olayda sorumluluğundan bahsedilemeyeceğini, dava konusu taşımanın birleşik taşıma olduğunu, bu hususta konşimentoda hükümler bulunmasına rağmen mahkemece bu hükümlerin dikkate alınmadığını, konşimentonun 5.2 maddesinde yurt içi taşıması sırasında meydana gelecek hasarlarda taşıyıcının sorumluluğunun 100 GBP ile sınırlandırıldığını, bu hükmün yok sayılamayacağını, taşıtan ile taşıyan arasındaki ilişkinin navlun sözleşmesine bağlı olduğunu, konşimento hükümleri dışında ... hükümlerinin de hatalı uygulandığını, hükmedilen tutarların sorumluluk sınırlarını aştığını, icra inkar tazminatı koşullarının da oluşmadığını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
GEREKÇE\t:Dava, davacı tarafından emtia blok abonman sigorta poliçesiyle sigortalanan emtianın hasara uğraması nedeniyle sigortalıya ödenen hasar bedelinin rücuen tahsili için başlatılan icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir.Davalı ...'ye izafeten acente tarafından konişmentodaki yetki şartına dayalı olarak milletlararası yetki istinaf konusu yapılmış ise de MÖHUK 47/1. maddesi uyarınca, Türk mahkemelerinin münhasır yetkisini ortadan kaldıran sözleşme yapılması mümkün değildir. TTK’nın 105/2. maddesi uyarınca, yabancı tacirlerin Türkiye'deki acentelerinin aracılığıyla yapılan sözleşmelerden doğacak uyuşmazlıklar yönünden acente, müvekkiline izafeten onun nam ve hesabına dava açabileceği gibi, müvekkiline izafeten acente aleyhine de dava açılabilir. Kanun'da açıkça, sözleşmelerde bu hükme aykırı sonuç doğuracak şartların geçersiz olduğu hükme bağlanmıştır. Dava dosyasına sunulan konişmento ... Mediterranean SA adına acentesi aracılığıyla İstanbul'da düzenlenmiştir. Dolayısıyla taraflar arasındaki uyuşmazlık davalının Türkiye'deki acentesi aracılığıyla yapılan taşıma sözleşmesine ilişkin olup, konişmentonun acente tarafından düzenlendiği dikkate alındığında, TTK m.105/2'de düzenlenen münhasır yetki esasına göre davalı ... vekilinin milletlerarası yetki itirazı yerinde değildir. Somut olayda; sigortalı dava dışı ... AŞ arafından ... ... House firmasına satışı yapılan muhtelif buzdolabı, bulaşık makinası, fırın, davlumbaz emtiasının Türkiye'den İngiltere'ye kadar denizyolu ve İngiltere'deki kara nakliyesinin davalı tarafından üstlenildiği, emtianın denizyolu ile nakliyesinden sonra konteynerlerin nakliyeci firmanın deposuna alındığı, ... numaralı konteynerin (1308 adet Brüt; 10900 kg) alıcı firmaya karayoluyla sevk edilmek üzere alt taşıyıcı firma tarafından ... plakalı römork ile teslim alındığı, aracın 05.06.2019 tarihinde saat 05.20 sıralarında yol kenarında teslim sırasını beklerken, park halinde olduğu sırada konteynerin mührünün kimliği belirsiz kişilerce kırılarak içerisinde bulunan emtiadan 36 adet davlumbazın çalındığı, ekspertiz incelemesinde hasar bedelinin 1.936,80-GBP olarak belirlendiği ve % 10 ilave bedel ile birlikte toplam 2.130,48-GBP karşılığı 2.387,69-Euro'nın 26/11/2019 tarihinde sigortalı firmaya ödendiği, sigortalı tarafından ibraname ve temlikname düzenlendiği, halefiyet koşulunun gerçekleştiği, mahkemece % 10 ilave bedel düşülmek suretiyle hasar bedeli yönünden davalının itirazının kısmen iptaline karar verildiği anlaşılmaktadır. Davalının üstlendiği taşıma deniz ve kara yolu ile taşımayı birlikte içerdiğinden multimodal taşıma niteliğindedir. Taşıma konusu emtiadaki hasarın kara yolu taşıması sırasında meydana geldiği