T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ BAM 22. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2023/708 - 2025/1397
T.C.
A N K A R A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ
22. H U K U K D A İ R E S İ
ESAS NO\t: 2023/708 \t\t (ESASTAN RET )
KARAR NO\t: 2025/1397
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: ANKARA 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t\t: 29/12/2022
ESAS-KARAR NO\t: 2020/631 E - 2022/970 K
DAVANIN KONUSU\t: Banka Teminat Mektubunun İadesi ve Depo Edilmesi
KARAR TARİHİ\t: 19/11/2025
YAZILDIĞI TARİH\t: 10/12/2025
\tTaraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi taraf vekillerince istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.\t
\tGEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ\t
İDDİANIN ÖZETİ
Davacı vekili, taraflar arasında 17.11.2016 tarihli sözleşme ile HM tipi ray bağlantı sistemlerine uygun 2.000.000 adet açı kılavuz plakası alım ve satım hususunda anlaşma yapıldığını, sözleşmenin 11. maddesi gereği davalı kuruma ihale bedeli için ... Bankası 29.11.2019 tarihli 37.600 Euro tutarlı süre uzatımı ile 09.05.2021 tarihinden kadar vadeli ve kesin teminat mektubunun teslim edildiğini, davalı idarenin kendisine süresinde teslim edilen malı reddettiğini ve ilgili muayene sürecine başlandığını, partiler halinde teslim edilen mal için idarenin bir itirazı olmadığını, bilahare malın sözleşmeye uygun olmadığını iddia ederek malın reddine karar verildiğini, bu halde mal bedeli olan %30'luk kısım 99.300 Euro' nun davacıya ödenmediğini, sözleşme gereği önce Türkiye'de malın sözleşmeye uygun olup olmadığı başvuruları ve rapor alma sürecinin başladığı, sürecin uzun zaman almış olması neticesinde bu kez itirazen son muayene merci olan Türkiye dışında sürecin başlatıldığını, buradan alınacak raporun bağlayıcı olduğunun sözleşmede kararlaştırıldığını, sürecin davacı kusurundan kaynaklanmadığını, davalı idarenin kusurlu olduğunu, davalı nezdindeki 99.300 Euro' luk mal bedelinin muaccel olduğunu, davalının mal bedelini iadede direndiğini, bilahare davalı idarenin 129.668,06 Euro gecikme cezası talep ettiğini, mal bedeli ve teminatın müvekkiline iade edilmemesinin maddi ve hukuki dayanağı bulunmadığını belirterek ödenmeyen mal bedeli olan 99.300 Euro' nun alacağın muaccel olduğu tarihten itibaren Merkez Bankası' nın döviz kuruna uyguladığı en yüksek mevduat faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, iade edilmeyen ... Bankası Ankara Kamu Kurumsal şubesi vasıtasıyla verilen 29.11.2019 tarihli 37.600 Euro tutarlı süre uzatım ile 09.05.2021 tarihine kadar vadeli ve kesin teminat mektubunun iadesine ya da hükümsüzlüğüne, teminat mektubunun nakde çevrilmesi halinde bu bedelin de nakde çevrilme tarihinden itibaren Merkez Bankası'nın döviz kuruna uyguladığı en yüksek mevduat faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
SAVUNMANIN ÖZETİ\t
Davalı vekili, taraflar arasındaki sözleşmenin ifası sırasında 4. parti 400.000 adet, 5. parti 300.000 adet ve 6. parti 300.000 adet açı kılavuz plakasının ilk ve ikinci teslimatında uygun nitelikte bulunmayan malın davacının hakem laboratuvarı talep etmesi üzerine Hindistan'da bulunan laboratuvara test işlemleri için gönderildiğini, sözleşme konusu 2.000.000 adet açı kılavuz plakasından 4. partiye ait 400.000 adet açı kılavuz teslimatının 12.10.2017 tarihinde 5. partiye ait 300.000 adet ve 6. partiye ait 300.000 adet açı kılavuz plakasının ise 17.10.2017 tarihinde teslimatının tamamlandığını, teslim alınan açı kılavuz plakalarından her 10.000 adet için 1 numune alınarak 6 adedin teknik şartnamenin 2.6.2.0.2 maddesi gereğince ODTÜ Kimya Mühendisliği Fakültesi' ne test için gönderildiğini, kalan numunelerin şahit numune olduğunu, hazırlanan raporda teslim edilen açı kılavuz plakalarının teknik şartnameye uygun olmadığının belirlendiğini, 14.12.2017 tarihli yazı ile davacı firmanın Türkiye temsilcisine 4, 5 ve 6. parti açı kılavuzlarına ait test raporlarının muayene kabul heyetince niteliklere uygun bulunmadığını, hakem laboratuvarlarına gitme hakkı kullanılmayacak ise ceza hükümleri saklı kalmak kaydıyla 4, 5 ve 6. parti kapsamında teslim edilenlerin alınarak 60 gün içerisinde yenilerini teslim edilmesinin bildirildiğini, davacının yanın yazı ile hakem