T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO: 2024/108 Esas
KARAR NO\t: 2025/1238
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL ANADOLU 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 03/10/2023
NUMARASI\t: 2017/199 Esas, 2023/755 Karar
DAVANIN KONUSU: Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ: 09/10/2025
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili ile .... arasında Reyhanlı Noterliğinin ... yevmiye numaralı 22.06.2005 tarihli Düzenleme Şeklinde ... Kiralama Sözleşmesi ile ... Şasi no.lu ... Marka 2005 Model ... Tip, yeşil renkli, dört sıralı, tek çeker ... makinası müvekkili şirkete satın alma opsiyon hakkı da verilmek suretiyle kiralandığını, müvekkili sözleşme süresince kira ödemelerini düzenli olarak yaptığını, 150.000,00 TL borcunun kaldığını, borcun uzun uzun zaman ödeyemediğini, ancak davalılardan .... tarafından sözleşmenin feshedilmediğini, sözleşmenin halen yürürlükte olduğunu, İstanbul 25.ATM2nin 2011/463 Esas sayılı dosyası üzerinden malın iadesine karar verildiğini, ancak malın iade alınmadığını, borcun ödenmesinin ve malın müvekkiline devrinin beklendiğini, müvekkilinin ekonomik olarak büyük bir krize girdiği için bakiye borcu ödeyemediğini, ... Kİralama AŞ' nin alacağı ... Yönetim AŞ'ye devrettiğini, ... Yönetim AŞ nin İstanbul 3İcra Md nün ... esas sayılı dosya ile takip başlattığını, ancak sözleşmeyi fesh etmediğini, malın kullanımına da müsaade ettiğini, .... ile ... arasında imzalanan 08.12.2015 tarihli protokole göre bakiye borcun 150.000,00-TL olduğunu, borcun yapılandırıldığını, 22.03.2016'da protokole aykırı biçimde düzenlenen taahhüt doğrultusunda işlem yapıldığını , taahhüt nedeni ile şikayetçi olunduğunu, ... Şirketi protokolü değil taahhüt beyanını dikkate alıp buna göre ödeme talep ettiği için bakiye borcundan fazla borç ödemek istemeyen müvekkilinin belirsizlik sebebi ile ödeme yapmayı durdurduğunu, davalının malı teslim aldığını, neticeten protokole göre belirlenecek borcun mahkemece tayin edilecek yere ödenmesi karşılığında... Şasi no.lu ... Marka 2005 Model ... Tip, yeşil renkli, dört sıralı, tek çeker “... Makinası” mülkiyetinin müvekkili şirket adına tesciline ya da aracın devri konusunda 08.12.2015 tarihli protokolde yazılı şekilde işlem yapılmasına, bunun mümkün olmaması halinde ... Şasi no.lu ... Marka 2005 Model ... Tip, yeşil renkli, dört sıralı, tek çeker “... Makinası”nın takdir edilecek kıymetinden ....'ye olan bakiye borcun mahsup edilmesi ile bulunacak değerin fazlaya ilişkin talep ve dava açma hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00-TL.'lik kısmının ....tarafından müvekkillerine ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP:
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davaya konu malın ve borcun .... ile iş bu davanın davacıları arasında kurulan ... Kiralama Sözleşmesine dayandığından ve sözleşmede yetki şartı bulunduğundan öncelikle sözleşmede kararlaştırılan mahkemede davanın açılmasının gerektiğini, İstanbul Mahkemeleri ve icra dairelerinin yetkili kılındığını, davacıların dava konusu olaydaki sıfatlarının ... kiralama ilişkisinde kiracı ve borçlu olmaları olduğunu, mülkiyet hakkı ....de bulunan ... makinasını ... kiralama sözleşmesi ile kiralandığını ancak sözleşmede belirtilen kira bedellerini ödememeleri nedeniyle sözleşmenin feshedildiğni ve geri alım davasının kazanıldığı ve kesinleştiğini, sözleşmenin davacıların kusuru ile feshedildiğinden bedelini ödemedikleri makinanın mülkiyetini talep hakları bulunmadığını, alacağın müvekkili şirketçe temlik alındıktan sonraki aşamada da her ne kadar protokol düzenlenmiş