T.C. SAKARYA BAM 5. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2025/1021 - 2025/1583
T.C.
SAKARYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
5. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t: 2025/1021
KARAR NO\t: 2025/ 1583
KARAR TARİHİ\t: 06/11/2025
KARARIN YAZILDIĞI TARİH :06/11/2025
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN\t:...\t(...)
ÜYE\t:...\t(...)
ÜYE\t:...\t(...)
KATİP\t:...\t(...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: SAKARYA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
DAVA TARİHİ : 03/06/2022
KARAR TARİHİ : 22/04/2025
NUMARASI\t\t : 2022/822 Esas - 2025/228 Karar
DAVACILAR \t: 1- ÖZOK ÇELİK PREFABRİK İNŞAAT MAKİNA İMALAT İTHALAT İHRACAT SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ - ...
\t 2- TEOTEK İNŞAAT EMLAK MAKİNA VE İŞ MAKİNALARI İMALAT İTHALAT İHRACAT SANAYİ TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ - ...
VEKİLLERİ\t: Av. ...
\t Av. ...
\t Av. ...
\t Av. ...
DAVALI \t: ...
VEKİLİ\t: Av. ...
DAVA\t : Tazminat (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
HÜKÜM\t: İstinaf başvurusunun esastan reddi
İSTİNAF EDEN\t: Davacı vekili
Taraflar arasındaki eser sözleşmesinden kaynaklı alacak nedeniyle yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.
İlk derece mahkemesinin kararı davacı vekili tarafından istinaf edilmekle; kesinlik, süre, istinaf şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, istinaf dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Üye Hakim tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirketlerden Teotek makine üretimi, ...'in ise çelik imalatı işiyle iştigal ettiğini, müvekkili şirketler ile davalı arasında 04/03/2021 tarihli ... Sözleşmesi imzalandığını, anılan sözleşme gereği müvekkili tarafından 11 kalem yapının üretim ve montajının davalıya taahhüt edildiğini, sözleşme gereği davalının müvekkiline 188.000,00 TL bedel ödemesi kararlaştırıldığını, müvekkiline yalnızca 100.000,00 TL tutarında banka havalesi yapıldığını, kalan 88.000,00 TL'lik ödemenin davalı tarafından müvekkiline halen yapılmadığını, sözleşmeye göre 28/03/2021 tarihinde teslim edilmesi gereken yapıların 4 tanesinin proje onaylarının davalı yanca 24/05/2021 tarihinde onaylandığını, bu yapıların üretimi ve montajının müvekkili tarafından bir ay içinde gerçekleştirildiğini, 7 adet yapının ise halen daha davalı yanca projelere onay verilmediğinden, müvekkili tarafından üretilememiş ve davalıya teslim edilemediğini, davalının ise onayını vermediği projelerin halen kendisine teslim edilmemiş olduğunu gerekçe göstererek sözleşmeden döndüğünü müvekkiline ihtar ettiğini, buna karşılık müvekkili tarafından da davalının dönme bildirimine konu taleplerinin karşılanamayacağını çünkü davalı yanca sözleşmesel edimlerin zamanında yerine getirilmediğini, davalının dönmesi nedeniyle müvekkili şirketlerin zarara uğradığını, bunların da dava ve talep konusu edileceği cevabının ihtarname ile davalıya ihtar edildiğini, müvekkillerinin davalı ile akdedilen sözleşmeye kanalize olarak kendisine sunulan iş tekliflerini reddettiğini, izah edilen nedenlerle davanın kabulünü, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla ve müvekkili şirket Teotek ile müvekkili şirket Özok için ayrı ayrı talep konusu edilmek üzere, şimdilik 100,00 TL'si ilgili döneme ait müvekkili tarafından reddedilen proje teklifleri nedeniyle müvekkilinin uğradığı ticari zarar ve yoksun kalınan kâr kaybı, şimdilik 100,00 TL'si davalının sözleşmeden dönmesi nedeniyle müvekkilinin yapmak durumunda kaldığı noter masrafları, şimdilik 100,00 TL'si davalının tutumu nedeniyle müvekkilinin hak kazanmış olduğu sözleşmesel cezai şart, şimdilik 100,00 TL'si hammadde, malzeme