hususu taraf beyanları ve dosya kapsamı delillerle tespit edilmiştir. Deniz yolu + kara yolu şeklinde gerçekleşen karma taşıma faaliyetinde hasarın taşımanın deniz yolu kısmında meydana gelmediği sabit olup, taşımanın İngiltere içinde kara yolu taşıması kısmında meydana geldiği anlaşılmakla, uyuşmazlığın çözümünde ... hükümlerinin uygulanması gerekmektedir. ... Konvansiyonunun 17/1. maddesi gereğince taşıyıcı, eşyanın kendisine teslim edildiği tarihten gönderilene teslim olunduğu tarihe kadar geçen süre içinde uğranılan ziya, gecikme ve hasardan sorumludur. ...'nin 17/2 maddesi uyarınca, eğer kayıp, hasar ya da gecikme istek sahibinin hatası veya ihmalinden, taşımacının hatasından değil de, istek sahibinin verdiği talimattan, yüke has bir kusurdan yahut da taşımacının önlemesine olanak bulunmayan durumlardan ileri gelmişse taşımacı sorumlu tutulamaz. ...’nin 18/2 maddesi uyarınca, kayıp, hasar ve gecikmenin 17/2. maddede öngörülen nedenlerden birinden doğduğunu kanıtlamak taşımacıya aittir. ... Konvansiyonun 20. Maddesi gereğince kararlaştırılan zaman süresinin sona ermesini müteakip 30 gün içinde veya kararlaştırılan zaman süresi yoksa, taşıyıcının malları teslim almasından sonra 60 gün içinde malların teslim edilmemiş olması, bunların kaybolduğuna kesin bir delil teşkil edecek ve bunun üzerine, hak sahibi bunları kaybolmuş farzedecektir. ... Konvansiyonun 3. maddesi gereğince taşıyıcı, istihdam ettiği şahısların ve taşımanın yapılması için hizmetlerinden faydalandığı diğer kimselerin vazifelerini ifası sırasında hareket ve ihmallerinden, sanki bu hareket ve ihmaller kendisine aitmiş gibi mesul olacaktır.Somut olayda, taşımaya konu emtianın taşımacının sorumluluğuna iken henüz alıcıya teslim edilmediği aşamada kaybolduğu, ispat yükü üzerinde olan davalının emtianın zayi olmasında sorumluluğunu ortadan kaldıracak bir neden ileri sürmediği gibi zayi olgusuna bir açıklama getiremediği anlaşılmakla hasarın ağır kusurlarıyla meydana geldiğinin kabulü gerekir. ...'nin 29. maddesinde, \"hasar taşımacının kendi kötü hareketinden veya davaya bakan mahkemenin kararı ile isteyerek kötü harekete eşdeğer sayılan kusurdan ileri gelmiş ise, taşımacı, sorumluluğunu kaldıran veya sınırlayan yahutta kanıt yükünün karşı tarafa yükleyen bu maddenin hükümlerinden faydalanamaz\" denilerek taşımacının sınırsız sorumluluk halleri sayılmıştır. Hasarın davalının ağır kusurundan kaynaklandığı anlaşılmakla, davalının ...'nin 23. maddesindeki sınırlı sorumluluk hükmünden yararlanması mümkün değildir. Diğer taraftan davalı konşimento özel şartlarının 5.2 maddesinde hasar halinde taşıyıcının sorumlu tutulabileceği tutarın 100 GBP ile sınırlı olduğunu ileri sürmekte ise de ...'nin 41. maddesinde (TTK m.854) taşıtan ile taşıyan arasındaki ilişkide konvansiyon hükümlerini doğrudan ya da dolaylı ihlal eden her türlü koşulun hükümsüz olduğu düzenlenmiştir. ...'nin 41. maddesi emredici nitelikte olup bahsi geçen düzenleme uyarınca taşıtan ile taşıyıcı arasındaki ilişkide taşımacının sorumluluğunu Konvansiyon'a aykırı olarak hafifleten sözleşme koşulları hükümsüz olması nedeniyle davalı vekilinin aksi yöndeki istinaf nedenleri yerinde değildir. Çalınan emtia sayısı ekspertiz raporunda tespit edilmiştir. Aynı zamanda bilirkişi heyeti tarafından konteyner fotoğrafları üzerinde yapılan incelemede emtiaların istif biçimine, göre çalınan emtia sayısı doğrulanmıştır. Bu