T.C. KONYA BAM 6. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: ... - ...
T.C.
KONYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
6. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t: ...
KARAR NO\t: ...
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN\t: .... (...)
ÜYE\t\t: .... (...)
ÜYE\t\t: .... (...)
KATİP\t: .... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: Konya .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t\t: 12/09/2024
NUMARASI\t: ... Esas-... Karar
İSTİNAF EDEN DAVACI\t: .......
VEKİLİ\t: Av....
DAVALI\t: ....... .
VEKİLİ\t: Av....
DAVA\t: Alacak
İSTİNAF KARARININ
KARAR TARİHİ\t: 09/10/2025
YAZIM TARİHİ\t: 10/10/2025
Taraflar arasında görülen davada Konya .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas - ... Karar sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içerisinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten ve üye hakimin görüşleri alındıktan sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
DAVA: Davacı vekili, taraflar arasında akdedilen sözleşme ile 26/06/2019 - 26/10/2019 tarih aralığında, davalıya ait Ereğli'de bulunan maden ocağında kullanılmak üzere iş makinası kiraya verildiğini, müvekkilinin sözleşme gereği üzerine düşen yükümlülüğü yerine getirdiğini, davalının ilk ay ücretini peşin olarak ödediğini ancak, erken iş bıraktığı gibi, sözleşme konusu makinayı uhdesinde bulundurduğu sürenin bedelini de ödemediğini, bu durum nedeniyle, müvekkilinin 27/07/2019 tarih ve 41.300,00 TL bedelli faturayı davalıya tebliğ ettiğini, ödeme ihtarında bulunduğunu, davalı şirketin cevaben, Konya ....Noterliği'nin ....... yevmiye no'lu ihtarnamesi ile sözleşme konusu iş makinesinin arızalandığı gerekçesi ile fatura bedelini kabul etmediğini, davalının iddiasının gerçeği yansıtmadığını, ayrıca sözleşmenin 3. maddesinin c bendi uyarınca kiralama süresinin 120 günden az olduğu göz önüne alınarak, sözleşme konusu iş makinasının nakliye bedelinin de davalı tarafından müvekkiline ödenmesi gerektiğini ileri sürerek, iş makinası kira ve nakliye bedeli olarak fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, kiralama bedeli olan 41.300,00 TL ile nakliye bedeli olan 17.700,00 TL olmak üzere toplam 59.000,00 TL'nin 11/09/2019 tarihinden itibaren işleyecek temerrüt faizi ile birlikte davalından tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:Davalı vekili, taraflar arasında iş makinesi kiralanması yönünde anlaşma yapılmış ise de, bu sözleşmede süre konusunda bir anlaşma olmayıp bu kısmın davacı tarafından tek taraflı olarak doldurulduğunun anlaşıldığını, davacının iş makinesinin müvekkilinin maden sahasında çalışmaya başlamış ise de bu çalışmasını hiçbir zaman sözleşmede belirtilen şekilde gerçekleşmediğini, zira, makinenin kronik arızaları olduğu gibi, bakımlarının da davacı tarafından düzenli olarak yapılmaması nedeniyle sürekli arıza verdiğini, sözleşme şartlarına göre belirtilen saat kadar hiçbir zaman çalışma yapmadığını, bu süreçte müvekkilinin işlerinin aksadığını, işlerinin aksamaması için kendi sorumluluğunda olmamasına rağmen iş makinesinin arızaları ve bakımının müvekkili tarafından yaptırıldığını, bu arızalar nedeniyle iş makinesinin bir aylık sürede bile tam süresine uygun olarak çalışmadığını, bu hususta her gün çalışmasının tutanağa bağlandığını, iş makinesinin 1 aylık sürede tam olarak çalışmaması üzerine müvekkili çalışanları tarafından bu durumun davacıya bildirildiğini, bu sürenin tamamlanması ve iş makinesi için harcanan bedellerinin ödenmesinin istenildiğini, buna rağmen davacının 27.07.2019 tarih ve 41.300,00 TL bedelli faturayı düzenleyerek şantiye alanına bırakarak gittiğini, bunun üzerine müvekkilinin de bu faturayı kabul etmediğini davacıya belirterek iade ettiğini, kira sözleşmesinin müvekkili tarafından sonlandırılmadığını, buna rağmen davacının haber dahi etmeden işyerine araç göndererek iş makinesini