T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO: 2024/283 Esas
KARAR NO\t: 2025/1353 Karar
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL ANADOLU 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 30/11/2023
NUMARASI\t: 2022/603 E. - 2023/812 K.
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ: 23/10/2025
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. ve 356. maddeleri gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü :
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde; Müvekkili şirket hakkında İstanbul Anadolu 24. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası başlatılan takipte ... Bankası -Kartal Şubesi 20/02/2019 günlü 3435870 Seri No lu çeki 75.000,00 USD, 27/02/2019 günlü 3435871 Seri No lu çeki 75.000,00 USD, 27/02/2019 günlü 3488966 Seri No lu çeki 49.616,98 USD, 20/02/2019 günlü 3488965 Seri No lu çeki 49.617,41 USD olmak üzere toplam 4 adet çek dayanak gösterildiğini, her bir çek için fahiş oranlarda ve farklı tutarlarda faiz talep Edildiğini, ibraz tarihi ile takip tarihi arasındaki dönem için talep edilen işlemiş faiz tutarı hatalı olduğunu, 3095 Sayılı Kanun'un madde 4/a hükmü yabancı para alacaklarıyla ilgili hükmü gereği sözleşmede daha yüksek akdi veya gecikme faizi kararlaştırılmadığı hallerde, yabancı para borcunun faizinde Devlet Bankalarının o yabancı para ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı uygulanır şeklinde olduğunu, ancak işlemiş faiz tutarları yaklaşık (avans faiz olarak) 19,50%den hesap edildiğini, TC Merkez Bankası resmi internet sayfasından alınan \" Kamu Bankalarınca Amerikan Doları Üzerinden Açılan 1 Yıla Kadar Vadeli Döviz Tevdiat Hesaplarına Uygulanacağı Bildirilen Azami Faiz\" oranlarını gösteren listeye göre çeklerin bankaya ibraz tarihleri 2019 yılı 2. Aydır ve bu dönem için uygulanan faiz oranı 5 ile 10 arasında değişiklik gösterdiğini, ıslah hakkımız saklı kalmak kaydıyla şimdilik 2.780,55 USD takip öncesi işlemiş temerrüd faizi yönünden davanın kabulüne, 2.780,55 USD yönünden borçlu olmadığının tespitini, kabul edilen tutar üzerinden icra takibinin iptalini talep etmiştir.
CEVAP:
Davalı vekili cevap dilekçesinde; zorunlu arabuluculuk yoluna başvurulması gerekirken davacı şirket tarafından dosyaya herhangi bir tutanak sunulmadığını, davacı şirket aleyhinde başlatılan icra takibi incelendiğinde takip başlatılırken yabancı para cinsi TL olarak çevrilmiş ve ödeme Türk Lirası olarak talep edildiğini, bu nedenle de takip öncesi faiz usule uygun olarak avans faizi seçildiğini, Davacı taraf her ne kadar tüm takibin tedbiren durdurulmasını talep etmiş olsa da asıl alacağı ve diğer ferilere itirazı olmadığından bu talebinin reddini ve davanın reddini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI:
\"...Davalı vekili tarafından 265.448,44 USD toplam alacağın takip tarihinden itibaren fiili ödeme tarihine kadar ve fiili ödeme günündeki döviz alış kuru üzerinden USD alacak için işleyecek yıllık %19.50 avans faizi ve değişen oranlardaki faizi ile avukatlık ücreti ile birlikte tahsili istemiyle icra takibi başlattığı, davalı tarafından USD bazında düzenlenmiş olan çeklerin icra takibine konu edildiği, USD alacaklara avans faiz oranları üzerinden USD bazında faiz talebinde bulunulduğu görüldüğü, 3095 sayılı yasanın 4/a maddesi ''Sözleşmede daha yüksek akdi veya gecikme faizi kararlaştırılmadığı hallerde, yabancı para borcunun faizinde Devlet Bankalarının o yabancı para ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı uygulanır'' hükmünde olup, davalının talep ettiği alacaklara devlet bankalarının USD cinsinden 1 yıl vadeli olarak açmış oldukları mevduat hesaplarına fiilen ödedikleri değişen oranlardaki en yüksek faiz oranları üzerinden faiz uygulanması gerektiği kanaatine varıldığı, devlet bankalarının çek keşide tarihleri olan 20-27/2.2019 ile 15.04.2019 takip tarihi esnasında USD cinsinden 1 yıl vadeli olarak açmış oldukları mevduat hesaplarına fiilen ödedikleri en yüksek faiz oranları T.C. Merkez Bankası resmi internet sitesi verilerine göre bilirkişi raporunda yapılan işlemiş hesap faize ilişkin raporun hüküm kurmaya elverişli olduğu, takip talebindeki çeklerin işlemiş faizlerinin toplamının 15.04.2019 takip tarihi itibariyle 5.792,14 usd işlemiş faiz talebinde bulunulduğu, 3095 sayılı yasanın 4/a maddesi uyarınca devlet bankalarının USD cinsinden 1 yıl vadeli olarak açmış oldukları mevduat hesaplarına fiilen ödedikleri değişen oranlardaki en yüksek faiz oranları üzerinden yapılan faiz hesaplamaları sonucunda davalının davacıdan toplam işlemiş faiz alacağının 15.04.2019 tarihi itibariyle 1.394,69 usd olduğu, davacının fazladan talep edilen 4.397,45 Usd tutarında işlemiş faiz borcunun bulunmadığı anlaşılmakla davacının 2.800,00 usd işlemiş faiz nedeniyle borçlu olmadığına ilişkin talebinin, talep edilen miktar itibariyle; 1-Davanın KABULÜNE, 2-Davacının İstanbul Anadolu 24 İcra Müdürlüğü ... esas sayılı dosyasında takip öncesi işlemiş temerrüt faizi yönünden 2.780,55-USD borçlu olmadığının tespitine,\" Şeklinde karar vermiştir.