ise de protokole de yine davacı ... tarafından uyulmadığını ve hükümsüz olduğunu, yükümlülüğünü yerine getirmeyen borçlunun mülkiyet talep etme ve dava açma hakkının ve ehliyetinin bulunmadığını, ....'nin malı iade almayıp borcun ödenmesini beklemesinin ticari hayatta mümkün olmadığını, müvekkili ile ... arasında imzalanan protokol ve icra taahhüdü hususu ise davacı yanın iddia ettiği gibi gerçekleşmediğini, davanın reddini talep etmiştir.Davalı ....vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı şirket ile müvekkili arasında 3226 sayılı yasa çerçevesinde, Reyhanlı Noterliği nezdinde 22.06.2005 tarih ve ... yevmiye nolu düzenleme şeklinde ... Kiralama Sözleşmesi imzalandığını, sözleşme gereğince satıcısının ... Makinaları Ltd. Şti.’ne ait 04.08.2005 tarih ve ... nolu fatura konusu 1 adet 2005 model ... marka ... model... şasi no.lu ... Makinası satın alınarak kiracıya teslim edildiğini, şirketin ve müşterek borçlu müteselsil kefil/diğer davalı ...'ın yukarıda belirtilen sözleşmelere konu kira borçlarını vadelerinde ödemeyerek temerrüde düşmeleri üzerine, müvekkillerince sözleşmenin feshedileceğinin ihtar edildiğini, ihtarnamenin tebliğ edilmesine rağmen borcun ödenmediğini ve sözleşmenin Beşiktaş 3. Noterliği'nin 06.06.2007 tarih ... yevmiye sayılı ihtarnamesi ile ... Kiralama Kanununun 23. ve sözleşmesinin 12. Maddelerine göre ... kiralama sözleşmelerinin feshedildiğini, müvekkili şirketin davacı şirketten alacakları da dahil olmak üzere Beykoz 2. Noterliği’nin 21/05/2015 tarih ve ... yevmiye nolu alacak temlik sözleşmesi ile alacakları ....’ye devir ve temlik edildiğini, malın mülkiyetinin ise ... Yönetim AŞ ye devredilmediğini, malın mülkiyetinin devrinin kiracı tarafından borcun ... şirketine ödenmesi halinde yapılabileceğini belirterek davanın reddi ile müvekkili şirket yönünden husumeten davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI:
\"... kira borcu ediminin davacı şirket tarafından yerine getirilmemesi sebebiyle davalı ... şirketinin FKK m.23 ve sözleşmenin 12. Maddesi uyarınca davalıya uygun süre vermesine rağmen borcun ödenmemesi sebebiyle yine TTK m.18/3 hükmüne uygun olarak sözleşmeyi feshettiği, sözleşmenin feshedilmesine rağmen davalı tarafından anılan davacıya malın teslim edilmediği, malın iadesine ilişkin açılan dava ile sözleşme konusu malın davalıya iadesine karar verildiği, yapılan fesih sebebiyle davacının malın mülkiyetini talep hakkının hem sözleşme hem de yasa gereğince mümkün olmadığı, akabinde davalılar arasında yapılan temlik protokolü ile davalı ... ... A.Ş.'nin sözleşmeden doğan haklarını diğer davalı ....'ye devredildiği, devir sonrasında da davacı kiracı tarafından ... A.Ş.'ye borcun ödenmediği bunun üzerine davalı .... ile davacı ... arasında 08/12/2015 tarihli ödeme protokolü düzenlendiği, söz konusu protokol kapsamında belirlenen taksitlerin ödenmesinin vadelere bağlandığı ve toplamda 150.000,00 TL borcun ödenmesi halinde sözleşmeye konu icra dosyaları ile alacak sebebi ile başlatılacak ilamsız takip dosyalarının ve makinanın devrinin ...'a yapılacağının kararlaştırıldığı, taraf beyanları ve alınan bilirkişi raporları ile sabit olduğu üzere davacının protokole konu borcun belirli vadeler içermesine rağmen ödemediği, bu kapsamda davalı .... tarafından taahhüdü ihlal gerekçesi ile yapılan şikayet üzerine davacının hapisle tazyikine karar verildiği, davacının terditli olarak ileri sürdüğü ilk talebinin bakiye borcun ödenmesine karşılık makinanın adına tesciline karar verilmesi ya da protokolde yazılı işlem tesisini talep ettiği, protokolde davacı şirkete ait herhangi bir imzanın bulunmadığı sadece sözleşmede müteselsil kefil sıfatı ile yer alan davacı şirketin yetkilisinin isim ve imzasının yer aldığı, davalı tarafça bu hususta bir itirazın bulunmaması kapsamında protokolü davacı şirket yararına davacı şirket yetkilisi ile yapıldığı kabul edilse bile davalılar arasında kurulan temlik sözleşmesi gereğince makinanın mülkiyetinin diğer davalı ... ... A.