laboratuvarına gitmek istediğini belirttiğini, 04.06.2018 tarihli tutanakta görüleceği üzere teknik şartnamenin 2.6.0.4 maddesi gereği üretici firma ülkesindeki hakem laboratuvarında yapılan test sonuçlarının incelendiğini, sayısal değerlerde tahrifat şüphesi uyandığından değerlendirmeye alınmadığını, bilahare davacı firmanın 4.5.6. partiye ait açı kılavuzlarını teslim ettiğini, ODTÜ Kimya Mühendisliği Fakültesi' ne yapılan test sonucunda hazırlanan raporda teknik şartnamedeki niteliklere uygun olmadığı hususunda tutanak hazırlandığını, örnek numunelerin yine yurtdışı laboratuvara gönderildiğini, hazırlanan son nihai rapor sonucu açı kılavuz plakalarının nitelikleri uygun olduğunun tespit edildiğini, ancak sözleşmeni 33. ve 34. madde hükümleri gereğince davacının sözleşme konusu açı kılavuz plakalarını zamanında teslim etmemiş olması sebebiyle meydana gelen gecikme süresi dolayısıyla davalı firmaya 129.668,06 Euro gecikme cezası uygulandığını, gecikme cezası bedelinin toplam iş bedelinin %30' u olan 93.900,00 TL ile 37.600 Euro kesin teminatın nakde çevrilmesiyle 35.678,06 TL' nin teminat mektubundan karşılanarak tahsil edildiğini bildirerek davanın reddini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ
Mahkemece, toplanan delillere ve tüm dosya kapsamına göre, 17.11.2016 tarihli sözleşme süresinin 180 takvim günü olduğundan davacı yanın teslim ediminin 16.05.2017 tarihine kadar tamamlanmış olması gerektiği, davalı idare tarafından 12.10.2017, 16.09.2017 ve 13.10.2017 tarihlerinde teslim alınan 4., 5. ve 6. açı kılavuz plakasına ilişkin sözleşmenin 34.6 maddesine uygun olarak sözleşmede ön görülen niteliklere uygun açı kılavuz plakası teslimi için davacı yana 60 gün süre verildiği, ardından yapılan 05.09.2018 tarihli ikinci ihtarın, malın kısmi kabulüne konu olan kısmının süresinde teslim edilmemesi halinde idare tarafından en az 10 gün süreli yazılı ihtar yapılarak gecikme cezası uygulanacağına ilişkin sözleşmenin 34.2 maddesine uygun olduğu, 05.09.2018 tarihli yazılı ihtarda her bir parti için verilen sürenin sonunda teslimi gereken tarihler ile davacı tarafça teslim yapılan tarihler arasında 4. partide 269 gün, 5. partide 190 gün 6. partide 229 gün gecikmenin söz konusu olduğu, sözleşmenin 34.2 maddesinde belirtilen gecikilen her takvim günü için teslim edilmeyen kısmı bedelinin %01,1 (binde bir) oranında gecikme cezası uygulanacağına ilişkin sözleşme koşulunun somut olayda gerçekleştiği, bilirkişi heyeti ek raporunda yapılan hesaplama uyarınca davalı idarenin sözleşmeye uygun mal teslimini yapmayan davacıdan toplam 73.022,90 Euro gecikme cezasına hak kazandığı, sözleşmenin 7.1.1 maddesi ve sözleşmenin eki olan idari şartnamenin 25. maddesi dikkate alındığında, vergi, resim, harç ve benzeri giderlerden davacı yüklenicinin sorumlu olduğu, bu kapsamda sözleşme konusu malın gümrüğe geliş sırasında davalı idare tarafından ödenen vergi, harç ve benzeri yükümlülük kapsamında olduğu anlaşılan 18.978,17 Euro KKDF'nin davacıdan talep edilebileceği belirtilerek davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
İstinaf eden-davalı vekili tarafından;
Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporundaki hesaplamaya kurum tarafından yapılan hesaplama yöntemi gösterilmek suretiyle itiraz edildiği, kurum tarafından uygulanan cezai şart tablosu dikkate alınarak davanın tümden reddine karar verilmesinin gerektiği,
İstinaf eden- davacı vekili tarafından;
Taraflar arasındaki sözleşmenin 34. maddesi kapsamında cezai şart isteme hakkının doğabilmesi için gerekli yazılı ihtarın bulunmadığı, bu sebeple davanın tümden kabulü gerektiği, davalı idarece herhangi bir bildirim olmaksızın 4. Parti malın 12/10/2017, 5. Parti malın 16/09/2017 ve 6. Parti malın 13/10/2017 tarihlerinde teslim aldığı, ilk teslim tarihi yönünden 20 gün süreli ihtar koşulu sağlanmadığından cezai şart için temerrüdün olmadığı, mallar teslim alınarak muayene süreci başladığından cezai şart uygulanamayacağı, bilirkişi raporundaki ayrıksı görüşe itibar edilmesinin hatalı olduğu, ihtara gerek olmaksızın cezai şartın talep edilebileceğine ilişkin görüşün ise kabul edilemez olduğu, KKDF kesintisine dair sözleşmede ve şartnamede hüküm olmadığı gibi ilk gönderilen mallarda KKDF uygulanmadığı bildirilerek başvurulmuştur.
UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR
Yanlar arasındaki sözleşme kapsamında 4., 5. ve 6. parti malların süresinde teslim edilmemesi nedeniyle davalı idare tarafından sözleşmenin 34.2 maddesine dayalı olarak gecikme cezası uygulanmış olmasından kaynaklanan uyuşmazlığın gecikme cezasının yerinde olup olmadığı, bu kapsamda davacının mal bedeli ve teminat mektubu bedelini talep edip edemeyeceği noktasında toplandığı anlaşılmıştr.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Dava, 17.11.2016 tarihli mal alımına ait sözleşme kapsamında gecikme cezası kesintisi nedeniyle ödenmeyen mal bedeli ve teminat mektubu bedelinin tahsili talebine ilişkindir.\t
İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355. maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.
Sözleşmenin “gecikme halinde uygulanacak cezalar ve kesintiler ile sözleşmenin feshi” başlıklı 34. maddesi; 34.1. idare tarafından, bu sözleşmede belirtilen süre uzatımı halleri hariç, yüklenicinin, sözleşmeye uygun olarak mali veya malları süresinde etmemesi halinde 20 gün süreli yazılı ihtar yapılarak gecikme cezası uygulanır.
34.2. yüklenicinin sözleşmeye uygun olarak malın kısmi kabule konu olan kısmını süresinde teslim etmemesi halinde, İdare tarafından en az on gün süreli yazılı ihtar yapılarak gecikilen her takvim günü için teslim edilmeyen kısmın bedelinin *60,1 (binde bir) oranında gecikme cezası uygulanır.
34.3. gecikme cezası, ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın yükleniciye yapılacak ödemelerden kesilir. Bu ceza tutarı; ödemelerden ve kesin teminat ile varsa ek kesin teminatlardan karşılanamaması halinde Yükleniciden ayrıca tahsil edilir.
34.4. ihtarda belirtilen sürenin bitmesine rağmen aynı durumun devamı halinde, ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek, alım konusu iş genel hükümlerine göre tasfiye edilir.
34.5. sözleşmenin uygulanması sırasında yüklenicinin 4735 sayılı kanunun 25. maddesinde sayılan yasal fiil veya davranışlarda bulunduğunun tespit edilmesi halinde ise ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir.
34.6. idareye süresi içerisinde teslim edilen malların muayene ve kabulü için idare tarafından yapılan inceleme sırasında geçen sürelere işin süresinden sayılmaz. Son teslim tarihinden önce teslim edilen ve sözleşme ve eklerine uygun olmayan malların sözleşme şartlarına uygun mallar ile değiştirilmesi için teslim süresi içerisinde 1 defaya mahsus yükleniciye teslim imkanı verilir. Ancak verilen süre içerisinde yeni mal tesliminin yapılmaması veya teslim edilen malın sözleşme ve eklerine uygun olmaması halinde, yukarıdaki düzenlemeler çerçevesinde ihtar yapılır.” şeklinde düzenlenmiştir.