ve işçilik fiyatlarında oluşan fiyat farkı zararı, şimdilik 100,00 TL'si dönmeye rağmen tamamlanmış yapıların müvekkilline iade edilmemesi nedeniyle, yapıların davalıya teslim edildiği tarihten beridir kiralanması nedeniyle müvekkilinin uğradığı ticari zararın tazmini ve şimdilik 100,00 - TL'si müvekkilinin sözleşme bedelinden kalan ve tahsil edemediği alacağı ve şimdilik 100,00 TL'si, dönme nedeniyle müvekkiline iadesi gereken yapıların güncel rayiç bedelinin hesaplanarak bedelinin iadesi olmak üzere; tüm alacak kalemleri için davalının dönme ihbarı olan 31.12.2021 tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalıdan tahsilini, işbu davanın Ankara 13. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/157 Esas sayılı dosyası ile birleştirilmesini, ihtiyati tedbir talebinin kabulünü, davalının taşınır taşınmaz malları ile üçüncü kişilerdeki bankalardaki hak ve alacaklarına tedbir konulmasını talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı müvekkil ile davacı şirketler arasında 04.03.2021 tarihinde ... sözleşmesi imzalandığını, bu sözleşme uyarınca davacı tarafların; sözleşmenin imzalanması ve peşinatın ödenmesine müteakip 10 iş günü içerisinde çelik panel çizimlerini tamamlayıp, imalata başlayacaklarını taahhüt ettiklerini, çelik imalatının ise standart projelerde 3 iş günü içerisinde panelli olarak sevkıyata hazır hale geleceğinin sözleşmede hüküm altına alındığını, peşinatın ödenmesine müteakip 13 iş günü içinde taahhüt edilen imalatların yapılıp, sevkiyata hazır hale geleceğinin sözleşmede hüküm altına alındığını, Davalı müvekkili tarafından söz konusu 100.000,00 TL tutarındaki peşinatın 09.03.2021 tarihinde ödendiğini, dekontunun mevcut olduğunu, söz konusu yapıların teslim tarihinin son gününün 26/03/2021 olduğunu, sözleşme bedeli olarak belirlenen toplam tutardan eksik kalan 88.000,00 TL tutarındaki bedel için; 101 numaralı, 210301 sözleşme nolu, 15.07.2021 tarihli ve 88.000,00 TL bedelli senet verildiğini, ve davalının ödeyerek senedi teslim aldığını, söz konusu senedin makbuz niteliğinde olduğunu, davacı tarafların 88.000,00 TL'lik bedelin ödenmediğine ilişkin iddialarının asılsız olduğunu, davacı tarafça taahhüt edilen işin eksik yapıldığını, sadece 1 adet 60 M2 Family Suit ve 3 adet 35 m2 Delux ürünün teslim edildiğini, teslim edilen bu yapıların hem eksik hem de geç (29.03.2021 tarihinde değil 29.06.2021 tarihinde) teslim edildiğini, Teslim edilen söz konusu yapılara ilişkin ruhsatların davalı tarafından alındığını davacı şirketlerce taahhüt edilen 1 adet 160 m2 resepsiyon-kahvaltı salonu, 4 adet 35 m2 deluxe oda, 1 adet 25 m2 Sekizgen Personel-Çamaşır Odası, 1 adet 45 m2 Armutun teslim edilmediğini, davacı tarafların projeye onay verilmediğinden teslim edilmediği hususlarının asılsız olduğunu, davalının sözleşmeden döndüğüne ilişkin iddiaların asılsız olduğunu ve davalı tarafından sözleşmenin haklı nedenle fesih edildiğini, Sakarya 7. Noterliğinden ihtarname gönderilerek taahhüt edilen işlerin yapılmaması sebebiyle sözleşmenin haklı nedenle fesih edildiğinin ihtar edildiğini, davalının sözleşme kapsamında fazla tutar ödediğini ve işin yapılmaması sebebiyle alacaklı sıfatında bulunduğunu, yükümlülüklerin yerine getirilememiş olması nedeniyle davalının oteli işletemediğini, davacı şirketlere 188.000,00 TL ödeme yapıldığını ancak davacı şirketlerce herhangi bir faturanın da kesilmediğini, açılan davanın reddini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına göre;...''Davalı sözleşmeden dönmede haklı olduğundan uğranılan ticari zarar, yoksun kalınan kar kaybı, sözleşmeden dönme nedeniyle yapılan noter masrafı, hammadde, malzeme ve işçilik fiyatlarında oluşan fiyat farkı, dönmeye