T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO: 2025/952 Esas
KARAR NO\t: 2025/1323
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: BAKIRKÖY 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 17/04/2025
NUMARASI\t: 2024/1012 E. - 2025/417 K.
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 16/10/2025
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü :
DAVA DİLEKÇESİ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı tarafından müvekkili aleyhinde Büyükçekmece 2. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile kambiyo senedine özgü icra takibi başlatıldığını, icra dosyasından müvekkili şirkete ödeme emri tebliğ edilmediğini, icra takibine konu alacağın hukuki dayanağının olmadığını, müvekkilinin borcu bulunmadığını, çekin kargo evrakları ile birlikte çalındıktan sonra müvekkilinin cirosunu üzerinin karalandığını ve rızası hilafına ciro yolu ile sahtecilik yolu ile davalıya ciro yoluyla çekin verildiğini belirterek, müvekkilinin Büyükçekmece 2. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası alacaklısına takibe konu çekten dolayı borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP DİLEKÇESİ:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili icra dosyasına konu çeki ticaret ürünü olarak yaptığı işlere karşılık iktisap ettiğini, müvekkilinin iyi niyetli meşru hamil olduğunu, çek cirantasından alındığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.İhbar olunan ... Kargo vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkilİ şirketin sorumluluğunun bulunmadığını, davacı taraf kargo içerisindeki ürünün ne olduğunu ispat edemediğini, müvekkilin çek taşıma sorumluluğu bulunmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.İhbar olunan ... Endüstriyel vekili cevap dilekçesinde özetle; Davaya konu çekin müvekkili tarafından 01/10/2019 tarihinde davacıya usulüne uygun şekilde ciro edilerek teslim edildiğini, teslim karşılığında 00329 numaralı tahsilat makbuzu düzenlendiğini, bu belge çekin fiziki olarak da teslim edildiğini ispatladığını, müvekkilinin TTK madde 647 uyarınca ciro ve zilyetlik devrini gerçekleştirdiğinden sorumluluğunun sona erdiğini, davacının çeki ciro edip gönderdikten sonra müvekkilinin bu aşamadan sonra bir kusurunun bulunmadığını, çekin arkasında tahrifat olduğunun davacı tarafından kabul edildiğini, bu durum çeki elinde bulunduran kişinin meşru hamil olmadığını ortaya koyduğunu belirterek yetkili ve meşru hamil olmadığının kabulüne, çekin kaybolması hususunda müvekkil şirketin sorumlu tutulamayacağının kabulü ile çekin kaybolması sebebiyle ortaya çıkmış ve çıkabilecek zararlardan sorumlu tutulamayacağının kabulüne, davaya konu tahrifata uğrayan çek sebebiyle herhangi bir sorumluluklarının bulunmadığının kabulü ile Büyükçekmece 2. İcra Müdürlüğü’nün ... esas sayılı dosyasından borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.Mahkememizin 2020/4 esas, 2022/138 karar sayılı dosyada yargılama yapılmış olup, yapılan yargılama sonunda iddia, savunma, sunulan ve benimsenen denetime elverişli hüküm kurmaya yeterli bilirkişi raporu kapsamında davanın reddine karar verilmiştir. Davacı vekilinin istinaf etmesi üzerine dosya İBAM 44. Hukuk Dairesi tarafından incelenmiş olup, dairenin 2022/772 esas, 2024/1948 karar sayılı ilamı ile bozularak mahkememizin 2024/1012 esasına kaydedilmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:
İlk Derece Mahkemesince;\" Kambiyo ilişkisinin altında esas itibariyle bir asıl/temel borç ilişkisi vardır. Kambiyo senedinden kaynaklanan talebin geçerliliği, temel ilişkiden kaynaklanan temel talebin ve bununla ilgili olarak taraflar arasında varılmış amaca ilişkin mutabakatın geçerliliğinden tamamen bağımsızdır. Kambiyo senedinden doğan talep hakkına kambiyo hukuku, temel talebe ise, bu talebin ait olduğu hukuk kuralları uygulanır. Kambiyo senetlerinde imzaların bağımsızlığı kuralının mevcut olduğu, kambiyo senetlerinin temelindeki borç ilişkisinden bağımsız olarak mücerret borç ikrarını içerdiği özellikleri göz önünde bulundurulduğunda, somut olayda senede karşı senetle ispat zorunluluğu söz konusu olduğu ve imza da inkar edilmediğinden, davacının senedin bedelsizliğini ancak yazılı delille ispatının mümkün olacağı, davaya konu çekte üçüncü bir şirkete ait karalanmış ciro bulunduğu, bu durumun cironun iptali olarak değerlendirilmesi gerektiği, dolayısıyla ciro silsilesinin kopuk olmadığı, davalı tarafın davaya konu çeki kötü niyetli iktisap ettiği yada iktisabında ağır kusurunun olduğu ispatlanamadığından,\" Davanın REDDİNE karar verilmiştir.
