T.C.
DENİZLİ
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
4. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t:
KARAR NO\t:
KARAR TARİHİ\t:
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
BAŞKAN\t\t:
ÜYE\t\t:
ÜYE\t\t:
KATİP\t\t:
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t:
TARİHİ\t\t:
NUMARASI\t\t:
DAVACI\t:
VEKİLLERİ\t:
DAVALI\t:
VEKİLİ\t:
DAVALI\t:
VEKİLİ\t:
DAVALI\t:
İHBAR OLUNAN\t:
VEKİLİ\t:
DAVANIN KONUSU\t: Tazminat
G.KARAR YAZIM TARİHİ\t: 21/11/2025
İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına yönelik davacı vekili ve davalı ...... vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ...... tarihinde saat 14:10 sıralarında davalı ...... sigorta şirketi nezdinde sigorta poliçesi ile kayıtlı bulunan, davalılardan sigortalı ...... 'ın işleteni ve maliki olduğu ...... plaka numaralı ...... marka çekici ve arkasında takılı bulunan ...... plakalı yarı römorklu aracın, ...... ilçesi ...... yolunda diğer davalı sürücü ...... 'ın sevk ve idaresinde seyir halinde iken, sürücünün direksiyon hakimiyetini kaybetmesi sonucu yolun solundan yoldan çıkarak davacı idareye ait ...... plakalı hidromek HMK 100 marka iş makinasına öz kazıcı kısmından çarptığını, kaza sonrası ...... Kaymakamlığı ...... Jandarma Komutanlığı'nın tutmuş olduğu Ölümlü/Yaralamalı Trafik Kazası Tespit Tutanağı ile ...... plaka numaralı çekici sürücüsü olan davalılardan ...... 'ın, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 56/la (Şerit İzleme ve Değiştirme Kurallarına Uymamak) maddesini ihlal ettiğini, davacı kuruma ait olan ...... plakalı iş makine sürücüsü olan ...... “in kazaya etken bir kusurunun olmadığının tutanak altına alındığını ...... plakalı aracın işleteninin davalılardan sigortalı ...... olduğunu, kaza sonrasında davacı kurumun ...... 'nın 02.05.2020 tarih ve E...... sayılı yazısı ile ...... Sigorta şirketine yazı yazıldığını ancak bugüne kadar sigorta şirketi tarafından aracın tamir ettirilmediğini belirterek öncelikle aracın davalılar tarafından tamir ettirilerek idareye teslim edilmesi aksi takdirde 20.02.2020 tarihinden bugüne kadar araç kiralama bedelinin davalılardan tahsiline, ayrıca ...... plakalı hidromek HMK 100 marka iş makinasının tamir edilerek davacı kuruma teslimine, teslim edilmediği takdirde fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla araçta oluşan zarar bedelinin belirlenerek olayın meydana gediği tarihten itibaren işleyecek faizi ile birlikte davalıdan temininine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı Sigorta vekili 02/10/2022 tarihli cevap dilekçesinde özetle; 15.05.2020 tarihinde başvurana ait ...... plakalı iş makinası ile müvekkili şirket tarafından ZMMS sigortalı ...... Plakalı araç ile çarpışması neticesi maddi hasarlı kaza meydana geldiğini, başvuran eksik ödendiği iddia ettiği hasar talebi ile işbu davayı açtığını, kısmi dava açılmasında hukuki yarar bulunmadığını, söz konusu talep miktarına başvuru dilekçesinde açıkça yer verdiğini, bu halde, işbu başvuruda fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla kısmi dava niteliğinde hasar tazminat talebinde bulunulmuş ise de; tespit ettirilen hasar miktarına dilekçesi ve eklerinde açıkça hasar tazminat talebi olduğuna yer verildiğini, müvekkil şirketin ancak azami teminat 36.000.-TL ve sigortalısının kusuru oranında sorumlu olacağını, başvuru konusu itilaf, Trafik Zorunlu Sigortasından kaynaklanmakta olup, müvekkili sigorta şirketinin sorumluluğunun ancak sigortalısının kusuru oranında ve azami teminat miktarı ile söz konusu olabileceğini, sigortalı araç sürücüsüne atfedilen dayanaksız kusur oranına itiraz etmekte ve bu hususta bilirkişi incelemesi yapılmasını müvekkili tarafından başvuruya konu hasar bedeli ödemesi yapıldığını, talep edilen hasar bedeli farkı mesnetsiz olduğunu, davacının dilekçesinde de belirttiği üzere, müvekkili şirket tarafından başvuruya konu kaza sonucu 15.05.2020 tarihinde 8.300-TL hasar ödemesi davalı idareye ödeme yapıldığını, eksper raporunda dosyanın gecikme süreci ile ilgili olarak ön bomların silindirlere bağlantı kulak ayaklarının fiyatlarını bulmakta zorluk yaşadıklarını, aracın onarım bedelinin ekonomik olmadığını davacının, bakiye tazminat talebinin açıkca zenginleşme amacı güttüğünü, aracın onarımı tamamlandığını ve araç kazadan önceki haline getirilerek gerçek zararın tamamı giderildiğini, karşılanmış bir zararın talep edilmesinin, davacı taraf yönünden sebepsiz zenginleşmeye yol açacağını beyan ederek davanın reddi gerektiğini savunmuştur.