bakımdan hasar bedelinin 36 adet davlumbaz üzerinden belirlenmesinde bir isabetsizlik bulunmamaktadır. Buna karşılık; takip ve dava konusu alacak, taşıyıcının sorumluluğuna dayalı hasar bedeli istemine ilişkin tazminat niteliğinde olduğundan, likit sayılamayacağından koşulları oluşmadığı halde icra inkar tazminatına hükmedilmesi de doğru olmamıştır. Davalı vekilinin istinaf başvurusu bu yönüyle haklıdır.Açıklanan nedenlerle; likit olmayan alacak için icra inkar tazminatı koşulları oluşmadığı anlaşılmakla, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, davalının itirazının kısmen iptali ile takibin 13.791,18-TL asıl alacak, 271,68-TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 14.062,86-TL üzerinden devamına, koşulları oluşmayan icra inkar tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM :Yukarıda açıklanan nedenlerle:
Davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, İstanbul 12. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 23/06/2022 Tarih 2022/29 Esas - 2022/686 Karar sayılı kararın HMK'nun 353(1)b-2 gereği KALDIRILMASINA; \"Davanın kısmen kabulüne, davacı tarfından İstanbul 2. İcra Dairesi'nin... Esas sayılı dosyasından başlatılan icra takibine davalı tarafından yapılan itirazın kısmen İPTALİ ile takibin 13.791,18-TL asıl alacak, 271,68-TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 14.062,86-TL üzerinden devamına,Koşulları oluşmadığından icra inkar tazminatı talebinin reddine,\"İlk derece yargılamasına ilişkin olarak ;\"Alınması gereken 960,63-TL karar harcından davacı tarafından mahkeme veznesine peşin yatırılan 224,03-TL ve icra veznesine yatırılan 77,35-TL olmak üzere toplam 301,38-TL harcın mahsubu ile kalan 659,25-TL'nin davalıdan alınarak Hazine'ye ödenmesine,Davacı tarafından yatırılan 355,78-TL peşin harçların davalıdan alınarak davacıya verilmesine,Davacı tarafından yapılan 3.000-TL bilirkişi ücreti ve 100,50-TL posta masrafı olmak üzere toplam 3.100,50-TL yargı giderinin davanın kabulü oranında hesaplanan 2.471-TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, kalan kısmın davacı üzerinde bırakılmasına, Davalı tarafından yapılan 900-TL posta masrafından ibaret yargı giderinin davanın reddi oranında hesaplanan 183-TL'sinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, kısmın davalı üzerinde bırakılmasına,
Davacı lehine taktir olunan 5.100-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Davanın reddolunan kısmı üzerinden davalı lehine taktir olunan 3.856,54-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 1.320-TL arabuluculuk ücretinin davanın kabulü oranına göre 268,14-TL'sinin davacıdan, 1.051,86-TL'sinin davalıdan alınarak Hazine'ye ödenmesine,Talep halinde kullanılmayan gider avansının yatıran tarafa iadesine,\"İstinaf yoluna başvuran davalı tarafından yatırılan 302-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde kendisine iadesine,Hükümden sonra davacı yan gider avansından karşılanan 18-TL istinaf yargı giderinin davanın kabulü oranında hesaplanan 14-TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, kalan kısmın davacı üzerinde bırakılmasına, Hükümden sonra davalı yan gider avansından karşılanan 66-TL istinaf yargı giderinin davanın reddi oranında hesaplanan 13-TL'sinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, kalan kısmın davalı üzerinde bırakılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 06/11/2025