T.C.
ANTALYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
KARAR TARİHİ:13/10/2025
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ:Antalya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi
KARAR TARİHİ:31/05/2022
DAVANIN KONUSU:Menfi Tespit
GEREKÇELİ KARAR
YAZIM TARİHİ:13/10/2025
İlk derece mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi.
Üye hakimin görüşü değerlendirildi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVACILARIN İDDİALARININ ÖZETİ:
Davacılar vekili, taraflar arasında 01/02/2020 - 01/12/2020 tarihlerini kapsamak üzere Serik ilçesi ... bölgesinde bulunan ... Otel tesisi içinde yer alan taşınmaz için ... Euro kira sözleşmesi yapıldığını, pandemi sebebiyle otelin o an açılmadığını, bunun üzerine tarafların kira sözleşmesini oluşan koşullara göre kendi iradeleri ile uyarlama yapmak istediklerini, taraflarda oluşan uyarlama iradesi sonrası ... otelin açılış tarihi olan 07/08/2020 - 01/12/2020 arası kira bedelinin uyarlandığını, kira bedelinin 8.000,00 Euro (Kdv dahil) olarak kararlaştırıldığını, daha önce davalıya ödenen ... Euro'nun iade edilmesine karar verildiğini ve bu adi borcun ifası amacıyla ... Bankası A.Ş.’nin Fethiye ... Şubesi’nin ... hesaba ait ... keşide tarihli ... seri nolu ... Euro miktarlı çekin keşide edilerek davalıya verildiğini, çek bedelinin davalıya 28/07/2020 tarihinde ödendiğini, davalının dava konusu bedelsiz kalan çeki iade etmesi gerekirken çeki iade etmediğini ve muhatap bankaya ibraz ederek \"karşılıksızdır\" şerhini işlettiğini, arabuluculuk görüşmelerinden sonuç alınamadığını, müvekkili tarafından çekin iade edileceği ümidi ile beklenmeye devam edildiğini, mecurda yeni dönem başladığını, kira bedelinin ödenmesi için Antalya 11. Noterliği'nin 01/02/2021 tarih ve ... yevmiye nolu ihtarnamesinin davalı tarafa gönderildiğini, ancak davalı tarafın 2021 yılı kira dönemi için ne tahliye ne de kira bedeli ödemesi yaptığını, üzerine kira bedeli alacağının tahsili için Antalya Genel İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlattıklarını, hukuki süreç devam ederken davalı tarafın 28/07/2020 tarihinde ödemesi yapılmış olan çeki tahsile koyduğunu ve karşılıksız kaydını yazdırdığını belirterek, davaya konu çek bedelinin daha önce ifa edilmiş olması nedeniyle herhangi bir teminat alınmaksızın takibe konulmamasına, keşidecisi davacılardan ... Emlak Sanayi ve Tic. Ltd. Şti., avalisti ... olan, ... Bankası A.Ş.’nin Fethiye ... Şubesi’nin ... hesaba ait ... keşide tarihli ... seri nolu ... Euro miktarlı çekin daha önce ödenmiş olması nedeniyle borçlu bulunmadıklarının tespitine, söz konusu çekin iptaline, yargılama giderlerinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davalı vekili, müvekkili şirketin Belek'teki ... Otel içerisinde bulunan deri mağazasını ... Euro bedele kiraladığını, bu kira bedelini nakden ödediğini, pandemi nedeniyle otelin açılmaması üzerine kira bedelinin 8.000,00 Euro'ya indirildiğini, müvekkilinin davalı ile yaptığı anlaşma ile bir başka otel olan ... Otel'in 77.390,00 TL kira bedeli ile kiraladığını, kira bedelinin 13.000,00 Euro olarak ek protokolle revize edildiğini, ancak iki otelin de 07/08/2020 tarihinde açılamadığını, otel yönetimi tarafından otellerin açılamayacağının hem davacıya hem de müvekkiline bildirildiğini, müvekkili ile davacı tarafın yapmış olduğu görüşme neticesinde müvekkilinin ... Euro alacağının, ... Euro'sunu 01/03/2021 tarihinde çek bedeliyle gibi dekonta yazdırdığını ve müvekkilinin 01/03/2021 tarihinde çek ödenmeyince yapılan havaleye çek karşılığıymış gibi yazıldığını öğrendiğini, davacının ... tarihli çeki 7 ay önce yani 28/07/2020 tarihinde ödemesinin, davacının kötüniyetli olduğunu gösterdiğini, müvekkili ile davacı arasında Bodrum'da bulunan ... Otel bünyesindeki deri mağazasının kiralanması ve işletilmesi hakkında bir başka sözleşme ilişkisinin de olduğunu, anlaşmanın konusunun davacı tarafın kirayı ödemesi ve müvekkilinin de deri mamulleri koyarak işletmesini yapması yönünde olduğunu, pandemi nedeniyle otel kirasının ... Euro'dan, ... Euro'ya indirildiğini ve karşılıklı verilen çeklerin iade edildiğini, müvekkilinin ... Euro