T.C. ADANA BAM 16. HUKUK DAİRESİ
T.C.
ADANA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t: 2024/3048
KARAR NO\t: 2025/1495
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
BAŞKAN\t\t: ... (...)
ÜYE\t\t: ... (...)
ÜYE\t\t: ... (...)
KATİP\t\t: ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: ... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t\t: 08/10/2024
NUMARASI\t\t: 2024/1087 Esas 2024/1111 Karar
DAVACILAR \t: 1- ... - ...
\t 2- ... - ...
VEKİLİ\t: Av. ... -
DAVALI \t: ... -
DAVA\t: Elatmanın Önlenmesi (Satın Almaya Dayalı)
DAVA TARİHİ\t: 24/09/2024
KARAR TARİHİ \t: 10/11/2025
KARAR YAZIM TARİHİ \t: 10/11/2025
... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 16/10/2024 tarih ve 2024/1087 Esas 2024/1111 Karar sayılı kararına yönelik olarak istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla Dairemize gönderilen dosyanın yapılan incelemesinde;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Mülkiyet hakkı; ekonomik bir değer ifade eden, parayla ölçülebilen her türlü mal varlığını kapsadığını. Bir kişinin mal varlığını kullanma ve semerelerinde (ürün, kira geliri vs.) faydalanma ve tasarruf etme yetkilerinin kısıtlanması veya tümüyle engellenmesi veya yok edilmesi mülkiyet hakkının ihlali olduğunu, Mülkiyet hakkına müdahalenin ölçülü olması: Anayasanın 35. Maddesinde düzenlenen mülkiyet hakkı meşru bir amaçla ve ölçülülük ilkeleri gereğince sınırlandırılabilir. Sınırlandırma ulaşılmak istenen amacı gerçekleştirmeye elverişli olması, ulaşılmak istenen amaç bakımından gerekli olması ve bireyin mülkiyet hakkına müdahale ile ulaşılmak istenen amaç arasında makul bir dengenin gözetilmesi gerekir. Bireylerin hak ve özgürlüklerinin somut koşulların gereğinden daha fazla sınırlandırılması, kamu otoritelerine tanınan yetkinin aşılması anlamına geleceğinden hukuk devleti olma ile bağdaşmadığını, Mülkiyet hakkına kamu otoritelerince yapılan müdahale sonucu meydana gelen zararın giderilmesi devletin pozitif yükümlülükleri arasında olduğunu, Mülkiyeti müvekkillerine ait olan, ... Mah. E-5 Karayolu Cad. Dış Kapı No: 120 ... adresinde mukim olan mecur, ... Noterliğinde düzenlenen 09318 yevmiye ve 17 Temmuz 2020 Tarihli kira sözleşmesi ile davalı tarafa kiralandığını, Müvekkili TBK 316/3 uyarınca, karşı yana süre verilerek zararların telafisi yarasız olacağından, ... Noterliğinin 09318 yevmiye ve 17 Temmuz 2020 Tarihli kira sözleşmesini, ... Noterliğinin 03754 yevmiye numaralı ve 20.06.2024 tarihli ihtarnamesi ile tek taraflı olarak feshedildiğini, müvekkillerin mülkiyetinde olan akaryakıt istasyon alanında bulunan ‘’lokanta ve otel binasının, jeneratör odasının ve servis binasının yıkılması ve demirlerinin satılması '' nedeniyle kasten mala zarar verildiğinden dolayı müvekkiller söz konusu eylemler hakkında 20.06.2024 tarihinde suç duyurusunda bulunduğunu, Müvekkillerinin, müdahelenin men’ini sağlamak amacıyla arabuluculuk kurumuna başvurduğunu, davalı taraf haksız eylemini kabul etmediğini taşınmazın işgaline devam ettiğini ve arabuluculuk görüşmeleri sonunda anlaşma sağlanamadığını,Dava konusu ... İli ... İlçesi ... Mahallesinde ... Ada 1 Parselde kain, ... Mah. E-5 Karayolu Cad. Dış Kapı No: 120 ... adresli bağımsız bölüme davalının vaki müdahalesinin Men'ine ve Tahliyesine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 16/10/2024 tarih ve 2024/1087 Esas 2024/1111 Kararı ile; Dava dilekçesinin görev yönünden reddi ile, mahkememizin görevsizliğine karar verildiği anlaşılmıştır.
