T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
45. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2021/1655
KARAR NO\t: 2025/1174
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: BAKIRKÖY 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 23/02/2021
ESAS NO: 2019/864
KARAR NO\t: 2021/195
DAVANIN KONUSU: İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle)
KARAR TARİHİ: 22/10/2025
6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. Maddesi uyarınca dosya incelendi,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA
Davacı vekili vermiş olduğu dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında ... Çevre Teknolojileri ve Şehircilik Fuarı'na katılım konusunda Fuar Katılım Sözleşmesi imzalanmış olduğunu, söz konusu sözleşme gereği davalı tarafa fuar katılım bedeli olarak 44.273,73 TL bedelli bir adet çek verildiğini, sonrasında davacı tarafından davalıya verilen fuar katılım bedeline ilişkin çekin tahsil olmadan önce davalı tarafından söz konusu fuarın iptal edildiğinin ve yapılmayacağının davalıya söylendiğini, davacının , sözleşmenin 2.maddesi gereği fuar katılım bedeli olarak verdiği çekin kendisine iade edilmesini defalarca davalıdan talep etmesine rağmen, müvekkili şirkete konu ile ilgili hiçbir dönüş yapılmadığı gibi çek bedelinin de davalı tarafça tahsil edilmiş olduğunu, söz konusu çek bedelinin geri alınması amacıyla davalıya karşı Bakırköy 7. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası üzerinden icra takibi başlatılmış olduğunu, davalı tarafın takibe itiraz etmiş olduğunu belirterek davanın kabulüne, itirazın iptali ile takibin devamına, davalı aleyhine %20 icra tazminatına hükmedilmesine, yargılama gideri ve avukatlık ücretinin de davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP
Davalı vekili vermiş olduğu cevap dilekçesinde özetle; davacının davalı şirketten herhangi bir alacağı bulunmadığını, davacı vekilince her ne kadar dava dilekçesinde söz konusu fuarın \"yapılmayacağı\" yönünde beyanda bulunulduğu iddiası olsa da bu hususun gerçeği yansıtmadığını, söz konusu fuarın iptal edilmemiş, ertelenmiş olduğunu, taraflar arasında imzalanmış olan Fuar Katılım Sözleşmesi madde 2 gereğince davalının fuar tarihinde değişiklik yapma hakkının mevcut olduğunu, buna göre 2018 yılı için sektörün içerisinde bulunduğu piyasa koşulları gereği fuar katılımcılarını sönük geçecek bir fuar ile mağdur etmek yerine davalının fuar tarihinde değişikliğe gittiği ve 17-20 Ekim 2019 tarihleri arasında ... Çevre Teknolojileri, Geri dönüşüm, Sıfır Atık Fuarını gerçekleştirmiş olduğunu, ancak davacının kendisine yer tahsis edilmiş olmasına rağmen gerçekleştirilen bu fuara katılmadıüğını, Fuar Katılım Sözleşmesi’nin 2. Maddesi uyarınca sözleşmeyi imzalayan katılımcıların, sözleşmenin imzalanmasından sonra ilgili fuara katılmayı reddetmeleri halinde dahi katılımcıların sözleşmeden doğan maddi ve manevi sorumluluklarının devam ettiğini beyanla; davanın reddi ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Mahkemece, \"...davacı tarafın davalı ile yapmış olduğu fuar anlaşması gereği, davalı tarafa vermiş olduğu çek nedeni ile başlatılan takibe itirazın iptali istemine ilişkindir. Davalı taraf ise, fuarın iptal edilmediği, yalnızca ertelendiği, erlendiği tarihte yapıldığını, yapılan fuarda davacı tarafa yer ayrılmasına rağmen davalının fuara katılmadığı savunmasına bulunmaktadır. Dosyaya yansıyan bilgilerden anlaşıldığı üzere tarih değişikli davalı tarafın tek taraflı iradesi ile gerçekleşmektedir. Davacının, sebebiyet vermediği tarih değişikliğinden sorumlu tutulması hakkaniyete aykırı görülmüştür. Kaldı ki taraflar arasında yer alan sözleşmenin \"Düzenleyici, fuar katılım bedelini fesih/ çıkartma fuar iptali bildiriminden itibaren 30 (otuz) gün içinde katılımcıya iade eder.