İSTİNAF:
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Davalı Şirket'in kanuna uygun olmayan bir ciro zinciri ile çekin yetkili hamili olması mümkün olmadığından kaynaklı olarak dava konusu çekin istirdatı talep ettiklerini, mahkeme tarafından yapılan yargılama neticesinde fahiş hatalı tespit ve değerlendirmelerle davanın reddine karar verildiğini, dava konusu çek üzerinde tahrifat yapıldığını, ciro silsilesinin kopuk olduğu bilirkişi raporunda açık, net ve hiçbir tereddüte yer bırakmayacak şekilde tespit edildiğini, müvekkili şirket'in haklılığı ispatlanmış olduğunu, davalı dava konusu çekin arka yüzündeki basit bir inceleme dahi fark edilebilen karalamaları ve ciro silsilesi bozukluğunu dikkate almadan kötü niyetli hareket ederek icra takibi başlattığını, inceleme konusu çek aslındaki karalanmış 4. Ciro işleminin müvekkili şirket tarafından tedarikçisi ... ... Teknolojileri San. ve Tic. A.Ş'ye yapılan ciro işlemi olduğu açıkça tespit edildiğini, davalının müvekkili şirketten hak iddia etmesi usulsüz olduğunu, dosya kapsamında alınan 13.02.2025 tarihli Bilirkişi Raporu'nda çek üzerinde tahrifat yapıldığının tespit edildiği, çekteki ciro zincirinde kopukluk bulunduğu ve bu kapsamda Davalı Şirket'in kanuna uygun olmayan bir ciro zinciri ile çekin yetkili hamili olması mümkün olmadığından, mahkemece verilen ret kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini, müvekkil şirket'in Büyükçekmece 2. İcra Müdürlüğünün 2019/37085E. sayılı dosyası alacaklısına takibe konu çekten dolayı borçlu olmadığının tespitine, haksız ve kötü niyetli hamil olan davalı aleyhine %20’den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE: İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Davanın konusu İİK 72 maddeye göre açılan menfi tespit davasıdır.Davacı dava konusu olan çeki müşterisi dava dışı ... A.Ş ye ciro ederek kargoya verdiğini kargoda çekin çalındığını ve takip alacaklısının kötü niyetli ve ağır kusurlu olması sebebi ile takip başlatamayacağını belirterek davanın kabulünü talep ve dava etmiştir.TTK. 792. maddesiyle, \"Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790. maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamilin ancak çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlü olacağı.\" hüküm altına alınmıştır. Dava konusu çekin keşidecisinin ... Sağlık.. Şirketi, lehtarının ... Kimya.. Şirketi olduğu, ilk cironun ... Kimya Şirketi'ne ait beyaz ciro olduğu, sonraki cironun ... ... Şirketine ait \"... End. Mak. Ekipmanları Tic. A.Ş. Emrine ödeyiniz\" ibareli tam ciro, daha sonra ... End. Mak. Ekipmanları Tic. A.Ş. Tarafından \"... A.Ş. Emrine ödeyiniz\" şeklinde tam ciro ile cirolandığı, işbu cirodan sonra iki satırın karalandığı, altta ... A.Ş. Nin kaşe ve imzası, sonraki cirantanın ... Şirketi olduğu, sonraki cirantanın ... Şirketi olduğu, sonraki cirantanın Atılım .. Şirketi olduğu, işbu cirantadan sonra bankanın kaşesinin bulunduğu görülmüştür.Dava konusu çekte davacı 4. ciranta, davalı ise çeki bankaya ibraz eden 7. ciranta/hamil durumundadır.Dairemizin iade kararında;\" Davacı tam ciro ile ... ... Teknolojileri San. ve Tic. A.Ş namına çeki ciroladığını, çekteki cirosunun karalanarak beyaz ciro ile ... End. Tekstil .... A.