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; \"Somut olaya uygulanması gereken yukarıda anılı yasa hükümleri gereğince meydana gelen zarardan ve istenen tazminattan sürücüler kendi kusurları oranında sorumludur. Sürücü kusuru oranında sorumlu iken aracın işleteninin sorumluluğu ise kusursuz sorumluluk (tehlike sorumluluğu) ilkesine dayanmaktadır. Başka bir anlatımla, aracın işleteni, kusursuz da olsa meydana gelen zarardan yasanın emredici düzenlemesi gereği müteselsilen sorumludur. Yine meydana gelen trafik kazası neticesinde kazaya karışan araçta oluşan zararlar halinde kazaya neden olan aracın Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası bulunması halinde sigorta şirketinin de poliçe limiti kapsamında sorumluluğu söz konusu olacaktır. Somut olayda davalı sürücünün kusuru ile sebebiyet verdiği zarardan sorumlu olduğu, davalı işletenin de kusursuz sorumluluğunun ve davalı sigorta şirketinin de poliçe limiti ile sınırlı sorumluluğunun bulunduğu hususları birlikte gözetilerek dava konusu ...... plakalı iş makinesinde oluşan hasarın niteliğine göre onarımının ekonomik olmadığı, sigorta şirketi tarafından pert işlemi uygulanmasının yerinde olduğu, bilirkişi raporunda tespit edilen rayiç değer ve sovtaj bedeli arasındaki fark olan 8.300,00-TL'nin davacıya sigorta şirketi tarafından dava tarihinden önce ödendiği ve iş makinesinin davacı uhdesinde bırakıldığı hususları birlikte göz önüne alınarak davacının hasar (onarım bedeli) alacağı bulunmadığından bu yöndeki talebinin reddine, araç mahrumiyet bedeli talebi yönünden ise iş makinesine pert işlemi uygulandığı göz önüne alınarak 09/09/2024 tarihli bilirkişi raporunda ihale yolu ile yeni araç alım süresinin 120 gün olarak tespit edildiği ve 27/10/2023 tarihli bilirkişi raporu ile dava konusu iş makinesinin aylık kiralama bedelinin 4.500,00 TL olarak tespit edildiği anlaşılmakla 120 güne karşılık gelen araç mahrumiyet bedeli olan 18.000,00 TL yönünden araç mahrumiyet bedeli talebinin sigorta şirketi dışındaki davalılar yönünden kısmen kabulüne ve sigorta şirketi teminatı kapsamında bulunmadığından sigorta şirketi yönünden araç mahrumiyet bedeli talebinin reddine; davanın kısmen kabulü ile; Hasar bedeline ilişkin tazminat talebi yönünden davanın reddine, araç mahrumiyet bedeli talebi yönünden 18.000,00 TL'nin kaza tarihi olan 20/02/2020 tarihinden itibaren yasal faiz işletilmek suretiyle davalılar ...... ve ...... 'den müşterek ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, Araç mahrumiyet bedeli talebine ilişkin davanın davalı sigorta şirketi yönünden davanın reddine\" dair karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ:
Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle: Davanın, idareye ait olan ve kamu hizmetinde kullanılan Hidromek-Kazıcı/Yükleyici aracın kaza sonrasında kullanılamaması, yerine araç kiralanmak durumunda kalınması nedeni ile uğranılan onarım bedeli olarak 139.196,16 TL ile araç kiralama bedeli olarak 313.619.37 TL olmak üzere toplamda 452.815,50 TL zararın tazmini talebi olduğunu, davalılardan ...... A.Ş. nezdinde sigorta poliçesi ile kayıtlı bulunan ve diğer davalılardan ...... ’in işleteni ve maliki olduğu ...... plakalı ...... marka çekici ve arkasında takılı bulunan ...... plakalı yarı römork araç, 20.02.2020 günü, ...... İlçesi, ...... yolunda, sürücü diğer davalı ...... ’ın sevk ve idaresinde seyir halinde iken, sürücünün direksiyon hakimiyetini kaybetmesi sonucu araç karşı şeride doğru yan yatarak yoldan çıkıp İdareye ait ...... ’in sevk ve idaresindeki ...... plakalı Hidromek HMK100 marka iş makinesine ön kazıcı kısmından çarptığını, Trafik Kazası Tespit Tutanağında ...... plakalı araç sürücüsü ...... , 2918 sayılı Trafik Kanununun 56/1A maddesine göre şerit izleme ve değiştirme kuralını ihlal ettiği için kazada kusurlu bulunduğunu, davalı ...... sigorta şirketi, kazaya uğramış olan aracı kendi anlaşmalı olduğu servise götürdüğünü, araç bu servisçe ve sigorta şirketinin anlaşması ile perte çıkarıldığını ve idarenin bu olaydan