\" hükmü gereği de davacı tarafın davalı tarafa vermiş olduğu çek bedelinin tahsili istemi yerinde görülmüştür. Açıklanan bu nedenlerle açılan davanın kabulüne, takip konusu alacağın belirlenebilir olması nedeni ile icra inkar tazminatı talebinini kabulüne karar vermek gerektiği kanaati ile aşağıda belirtildiği şekilde hüküm tesis edilmiştir...\" açılan davanın \"açılan davanın kabulü ile, davalı tarafın Bakırköy 7. İcra Müdürlüğünün ... E. Sayılı dosyasına yapmış olduğu itirazın iptaline, takibin devamına, İcra inkar tazminatı talebinin kabulü ile asıl alacağın yüzde 20 sine tekabül eden 8.854,746 TL'nin davalı taraftan tahsili ile davacı tarafa verilmesine,\" dair karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
Davalı vekili yasal süresi içinde sunmuş olduğu istinaf dilekçesinde özetle; söz konusu fuarın iptal edilmediği, fuarın aynı isim ve konsept ile 1 yıl ertelendiği, davacı tarafın kendi iradesi ile fuara katılım göstermediği ve iş bu nedenle mahkeme kararının kaldırılması gerektiği belirtilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE GEREKÇE
HMK'nin 355. ve 357. maddeleri gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle bağlı olarak ve kamu düzenine aykırılık hususlarını da gözetilerek yapılan inceleme neticesinde; Dava, taraflar arasında düzenlenen fuar katılım sözleşmesi nedeniyle ödenen katılım bedelinin davalıdan tahsiline yönelik başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemidir. Bakırköy 7.İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı takip dosyasının incelenmesinde; davalının davacı aleyhine '' 7076824 seri numaralı 10.09.2018 keşide tarihli 44.273,73 TL tutarında '' çek dayanak kılınarak 44.273,73 TL alacağın tahsiline yönelik olduğu, 03.12.2018 tarihli ödeme emrinin davalıya 12.12.2018 tarihinde tebliğ edildiği, 19.12.2018 tarihinde davalı tarafça ödeme emrine konu borca yönelik itiraz dilekçesi sunduğu ve davanın süresi içerisinde açıldığı anlaşılmaktadır. Taraflar arasında ... 2018/13-16 Eylül Çevre ve Teknolojileri ve Şehircilik Fuarı'na ilişkin olarak fuar katılım sözleşmesi düzenlenmiştir. Sözleşmenin ilgili maddeleri incelendiğinde;Madde 1- işbu Fuar Katılım Sözleşmesi'ni imzalayan kuruluşlar \"KATILIMCI\" olarak; ......Fuarcılık A.Ş. İse \"DÜZENLEYİCİ\" diye anılacak, taraflar iş bu katılma koşullarını aynen kabul edeceklerdir.Madde 2- Fuar Katılım Sözleşmesi'ni imzalayarak, iş bu Form'da belirtilen DÜZENLEYİCİ'nin ... Uluslararası Fuar Merkezi'nde (kısaca ...) organize ettiği serfi veya fuara (kısaca fuar) katılmayı kabul eden KATILIMCI, bu imzadan sonra, fuara katılmayı reddetse dahi KATILIMCI'nın maddi ve manevi yükümlülükleri devam eder. KATILIMCI, fuar katılım koşulları, sergi veya fuarın yeri, KATILIMCI'nın fuar alanındaki yeri, düzenleme tarihleri, ünvanı vb. hususlarda, DÜZENLEYİCİ'nin, sektörün talebi, ekonomik durumu, organizasyon gerekleri veya kendi takdiri ile yapacağı değişiklikleri (fuarın kısmen veya tamamen iptali dahil) peşinen kabul eder. Bu durum sözleşmenin fesih sebebi değildir. KATILIMCI'NIN ücret ödeme yükümlülüğü devam eder. Katılımcı, ancak düzenleyici'nin yazılı teyidi ile fuardan çekilme hakkına sahiptir. DÜZENLEYİCİ, Fuardan 3 gün öncesine kadar, hiçbir sebep göstermeksizin yazılı bildirimde bulunarak Sözleşmeyi iptali bildiriminden itibaren 30(otuz) gün içinde katılımcı'ya iade eder, sözleşmenin bu şekilde feshi, fuardan çıkarma ve fuarın kısmen veya tamamen iptali durumunda KATILIMCI, Fuar