Ş'ye devredildiği izlenimi verildiğini, çekte ciro silsilesinin kopuk olduğunu ileri sürdüğü mahkemece çekte tahrifat iddiasına yönelik herhangi bir inceleme yapılmadığı, eksik inceleme neticesinde karar verildiği\" gerekçesi ile dosya ait olduğu mahkemesine iade edilmiştir.İade kararımız üzerine mahkemece bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. 14/02/2025 tarihli bilirkişi raporunda özetle; \"İnceleme konusu ... ... Bankası A.Ş.'ye ait keşide tarihi 07.12.2019, keşide yeri İstanbul olan 1640695seri nolu “9.444Dokuzbindörtyüzkırkdört” TL tutarlı çekin üzeri karalanmış 4. ciro işlemi altında yukarıda İnceleme —Bulgular bölümünde de görüleceği üzere ... Döküman İnceleme Cihazı ile yapılan incelemede karalanmış 4.ciro işlemi altında “... ... Tekn.San.Tic A.Ş emrine Ödeyiniz” okunur ibarelerinin olduğunu bildirir rapordur.'' şeklinde belirtmiştir.TTK.'nın 792. Maddesi gereğince çekin herhangi bir surette hamilin elinden çıkması halinde, ister hamile yazılı, ister ciro yolu ile devredilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkının 790. Maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür. Anılan kanunun 790. Maddesi gereğince cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır düzenlemesi bulunmaktadır. Davacı istinafında çekin arka yüzü incelendiğinde dava konusu çekin kargo evrakları ile birlikte çalındıktan sonra müvekkilinin ... ... Teknolojileri San. Ve Tic. A.Ş cirosunun üzerinin karalandığı ve rızası hilafına ciro yolu ile ... Ürünleri Yapı Metal Sanayi ve Dış Tic. Ltd. Şti tarafından ... ... Oto. San. Tic. Ltd. Şti'ne ciro edilmiş olduğunu ve son olarak da takip alacaklısı Davalı ... ve Dek. Otom. Nakl. San. Tic. Ltd. Şti'ne ciro yoluyla verildiğini ciro silsilesinin kopuk olduğunu ileri sürdüğü, Dairemizin kaldırma kararı üzerine bilirkişi incelemesi yaptırıldığı, karalanan cironun altında davacı tarafından 3. Kişi lehine “... ... Tekn.San.Tic A.Ş emrine Ödeyiniz\" ibaresinin yazdığı, bu ibarenin çizildiği anlaşılmıştır.TTK 686/1 ve m.790'da ciro silsilesine göre yetkili hamil belirlenirken çizilmiş ciroların yazılmamış sayılacağının düzenlendiği, ancak ciro çiziminin şeklen nasıl yapılması gerektiği,kimlerin ciroyu çizebileceği ve geçerli bir ciro çiziminin şartlarının ve bu şartlara aykırılığın sonuçlarının neler olacağı konusunda tam bir açıklık sağlanmamıştır. Bu hususların açıklığa kavuşturulması özellikle bir hukuki işlem olan ciro çizimin maddi hukuk alanındaki sonuçlarının belirlenmesi açısından önem taşımaktadır.TTK m.686/1 ve m.790'da çizilmiş ciroların yapılmamış sayılacağı belirtilmiş ancak ciro çizme hakkına kimlerin sahip olduğu, geçerli bir ciro çiziminin şartları ve bu şartlara aykırı çizimin sonuçları hakkında tam bir açıklama bulunmadığı, Doktrindeki ağırlık görüş ve Yargıtay tarafından da kabul edildiği üzere cironun üzerine bir çizgi çizilmesi yeterli olup ayrıca çizimi yapan kişinin imzasının bulunmasına gerek bulunmamaktadır. Senet üzerinde ki çizilmiş cirolar hukuken çizilip çizilmediklerine bakılmaksızın yazılmamış sayılır. Bu noktada senet borçlusu veya muhatap bankanın senetteki çizilmiş ciroların geçerli bir şekilde çizilip çizilmediğini araştırma yükümlülüğü bulunmamaktadır.Somut olayda toplanan tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde, davacı tarafından dava konusu çekin kargo evrakları ile birlikte çalındıktan sonra müvekkilinin \"... ... Teknolojileri San. Ve Tic. A.