şantiye alanından 01.08.2019 tarihinde aldırdığını, hatta iş makinesindeki yakıt müvekkiline ait olmasına rağmen, iş makinesindeki yakıtın dahi boşaltılmasına izin verilmeden iş makinesinin götürüldüğünü yani, fiilen kira sözleşmesini sona erdiren ve sözleşmenin 3 aylık süresi dolmadan haksız olarak sonlandıranın davacının kendisi olduğunu, bu durumda nakliye bedelinin müvekkilinden talep edilmesinin de mümkün olmadığını ayrıca, nakliye bedeli olarak istenilen miktar olan 17.700,00 TL'nin kabulünün de mümkün olmadığını, bu bedelin çok yüksek olduğunu, kabul anlamına gelmemek kaydı ile, iş makinesinin davacının yeni bulduğu iş yerine gönderilmesi için nakliye bedelinin müvekkiline yüklenmesinin mümkün olmadığını ancak, iş makinesinin davacının iş yerine nakliyesi için gerekli olan bedelden müvekkilinin sorumlu olmasının düşünülebileceğini, davacının istediği yere gönderilmesine ilişkin nakliye bedelinin müvekkilinden istenilmesinin mümkün olmadığını yine kabul anlamına gelmemek üzere, iş makinesinin Karaman şantiyesi gelişte Samsun'dan gelmiş olup, yaklaşık 700 km için 7.500,00 TL+KDV nakliye bedeli ödenmesine rağmen, dönüşte yine Karaman'dan Uşak'a ( yaklaşık 450 km. ) götürüldüğü belirtilen iş makinesi için 15.000,00 TL+KDV nakliye bedeli ödenmiş olmasının kabulünün de mümkün olmadığını yine, kabul anlamına gelmemek kaydıyla, yargılama sonucunda davacının alacaklı olduğu yönünde kanaate varılması halinde, müvekkilinin iş makinesi için yapmış olduğu harcamalar ile iş makinesinde yer alan yakıtın bu alacak miktarından mahsup edilmesi gerektiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: Mahkemece, \"...Tüm dosya kapsamı üzerinden yapılan değerlendirmede; davacı vekilinin özetle, davalının sözleşme konusu kiraya ilişkin fatura bedelinin ödenmediği, davacı tarafından edimlerin eksiksiz olarak yerine getirildiğinin kiralamaya konu iş makinesinin arızalandığına dair bildirimin bulunmadığını, kira bedeli ve nakliyeye ilişkin fatura toplamının 59.000 TL olduğu iddiasında bulunduğu, davalı vekilinin ise sözleşmeye konu iş makinesinin arızalı olduğu, iş makinesinin sözleşme süresi bitmeden davacı tarafından 01/08/2019 tarihinde aldırıldığını, faturadaki nakliye bedelinin yüksek olduğu iş makinesinin içinde de kendi yakıtlarının olduğu savunmasında bulunduğu, taraflar arasında operatörlü olarak iş makinesi kiralandığı konusunda ihtilaf bulunmadığı, ihtilafın sözleşmeye konu iş makinesinin arızalanıp arızalanmadığı, bu konuda bildirimin yapılıp yapılmadığı, tarafların edimlerini yerine getirip getirmediği, dava konusu faturada beliritlen alacağı olup olmadığı noktalarında olduğu, davalı tarafın ticari defterlerinde yapılan incelemede; davacı yan tarafın düzenlemiş olduğu dava konusu 27.07.2019 tarih ve ....... nolu 41.300 TL faturanın ticari defter ve kayıtlarında bulunmadığı, 24.08.2019 tarihinde Meram Vergi Dairesine verilen BA formunda bildirilmediğinin tespit edildiğini, davalı yan tarafın 2019 yılı ticari defter ve kayıtlarına göre davacı yan tarafına faturalardan kaynaklanan borcu veya alacağının bulunmadığının tespit edildiği, davacı tarafın ticari defterlerinde yapılan incelemede; 2019 yılında ki BS formunda 82.600 TL bildirim yapıldığını, 2019 yılı kapanış kayıtlarında ....Şti.'nin 82.600 TL borcu olduğu görüldüğünü, 2020 yılında 03 yevmiye maddesiyle 41.300 TL ödendiği düzeltme maddesi yapılarak düşüldüğünü, herhangi bir iade faturası bulunmadığını, ....