İSTİNAF İSTEMİ:
Davalı vekili istinaf isteminde özetle;Kararın gerekçesiz olduğunu, savunmaların dikkate alınmadığını, menfi tespit davasında zamanaşımı ve hak düşürücü sürelerin temeldeki hukuki ilişkiye göre belirlenmekte olduğunu, somut olayda menfi tespit istemi kambiyo senedine dayandığından ve TTK 749 maddesinde 3 yıllık zamanaşımı süresi öngörüldüğünü, takip ile dava tarihi arasında 3 yılı aşkın bir zaman olduğundan kararın kaldırılması gerektiğini, davacı tarafça itiraz edilemeyerek kesinleşen faiz istemine yönelik uyarlama talebi ile açılan davanın reddi gerektiğini, faiz türüne ve oranına itiraz edilmediğini, takibin TL olarak başlatılırken ödeme tarihindeki TL olarak karşılığının talep edildiğini, takip öncesi faizin usulüne uygun olduğunu, takip öncesi faizin avans faizi olarak seçildiğini, takibin kesinleşmesi ile birlikte faizin adi faize dönüştüğünü, takibin kesinleşmesinden 3 yıl sonra dava açılmasının kötüniyetli olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
G E R E K Ç E :
Dava, İİK 72.maddesine dayalı olarak açılan borçsuzluğun tespiti istemine ilişkindir.İlk derece mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Bu karara karşı davalı vekili, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.İcra takibine süresinde itiraz etmemesi nedeniyle kesinleşen takibe karşı borçlu menfi tespit davası açabileceği gibi borcu ödedikten sonra da İİK'nun 72. maddesi uyarınca istirdat davası da açabilir. Süresinde itiraz edilmemesi nedeniyle takip yönünden kesinleşen faiz oranına karşı menfi tespit davası açılmasına yasal bir engel bulunmamaktadır. (Aynı yönde; Yargıtay (Kapatılan) 19 HD, 2014/612, 2014/2835K, 12.02.2014 Tarihli kararı)Davanın zamanaşımına uğradığından söz edilemeyeceği gibi, takibin USD üzerinden başlatıldığı, takip dayanağı çeklerin USD cinsinden düzenlendiği, ancak işlemiş faizin 3095 sayılı Kanun'un 4/a maddesi gereğince belirlenmesi gerekirken avans faiz üzerinden talep edildiği dikkate alındığında mahkemece davalı alacaklının takip tarihi itibariyle talep edebileceği faiz oranı ve işlemiş faiz toplamı yönünden bilirkişi raporu alınarak neticeten davanın kabulüne karar verilmesinde usul ve esas yönünden hukuka aykırılık görülmemiş, davalı vekilinin istinaf isteminin HMK 353/1.b.1 maddesi gereğince esastan reddi gerekmiştir.
H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan gerekçe ile:
1-6100 sayılı HMK.'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince davalı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf isteminin ESASTAN REDDİNE,2-Alınması gereken 3.453,09 TL nispi harçtan, peşin alınan 863,27 TL harcın mahsubu ile bakiye 2.589,82 TL eksik harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına, 3-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından avukatlık ücreti takdirine yer olmadığına,4-İstinaf yargılama giderleri olarak;a)Davacı avansından kullanıldığı anlaşılan; 175,00 TL (posta-teb-müz) masrafının davalıdan alınarak, davacıya verilmesine, b)Davalı tarafça yapılan masrafların üzerinde bırakılmasına,5-Artan gider avanslarının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince yatıran tarafa iadesine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu 23/10/2025 tarihinde oy birliği ile kesin olarak karar verildi.