Ş emrine ödeyiniz\" şeklinde yazılan, cirosunun üzerinin karalandığı, kaşe ve imzasının kaldığı, rızası hilafına ciro yolu ile ... Ürünleri Yapı Metal Sanayi ve Dış Tic. Ltd. Şti tarafından ... ... Oto. San. Tic. Ltd. Şti'ne ciro edilmiş olduğunu ve son olarak da takip alacaklısı Davalı ... ve Dek. Otom. Nakl. San. Tic. Ltd. Şti'ne ciro yoluyla verildiğini ciro silsilesinin kopuk olduğunu ileri sürdüğü, bilirkişi incelemesinde karalanan cironun altında davacı tarafından 3. Kişi lehine “... ... Tekn.San.Tic A.Ş emrine Ödeyiniz\" ibaresinin yazdığının tespit edildiği anlaşılıyorsa da, karalanan kısmın altında davacının kaşe ve imzasının çizili olmadığı, karalanan kısmın çıplak gözle okunamadığı, bilirkişinin dedektör yardımıyla okuduğu, davacı tarafından davalı tarafın davaya konu çeki kötü niyetli iktisap ettiği yada iktisabında ağır kusurunun olduğu ispatlanamadığından bu gerekçe ile davanın davanın reddine karar verilmesi gerekir iken yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmesi yerinde görülmediğinden gerekçenin düzeltilmesi gerekmektedir.Tüm bu nedenlerle davacının istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK 353/1-b/2 maddesi gereğince kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına, düzeltilmiş gerekçe ile davanın reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1- Davacı vekilinin istinaf isteminin KISMEN KABULÜ ile,2- Bakırköy 5. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 17/04/2025 tarih, 2024/1012 E., 2025/417 K. Sayılı kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b-2. maddesi gereğince KALDIRILMASINA, ancak belirtilen hususlar yeniden yargılamayı gerektirmediğinden düzeltilmiş gerekçe ile yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına,3- Davanın REDDİNE, 4- İlk derece mahkemesinde yapılan yargılama giderleri ve harca ilişkin;4/a-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40 TL karar harcından peşin alınan 179,40 TL'nin mahsubu ile 436,00 TL harcın davacıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 4/b-Davacı tarafından ilk derece mahkemesinde yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, 4/c-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre 30.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsiliyle davalıya verilmesine, 5- İstinaf aşamasında yapılan yargılama giderleri ve harca ilişkin;5/a-İstinaf talebi kabul edildiğinden davacı tarafça yatırılan istinaf harcının karar kesinleştiğinde ve talep halinde iadesine,5/b-İstinaf yargılaması için davacı tarafından yapılan 1.683,10 TL istinaf yoluna başvurma harcı, 780,00 TL tebligat, müzekkere ve posta gideri olmak üzere toplam 2.463,10 TL'nin davalıdan tahsiliyle davacıya verilmesine,5/c-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,6- 6100 Sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince var ise bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b-2. maddesi gereğince, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve 6100 Sayılı HMK'nın 362/1-a. maddesi gereğince, miktar itibariyle kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 16/10/2025