T.C. ADANA BAM 9. HUKUK DAİRESİ
T.C.
ADANA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
9. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t: 2022/1938
KARAR NO\t: 2025/2308
KARAR TARİHİ\t: 06/11/2025
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
BAŞKAN\t\t: ... (...)
ÜYE\t\t: ... (...)
ÜYE\t\t: ... (...)
KATİP\t\t: ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: .... ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ
TARİHİ\t\t: 13/05/2022
NUMARASI\t\t: 2020/288 ESAS 2022/414 KARAR
DAVACI \t: ... - ...
VASİSİ\t: ...-...
VEKİLLERİ\t: Av. ..
DAVALI \t: ... - ...
VEKİLİ\t: Av. ...
DAVANIN KONUSU\t: Menfi Tespit
İSTİNAF KARARININ
KARAR TARİHİ : 07/11/2025
KARAR YAZIM TARİHİ : 07/11/2025
....Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 13/05/2022 tarih ve 2020/288 esas 2022/414 karar sayılı kararına karşı istinaf başvurusu üzerine dosya Dairemize gönderilmiş olmakla, dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi.
Üye hakimin görüşü değerlendirildi.
DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ :
Davacı vekili, müvekkilinin 2011 yılından bu yana bipolar hastası olup,bu hastalık sebebiyle hukuki ehliyeti bulunmadığından .... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2017/1851 esas sayılı dosyasınca vasi tayin ddildiğini ve müvekkilinin kısıtlandığını, bu kısıtlama kararı ile davalının müvekkili kısıtlıyı dolandırdığını ve davacıdan hiçbir hak ve alacağı olmadığı halde toplam 1.593.000 USD bedelli senetleri TL'ye çevirerek asıl alacak miktarı 5.889.000,00.TL olarak icraya koyduğunu ve davacının tüm malvarlığına haciz koyarak senetleri tahsil yoluna gittiğini, müvekkilinin ... Ekmekçilik Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti'nin ortağı ve yetkililerinden olduğunu, ticari faaliyette bulunduğu ... Day. Tük. Mall. Gıda Tic. ve San. Ltd. Şti'nin müdürü olan ...'nun müvekkiline aralarındaki ticari ilişkiden dolayı şirket adına düzenlediği, kendisini de lehdar olarak gösterip (amaç şahsen sorumlu olmak) cirolayarak müvekkiline| 28.08.2017 tanzim - 22.09.2017 vade tarihli 826.000 USD bedelli senet ve 22.09.2017 tanzim- 04.10.2017 vade tarihli 767.000 USD bedelli 2 adet senet verdiğini, senedin vade gününde ödenmemesi sebebiyle şirket ortaklarını arayan müvekkilinin ... isimli müdürün bir not bırakarak kaçtığını, şifketi de zarara uğrattığını, | davalının senetleri teslim aldıktan sonra alacaklı olduğunu ispat etmek için| bir alım-satım sözleşmesi yapılması gerektiğini söyleyip müvekkilini kandırarak müvekkilinin eşinin adına kayıtlı ... ili ... ilçesi ... mevkii 9 pafta 983 ada 4 parselde kayıtlı 3 dönüm zeytinlik arazisini, 800.000 USD değerinde göstererek 600.000 “USD'nin peşin ödendiğine, (200,000 USD'nin de tapu devrinde ödeneceğine dair sözleşme yaptıklarını. ve tanıklara da sözleşmeyi |imzalattıklarını, yapılan bu protokolun gerçek olmayıp, müvekkiline hiçbir bedelde ödenmediğini, protokolden sonra da 1.593.000 USD bedelli alacaklısı ..., borçlusu ... senedi müvekkiline teslim ettiğini, davalının teslim ettiği bu senedi teslim ettikten hafta sonra, sıksık | görüştüğü ve müvekkilinin oğlunu kandırarak senedi geri istediğini, ... Cumhuriyet Savcılığı'nın 2019/11221 sayılı dosyası ile soruşturma halen devam ettiğini, müvekkilinin senetlerin davalıya verildiği tarihte ve halen hukuken kısıtlılık altında olduğunu, bu nedenle müvekkilinin senedi davalıya teslim ettiğinde hukuki ehliyeti olmadığını, bu nedenle de, müvekkilinin senetlerdeki cirosunun geçersiz olduğunu, davalı aleyhine yapılan icra takipleri ile ilgili hükümsüzlük iddiası ile; .... İcra Müdürlüğü'nün 2019/137 E sayılı dosyasında yapılan icra takibi sebebiyle .... İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2019/301 esas sayılı dosyasında müvekkilinin fiili ehliyeti olmaması