rağmen tamamlanmış yapılan davacıya iade edilmemesi nedeniyle yapıların davalıya teslim edildiği tarihten beridir kiralanması nedeniyle uğranılan ticari zarar, sözleşme bedelinden kalan ve tahsil edilemeyen alacak kalemlerine yönelik talepler reddine karar vermek gerekmiştir. Sözleşmedeki cezai şartın hesaplaması malzeme bedellerinin tam olarak mahkemeye ibraz edilmemesinden dolayı hesaplanamamıştır. Dolayısıyla sözleşmedeki belirlenen malzeme bedelinin Teotek'e %25 idare masraflar eklenmek üzere ödemesinin yapılması maddesinin tespiti yapılamamış, talep yerinde görülmemiştir. Dolayısıyla cezai şart talebinin reddine karar verilmiştir. Dosya kapsamı, sunulan deliller, dinlenen tanık beyanları, alınan bilirkişi raporlarına göre davanın reddine karar vermek gerekmiş ve açılan davanın reddine'' karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf isteminde bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; sözleşmeye göre 28.03.2021 de teslim edilmesi gereken yapıların 4 tanesinin proje onayları, davalı yanca 24.05.2021'de onaylanmış, bu yapıların üretimi ve montajı müvekkil tarafından bir ay içinde gerçekleştirildiğini, whatsapp kayıtları ile de ispatlandığını, teslim edilen yapılarda bir eksiklik olmadığı, bunların usulünce tamamlandığı da davalı tarafça ikrar edilmiş olup, montaj tamamlama belgesi ile de sabit olduğunu, kalan 7 adet yapı ise halen daha davalı yanca projelere onay verilmediğinden, vekil edence üretilemediğini ve davalıya teslim edilemediğini, davalı ise onayını vermediği projelerin halen kendisine teslim edilmemiş olduğunu gerekçe göstererek, sözleşmeden döndüğünü müvekkile ihtar ettiğini, davalı ...'nın, Sakarya 7. Noterliğinin 31.12.2021 tarih ve 31327 yevmiye numaralı ihtarnamesi ile sözleşmeden döndüğünü, vekil eden şirket tarafından bahsi geçen projelerin yapılabilmesi için ilk etapta davalının projelerin teslimi için uygun şartları sağlanması da gerektiğini, davalı tarafından ilgili yapıların montajı için uygun zeminin vekil edenin sağlanmaması nedeniyle montaj gerçekleştirilemediğini, dört adet bungalovun imalatı, sevki ve montajı yapılmışken vekil eden şirketlerin diğer bungalovları yapmaktan imtina etmesi gerçekçi olmamakla birlikte hayatın olağan akışına da aykırı olduğunu, davalı kendi kusuru ile haksız bir şekilde sözleşmeden dönerek vekil edenin zarara uğramasına yol açtığını, davalının sözleşmeden dönmekte haklı olup olmadığının tespiti değil, dönme sonrasında vekil edenin zararlarının ve hak ettiği alacaklarının tazminidir. diğer yandan da davalı sözleşmeden dönmekte haklı olmadığını, yerel mahkemece vekil edenin dönme sonrasında almaya hak kazandığı iade edilmeyen çelik karkasların, dönme tarihindeki ve güncel rayiç bedellerinin tespiti ile vekil edenlerin hak ettiği cezai şart bedelinin ve dava dilekçesinde belirtilmiş diğer zarar kalemlerinin de hesaplanarak karar verilmesi gerekirken, davanın reddine karar verilmesinin usul ve yasa'ya aykırı olduğunu, kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini, yerel mahkeme kararının kaldırılarak, davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; taraflar arasında imzalanan sözleşme davacıların kusuru sebebiyle ifa edilememiş olup davacıların cezai şart talebinin tamamen haksız ve kötü niyetli olduğunu, istinaf başvurusunun reddine karar verilmesi gerektiğini beyanla; davacı tarafın yerel mahkeme ilamına karşı yapmış olduğu istinaf başvurunun reddine karar verilmesini talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, eser sözleşmesinden kaynaklı alacak istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 HMK, 6098 Sayılı TBK
3. Değerlendirme ve karar
Dava; eser sözleşmesinden kaynaklı alacak taleplerine ilişkindir.
İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek duruşmasız olarak yapılmıştır.
\tMahkemece, davanın reddine karar verilmiş, hükme karşı davacı vekili istinaf yoluna başvurmuştur.
Davacı vekili; müvekkili şirketler ile davalı arasında 04/03/2021 tarihli ... Sözleşmesi imzalandığını, anılan sözleşme gereği müvekkili tarafından 11 kalem yapının üretim ve montajının davalıya taahhüt edildiğini, sözleşme gereği davalının müvekkiline 188.000,00 TL bedel ödemesi kararlaştırıldığını, müvekkiline yalnızca 100.000,00 TL tutarında banka havalesi yapıldığını, kalan 88.000,00 TL'lik ödemenin davalı tarafından müvekkiline halen yapılmadığını, sözleşmeye göre 28/03/2021 tarihinde teslim edilmesi gereken yapıların 4 tanesinin proje onaylarının davalı yanca 24/05/2021 tarihinde onaylandığını, bu yapıların üretimi ve montajının müvekkili tarafından bir ay içinde gerçekleştirildiğini, 7 adet yapının ise halen daha davalı yanca projelere onay verilmediğinden, müvekkili tarafından üretilememiş ve davalıya teslim edilemediğini, davalının ise onayını vermediği projelerin halen kendisine teslim edilmemiş olduğunu gerekçe göstererek sözleşmeden döndüğünü müvekkiline ihtar ettiğini, davalının dönmesi nedeniyle müvekkili şirketlerin zarara uğradığını beyanla şimdilik 100,00 TL yoksun kalınan kâr kaybı, şimdilik 100,00 TL müvekkilinin yapmak durumunda kaldığı noter masrafları, şimdilik 100,00 TL sözleşmesel cezai şart, şimdilik 100,00 TL hammadde, malzeme ve işçilik fiyatlarında oluşan fiyat farkı zararı, şimdilik 100,00 TL dönmeye rağmen tamamlanmış yapıların müvekkilline iade edilmemesi nedeniyle yapıların davalıya teslim edildiği tarihten beridir kiralanması nedeniyle müvekkilinin uğradığı ticari zararın tazmini ve şimdilik 100,00 – TL müvekkilinin sözleşme bedelinden kalan ve tahsil edemediği alacağı ve şimdilik 100,00 TL tamamlanmış yapıların güncel rayiç bedelinin hesaplanarak bedelinin iadesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili; müvekkilinin kararlaştırılan sözleşme kapsamında edimlerini gereği gibi ifa ettiğini, davacı tarafça taahhüt edilen işin eksik yapıldığını, sadece 1 adet 60 M2 Family Suit ve 3 adet 35 m2 Delux ürünün teslim edildiğini, teslim edilen bu yapıların hem eksik hem de geç (29.03.2021 tarihinde değil 29.06.2021 tarihinde) teslim edildiğini, teslim edilmeyen yapılarla ilgili projeye onay verilmediğinden teslim edilmediği hususlarının asılsız olduğunu, müvekkilinin taahhüt edilen işlerin yapılmaması sebebiyle sözleşmeden haklı nedenle döndüğünü, müvekkilinin sözleşme kapsamında fazla ödemesi bulunduğunu beyanla davanın reddini savunmuştur.
Davacı yüklenici, davalı iş sahibidir.
Taraflar arasında imzalanan 04.03.2021 tarihli \"... Sözleşmesi\" uyarınca davacı yüklenicinin teknik özellikleri sözleşmede belirtilen 11 adet bungalov yapısının üretim ve montajı işini 188.000 TL götürü bedel karşılığı üstlendiği, davalı iş sahibince peşinet tutarı 100.000 TL yi davacıya 9.3.2021 tarihinde ödemesine müteakip 10 gün içinde çelik panel çizimleri tamamlanıp imalata başlanacağı, 3 gün içinde imalatın sevkiyata hazır hale getirileceği, bakiye 88.000 TL tutarın 10.7.2021 tarihli senetle ödeneceği, “…iş iptali..” başlıklı maddenin “b” bendinde, davalı iş sahibinin ödemeleri aksatması, sipariş iptali hallerinde davacının yapmış olduğu imalatı söküp geri alma hakkına sahip olacağı, davalı iş sahibinin aldığı malzemelerin bedelini davacıya %25 masraf ilavesi suretiyle ödeyeceği hususunun düzenlendiği anlaşılmaktadır.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık 6098 sayılı TBK'nın 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesinden kaynaklanmaktadır. Eser sözleşmeleri, yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmelerdir. Eser sözleşmesinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda işin yapılıp teslim edildiğini ve bedele hak kazanıldığını ispat yükleniciye, bedelin ödediğini kanıtlama yükü iş sahibine aittir.