katılım bedelinden başka, masraf gecikme faizi ya da zarar ziyan adıyla talepte bulunma hakkına sahip olmadığını önceden beyan, kabul ve taahhüt eder.'' hükümleri yer almaktadır. Bilirkişi Raporu: Mali müşavir-konkordato komiseri ... ve Prof.Dr ... tarafından düzenlenen raporda özetle, taraflar arasında fuar katılım sözleşmesi düzenlendiği, davacının fuara katılım bedeli olarak 44.273,73 TL bedeli çekle ödediği, davalının fuarın iptal edildiğini herhangi bir şekilde davacıya bildirmediğinin tespit edildiği, davacının yasanın kendisine tanıdığı haklardan yoksun bırakıldığı, sektörün talep ve ekonomik durumu yazısının bulunmadığı , bu halde ertelemenin tamamen davalının takdiri ile yapıldığı, bu durumun M.K. Madde 2'ye aykırılık teşkil ettiği, fuara katılmayacağını beyan etmesinin davacı için sorun yaratacağı yönünde kanaatin oluşmasına sebep olduğu, davacıya tahsis edilen yerle ilgili olarak başka birine kiralanmadığı kanaatinin oluştuğu, sözleşmenin 2. Maddesindeki hüküm nedeniyle davacının talep edebileceği miktar olarak ödediği miktar olan 44.273,73 TL yönünden alacaklı olduğu, hakkaniyet gereği indirimi yapılması gereken bir durumun bulunup /bulunmadığının mahkemenin yetkisinde olduğu , iptal edilen fuarın 17-20 Ekim 2019 tarihinde ... Geri Dönüşüm Çevre Teknolojileri ve Sıfır Atık ile daha kapsamlı bir şekilde düzenlendiğinin anlaşıldığı belirtilmiştir Mahkemece yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne dair karar verilmiş olup davalı vekili tarafından istinaf yasa yoluna başvurulmuştur .Sunulan istinaf sebeplerinin incelenmesi Dava tarihinde yürürlükte bulunan 6098 sayılı TBK'nın birinci kısmında borç ilişkilerinin kaynakları üst başlığı ile 1. vd maddelerinde düzenlenmiştir. 26. maddede, tarafların sözleşmenin içeriğini kanunda öngörülen sınırlar içerisinde özgürce belirleyebileceği düzenlemesi ile sözleşme serbestliğine yer verilmiştir. Hukukumuzda sözleşmeye bağlılık (...) ve sözleşme serbestliği ilkeleri kabul edilmiştir. Bu ilkelere göre, sözleşme yapıldığı andaki gibi aynen uygulanmalıdır. Bir başka söyleyişle, sözleşme koşulları borçlu için sonradan ağırlaşmış, edimler dengesi sonradan çıkan olaylar nedeni ile değişmiş olsa bile, borçlu sözleşmedeki edimini aynen ifa etmelidir. Gerçekten de sözleşmeye bağlılık ilkesi, hukuki güvenlik, doğruluk, dürüstlük kuralının bir gereği olarak sözleşme hukukunun temel ilkesini oluşturmaktadır. Ancak bu ilke, özel hukukun diğer bir takım istisnai ilkeleriyle sınırlandırılmıştır.TBK’nın 138. maddesi ile getirilen \"Aşırı ifa güçlüğü\" başlıklı yeni düzenleme, öğreti ve uygulamada sözleşmeye bağlılık (ahde vefa) ilkesinin istisnalarından biri olarak kabul edilen “işlem temelinin çökmesi”ne ilişkindir. Ancak \"sözleşmeye bağlılık\" ilkesi esas olup sözleşmeye müdahale müessesesi istisnai nitelikte bir kurum olmakla yasa koyucu tarafından da bu kurumun uygulanması ancak anılan maddede belirtilen dört koşulun birlikte gerçekleşmesine bağlanmıştır. Bunlar (1) sözleşmenin yapıldığı sırada taraflarca öngörülmeyen ve öngörülmesi de beklenmeyen olağanüstü durum ortaya çıkması, (2) bu durumun borçludan kaynaklanmayan bir sebeple ortaya çıkması yine (3)bu durumun sözleşmenin yapıldığı sırada mevcut olguları, kendisinden ifanın istenmesini dürüstlük kurallarına aykırı düşecek derecede borçlu aleyhine değiştirmesi ve (4) borçlunun, borcunu henüz ifa etmemiş olması veya ifanın aşırı ölçüde güçleşmesinden doğan haklarını saklı tutarak ifa etmiş olması halidir. Bu dört koşulun birlikte gerçekleşmesi halinde ise borçlunun, hâkimden sözleşmenin yeni koşullara uyarlanmasını isteme, bu mümkün olmadığı takdirde