sebebiyle senet imzalayamayacağına dair dava açıldığını ve dosyanın halen yargılama aşamasında olduğunu, .... İcra Müdürlüğü'nün 2018/13334 esas sayılı dosyasında yapılan icra takibi sebebiyle ... İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2019/288 esas sayılı dosyasında müvekkilinin fiili ehliyeti olmaması sebebiyle senet imzalayamayacağına dair dava açıldığını ve dosyanın halen yargılama aşamasında olduğunu, müvekkilinin davalının yapmış olduğu haksız hacizlerden dolayı tüm bankalardaki Kredi taleplerinin reddedildiğini, kredilerin kat edildiğini, müvekkilinin 53 adet taşınmazına ve 3 adet aracına haciz yapıldığını, davalı olmayan bir alacak dosyasından dolayı müvekkilinin 23 yıllık işyerinin satışına maruz kaldığını, müvekkilinin böyle bir borcu nakden ödemesinin mümkün olmadığını ve icra dosyasındaki takip çıkış bedeli üzerinden teminat ödemesinin mümkün olmadığını belirterek, müvekkilinin davalı ile irtibatlı olduğu ve davalıya senetleri teslim ettiği dönemde hukuki ehliyeti bulunmadığından dava konusu senetlerin Hükümsüzlüğü nedeniyle menfi tespit talebinin kabulüne, kısıtlılık nedeniyle hükümsüzlük kararı verilmesi halinde, dava konusu olan .... İcra Müdürlüğü'nün 2018933 esas sayılı takibine konu olan /28.8.2017 tanzim, 22.09.2017 vade tarihli 826.000 USD bedelli senet ile ... . İcra Müdürlüğü'nün 2019/137 esas sayılı dosyasına konu oları 22.9.2017 tanzim ve 04.10.2017 vade tarihli 767.000 USD miktarlı senetler (İcra takibi toplam 5.889.000.TL) bedelsiz. olduğundan ve müvekkili dolandırıldığından müvekkilinin davalıya hiçbir borcu olmadığının tespitine ve icra takiplerin iptaline, mahkeme âksi kanaatte ise davalı 600.000 USD karşılığında 1.593.000 USD bedelli senetleri icraya koyduğundan 953.000 USD (takip tarihindeki TL hesabı yapılarak belirleninek suretiyle) olan bedelsiz kısmın iptaline, davanın kabulü ile 9620 kötüniyet tazminatının davalı üzerine yüklenmesine karar verilmesini istemiştir.
DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ \t\t\t\t\t :
Davalı vekili, müvekkilinin dava konusu edilen bonoları davacıdan aldığını, müvekkilinin ne senedin düzenleyeni olan ...'yi ne de bu düzenleyen adına yetkisiz şekilde hareket eden ...'yu tanıdığını, müvekkilinin davacı ile arasındaki hukuki ilişki nedeniyle davacıdan alacaklı olduğu miktarı davacıdan alabilmek adına, davacının kendisi tarafından ciro edilen, dava konusu iki senedi yine davacının kendisinden aldığını, kambiyo senetlerinde, hangi defilerin kim tarafından kime karşı ileri sürüleceği Türk Ticaret Kanunu m.825 vd. de düzenlendiğini, davacı tarafından ileri sürülen, senetlerin müvekkiline ciro edilmesi ve teslimine ilişkin anlatımının doğru olmadığını, müvekkili ile davacı arasında var olan ve be menfi tespit davasına konu edilen alacağın davacı ile davalı arasındaki taşınmaz satışından kaynaklandığını, davacının eşi olan ...'nun adına kayıtlı ... İli ... İlçesinde bulunan arsanın müvekkiline satışı konusunda anlaştıklarını, bunun üzerine, müvekkili tarafından davacıya nakit para ödendiğini, takip eden sürecin tapu maliki olan davacının eşinin bu satıma rıza göstermemesi nedeniyle, müvekkilinin davacıya vermiş olduğu paranın kendisine geri verilmesini talep ettiğini, davacı ödeme yapacağını ifade ederek müvekkilini oyaladığını, müvekkilinin paranın kendisine iadesi için bir süre beklediğini daha sonra davacının daveti üzerine yanına gittiğini, davacının hukuki işlem ehliyetinin olmadığına ilişkin iddiaları da kabul etmediklerini, davacının, .... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2017/1851 Esas sayılı dosyası ile kısıtlandığını ve kendisine vasi tayin edildiğini, davacının, müvekkilinin alacağının olmadığına ilişkin iddiasına dayanak gösterdiği hiçbir iddia-beyan-delilin doğru olmadığını, müvekkilinin davacıdan takibe konu senetler miktarınca alacaklı olduğunu, müvekkilinin takibinin hukuka uygun olduğunu, davacının borcu olmadığı yönündeki iddiaların samimi olmadığını, bu davada borcun olmadığını ispat yükünün davacıda olduğunu, davacının borçlu olmadığını şüpheye yer bırakmayacak şekilde ortaya koyması gerektiğini belirterek, davanın reddine, davacı-borçlunun alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ :
Yerel mahkemece verilen karar ile; menfi tespit ve icra takibine konu bonolarda davacı keşideci olmayıp, ciranta konumundadır. Bu durumda, yetkili hamil olan alacaklının, cirantalar hakkında bonoya dayalı olarak takip yapabilmesi için, vade tarihinden itibaren bonoyu düzenleyene 2 iş günü içerisinde ödememe protestosu göndermesi zorunludur. Protesto çekilmemesi bono hamilinin kambiyo hukukundan kaynaklı müracaat hakkının kaybına yol açacaktır. Bu süre hak düşürücü süre olup, mahkemece resen dikkate alınacaktır. İcra takibine konu edilen bonoların davalı alacaklı hamil tarafından kambiyo senetlerine mahsus icra takiplerine konu edilmeden önce senet keşidecisine ödememe protestosu keşide edilmediği için kambiyo hukukundan kaynaklı hakları yitirilmiş olup, bu nedenle bono hamili davalı alacaklı tarafından kendisinden önceki cirantaya karşı kambiyo senetlerine mahsus icra takibi yapılamayacağından davacı cirantanın kambiyo taahhüdü nedeniyle sorumluluğu bulunmadığı anlaşıldığından davacının davasının kabulü ile dava konusu edilen .... İcra Müdürlüğü'nün 2018/13334 E sayılı takip dosyasına konu edilen 28/08/2017 tanzim ve 22/09/2017 vade tarihli 826.000USD bedelli bono ile ... İcra Müdürlüğü'nün 2019/137 E sayılı takip dosyasına konu edilen 22/09/2017 tanzim ve 04/10/2017 Vade tarihli 767.000-USD bedelli bonolardan kaynaklı olarak davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine, Menfi Tespit davasına konu edilen takip dosyalarının haksız olmakla birlikte kötü niyetli olduğu ispat edilemediğinden davacının koşulları oluşmayan kötü niyet tazminatı talebinin reddine \" şeklinde karar verilmiştir.
DAVACI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ\t\t \t\t\t\t\t:
Davacı vekili tarafından verilen istinaf dilekçesi ile; müvekkiline karşı takip hakkı olmayan ve müvekkilinin borçlu olmadığını bile bile müvekkiline karşı takip başlatan davalının açıkça kötü niyetli olduğunu, kötü niyet tazminatı taleplerinin kabulüne karar verilmesi gerekirken ilk derece mahkemesince reddine karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu belirterek, ilk derece mahkemesi kararında kötü niyet tazminatı taleplerinin reddine dair kısmı yönünden kısmen kaldırılmasını beyan etmiştir.
DAVALI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :
Davalı vekili tarafından verilen istinaf dilekçesi ile; müvekkilinin davacı borçluya protesto çekmemiş olmasının söz konusu senetler nedeniyle var olan alacak hakkını ortadan kaldıracak mahiyette olmadığını, protesto çekilmemiş olması durumunda borçlunun bu konudaki itirazlarını ileri süreceği yerin Ticaret Mahkemesi olmadığını, senedin kambiyo vasfından kaynaklanan bir itirazı var ise bunu ödeme emrinin tebliğinden itibaren beş günlük süre içinde İcra Hukuk Mahkemesi'nin bakması gerektiğini, ilk derece mahkemesi tarafından davacı ile müvekkili arasındaki temel hukuki ilişkinin araştırılması bu çerçevede müvekkilinin dosyaya sunduğu delillerin toplanması, tanıkların dinlenmesi, taraflar arasındaki alacak borç ilişkisinin tespiti ile temel ilişkinin araştırılmadığını belirterek, hukuka aykırı olarak ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep ve beyan etmiştir.
DELİLLER \t\t\t\t\t\t :
Taraf vekillerinin beyan ve dilekçeleri ve tüm dosya kapsamı.
GEREKÇE \t\t\t\t \t\t :
Dava , kambiyo senetlerine mahsus icra takibinden kaynaklı menfi tespit talebine ilişkindir.