İSTİNAF NEDENLERİ: Karara karşı davacı vekili; Davaya konu uyuşmazlığın çözümünde görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğunu, söz konusu dava taraflar arasındaki ticari işten kaynaklı dava olduğunu, davanın, davalı tüzel kişinin eylemleri neticesinde kira sözleşmesinin kiraya veren tarafından TBK m. 316'ya göre tek taraflı olarak feshedilmesi buna müteakip davalı ticaret şirketinin taşınmazı tahliye etmemesi ve haksız olarak kullanmaya devam etmesinden kaynaklı olduğunu, mülkiyeti müvekkillerine ait olan, ... Mah. E-5 Karayolu Cad. Dış Kapı No: 120 .../ ... adresinde mukim olan mecur, ... Noterliği'nde düzenlenen 09318 yevmiye ve 17 Temmuz 2020 Tarihli kira sözleşmesi ile davalı tarafa kiralandığını, davalı tarafın, 6098 Sayılı TBK madde 316 maddeye aykırı hareket ederek hem kiralanan taşınmaza hem aynı taşınmazda bulunan taşınmaz mallara kasten ve hukuka aykırı bir biçimde telafisi imkânsız maddi ve manevi zararlar verdiğini, davalı tarafın, müvekkillerinin mülkiyetinde olan akaryakıt istasyon alanında bulunan Lokanta ve otel binasını, jeneratör odasını ve servis binasını yıktığını ve bu binalarda bulunan demirleri sattığını, müvekkillerinin TBK 316/3 uyarınca, karşı yana süre verilerek zararların telafisi yarasız olacağından, ... Noterliği'nin 09318 yevmiye ve 17 Temmuz 2020 Tarihli kira sözleşmesini, ... Noterliği'nin 03754 yevmiye numaralı ve 20.06.2024 tarihli ihtarnamesi ile tek taraflı olarak feshettiğini, dolayısıyla fesih bildirimi kiracıya ulaştığı an itibariyle kira sözleşmesi sona erdiğini ve taşınmazı süresinde boşaltmayan kiracı o andan itibaren kiracılık sıfatını kaybederek haksız işgalci konumuna geçtiğini, bu sebeple, müvekkillerinin fesih bildiriminin davalı tarafa ulaştığı an itibariyle davalı tarafın kiracı sıfatı sona erdiği gibi taraflar arasındaki kira ilişkisinin de sona erdiğini, görevsizlik kararını kabul etmemekle birlikte, Asliye Ticaret Mahkemesinin görevsiz olması durumunda görevli mahkemenin Sulh Hukuk değil, Asliye Hukuk Mahkemesi olacağını, bu nedenlerle istinaf taleplerinin kabulü ile yerel mahkemenin hukuka aykırı kararının kaldırılarak görevli mahkemenin ... Asliye Ticaret Mahkemesi olarak belirlenmesine, mahkeme aksi kanaatteyse görevli mahkemenin ... Asliye Hukuk Mahkemesi olarak belirlenmesine, mahkeme yine aksi kanatteyse görevli mahkemenin ... Sulh Hukuk Mahkemesi olarak belirlenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine ilişkin aykırılık bulunup bulunmadığı yönü gözetilerek inceleme yapılmıştır.
Dava, el atmanın önlenmesi istemine ilişkindir. Davacı taraf mülkiyeti kendilerine ait olan ... Mahallesi E-5 Karayolu Caddesi Dış Kapı No: 120 ... adresindeki işletmenin 17/07/2020 tarihinde davalı tarafa kiraya verilmesinin ardından davalının sözleşmeye aykırılığı nedeniyle 20/06/2024 tarihli ihtarname ile kira sözleşmesi feshedilerek kira sözleşmesi sona erdiği halde davalının bu yeri terk etmeyerek kullandığını belirterek mülkiyet hakkının korunması kapsamında olmak üzere davalının müdahalesinin men'ine karar verilmesi talebinde bulunmuştur.
Görev hususu kamu düzenine ilişkin olup, mahkemece yargılamanın her aşamasında re'sen dikkate alınmalıdır ve görev hususunda kazanılmış hak söz konusu olamaz.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 2017/2141 E. 2019/442 K. Sayılı ilamında \"...6100 sayılı HMK’nın 30. maddesi uyarınca hâkim, yargılamanın makul süre içinde ve düzenli bir biçimde yürütülmesini ve gereksiz gider yapılmamasını sağlamakla yükümlü olup, dava şartlarına ilişkin bir sorunun yargılamanın başında çözülmeyip sonrasında dava şartı nedeniyle davanın reddine karar verilmesi usul ekonomisi ilkesi ile de bağdaşmayacaktır. Tüm bu açıklamalar ışığında somut olaya gelindiğinde, mahkemece dava dilekçesi davalıya tebliğ edilmeden dosya üzerinden görevsizlik nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesi, 6100 sayılı HMK’nın 115/1. ve 138. maddeleri ve usul ekonomisi uyarınca mümkündür...\" şeklinde karar verilmiştir.