alacaklı olduğunu, davacının borcunun bir kısmı olan ... Euro'yu 28/07/2020 tarihinde havale ettiğini ve kötüniyetli olarak ileri tarihli bir çekin karşılığıymış gibi dekonta yazdırdığını, paranın ödendiği tarih ile ... Otele kira sözleşmesinin revize edildiği ek protokolün 28/07/2020 tarihli çek karşılığı yapılan havale ile aynı tarihte yapıldığını, müvekkilinin ... Otel'deki kira bedeline ilişkin olarak 31/08/2020 tarihli ... Euro karşılığı 217.242,50 TL bedelli fatura düzenlendiğini, müvekkili ile davacının 28/07/2020 tarihinde bir araya gelerek ... Otel için daha önce yapılan kira sözleşmesine ek olarak ek protokol yaptıklarını ve aynı gün davacının müvekkiline ... Euro'yu havale yaptığını, davacının iddia ettiği şekilde olsaydı çekini iade almış olması gerektiğini, taraflar arasında tek ticari ilişkinin ... Otel'in kiralanmasından ibaret olmadığını, müvekkilinin ticari defterlerine göre ... Euro alacaklı olduğunu, sadece çekle ilgili araştırma yapılarak karar verilemeyeceğini, çekin kendilerinde bulunmasının ödenmediğine karine oluşturduğunu belirterek, tedbir kararının kaldırılmasına, davanın reddine, yargılama harç masraf ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda;\"...çekin ödendiğinin sunulan açıklamalı dekonttan anlaşıldığı, tarafların ticari defterlerinde de yapılan ödemenin ödeme olarak defterlerde yer aldığı, davacı defterlerinde bizzat çek ödemesi olarak kaydının yapıldığı, davalı defterlerinde ise ödemenin cari borç hesabından düşüldüğü, davalı taraf her ne kadar taraflar arasında başka ilişkilerin de bulunduğunu, ödemenin esasında başka bir borca ilişkin olduğunu ve mahsubun da buna göre yapıldığını, kendisinin cari hesaptan kaynaklı olarak davacıdan alacaklı olduğunu savunsa da, ödemenin dava konusu çekin ayrıntısı yazılarak yapılmış olması sebebiyle, ödemenin dava konusu çeke ilişkin olduğunun kabul edilmesi gerektiği, davalının varsa cari hesaptan kaynaklı alacağını başka bir davada ileri sürebileceği\" gerekçesiyle davanın kabulü ile, ... Bankası A.Ş. Fethiye ... Şubesi'ne ait, ... seri nolu, ... keşide tarihli, ... Euro bedelli çekten dolayı davacıların davalıya borçlu olmadıklarının tespitine karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Karara karşı, katılma yoluyla davacılar vekili ve davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
Katılma yoluyla davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; taraflarınca iptali istenen çekin bedelinin ... Euro olduğunu, kararın verildiği 10/06/2022 tarihi itibariyle güncel Euro kurunun 18,00 TL olduğunu, karar tarihi itibariyle dava değeri olan 612.000,00 TL üzerinden AAÜT'ye göre lehlerine hükmedilmesi gereken vekalet ücretinin 47.650,00 TL olduğunu, mahkemece 29.730,00 TL vekalet ücretine hükmedildiğini beyan ederek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkemece hükme esas alınan ... tarihli bilirkişi raporunda, müvekkili şirketin ticari defterlerinin usulüne uygun tutulduğunun belirtildiğini ancak davacı şirketin ticari defter ve belgelerinin usulüne uygun tutulmadığının belirtilmediğini, davacının usulsüz tutulan ticari defterlerine çek ödeme kaydını her zaman işleyebileceğini, kararın usulsüz tutulan defterlere dayandığı için bozulması gerektiğini, davacı şirketin, müvekkili şirkete yaptığı ödemenin müvekkilinin ... Otel'den kaynaklı alacağına ilişkin yapıldığını, davacı şirket iade etmesi gereken ... Euro bakiyeye ilişkin 28/07/2020 tarihinde ödeme yaparken dekonta sanki ileri vadeli ... tarihli çekin ödemesiymiş gibi çek bedeli olan ... Euro'yu gönderdiğini ve dekonta çekin numarasını yazdırdığını, müvekkilinin bu açıklamayı çekin ödeme tarihinde öğrendiğini, davacı şirketin iddialarının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, davacı şirketin kötüniyetli davranarak iade etmesi gereken kira bedellerini çek ödemesi gibi gösterdiğini, ... tarihli bilirkişi raporu ile müvekkili şirketin alacağının tespit edildiğini, kararın ve gerekçesinin soyut olduğunu, bilirkişi raporunun usul ve esas açısından yeterli olmadığını beyan ederek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:
Dava, menfi tespit istemine ilişkindir.
Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Mahkemece yazılı gerekçeyle, davanın kabulüne karar verilmiştir.
Görevle ilgili düzenlemeler kamu düzenine ilişkin olup, taraflar ileri sürmese dahi yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilir. Taraflar da yargılama bitinceye kadar görev itirazında bulunabilirler. Görev itirazı yapılmamış olsa bile re'sen mahkeme, ilk önce görevli olup olmadığını inceleyip karara bağlamalıdır.
01/10/2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı HMK'nın 4/1-a maddesine göre; “Kiralanan taşınmazların, 09/06/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'na göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler ayrık olmak üzere, kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dahil olmak üzere tüm uyuşmazlıkları konu alan davalar ile bu davalara karşı açılan davalarda” Sulh Hukuk Mahkemesi görevlidir.
Somut olayda; taraflar arasında Serik ilçesi ... bölgesinde bulunan ... Otel tesisi içinde yer alan taşınmaz için kira sözleşmesi akdedildiği ve dava konusu çekin kira bedelinin güncellenmesi için verildiği hususunda ihtilaf olmayıp, uyuşmazlığın, bu kiralama sözleşmesi kapsamında verilen çekten dolayı borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkin olduğu, kira ilişkisinden kaynaklandığına göre görevli mahkemenin de Sulh Hukuk Mahkemesi olduğu açıktır.
Hal böyle olunca, mahkemece; uyuşmazlığın çözümünde Sulh Hukuk Mahkemesinin görevli olduğu gözetilerek, görevsizlik nedeniyle HMK’nın 114/1-e ve 115/2. maddeleri uyarınca davanın usulden reddi ile dosyanın görevli sulh hukuk mahkemesine gönderilmesi gerekirken, yazılı gerekçeyle esastan karar verilmesi hatalı olmuştur.
Tüm bu nedenlerle, katılma yoluyla davacılar vekilinin ve davalı vekilinin istinaf başvurularının kamu düzenine aykırılık yönünden kabulü gerekmiş, HMK'nın 353/1-a-3 maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi kararının görevli mahkemenin tayini yönünden kaldırılmasına, HMK'nın 353/1-a-3 maddesinin hükmü özel düzenleme içerdiğinden, HMK'nın 360. maddesinin atfı ile HMK'nın 20. maddesi hükmü uygulanmaksızın ve talebe bağlı olmaksızın dosyanın görevli Antalya nöbetçi Sulh Hukuk Mahkemesi'ne tevzi edilmek üzere Antalya Hukuk Mahkemeleri Tevzi Bürosu'na gönderilmesine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.\t
HÜKÜM :Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Taraf vekillerinin istinaf başvurularının kamu düzenine aykırılık gözetilerek KABULÜNE,\t
2-Antalya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 31/05/2022 tarih ve ... Esas - ... Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,
3-6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-3 maddesi uyarınca davanın yeniden görülmesi için dosyanın yetkili Antalya nöbetçi Sulh Hukuk Mahkemesi'ne tevzi edilmek üzere Antalya Hukuk Mahkemeleri Tevzi Bürosu'na GÖNDERİLMESİNE,
4-Bir karar örneğinin bilgi ve UYAP üzerinden dosyanın görevli mahkemesine aktarılması için Antalya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'ne GÖNDERİLMESİNE,
5-İlk derece mahkemesi kararı kaldırıldığından taraf vekillerinin diğer istinaf nedenlerinin şimdilik incelenmesine YER OLMADIĞINA,
6-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince peşin olarak yatırılan istinaf karar harçlarının ilk derece mahkemesince talepleri halinde taraflara İADESİNE,
7-Taraflarca yapılan istinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesinde yapılacak yargılama sonunda dikkate ALINMASINA,
8-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
9-6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince peşin alınan ve harcanmayan istinaf gider avansının ilk derece mahkemesince ilgiliye İADESİNE,
10-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,
Dair, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-3 maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliğiyle ve HMK'nın 353/1-a maddesince kesin olarak karar verildi.
...