Ş.'de olduğu ve davalı ....'nin ancak borcun tamamen ödenmesi kapsamında mülkiyetin devrini talep edebileceği, davalı ... ... A.Ş.'nin borcun ödenmesi sonrasında mülkiyeti ... A.Ş.'ye devretmesi dışında bir soumluluğunun bulunmadığı dolayısı ile kendisine husumet yöneltilemeyeceği, diğer davalı .... yönünden ise alınan bilirkişi raporları ile protokole konu borcun ne dava tarihi ne de son alınan rapor tarihi ile ödenmediği, protokol de belirtilen ödeme tarihlerinin belirli vade niteliğinde olduğu ve davacının iddiasının aksine ödemenin süresinin belirlenmediği veya insiyatifin davacıya bırakıldığının kabulünün TBK m.19/1 hükmünce hayatın olağan akışına ve TMK m.2 hükmüne aykırılık taşıyacağı dolayısı ile davacının protokol kapsamında belirlenen borçları ödememesine rağmen ve aradan yaklaşık 2 yıl geçtikten sonra bu davayı açarak borcun tediyesi ile malın tescilini istemesinin kimsenin kendi kusurlu eyleminden yararlanarak hak talep edemeyecği genel ilkesine de aykrılık teşkil edeceği bu sebeple asli talebin reddi gerektiği, davacının fer'i talebinin de malın tescil edilmesinin mümkün olmamasına bağlı olmasına bağlı ileri sürüldüğü ama talep gerekçelerinin asli talep ile aynı olduğu dolayısı ile davacının fer'i talebi yönünde de isteminin reddi gerektiği kanaatine varılarak Davacının asıl ve fer-i taleplerinin ayrı ayrı reddine,\" Şeklinde karar vermiştir.
İSTİNAF İSTEMİ:
Davacılar vekili istinaf isteminde özetle; Tarafların anlaşmasına göre .... 'ye ait Banka hesaplarına yukarıda belirtilen vadeler ile son tarih olan 25.06. 2017 tarihinde toplam 150.000TL ödeme yapılması halinde .... 30455 müşteri numaralı borçlu ... İth.İhr. Teks. Gıd. İm. San ve Tic. Ltd. Şti Kefiller ..., ... ... Yağ San Paz. İth. İhr. Ve Tic. A.Ş.'ye ilişkin dosyaları, TEMİNAT OLARAK BULUNAN 1 adet 2005 model ... Marka ... Model... Şasi no.lu ... makinası, işbu sözleşmeye konu borcun tamamı borçlular tarafından ödendiğinde sözleşmeye konu mezkur icra dosyaları, iş bu alacak sebebi ile açılacak icra dosyaları ve/veya dava dosyaları ...'a temlik edileceğini, protokol işbu huzurdaki dava açıldığında halen yürürlükte ve geçerliyken artık ödeme tarihleri geçtiğini, protokole rağmen müvekkili şirketin elinden dava konusu aracın alındığını, Mahkeme her ne kadar İstanbul 3. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra dosyasından ve taahhütnameden bahsetmiş olsa da bu icra dosyası protokol tarihinden bir gün sonra 296.499.17 TL üzerinden açıldığını, Davalı ...'ın müvekkil ...'tan almış olduğu taahhütname geçersiz olduğundan İstanbul 8. İcra Ceza Mahkemesinde iptal edildiğini, protokolün davalı ... Şirketi tarafından yok sayılması nedeni ile uyuşmazlık ortaya çıktığını, protokolün ilk aylardaki ödemeleri yapılmış fakat anaşma protokole göre değil icra dosyasına göre yapılacaktır denilmesi üzerine ve dava konusu aracın icra yolu ile alınması nedeni ile müvekkilleri tarafından ödeme durdurulmuş olduğunu, dava konusu aracın müvekkillerine geri iadesi ve Mahkeme kararı ile belirlenen borcun müvekkiller tarafından ödenmesine karar verilmesi gerektiğini, ilk derece mahkemesinin değerlendirmelerinin hatalı olduğunu, bilirkişi raporlarının yerinde olmadığını belirterek kararın kaldırılmasını, davanın kabulünü talep etmiştir.
GEREKÇE
Davacı, ... kiralama sözleşmesinden sonra davalı ... AŞ ile yapılan 08/12/2015 Tarihli protokole aykırı davranıldığını ileri sürerek protokol gereğince bakiye borcun tespiti ile depo edilmesi karşılığında sözleşmeye konu malın mülkiyetinin davacıya devrini, mümkün olmadığı takdirde ise malın değerinin bakiye borçtan mahsup edilerek alacağa hükmedilmesini talep etmiştir.İlk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir. Bu karara karşı davacı vekili, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Somut uyuşmazlığa konu ... kiralama sözleşmesinin davalı ... AŞ tarafından 06/06/2007 Tarihli ihtarname ile fesh edildiği, İstanbul 25.ATMnin 2011/463 Esas, 2012/157 Karar sayılı ilamı ile sözleşmeye konu malın iadesine karar verildiği, alacağın 21/05/2015 tarihinde davalı ... AŞ'ye devredildiği, 08/12/2015 Tarihinde davacılardan ... ile davalı ... AŞ arasında protokol düzenlendiği, ilgili protokolde ; \"21/05/2015 tarihinde temlik alınan borçlu ... ..ŞTİ, Kefil ..., ... ve ... Yağ..şti olan kredi ile ilgili takibe konulmuş İstanbul 33.İcra Müdürlüğü'nün ...-İstanbul 25.ATM 2011/463 sayılı dosya ili ilgili alacağın, iş bu borç ile ilgili teminat olarak bulunan pamuklu hasat makinası, iş bu sözleşmeye konu borcun tamamen ödenmesi halinde icra dosyaları başlatılacak icra dosyaları ve dava dosyalarını ...'a devredileceği, belirtilerek 150.000TL Tutarlı borcun ödeme planına yer verildiği, İstanbul 25.ATM'nin kararın İstanbul 33.İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasında 31.01.2017'de infaz edildiği, 09/12/2015 tarihli ödeme taahhüdünün ise ... kiralama sözleşmesinden kaynaklı alacak için İstanbul 3.İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasına konu takip dosyasına ilişkin olduğu, aşamalarda alınan bilirkişi raporlarına göre davacının ispatlanabilen ödeme tutarının 21.000TL olduğu, protokoldeki ödemelerin vadesinde tamamlanmadığı sabit olmakla davanın davalı ... ŞTİ yönünden esastan, ... KİRALAMA ŞTİ yönünden husumetten reddine karar verilmesinde usul ve esas yönünden hukuka aykırılık görülmemiş, davacılar vekilinin istinaf isteminin esastan reddine karar vermek gerekmiştir.Açıklanan nedenle ilk derece mahkemesinin kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığından davacılar vekilinin istinaf isteminin esastan reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM : Gerekçesi ayrıntılı kararda açıklandığı üzere;
1-6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince, davacılar vekilinin yerinde görülmeyen istinaf isteminin ESASTAN REDDİNE, 2-Alınması gereken 615,40TL harçtan, peşin alınan 269,85-TL harcın mahsubu ile bakiye 157,75-TL harcın davacılardan alınarak hazineye irat kaydına, 3-Davacılar tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,4-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,5-Artan gider avanslarının, karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince taraflara iadesine,Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, HMK'nun 361.maddesi uyarınca tebliğden itibaren iki haftalık süre içerisinde Yargıtay ilgili hukuk dairesinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi.09/10/2025