zarar gören konumunda olduğu halde olaya dahil edilmediğini ve de idare hesabına 8.300 TL yatırılarak dosyanın kapatıldığını, bu hususun kabul edilmesi mümkün bulunmadığını, tamir edilerek tekrar kullanılabilecek olan bir aracın perte çıkarılması yasa ve sigorta hukukuna aykırı olup, kamu zararına da sebebiyet verdiğini, tamir edilip tekrar kullanılabilecek olan aracın idareyi olaya dahil etmeden ve idarenin tamamen dışarıda bırakarak davalı sigorta şirketi ile işleten tarafından perte ayrılması ve 8.300,00 TL değer biçilmesi hukuk kurallarına aykırı olup kamu zararına sebebiyet verdiğini, bu miktarın İdaremiz tarafından kabul edilmesinin mümkün bulunmadığını, idarenin aracı olayda hasar almış olsa da perte ayrılacak hale gelmediğini, kabul anlamına gelmemek ile birlikte aracın pert olduğu kabul edilse bile piyasa değerinin 150.000,00 TL - 200.000,00 TL arasında olan idarenin aracına 8.300,00 TL değer biçilmesinin haksız olduğunu, idarenin araç kiralama bedeli olarak 313.619.37 TL sini harcamış olup buna ilişkin belgelerin dosyaya sunulduğunu, dolayısı ile bu miktarın sayın yerel mahkemece 18.000,00 TL olarak belirlenmesinin de haksız olduğunu beyan ederek açıklanan nedenlerle, mahkemenin 19/02/2025 karar tarihli, ...... Esas, ...... Karar sayılı kararının ret olunan kısım bakımından istinaf incelemesi neticesinde kaldırılmasını ve yeniden yargılama yapılarak talepleri doğrultusunda davanın kabulüne karar verilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ...... vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle: yukarıda esas numarası verilen kararda davanın kısmen kabul ile kısmen reddine karar verildiğini, verilen bu kararın eksik inceleme yoluyla verilmiş olup kısmen kabul kararı yönünden kaldırılması gerektiğini, araç kiralama bedelinin davalı ...... 'in şahsından alınmasının ise mümkün olmadığını, nitekim TBK m.49’a göre “Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren bu zararı gidermekle yükümlüdür.” ilgili hüküm de göz önüne alındığında, araç mahrumiyeti tazminatından kusurlu araç sürücüsü olduğunun söylenmesi gerektiğini, dolayısıyla araç mahrumiyeti tazminatı talebiyle kusurlu araç sürücüsünden talep edilmesi gerektiğini, kusurun kabul anlamına gelmemekle birlikte, kusur durumunun adli tıp kurumu trafik ihtisas dairesi tarafından tespitini talep ettiklerini, meydana gelen kazada kusur durumuna ilişkin olarak, tarafların kusura ilişkin belirlemeleri yeterli olmadığını, kusur durumunun ve kusur oranının Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesince yapılacak inceleme ile belirlenmesi gerektiğini, araç mahrumiyet bedeli yönünden fahiş bir hesaplama yapıldığını, bilirkişi hangi verilere dayanarak mahrumiyet bedeli hesapladığını hükme esas alınan raporda açıkça belirtmediğini, bilirkişi raporunda araç mahrumiyet bedeli olarak incelenen fatura yüksek miktarlı ve fahiş olduğunu, bilirkişinin raporda belirttiği tarihleri arasında aracın tamirde kalması hayatın olağan akışına aykırı bir durum olduğunu, belirtilen parçaların değiştirilmesinin dava dosyasında belirtilen gün sürmesi hayatın olağan akışına aykırı bir durum olduğunu, ikame araç bedelinin oldukça fazla olup ispatlanmış bir fatura da bulunmadığını, ikame araç bedeli piyasa rayicinden fazla olup bu duruma açıkça itiraz ettiklerini, kaza tarihine ilişkin araç kiralama bedelleri göz önüne alınmadan yapılan bu hesaplama hukuka aykırı olduğunu, davacının HDİ sigortada kaskosu bulunmakta olup, davacının sigortaya zorunlu başvuru şartını gerçekleştirmeden huzurda dava açması da mümkün olmadığını, bu yönden bile davanın reddi gerektiğini, vekalet ücretinin de AAÜT'ye de aykırı olarak verilmiş olup, davalı taraf lehine reddedilen miktar yönünden nisbi vekalet ücretine hükmedilmesini, ilk derece mahkeme kararının ortadan kaldırılarak, davalı yönünden haksız ve hukuka aykırı olarak istemde bulunulan değer kaybı bedelinin tümden reddine karar verilmesini, Yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE:
Dairemizce HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçesinde belirtilen hususlarla sınırlı olmak üzere ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen dikkate alınarak yapılan inceleme neticesinde;
Dava, trafik kazası nedeniyle maddi tazminat istemine ilişkindir.