Öte yandan, eser sözleşmelerinde sözleşmenin feshi halinde fesihte kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın yüklenici gerçekleştirdiği imalât bedeline hak kazanacağından iş sahibinin bedelin iadesi isteminde yüklenicinin gerçekleştirdiği imalât bedelinin göz önünde tutulması gerekir.
Yapılan açıklamalar doğrultusunda somut dosya ele alındığında; taraflar arasında kararlaştırılan sözleşme uyarınca davalı iş sahibince davacı tarafa 100.000,00 TL tutarındaki peşinatın 09.03.2021 tarihinde ödendiği, kalan 88.000,00 TL tutarındaki bedel için davalının davacıya 15.07.2021 tarihli ve 88.000,00 TL bedelli senet verildiği ve senet aslının davalı tarafa geri döndüğü, buna karşılık davacı yüklenici tarafından sözleşme gereği üstlenilen edimlerden 4 adet bungalov imalatını tamamlayıp kalan imalatı yerine getirmediğinin mahkemece yapılan keşif ve bilirkişi incelemesinden anlaşıldığı, davacı tarafça gerçekleştirilen imalat bedelinin 59.660,52-TL olduğu, mahkemece aldırılan teknik rapordan da anlaşıldığı üzere davacı yüklenicinin tamamlanan imalatlar yönünden gecikmesi bulunduğu, öte yandan, her ne kadar davacı tarafça belediyeden izin alınması yükümlülüğünün davalı üzerinde olduğu ve bu yükümlülüğün yerine getirilmemesinden dolayı gecikmenin yaşandığını ileri sürmüşse de ruhsat alınmadan önce davalıya ait yerde 1 adet family suit ve 3 adet deluxe oda projesinin yapıldığı tespit edilmiş ve ruhsat alınmamasının taraflara açısından fiili olarak engelleyici bir durum olmadığı, bu durumda davacı yüklenicinin edimlerin ifasında kusuru bulunduğu anlaşılmaktadır. Nitekim bu husus mahkemenin de kabulündedir.
Davacı yüklenici akdin feshinde kusurlu olduğundan ancak gerçekleştirdiği imalât bedelini talep edebilecektir. Davacının fesihte kusurlu olması nedeniyle kar kaybı, fesih nedeniyle noter masrafı, sözleşmesel cezai şart, fiyat farkı, tamamlanmış yapıların iade edilmemesi nedeniyle uğranılan zarar ve tamamlanmış yapıların güncel rayiç bedeline yönelik zarar kalemlerini davalıdan talepte bulunamayacağından mahkemece bu yöndeki istek kalemlerinin reddi kararı yerindedir. Öte yandan, davacı tarafça gerçekleştirilen imalat bedeli 59.660,52-TL olup davalı iş sahibinin yaptığı ödeme miktarı gözetildiğinde davacının bakiye imalat alacağı da bulunmadığından mahkemece davanın reddine dair verilen karar yerinde görülmüştür.
Açıklanan nedenlerle; mahkeme kararı yerinde görüldüğünden, davacı vekilinin yerinde bulunmayan istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
\tHÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
\t1-Davacının istinaf başvurusunun HMK’nın 353/1/b.1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,
\t2- Alınması gerekli istinaf karar harcından peşin alınan harcın mahsubu ile bakiye harç alınmasına yer olmadığına,
\t3-İstinaf yargılama giderlerinin istinaf kanun yoluna başvuran davacı üzerinde bırakılmasına,
\t4- Duruşma açılmadığından vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,
\t5-İstinaf kararının yerel mahkemesince taraflara tebliğine,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda oybirliği ile HMK.362/1-a maddesi uyarınca 06/11/2025 tarihinde oybirliği ile KESİN olarak karar verildi.
\t\t * \t
Başkan ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Katip ...
e-imzalıdır