Şti.'nin 2020 yılındaki kapanış hesaplarındaki borcu 41.300 TL olarak görüldüğünün belirtildiği, Konya....Noterliği'nin ....... yevmiye numaralı 09/08/2019 tarihli ihtarnamesinde; iş makinesinin sürekli olarak arızalandığının, bu nedenle bir alık çalışma süresinin tamamlanamadığının, arızanın giderilmesi için oluşan masrafların karşılanmadığının, makinenin çalışmadığının, 27/07/2019 tarih ve 030071 nolu ve 41.300,00 TL bedelli faturanın münderacatını kabul etmediklerinin ve ihtarname ekinde faturayı iade ettiklerini, tarafa yapılan ödemeden çalışılmayan günler ile yakıt bedeli olarak 5.795,00 TL'nin ödenmesinin ihtar edildiği anlaşılmakla, davalının iddialarını ticari defterler, tanık beyanları ve ihtarnamenin desteklediği, ancak davacının fatura içeriğine konu edimlerin ifa edildiğine ve iş makinesinin arızalandığının bildirilmediğine yönelik iddiasını ispat edemediği, dava dilekçesinde yemin deliline de dayanmadığı anlaşılmakla, davanın reddine karar verilerek...\" gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ: Davacı vekili, müvekkilinin sözleşmeden kaynaklı edimini yerine getirdiğini, gerek davalının cevabi ihtarında gerekse de davaya cevaplarında müvekkilinin edimini yerine getirmediği gibi bir iddianın bulunmadığını, davalının ihtar ve cevaplarında sözleşmeye konu makinanın \"sürekli arızalandığı\" gerekçesi ile ödeme yapılmadığını iddia ettiğini, bu arızaların ne olduğu, ne kadar süre makinanın arızalı kaldığı gibi dava esasına etki edecek detayları açıklanmadığını, bu arızaları kiraya veren müvekkiline bildirdiğine ilişkin kendi çalışanları olan tanıklardan başkaca bir delille ortaya koyamadığını, mahkemenin hükme esas aldığı ihtarnamenin, müvekkilinin ihtarnamesine davalı tarafın cevabi ihtarnamesi olup, sözleşme konusu iş makinesinin tesliminden sonra yapılan bir bildirim olduğunun tartışmasız olduğunu yani, davalının bu ihtarname ile bildirim yükümlülüğünü yerine getirdiğinin kabulünün mümkün olmadığını, dava kapsamında dinlenen tanıkların da davalı çalışanları olup, tarafsız ve objektif beyanda bulunmaları beklenmeyecek tanıklar olduğunu zaten, yargılamanın da tanıkla ispat yasağına tabi olduğunu, \"Makina Kiralama Sözleşmesi\"nin \"Özel Şartlar\" başlıklı 5-e maddesinde \"Kiralanan makinanın arızaları kiraya veren firmaya aittir, 1 ay içinde toplam arıza süresi, 3 günden fazla olduğu takdirde ödenecek ücretten düşülecektir.\" hükmü yer almakta olup, davalının bu hükümden faydalanmak adına dava öncesi bir girişiminin olmadığını, cevap dilekçesi ekinde sunulan tek taraflı tutanağın kiraya veren müvekkiline tebliğinin ispat edilmemiş olması göz önüne alındığında, kiralanan iş makinasının arızalandığı iddiasının samimiyeti ve gerçekliğinde şüphe uyandırdığını, davalının iddia ettiği arızaları ispat etmiş olsa idi, sözleşmenin ilgili hükümleri gereğince bu arızalı sürelerin ve onarım bedellerinin kira ücretinden mahsup edilmesini talep edebilecekken, salt soyut bir iddia ile borcunu ödemekten kaçındığını dolayısıyla bu soyut ve dayanaksız iddianın mahkemece de karara esas alınarak hükme gerekçe yapılmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu ileri sürerek, mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, alacak istemine ilişkindir.
İstinaf incelemesi HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle ve re'sen kamu düzenine aykırılık yönünden sınırlı olarak yapılmıştır.
Mahkemece yapılan yargılama sırasında taraf ticari defterleri üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmış ve yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmiştir.
Somut olayda, taraflar arasında operatörü ile birlikte makine kiralama sözleşmesi yapıldığı uyuşmazlık konusu değildir. Uyuşmazlık, davacının sözleşmeden kaynaklı edimlerini yerine getirip getirmediği, sözleşmenin davacı tarafından haksız olarak fiilen sona erdirilip erdirilmediği ve dava konusu alacaktan davalının sorumluluğu bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.
Davacı tarafından sözleşmede işe başlama tarihinin 26.06.2019, iş bitiş tarihinin 26.10.2019 olduğu iddia edilmiş, davalı tarafça sözleşmede süre konusunda anlaşma olmadığı, davacı tarafından sonradan tek taraflı olarak doldurulduğu savunularak, sözleşmenin bir sureti ibraz edilmiş ancak, yine sözleşmenin 3 aylık süre dolmadan davacı tarafından haksız olarak sonlandırıldığı beyan edilmiştir.