Davacı taraf 20/02/2020 tarihinde meydana gelen trafik kazası sebebiyle maliki olduğu ...... plakalı iş makinesinin zarar gördüğünü ileri sürerek hasar ve araç mahrumiyet bedelinden kaynaklı zararların tazmini istemiyle kazaya karışan karşı taraf araç sürücüsü ve işleteni ile sigorta şirketine karşı eldeki davayı açmış, davacı vekilinin talep sonucunun açıklanmasına ilişkin ara karar gereği sunduğu 16/03/2022 tarihli dilekçesinde eldeki dava ile onarım bedeli olarak 139.196,16-TL, araç kiralama bedeli olarak 313.619,37-TL talep ettiklerine dair beyanda bulunduğu anlaşılmıştır.
Dosyanın tetkikinde; davalı sigorta şirketi tarafından dava konusu iş makinesi için pert işlemi uygulandığı, hasarlı iş makinesinin davacı malike bırakıldığı ve iş makinesinin rayiç değerinden sovtaj bedeli mahsup edildikten sonra kalan 8.300,00-TL bedelin davacıya ödendiği, pert işlemi uygulandığı için onarımının yaptırılmadığının belirtildiği anlaşılmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85/1. maddesine göre: Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar.
Dosya kapsamında aldırılan trafik bilirkişi raporuna göre; olayda davacı taraf sürücüsünün kusurunun bulunmadığı ve davalı sürücü ...... 'ın %100 oranında kusurlu olduğu tespit edildiği, raporun denetime ve hüküm kurmaya elverişli olduğu anlaşılmıştır.
Makine Mühendisi bilirkişinin dosyaya ibraz ettiği 14/06/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle; dava konusu iş makinesinin kaza tarihindeki hasarsız halinin rayiç değerinin 47.000,00-TL olduğu, onarım için gerekli yedek parça ve işçilik bedelinin 139.196,16-TL olduğu, onarım maliyetlerinin iş makinesinin rayiç değerinin çok üzeirnde olması sebebiyle onarımında ekonomik yarar olmadığı, perte ayrılmasının uygun olduğu, iş makinesinin sovtaj bedelinin 38.700,00-TL olduğu, rayiç değerden sovtaj bedeli düşüldükten sonra kalan 8.300,00-TL'nin davacıya ödenmesi gereken tutar olarak hesaplandığı belirtilmiştir.
Sigorta Eksperi bilirkişinin 09/09/2024 tarihli bilirkişi raporunda ihale yolu ile yeni araç alım süresinin 120 gün olarak tespit edildiği ve 27/10/2023 tarihli bilirkişi raporu ile dava konusu iş makinesinin aylık kiralama bedelinin 4.500,00-TL olarak tespit edildiği anlaşılmakla 120 güne karşılık gelen araç mahrumiyet bedeli olan 18.000,00-TL olarak belirlenmiştir.
Yapılan açıklamalar kapsamında kusur durumuna ilişkin alınan raporlar, hesaplamaya ilişkin bilirkişi incelemesi ile davalı lehine kabul edilen dava değerini geçmemek üzere hükmedilen vekalet ücreti yerinde olup; istinaf yoluna başvuran davacı vekili ile davalı ...... vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-...... Mahkemesi'nin ...... tarih, ...... Esas ...... Karar sayılı kararına karşı davacı vekilinin ve davalı ...... vekilinin istinaf başvurularının HMK'nın 353/1-b.1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,
2-Davacının istinaf başvurusuna yönelik alınması gerekli istinaf karar harcı peşin alındığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına,
3-Davalı ...... 'in istinaf başvurusuna yönelik alınması gerekli 1.229,58 TL istinaf karar harcından, peşin alınan 615,40 TL harcın mahsubu ile bakiye 614,18 TL harcın davalı ...... 'den alınarak hazineye GELİR KAYDINA,
4-Davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
5-Davalı ...... tarafından sarf edilen istinaf yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
6-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
7-İstinaf karar tebliği, harç ve avans iadesi işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine,
Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oy birliği ile KESİN olarak karar verildi.20/11/2025
......
Bu belge güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır.