T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO: 2023/524
KARAR NO\t: 2025/1139
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 09/11/2022
NUMARASI\t: 2022/397 E. - 2022/694 K.
DAVANIN KONUSU\t: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 25/09/2025
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA DİLEKÇESİ:
Davacı vekilinin 03/06/2022 tarihli dava dilekçesinde özetle; ticari ilişki kapsamında dava dışı ...San. Tic.Ltd. Şirketi lehine 02.02.2022 keşide tarihli 32.518,35 TL bedelli gönderilmek üzere Kumluca ilçesinde bulunan ... Kargo'ya müvekkili şirketin personeli ... götürerek çeki şirket adına teslim ettiğini çekin fotokopisinin ve kargo faturasının ekte bulunduğunun, çekin gönderildiği ...San. Tic. Ltd. Şirketi kargonun kendilerine geldiğini ancak zarfın boş çıktığını belirttiğini, ardından 09.02.2022 tarihinde 0538 979 1990 nolu telefondan arayan... ... A.Ş. Şirketi yukarıda tanımlanan çekin kendilerine ibraz edildiğini, çekin Medikum şirketine ait olup olmadığını sorması üzerine, çekin ... şirketine ait olduğunu ancak ...San. Tic.Ltd Şirketi lehine keşide edildiğini, çekin her nasılsa kargoya teslim sonrasında çalındığının anlaşıldığını, zira çekin arkasında lehtara ait ciro imzasının olmadığını, şayet varsa çekin sahte imza ile ciro edilerek ibraz edilmiş olacağı kendilerine bildirildiğini, müvekkili şirket tarafından 10.02.2022 tarihinde... ... şirketini 212 355 4200 nolu numaralı hattan tekrar aranarak çek hakkında bilgi istendiği ... şirketinin verdiği bilgiye göre;... Gıda isimli firmanın çeki ciro ettiğini, gerçek kişi ...'ın çeki tahsil ancak çek ile ilgili herhangi bir görüntü paylaşılmadığını, davalı ... şirketi şifahen kendisine çekin çalındığı ile ilgili bilgi verilmesine rağmen çek hakkında karşılıksız işlemi yaparak, sahte imza ile cira edilen çeki kabul edip İstanbul 36. İcra Müdürlüğü'nün ... sayılı icra dosyası ile takibe konulduğunu aynı takip öncesi İstanbul 8. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/748 D. İş sayılı dosyasında ihtiyati haciz kararı alındığını, şirket hesapları üzerine bloke konulduğunu, aynı ödeme emrinin altında \"İstanbul 36. İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasından takipte ve ve tahsilde tekerrür olmamak kaydı ile açıldığı şeklinde ihtirazi kayıt düşünüldüğünü bu durumda haklarında bu dosyadan da takip açıldığını bu dosyaya bağlı olarak da aynı nedenler ile müvekkili şirketin borcu bulunmadığını, bu nedenle davanın kabulü ile dava konusu çeke bağlı olarak mükerrer şekilde açılan İstanbul 8. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/748 D. İş. Sayılı dosyası, İstanbul 36. İcra Müdürlüğü'nün ... sayılı takip dosyası, İstanbul 36. İcra Müdürlüğü'nün ... sayılı takip dosyalarına bağlı olarak müvekkili şirketin borçlu olmadığının tespitine, davalı takip alacaklısı şirkete takip öncesinde çekin sahte imza ile ciro edildiği bildirilmesine rağmen çekin kötü niyetli olarak takibe konu edilmesi nedeni ile takibe geçilen tutarın %20 sinden az olmamak üzere davalı aleyhine kötü niyet tazminatına hükmedilmesini, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP DİLEKÇESİ :
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili ... şirketi olduğunu, çeki ... sözleşmesi kapsamında dava konusu çeki tevsik eden fatura ile beraber devralmış olduğunu, yasanın üzerine yüklediği tüm sorumlulukları eksiksiz olarak yerine getirdiğini, iyi niyetli hamil sıfatına haiz olan müvekkili, çek üzerindeki imzaların sahte olup olmadığını bilebilecek durumda olmadığını, bu hususta hukuken bir araştırma yapma mecburiyeti de bulunmadığını, müvekkili çek alma hususunda ... kanununa uygun olarak, müşterisinden devraldığını, çekteki alacağı tevsik eden fatura benzeri belgelerin var olup olmadığına yönelik sorumluluğunu hukuka ve yasalara uygun olarak yerine getirdiğini, davacı ... ... Sağlık Hizmetleri Anonim Şirketi çekteki imzasına yönelik bir itirazda bulunmadığını, bu nedenle imzaların istiklali prensibi gereğince, çekteki imzası kendisine ait olan keşideci çeki ödeme sorumluluğundan kaçınamadığını, davacı şirket, dava dışı ...Sanayi Ticaret Limited Şirketi'inin imzasının sahteliğinden bahisle borçlu olmadığının tespitini talep edemeyeceğini, davacı çekin çalındığını bu nedenle borcunun bulunmadığının tespitini talep ettiğini davacının işbu talebine itiraz ettiğini, bu nedenle davanın ve davacının tüm taleplerinin reddine, davacı aleyhine tazminata hükmedilmesine, karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:
İlk derece mahkemesi 2022/397 esas, 2022/694 karar, 09/11/2022 tarihli kararı ile; \"Davanın REDDİNE, İİK 72. madde uyarınca takibin tedbiren durdurulduğu anlaşılmakla 35.869,78 TL asıl alacağın %20' si oranında 7.173,96 TL tazminatın davacıdan alınarak davalıya verilmesine\" karar vermiştir.
İSTİNAF:
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle;\tdavacı müvekkili şirket tarafından keşide edilerek dava dışı lehdar ...... San. Tic. Ltd. Şti.'nin de ismi yazılmak sureti ile doldurulan 02/02/2022 keşide tarihli 32.518.35 TL bedelli ...nolu çeki İstanbul'a göndermek üzere ... kargo şirketine teslim edildiğini, çek kargo şirketinin elinde iken çalınarak lehdarın imzası sahte olarak atılmak sureti ile anlaşmalı ciro silsilesi oluşturularak nihai olarak davalı şirkete ciro edilmiş bu şirket tarafından bankaya ibraz edildiğini ve banka çek hakkında işlem yapmamasına karşın davalı çeke dayalı olarak ihtiyati haciz kararı almış ve ardından icra takibine geçmesi neticesinde taraflarına menfi tespit davası açıldığını, imzası taklit edilen lehdar ...şirketinin ise imzaya itiraz ettiğini, her koşulda uygulanması mümkün olmayan imzaların istiklali kuralını gerekçe göstererek eldeki davanın reddine karar verilerek eksik inceleme yapıldığını, ...Gıda isimli şirketin çeki ciro ettiğini, ... isimli bir kişinin de tahsil için kendilerine ait Mecidiyeköy şubesine çeki ibraz ettiğini bildirmiş, çekin görüntüsü talep edilmiş ancak görüntü paylaşılmadığını, davalı şirket çekin çalıntı olduğunu bilmesine karşın en önemlisi çek üzerinde yazan lehdarı arayarak imzanın kendilerine ait olup olmadığını sorup çekin çalıntı olduğunu anlama imkanın kötü niyetli olarak çalıntı çeki bankaya ibraz ettiğini ve ardından takibe geçildiğini, davalı şirketin müvekkili şirketi aramasından ve kendisine çekin çalıntı olduğunun bildirilmesinden sonra artık iyi niyetli olduğunu ispat etmesi gerektiğini, dava konusu icra dosyasında bilgileri yer aldığı üzere dava konusu çekin lehdarı ...şirketi tarafından icra dosyasının bağlı olduğu İstanbul İcra Hukuk Mahkemesinde imzaya ve bağlı olarak borca itiraz edilmesine rağmen davalının kötü niyetinin tespiti bakımından bu dosyasının sonucu beklenilerek çekteki lehtar imzasının sahte olup olmadığı, çekin çalıntı olup olmadığı hususunu belirlenmesi bakımından bu dosyanın sonucunun beklenilmesi gerekirken bu da yapılmadığını, davalının ... şirketi olduğu nazara alındığında elde ettiği kambiyo senedini belirli ölçüde araştırma yükümlülüğünün bulunduğu, bu durumda davalı şirketin doğrudan doğruya imzanın istiklali ilkesinden yararlanamayacağını, dava incelendiğinde icra takibinin 25.05.2022 tarihinde takibe geçildiği, yargılamada 5 ay sonra karar verildiğini, davalının zarar görmesinin mümkün olmadığı kaldı ki takipte sürekli olarak faiz işlediğini, davalı şirketin ancak faiz ile karşılanamayan zararın varlığını ispat etmesi gerektiği, dolayısıyla tazminat koşullarının oluşmadığını beyan ederek, usul ve yasaya aykırı ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili istinafa cevap dilekçesi sunmamıştır.
GEREKÇE: İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Dava; İİK'nın 72. maddesine dayalı olarak, İstanbul 36. İcra Müdürlüğünün ... sayılı takip dosyasına dayanak çekteki lehtar imzasının sahteliği iddiasına dayalı olarak davacı keşideci tarafından açılan menfi tespit istemine ilişkindir. Dilekçelerin tetkikinde; davacının çekin keşidecisi olup İstanbul 36. İcra Müdürlüğünün ... sayılı takip dosyasına dayanak dava konusu 32.518,35 TL bedelli ...nolu çekin kargo sürecinde üçüncü kişinin eline geçtiği, dava dışı lehtar ... ... şirketinin imzasının sahte olarak atıldığı, sahte imza ile ciro edilip davalı ... şirketine ibraz edilen çeke bağlı olarak davalı şirkete herhangi bir borcun bulunmadığı iddiası ile menfi tespit isteminin ileri sürüldüğü görülmüştür. Davalı ... şirketinin ise çeki ... sözleşmesi kapsamında dava konusu çeki tevsik eden fatura ile beraber devralmış olduğunu, yasanın üzerine yüklediği tüm sorumlulukları eksiksiz olarak yerine getirdiğini, iyi niyetli hamil sıfatına haiz olduğunu, çek üzerindeki imzaların sahte olup olmadığını bilebilecek durumda olmadığını savunduğu görülmüştür. İstanbul 36. İcra Müdürlüğünün ... sayılı dosyasında; davalı ... A.Ş. vekili tarafından 25.05.2022 tarihinde takip borçluları (1-... ... Sağ. Hiz. A.Ş., 2-... San. Tic. Ltd. Şti., 3-... Gıda Teks San. Tic. Ltd. Şti., 4-...) hakkında başlatılan kambiyo senetlerine özgü icra takibinde; 32.518,35 TL asıl alacağın, 99,59 TL işlemiş avans faizi, 3.251,84 TL çek tazminatı ile 35.869,78 TL toplam alacağın tahsili talep edilmiş ve borcun sebebi olarak \"18.05.2022 keşide tarihli, 4747692 seri numaralı ve 32.518,35 TL bedelli çek\" gösterilmiştir. Davaya konu yapılan çek keşidecisinin davacı ... ... Sağ. Hiz. A.Ş., lehtarı dava dışı ... San. Tic. Ltd. Şti. çekin sırasıyla ilk cirantasının lehtar, ondan sonraki cirantalarının sırasıyla dava dışı ... Gıda Teks San. Tic. Ltd. Şti., dava dışı ... olduğu, çekin hamilinin ise davalı ... A.Ş. olduğu tespit edilmiştir. Somut olayda davacı çek keşidecisi şirket tarafından, her ne kadar çekin keşide/imza edildikten sonra dava dışı lehtara gönderilmek üzere kargo taşıması sırasında çalındığı ve çek lehtarı dava dışı şirket cirosu altındaki imzanın lehtar şirkete ait olmadığı ileri sürülmüş ise de dava tarihinde yürürlükte bulunan 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 818/1 maddesi atfı kapsamında çekler yönünden de uygulanması gereken TTK'nın 677. maddesi; ''Bir poliçenin, poliçe ile borçlanmaya ehil olmayan kişilerin imzasını, sahte imzaları, hayali kişilerin imzalarını veya imzalayan ya da adlarına imzalanmış olan kişileri herhangi bir sebeple bağlamayan imzaları içermesi halinde, diğer imzaların geçerliliğinin bundan etkilenmeyeceği'' şeklinde düzenleme altına almıştır. Anılı maddede ifade edilen olgu, öğretide imzaların bağımsızlığı (istiklali) şeklinde tanımlanan bu ilke, poliçeye atılan her geçerli imzanın (keşidecinin, cirantanın, avalistin imzası gibi) sahibini bağladığını, geçersiz imzanın sahiplerini sorumlu kılmamalarına rağmen poliçenin geçerliliğini ortadan kaldırmadığını ifade etmektedir. Dolayısıyla geçerli imzaların sahiplerinin, başkasının imzasının geçersiz olduğunu ileri sürerek kambiyo sorumluluğundan kurtulmaları söz konusu olamayacağı gibi geçersiz bir imza ancak sahibini bağlamaz ise de bu nedenle ciro zincirinin koptuğundan bahsedilemeyecektir. Bu açıklamalar ışığında somut olaya bakıldığında; kendi imzasını inkar etmeyen davacı keşidecinin, kendi imzasından sorumlu olmakla hamile karşı ödeme yükümlülüğü devam etmekte olup, dava dışı lehtar şirket imzasının sahteliği ileri sürülerek hamile karşı ödeme yükümlülüğünden kurtulamayacağından dolayı davacının lehtar imzasının sahteliğine dayalı iddiasına cevaz verilemeyeceği anlaşılmıştır. Ayrıca TTK'nın 790. maddesi; \"Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır.\" şeklinde düzenleme altına alınmış olup Kanun'un 710/3 c. 2 hükmüne göre; ''Ödeyen kişinin, cirolar arasında düzenli bir silsile bulunup bulunmadığını incelemekle yükümlü ise de cirantaların imzalarının geçerliliğini araştırmak zorunda olmadığı'' açıklanmıştır. Kanuni düzenlemeler gereğince çeklerde şeklen yetkili hamil, cirolar arasında muntazam bir teselsülün mevcut olup olmamasına göre belirlenmekte olup bu ilkelere göre kopma yapmayan muntazam bir ciro zincirine göre hamil olduğu anlaşılan kişi o çekin şeklen yetkili hamili sayılmaktadır. Somut olaya bakıldığında ise çek üzerindeki ciro silsilesinin muntazam bir ciro zincirine göre devam ettiği görülmüş olup davalının şeklen yetkili hamil olduğu saptanmıştır.6361 sayılı Finansal Kiralama ... ve Finansman Şirketler Kanunu'nun 9/2. maddesine göre; ... şirketi kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz ve tahsilini üstlenemez. Anılı Kanun'un 9/3 maddesinde; \"Bir kambiyo senedinin ciro yoluyla ... şirketine devri hâlinde, kambiyo senedinden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan defileri ... şirketine karşı ileri süremez; meğer ki, ... şirketi kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun.\" hükmüne yer verilmiş olup ... İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik 5 maddesinde; \"Kuruluş tarafından ... gerektiğinde fatura borçlusu ve kambiyo senedi veya diğer senedin keşidecisine de başvurularak borcun teyit edilmesini sağlayacak yöntemler geliştirilmesi...\" gerektiği belirtilmiştir. Somut olayda davalı ... şirketi olup ibraz edilen fatura ve çekte görünüş itibariyle şüphe uyandıracak bir eksiklik bulunmadığından ek bir araştırma yapma yükümlülüğünden söz edilemeyeceği, nitekim ... İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 5. maddesinde ... şirketine \"gerekmesi halinde\" istihbari araştırma yükümlülüğü getirilmiş olduğu, somut olayda 6361 sayılı Finansal Kiralama ... ve Finansman Şirketler Kanunu'nun 9/3. maddesine göre; davalının çeki yasal mevzuata uygun olarak iktisap ettiği, meşru hamil olduğu, kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket ettiği veya ağır kusurlu olduğunu gösterir ispata elverişli delil bulunmadığı, TTK'nın 677. maddesinde ''İmzaların bağımsızlığı'' olarak ifade edilen ilkeye göre, çek üzerine atılan her geçerli imzanın sahibini bağladığı, geçersiz imzanın sahiplerini sorumlu kılmamalarına rağmen çekin geçerliliğini ortadan kaldırmadığı, dolayısıyla dava konusu çekte keşideci olan ve imzası inkar edilmeyen davacının çekten kaynaklanan sorumluluğunun devam ettiği anlaşılmıştır. Son olarak davacı tarafın, davalı lehine hükmedilen tazminata ilişkin istinaf sebebi irdelenmiş olup İİK'nın 72/4. maddesi; \"Dava alacaklı lehine neticelenirse ihtiyati tedbir kararı kalkar. Buna dair hükmün kesinleşmesi halinde alacaklı ihtiyati tedbir dolayısıyla alacağını geç almış bulunmaktan doğan zararlarını gösterilen teminattan alır. Alacaklının uğradığı zarar aynı davada takdir olunarak karara bağlanır. Bu zarar herhalde yüzde yirmiden aşağı tayin edilemez.\" şeklinde düzenlenmiş olup ilk derece mahkemesi tarafından yargılama sırasında teminat karşılığında icra takibinin durdurulmasına karar verildiği ve fiilen tedbir kararının uygulandığı anlaşılmakla; davanın reddine karar verilerek davalı lehine tazminata hükmedilmesinde isabetsizlik görülmemiştir. Tüm bu nedenlerle; davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Usûl ve yasaya uygun İstanbul 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 09/11/2022 tarih ve 2022/397 E. 2022/694 K. sayılı kararına karşı davacı vekili tarafından yapılan istinaf talebinin 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40-TL maktu istinaf karar ve ilam harcından peşin yatırılan 179,90-TL harcın mahsubu ile bakiye 435,50-TL harcın davacıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 3-Davacı tarafça istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,4-İncelemenin duruşmasız olarak yapılması sebebiyle taraflar yararına vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,5-Taraflarca yatırılan gider avansından harcanmayan kısmın karar kesinleştiğinde iadesine,6-Karar tebliği, harç tahsil müzekkeresi düzenlenmesi, harç ve avans iadesi işlemlerinin İlk derece Mahkemesince yerine getirilmesine, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve 6100 sayılı HMK'nın 362/1-a maddesi gereğince, miktar itibariyle kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 25/09/2025