Davalı ticari defter kayıtlarının incelenmesinde, dava konusu 27.7.2019 tarih, 41.300,00 TL bedelli faturanın ticari defter ve kayıtlarında bulunmadığı, BA formunda da dava konusu faturayı bildirmediği, defter ve kayıtlarına göre davacıya herhangi bir borcunun bulunmadığının tespit edildiği, davacının ticari defter ve kayıtlarına göre ise, davalının 2020 yılındaki kapanış hesaplarındaki borcunun 41.300,00 TL olarak göründüğü anlaşılmıştır.
Taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 3-c maddesinde ''makinenin gidiş nakliyesi kiralayana, dönüş nakliyesi kiraya verene aittir. Ancak, kiralama süresi 120 günden az olursa dönüş nakliye bedeli de kiralayana ait olacaktır.'', aynı maddesinin d bendinde '' bu sözleşme tek taraflı feshedilemez...'', 5-a maddesinde '' makinenin akaryakıtının kiralayan firmaya ait olduğu'', d bendinde '' makinenin arıza durumunda çalışmadığı sürelerin aylık kira bedelinden düşüleceği'', e bendinde '' kiralanan makinelerin arızaları kiraya veren firmaya aittir, 1 ay içinde toplam arıza süresi 3 günden fazla olduğu takdirde ödenecek ücretten düşülecektir'', f bendinde '' makinenin bakım-onarımı (periyodik yağ değişimleri) kiraya veren firmaya aittir'', h bendinde '' kira bedeli yukarıda belirtilen tarihten sonra 5 iş gününde ödenmediği takdirde kiraya veren firma makinenin çalışmasını durdurmaya ve makineyi iş yerinden kaldırmaya, sözleşmeyi feshetmeye yetkilidir'', 3. maddesinde ödeme şeklinin de her ay başında nakit olarak yapılacağı kararlaştırılmıştır.
Davalı tarafından ibraz edilen ve davacının çalışanı olan iş makinesinin operatörünün imzasının da bulunduğu tutanaktan iş makinesinin arızalar verdiği anlaşılmaktadır.
Davalı tarafça, davacı tarafından iş makinesinin 01.08.2019 tarihinde durdurulduğu ve çalışmayı bıraktığına dair de tutanak tutulduğu tespit edilmiştir.
Davacının davalıya gönderdiği 02.08.2019 tarihli ihtarname ile kira bedelinin ödenmesi ihtar edilmiş, davalının 09.08.2019 tarihli ihtarnamesinde, faturayı kabul etmeyerek iade ettikleri, davacıya yapılan ödemeden çalışılmayan günler ile yakıt bedelinin ödenmesinin ihtar edildiği anlaşılmıştır.
Somut olayda, ispat yükü davacı üzerinde olup, davacının edimlerini yerine getirdiğini ispat etmesi gerekmektedir. Taraflar arasında akdedilen kira sözleşmesinde de makinelerin arızalarının davcıya ait olduğu belirtildiğine, davalı tarafça da makinenin arızalı olduğuna dair tutanak tutulduğuna ve işbu tutanakta davacının çalışanının da imzası bulunduğuna göre, davacının çalışır vaziyette ve sözleşmeye uygun olarak makineyi teslim ettiğini ispat etmesi gerektiği, bu kapsamda davalı tarafından herhangi bir bildirimde bulunulmadığı iddia edilmiş ise de, tutanak mümzisi olan davacının çalışanı operatörün beyanı da alınarak, davalı tarafından ibraz edilen arıza faturaları da değerlendirilerek, taraf iddia ve savunmaları ile deliller kapsamında, aralarında makine ve inşaat mühendisi bilirkişilerden oluşan bilirkişi heyetinden bilirkişi raporu alınarak sonucuna göre karar vermek gerekirken, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalı ilk derece mahkemesi kararının, davacı vekilinin istinaf istemlerinin kabulü ile HMK'nın 353/1.a.6 maddesi uyarınca kaldırılmasına ilişkin aşağıda yazılı şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacı vekilinin istinaf başvuru talebinin KABULÜ ile; Konya .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 12/09/2024 tarih, ... Esas-... Karar sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,
2-Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-a maddesi gereğince dosyanın ilk derece mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
3-İstinaf başvurusunda bulunan davacı tarafından yatırılan 427,60 TL istinaf karar harcının talep halinde davacıya iadesine,
4-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından ücret-i vekalet ile ilgili hüküm kurulmasına yer olmadığına,
5-İstinaf başvurusunda bulunan davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda dikkate alınmasına,
6-Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 359/4. maddesi gereğince kararın tebliğ işlemlerinin ilk derece mahkemesi tarafından yapılmasına,
Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 09/10/2025 tarihinde oybirliği ile HMK'nın 353/1-a maddesi gereğince kesin olarak karar verildi.\t\t
Başkan ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Katip ...
e-imzalıdır
.....