Davacı tarafından, 2011 yılından bu yana bipolar hastası olup,bu hastalık sebebiyle hukuki ehliyeti bulunmadığı, .... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2017/1851 E.sayılı dosyasında kısıtlanmasına karar verilerek vasi tayin edildiği, bonoların, dava dışı keşideci ... Day. Tük. Mall. Gıda Tic. ve San, Ltd. Şti'nin müdürü olan ... tarafından, kendisi lehtar olarak yazılıp, alacağına istinaden cirolanarak kendisine verildiği, ancak bu kişi ve keşideciden bono bedelini tahsil edemediği, davalının oğlu ile haber göndererek bu parayı tahsil edebileceğini bildirdiği ve bu vesile ile bir araya geldikleri, davalının alacağı senetlere karşılık senet verebileceğini söyleyerek dava konusu senetleri cirolayarak kendisine teslim etmesini söylediği, bu isteği yerine getirdiği, davalının senetleri teslim aldıktan sonra alacaklı olduğunu İspat etmek için bir alım-satım sözleşmesi yapılması gerektiğini söyleyip, kendisini kandırarak, eşi adına kayıtlı taşınmazı 800.000 USD değerinde gösterip, 600.000 USD'nin peşin ödendiğine, 200.000 USD'nin de tapu devrinde ödeneceğine dair sözleşme yaptıkları, bu protokolun gerçek olmayıp, hiçbir bedel ödenmediği, protokolden sonra da davalının 1.593.000 USD bedelli bir senedi keşide edip kendisine verdiği, ancak oğlunun bu senedi habersiz alıp, davalıya iade ettiği, davalının teminat senedini ele geçirir geçirmez, hiçbir alacağı olmadığı halde, elinde olan dava konusu bedelsiz iki senedi icraya koyduğu senetlerin davalıya verildiği tarihte ve halen hukuken kısıtlılık altında olması sebebiyle geçersiz oldukları iddia edilerek, .... İcra Müdürlüğü'nün 2018/33 esas sayılı takibine konu olan 28.8.2017 tanzim, 22.9.2017 vade tarihli 826.000 USD bedelli senet ile ... İcra Müdürlüğü'nün 2019/137 esas sayılı dosyasına konu oları 22.9.2017 tanzim ve 4.10.2017 vade tarihli 767.000 USD miktarlı senetler nedeniyle davalıya borcu olmadığının tespitine ve icra takiplerin iptaline, mahkeme aksi kanaatte ise davalı 600.000 USD karşılığında 1.593.000 USD bedelli senetleri icraya koyduğundan 953.000 USD (takip tarihindeki TL hesabı yapılarak belirlenmek suretiyle) olan bedelsiz kısmın iptaline, davanın kabulü ile %20 kötüniyet tazminatının davalı üzerine yüklenmesine karar verilmesi talep edilmiş, davalı ise, dava konusu senetlerin, taraflar arasındaki taşınmaz satışı nedeniyle düzenlendiğini, davacının eşi adına kayıtlı arsanın satışı konusunda anlaştıklarını ve davacıya nakit para ödendiğini, ardından, davacının eşinin bu satıma rıza göstermemesi nedeniyle, davacıya verdiği paranın geri verilmesini talep ettiğini, ancak, parayı nakit olarak geri ödemeyeceğini belirtip, dava konusu iki adet senedi ciro etmek suretiyle teslim ettiğini, senetler vadesinde ödenmeyince, icra takibine girişildiğini, senetlerin ciro edildiği tarihte davacının kısıtlı olmadığını, bu nedenlerle, davanın reddi gerektiğini savunmuş, mahkemece yazılı gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmiştir.
Karara karşı davalı vekili ve katılma yoluyla davacı vekili tarafından istinaf başvurusundan bulunulduğu anlaşılmıştır.
İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf sebepleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.
... İcra Müdürlüğü'nün 2019/137 Esas sayılı takip dosyasının incelenmesinde; alacaklı ... tarafından borçlular ..., ... ve ... Dayanıklı Tük. Mal. Gıda İnş. Teks. Petrol Ür. Plas. ve Yal. Malz. İth. İhr. Tic. ve San. Ltd. Şti aleyhine 22/09/2017 tanzim, 04/10/2017 vade tarihli 767.000,00 USD bedelli bonoya dayalı olarak 3.006.640,00.TL asıl alacak ve 474.100,56.TL işlemiş faiz, olmak üzere toplam 3.480.740,56.TL alacağın tahsiline yönelik kambiyo senetlerine mahsus icra takibi yapıldığı anlaşılmıştır.
... İcra Müdürlüğü'nün 2018/13334 Esas sayılı takip dosyasının incelenmesinde; alacaklı ... tarafından borçlular ..., ... ve ... Dayanıklı Tük. Mal. Gıda İnş. Teks. Petrol Ür. Plas. ve Yal. Malz. İth. İhr. Tic. Ve San. Ltd. Şti aleyhine 28/08/2017 tanzim, 22/09/2017 vade tarihli 826.000,00 USD bedelli bonoya dayalı olarak 2.882.740,00.TL asıl alacak ve 455.867,00.TL faiz, olmak üzere toplam 3.338.607,00.TL alacağın tahsiline yönelik kambiyo senetlerine mahsus icra takibi yapıldığı anlaşılmıştır.
Tüm dosya kapsamından, TTK'nun 730. maddesi gereğince, senet hamili tarafından ciranta aleyhine kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip yapılabilmesi için, TTK'nun 714.maddesi gereğince protesto çekilmesi gerektiği, davalı bono hamili tarafından, dava konusu senetlerin vade gününden itibaren iki iş günü içinde keşideciye protesto tebliğ ettirildiği yönünde bir delilin dosyaya sunulmadığı, davalının, bu külfeti yerine getirmeden davacı ciranta aleyhine kambiyo senetlerine mahsus icra takibi başlatamayacağı, ilk derece mahkemesince bu hususun re’sen nazara alınmış olmasının usul ve yasaya uygun olduğu, davalı vekili tarafından, senedin protesto edilmemesi halinde, sadece alacaklının kambiyo hukukundan kaynaklanan haklarını kullanamayacağını, senedin protesto edilmesinin şekli bir unsur olduğunu, sırf senedin protesto edilmemesinin alacaklının alacağını talep edemeyeceği anlamına gelmediğini, bu husustaki itirazların şikayet yolu ile icra mahkemesinde ileri sürülebileceğini, taraflar arasında temel ilişki olduğunu ileri sürmüş ise de, bu savunmanın, ancak davacı hakkında ilamsız icra takibi başlatılmış olması halinde değerlendirilebileceği, somut olayda, dava konusu edilen .... İcra Müdürlüğü'nün 2018/13334 ile ... İcra Müdürlüğü'nün 2019/137 sayılı dosyalarda başlatılan takibin kambiyo senetlerine mahsus icra takibi oldukları, davalının kambiyo hukukundan kaynaklı haklarını yitirdiği ve davacı cirantanın kambiyo taahhüdü nedeniyle sorumluluğu bulunmadığı anlaşıldığından, mahkemece davanın kabulü ile davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine, takibin haksız olmakla birlikte, kötü niyetli olduğu davacı tarafından ispat edilemediğinden, kötü niyet tazminatı talebinin reddine karar verilmiş olmasının usul ve yasaya uygun olduğu, taraf vekillerinin aksi yöndeki istinaf sebeplerinin ise yerinde olmadığı anlaşılmıştır.
Yukarıda açıklanan nedenlerle, İlk Derece Mahkemesi'nce davanın kabulüne dair verilen kararın usul ve yasaya uygun olduğu, taraf vekillerinin istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşıldığından, istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere \t\t\t\t\t :
1)-6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince taraf vekillerinin ilk derece mahkemesi kararına ilişkin istinaf başvurusunun ESASTAN REDDİNE,
2)-a-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 615,40.TL maktu istinaf karar harcından peşin alınan 80,70.TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 534,70.TL maktu istinaf karar harcının davacıdan alınarak HAZİNEYE İRAD KAYDINA,
b)-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 381.784,59.TL nispi istinaf karar harcından peşin alınan 95.446,15.TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 286.338,44.TL nispi istinaf karar harcının davalıdan alınarak HAZİNEYE İRAD KAYDINA,
3-6100 sayılı HMK'nın 326/1 maddesi gereğince istinaf eden taraflarca yapılan istinaf yargılama giderlerinin kendi üzerlerinde BIRAKILMASINA,
4-6100 sayılı HMK'nın 330. maddesi gereğince inceleme duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
5-6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince kullanılmayan gider avansının İlk Derece Mahkemesince İADESİNE,
6-HMK'nın 359/4 maddesince karar tebliğ işlemlerinin Dairemiz tarafından YAPILMASINA,
Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, dava değeri göz önüne alınarak 7036 sayılı Kanunun 7'nci maddesi yollamasıyla 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 361'inci maddesi uyarınca kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde Yargıtay nezdinde temyiz kanun yolu açık olmak üzere 07/11/2025 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
\t\t\t\t
...
Başkan
...
¸e-imzalıdır
...
Üye
...
¸e-imzalıdır
...
Üye
...
¸e-imzalıdır
...
Katip
...
¸e-imzalıdır