Davalının herhangi bir bildirim olmaksızın 4. parti malı 12.10.2017, 5. parti malı 16.09.2017 ve 6. parti malı 13.10.2017 tarihinde teslim alarak muayene sürecinin başlatıldığı davalı yanın davacıyı ilk bildirimi olan 14.12.2017 tarihli yazı içeriğinin teslim alınan 4.,5., ve 6. parti açı kılavuz plakalarının test raporlarında niteliklerine uygun bulunmadıkları belirtilerek hakem laboratuvarına götürme haklarının olduğu, ceza hükümleri saklı kalmak kaydıyla 4.,5. ve 6. parti kapsamında teslim edilen açı kılavuz plakalarının geri alınarak 60 gün içerisinde yenilerinin teslim edilmesinin bildirildiği, davacı tarafça hakem laboratuvarına gitme hakkı kullanılarak hakem laboratuvarında alınan test sonuçlarının değerlerde tahrifat şüphesi nedeniyle değerlendirmeye alınmadığının davalı idare tarafından ifade edildiği, ardından davalı idarenin 05.09.2018 tarihli yazı ile 4. parti kapsamında 400.000 adet açı kılavuz plakasının 30 gün içerisinde, 5. parti kapsamında 400.000 adet açı kılavuz plakasının 60 gün içerisinde, 6. parti kapsamında 300.000 adet açı kılavuz plakasının 90 gün içerisinde teslim edilmesi aksi takdirde sözleşme hükümleri gereğince işlem yapılacağı ve kesin teminatın irat kaydedileceğinin ifade edildiği, bu kez davacı tarafça 4. parti açı kılavuz plakasının 01.06.2019 tarihinde, 5. parti açı kılavuz plakasının 13.04.2019 tarihinde ve 6. parti açı kılavuz plakasının 22.06.2019 tarihinde gecikmeli olarak teslim edilmiş olduğu dosya kapsamından anlaşılmıştır.
17.11.2016 tarihli sözleşmenin 7.1.1 maddesinde \"Taahhüdün yerine getirilmesine ilişkin sözleşmenin uygulanması sırasında ilgili mevzuat gereğince ödenecek vergi, %005 KİK payı, resim, harç ve benzeri giderler ile teslim yerine kadar taşımı, boşaltma, yükleme ve istif giderler i sözleşme bedeline dahildir.\" düzenlemesi sözleşmenin eki olan idari şartnamenin 25. maddesinde teklif fiyata dahil olan giderler başlıklığı altında \"25.1... yabancı istekliler, malzeme, ... Beton travers Fabrikası 2 parti halinde 800.000 adet ve ... ... Beton Travers Fabrikası 4 parti halinde 1.200.000 adet HM tipi ray bağlantı sistemine uygun açı klavuzu plakası teslimat yapacaktır. CİP tekliflerde, sözleşmenin uygulanması sırasında ilgili mevzuat gereğince ödenecek vergi, %005 KİK Payı, resim harç ve benzeri giderler ile tüm yükleme, istifleme, taşıma, sigorta, teslim yerindeki boşaltma, nakliye, ordino giderleri teklif fiyatına dahil edeceklerdir. 25.2.(25.1) maddede yer alan gider kalemlerinde artış olması yada benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı, içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.\" düzenlemesi bulunmaktadır.
Mahkemece, yargılamanın HMK'da düzenlenen usul kurallarına uygun olarak yapılmış olmasına, kamu düzenine aykırılık hallerinin bulunmamasına, dosya kapsamındaki bilgi, belge ve toplanan deliller değerlendirilip yasal düzenlemelere uygun isabetli, yeterli gerekçeyle karar verilmiş olmasına, ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılığın olmamasına göre taraf vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM \t:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Taraf vekillerinin istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-b.1.maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,
2-a) Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40 TL istinaf karar ve ilam harcından, peşin alınan 179,90 TL harcın mahsubu ile bakiye 435,50 TL harcın istinaf eden davacıdan alınarak Hazineye irat kaydına,
b) Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 24.138,38 TL istinaf karar ve ilam harcından, peşin alınan 6.035,00 TL harcın mahsubu ile bakiye 18.103,38 TL harcın istinaf eden davalıdan alınarak Hazineye irat kaydına,
3-İstinaf eden tarafından yapılan istinaf posta giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
4-İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından karşı taraf lehine vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,
5-HMK'nin 333.maddesi gereğince gider avansından kalanının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
6-Kararın tebliğinin Dairemizce yapılmasına,\t
Dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda 361/1. maddesi gereğince kararın tebliği tarihinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde kararı veren Bölge Adliye Mahkemesi ya da buraya gönderilmek üzere temyiz edenin bulunduğu yer Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesi veya İlk Derece Mahkemesine verilecek dilekçe ile Yargıtay temyiz yasa yolu açık olmak üzere, 19/11/2025 tarihinde oy birliği ile karar verildi. \t\t\t
Başkan
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Katip
e-imzalıdır
NOT: BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR.
\"5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur.\"