sözleşmeden dönme hakkı bulunmaktadır. ( Yargıtay 13. Hukuk Dairesi 27/06/2019 tarih 2019/2379 E. 2019/7997 K. Sayılı ilamı) Somut olayda, tacir olan her iki taraf özgür iradeleri ile yukarıda belirtilen sözleşme hükümleri konusunda anlaşmaya vararak imzalamışlardır. Dava dilekçesinde fuarın iptal edildiği belirtilmiş ise de , fuarın iptal edilmediği sadece tarihinin ertelendiği anlaşılmaktadır. Davalı organizatörün sektörün içinde bulunduğu piyasa koşulları gerekçesiyle sözleşmede kendisine tanınan yetki ile değişiklik yapmıştır. Taraflar arasında düzenlenen Sözleşmenin 2. maddesinde davalı şirkete bu konuda yetki tanınmıştır. Davacının bu konudaki iradesi sözleşmeden dönme olarak anlaşılmalıdır. Ancak, sözleşmenin 2. Maddesinde, davalı organizatörün fuarın düzenleme tarihlerinde değişiklik yapabileceği davacı tarafça kabul edilmiştir. Bununla birlikte fuarın ileri tarihe ertelenmesi davacı yönünden aşırı ifa güçlüğüne yol açtığı ispatlanabilmiş değildir. Bu durumda TBK 138. Maddesi uyarınca sözleşmeden dönme şartı oluşmadığı, davacının fuara katılmasa bile ücret ödeme yükümlülüğü devam ettiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesi gerekirken hukuki yanılgı ile davanın kabulüne karar verilmesi hatalı olmuştur. HMK'nin 353/(1)-b-2 maddesinde, \"Yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber, kanunun olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığı takdirde veya kararın gerekçesinde hata edilmiş ise düzelterek yeniden esas hakkında ...\" duruşma yapılmadan karar verileceği hükmü düzenlenmiştir.Yukarıda açıklanan nedenlerle; davalı avukatının istinaf kanun yolu başvurusunun kabulü ile, 6100 Sayılı HMK'nin 353/(1)-b-2. maddesi uyarınca, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak yeniden esas hakkında karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
H Ü K Ü M\t:Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere,
1-Davalı tarafın istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1.b.2 bendi uyarınca KABULÜ ile Bakırköy 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2019/864 E. 2021/195 K. Sayılı 23/02/2021 tarihli kararının KALDIRILMASINA ve YENİDEN HÜKÜM TESİS EDİLMESİNE,a-Davanın REDDİNE,2-İlk derece mahkemesi yargılama giderleri yönünden,a-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40 TL maktu karar harcının davacı tarafından peşin yatırılan 511,92 TL harçtan mahsubu ile bakiye 103,48 TL'nin davacıdan alınarak Hazineye gelir kaydına, b-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,c-Davalı tarafından herhangi bir yargılama gideri yapılmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,ç-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Ücret Tarifesi gereğince 30.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, d-Yatırılan gider avansından kalan kısmın karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,3-İstinaf yargılama giderleri yönünden,a-Davalı tarafça yatırılan istinaf başvuru harcının Hazineye gelir kaydına,b-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40 TL istinaf karar harcının Hazineye gelir kaydına , davalı tarafça yatırılan harçtan bakiye (756,00-615,40 TL) 140,60 TL harcın istemi halinde davalı tarafa iadesine, c-Davalı tarafından sarfedilen 834,70 TL (istinaf harcı ve posta masrafı) istinaf yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,ç-Yatırılan gider avansından kalan kısmın davalıya ilk derece mahkemesince iadesine,d-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,e-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 362/1.a maddesi gereğince kesin olmak üzere oybirliği ile karar verildi. 22/10/2025