Eldeki dava, davalının çekişme konusu taşınmazı fuzulen işgal ettiğinden bahisle açıldığına göre, anılan isteğin 4721 sayılı TMK hükümlerinden kaynaklandığı ve uyuşmazlığın çözümünün 6100 sayılı HMK 2/1. gereği Asliye Hukuk Mahkemesinin görevinde bulunduğu, Asliye Hukuk Mahkemesince işin esasının incelenmesi, taraflar arasında hukuken geçerli bir kira ilişkisinin varlığının saptanması ya da davalının zilyetliğinin geçerli bir sebebe dayandığının ispatlanması halinde davanın reddedilmesi, aksi halde el atmanın önlenmesi yönlerinden bir karar verilmesi gerekmekte olup, açıklanan gerekçeler ışığında görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesidir. TMK'nın 683 vd maddelerinden kaynaklanan el atmanın önlenmesi isteğine yönelik uyuşmazlığın genel hükümlere göre çözümlenmesi gerektiğinden genel mahkemelerin görevi kapsamında kaldığı anlaşılmakla Mahkemece sulh hukuk mahkemesinin görevli olduğundan bahisle görevsizlik karar verilmesi hatalı olmuştur. (Emsal Yargıtay 8. Hukuk Dairesi'nin 12/09/2018 tarih 2018/9046 E. 2018/15609 K. sayılı kararı)
Göreve ilişkin hususların öncelikli değerlendirilmesinden akabinde ,taşınmazın aynından doğan davalarda yetki başlıklı 6100 sayılı HMK’nın 12. maddesinin birinci fıkrasında \"1)Taşınmaz üzerindeki ayni hakka ilişkin veya ayni hak sahipliğinde değişikliğe yol açabilecek davalar ile taşınmazın zilyetliğine yahut alıkoyma hakkına ilişkin davalarda, taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir.\" hükmüne yer verilmiştir. Bu kural kamu düzeni ile ilgili olup mahkemece re'sen gözetilir.
El atmanın önlenmesi davası yönünden HMK'nun 12. Maddesi itibariyle kesin yetki kuralı bulunduğundan ve kesin yetki kuralı kamu düzeninden olduğundan görevli mahkemece elatmanın önlenmesi davasında yetki hususunun değerlendirilmesi gerekmektedir.
\t Yukarıda açıklanan nedenlerle; davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile 6100 sayılı HMK'nun 353/1-a-6. maddesi gereğince hükmün kaldırılmasına, dosyanın yukarıda açıklanan gerekçeler gözetilerek davanın görülmesi için kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir. \t
HÜKÜM/: Gerekçesi Açıklandığı Üzere;
1)-Davacı vekili tarafından ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 16/10/2024 tarih ve 2024/1087 Esas 2024/1111 Karar sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun KABULÜNE,
2)-... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 16/10/2024 tarih ve 2024/1087 Esas 2024/1111 Karar sayılı kararının HMK.'nun 353/1-a-6 maddesi gereğince KALDIRILMASINA,
3)-Dava dosyanın yeniden yargılama için ... Asliye Ticaret Mahkemesi'ne GÖNDERİLMESİNE,
4)-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince peşin alınan 427,60.TL istinaf karar harcının kararın kesinleşmesi ile talep halinde davacıya İADESİNE,
5)- Davacı tarafından istinaf için yapılan yargılama giderinin esas hüküm ile birlikte ilk derece mahkemesince karara BAĞLANMASINA,
6)-6100 Sayılı HMK'nun 333. maddesi gereğince peşin alınan ve harcanmayan gider avansının İlk Derece Mahkemesi'ne İADESİNE,
7)-İnceleme dosya üzerinden yapıldığından lehe vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
8)-6100 sayılı HMK'nin 359/4 maddesi gereğince kararın kesin olması nedeniyle ilk derece mahkemesince taraflara TEBLİĞİNE,
Dair, 6100 sayılı HMK'nun 353/1-a/6 maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliğiyle kesin olmak üzere 10/11/2025 tarihinde karar verildi.
\t\t\t\t
...
Başkan
...
¸e-imzalıdır\t
...
Üye
...
¸e-imzalıdır\t
...
Üye
...
¸e-imzalıdır\t
...
Katip
...
¸e-imzalıdır\t